ZASADNICZE
ELEMENTY OPIEKI
PRENATALNEJ –
BADANIA DODATKOWE
W CIĄŻY I ICH
INTERPRETACJA
ZASADNICZE
ELEMENTY OPIEKI
PRENATALNEJ –
BADANIA DODATKOWE
W CIĄŻY I ICH
INTERPRETACJA
Najważniejsze zadanie
opieki prenatalnej
WCZESNE ROZPOZNANIE
CIĄŻY WYSOKIEGO
RYZYKA
/określenie wszystkich czynników ryzyka,
które mogą spowodować powikłania w
przebiegu ciąży lub porodu/
Rozpoznanie czynników
ryzyka dla matki i/lub płodu
* wywiad
* badania dodatkowe
Skuteczne podjęcie odpowiedniego
postępowania
* diagnostycznego, * leczniczego
* profilaktycznego.
CZYNNIKI RYZYKA
USTALONE NA PODSTAWIE
WYWIADU
• Choroby ogólnoustrojowe
/zwł. schorzenia endokrynologiczne,
choroby nerek i serca/
• Używki, nałogi
/alkohol, palenie tytoniu, nadużywanie
leków/
• Stan po leczeniu niepłodności
• Stan po operacjach macicy
/cięcie cesarskie, wyłuszczenie mięśniaków,
korekta wad rozwojowych macicy/
CZYNNIKI RYZYKA
USTALONE NA
PODSTAWIE WYWIADU c.d.
• Stan po 2 /i więcej/ poronieniach
• Porody płodów martwych lub z
urazami
• Powikłania poprzednich porodów
/porody zabiegowe, krwawienia,
porody
przedłużające się/
• Wieloródka / >4 porody /
CZYNNIKI RYZYKA W
OBECNEJ CIĄŻY
• Młodociana pierwiastka /< 17 r.ż./
• Pierwiastka > 32 r.ż.
• Wieloródka > 40 r.ż.
• Otyłość
• Nadciśnienie indukowane ciążą (PIH)
• Odmiedniczkowe zapalenie nerek
• Krwawienia podczas ciąży
• Niezgodność układu grupowego krwi
CZYNNIKI RYZYKA W
OBECNEJ CIĄŻY c.d.
• Zagrażający poród przedwczesny
• Niewydolność cieśniowo-szyjkowa
• Niedociśnienie w III trymestrze ciąży
• Niedokrwistość /Hb < 10g%/
• Ciąża wielopłodowa
• Nieprawidłowe położenie płodu
• Przenoszenie ciąży / 10 i więcej dni od
wyznaczonego terminu porodu,
nieokreślony termin porodu /
CZYNNIKI RYZYKA
ZWIĄZANE Z PORODEM
• Poród przedwczesny
• Nieprawidłowy wzrost wewnątrzmaciczny
płodu / IUGR, macrosomia /
• Przedłużający się czas porodu
- u pierwiastki > 12 godzin
- u wieloródki > 8 godzin
• Zapalenie błon płodowych
/chorioamnionitis/ podczas porodu
• Krwawienia w czasie porodu
CZYNNIKI RYZYKA
ZWIAZANE Z PORODEM
c.d.
•
Nieprawidłowe położenie płodu
•
Ciąża mnoga
•
Powikłania ze strony sznura pępowinowego
•
Objawy zagrażającej wewnątrzmacicznej zamartwicy płodu
•
Wielowodzie, małowodzie
NAJCZĘSTSZE DOLEGLIWOŚCI
ZGŁASZANE PRZEZ CIĘŻARNE
• Zmęczenie i senność
• Omdlenia i zasłabnięcia
• Bóle głowy i sutków
• Duszność
• Nudności i poranne wymioty
• Ślinotok
• Zaparcia
• Zgaga
• Dolegliwości dyzuryczne
NAJCZĘSTSZE DOLEGLIWOŚCI
ZGŁASZANE PRZEZ CIĘŻARNE
c.d.
• Wzrost ciśnienia żylnego w dolnej połowie ciała
powstawanie obrzęków kończyn dolnych oraz żylaków
– odbytu, – sromu, – kończyn dolnych
• Bóle stawów miednicy i kręgosłupa
• Zespół cieśni nadgarstka
• Obfita wydzielina pochwowa /upławy/
większa skłonność do infekcji
– grzybiczych /candidosis/
– rzęsistkowych /trichomoniasis/
– bakteryjnych /bacterial vaginosis/
• Skurcze mięśni kończyn dolnych
NAJCZĘSTSZE PORADY
UDZIELANE CIĘŻARNYM
• Utrzymywanie higieny ciała
• Przygotowanie gruczołów sutkowych
do karmienia
• Odpowiedni ubiór
• Zapobieganie zaparciom i zaleganiu
moczu
• Unikanie długich i męczących podróży
NAJCZĘSTSZE PORADY
UDZIELANE CIĘŻARNYM
c.d.
• Zapobieganie infekcjom /unikanie kontaktów z
chorymi zakaźnie/
• Odpowiednie odżywianie podczas ciąży
• Wyjaśnienie zagrożeń dla płodu, związanych
ze stosowaniem używek w ciąży
• Ograniczenie stosowania leków /szczeg. w I
trymestrze ciąży/ do sytuacji bezwzględnie
koniecznych
• Uprawianie gimnastyki i ćwiczeń ogólnie
usprawniających /z wyj. sportów wyczynowych
i ciężkich wysiłków fizycznych/
ZASADY ODŻYWIANIA
PODCZAS CIĄŻY
•
Dopuszczalny przyrost masy ciała:
– 0,5 kg na tydzień
– 2 kg na miesiąc
– 12-14 kg przez cały okres ciąży
•
Dobowe zapotrzebowanie energetyczne:
– 2300 kcal w I połowie ciąży
– 2500 kcal w II połowie ciąży
•
Dobowe zapotrzebowanie na białko:
80 – 100 g
•
Dobowe zapotrzebowanie na węglowodany:
320 – 380 g
ZASADY ODŻYWIANIA
PODCZAS CIĄŻY c.d.
• Dobowe zapotrzebowanie na tłuszcze:
60 – 80 g
• Spożywanie 1 litra mleka dziennie zaspokaja
dobowe zapotrzebowanie na wapń (2,0g) i fosfor
(1,5g)
• Dobowe zapotrzebowanie na żelazo:
30 mg
• Dobowe zapotrzebowanie na kwas foliowy:
0,8 mg
• U ciężarnych ze skłonnością do obrzęków –
ograniczenie stosowania soli kuchennej.
ZASADY PRZYGOTOWANIA
DO PORODU W SZKOLE
RODZENIA
/psychoprofilaktyka/
• Wyjaśnienia i informacje mające na
celu zmniejszenie strachu,
związanego z oczekiwaniem na poród
• Ćwiczenia relaksujące i oddechowe
• Ćwiczenia gimnastyczne, służące
polepszeniu sprawności ciała i
ułatwieniu przebiegu aktu
porodowego
ĆWICZENIA
FIZJOTERAPEUTYCZNE
STOSOWANE W SZKOLE
RODZENIA
• Zapobiegające bólom krzyża
• Korygujące sylwetkę, dostosowaną do zwiększonej
masy ciała
• Wzmacniające mięśnie tłoczni brzusznej i dna miednicy
• Pobudzające krążenie krwi w kończynach dolnych
• Ogólnousprawniające, stopniujące wysiłek fizyczny
• Techniki relaksacyjne /metody radzenia sobie ze
stressem/ - dla kobiet zmęczonych oraz obawiających
się ciąży i porodu
• Techniki okołoporodowego rozluźnienia, oddychania,
pozycji ułatwiających postęp porodu i zmniejszających
ból porodowy.
CZĘSTOTLIWOŚĆ BADAŃ
KONTROLNYCH W CIĄŻY
PRAWIDŁOWEJ
* w pierwszych 4 miesiącach –
co 4 tygodnie
* w następnych 3 miesiącach –
co 3 tygodnie
* w następnych 2 miesiącach –
co 2 tygodnie
* w ostatnim miesiącu ciąży –
co tydzień
BADANIA DODATKOWE W
CIĄŻY NIEPOWIKŁANEJ
* Badania wykonywane jednorazowo:
- oznaczenie grupy krwi i czynnika Rh
- ocena cytologiczna rozmazu z części
pochwowej szyjki macicy – screening
onkologiczny raka szyjki macicy
- ocena biocenozy pochwy
- poziom glikemii na czczo - podczas pierwszej
wizyty w Poradni K
- test przesiewowy w kierunku cukrzycy
ciężarnych – w 24-28 tygodniu ciąży
- konsultacja internistyczna
- konsultacja stomatologiczna
TEST PRZESIEWOWY W
KIERUNKU CUKRZYCY
CIĘŻARNYCH
(test obciążenia 50 g glukozy)
Wykonanie:
ocena poziomu glikemii po 60
minutach od doustnego podania 50 g glukozy.
Interpretacja:
glikemia < 140mg% - norma
glikemia > 140 i < 180mg% - wykonanie
testu diagnostycznego z 75 g glukozy
glikemia > 180mg% - rozpoznanie cukrzycy
ciężarnych (GDM)
BADANIA DODATKOWE W
CIĄŻY NIEPOWIKŁANEJ
* Badania wykonywane wielokrotnie:
- kontrola ciężaru ciała
- pomiar ciśnienia tętniczego krwi
- morfologia krwi
- serologiczne odczyny kiłowe - VDRL lub
TPHA (w I i II połowie ciąży)
- oznaczanie obecności przeciwciał anty-D (w przypadku
Rh ujemnej grupy krwi matki)
• u pierwiastki – w 16 tygodniu ciąży
• u wieloródki – dodatkowo kontrola co 4-6 tyg.
- badanie ogólne moczu
- badanie ultrasonograficzne (USG)
ULTRASONOGRAFIA JAKO BADANIE
RUTYNOWE W CIĄŻY PRAWIDŁOWEJ
• Potwierdzenie obecności ciąży wewnątrzmacicznej
• Ocena wieku ciążowego przez pomiar:
- średnicy pęcherzyka ciążowego (GS – gestational sac) – w I trym.
ciąży
- długości ciemieniowo-siedzeniowej (CRL – crown-rump length) –
– w I poł. ciąży
- wymiaru dwuciemieniowego (BPD – biparietal diameter) – od ok.
12 tyg. ciąży
- długości kości udowej (FL – femur length) – od ok. 13 tyg. ciąży
• Rozpoznanie ciąży mnogiej
• Ocena lokalizacji i dojrzałości łożyska, ilości płynu owodniowego (AFI –
amniotic fluid index
) oraz długości szyjki macicy.
• Wykrywanie większych nieprawidłowości rozwojowych płodu.
CZĘSTOTLIWOŚĆ
WYKONYWANIA BADAŃ USG W
CIĄŻY PRAWIDŁOWEJ
* 11 – 14 tydzień ciąży
- m.in.pomiar
grubości fałdu karkowego (NF –
nuchal fold
) jako element diagnostyki
prenatalnej wad rozwojowych płodu.
* 18 – 22 tydzień ciąży
- optymalny
okres dla oceny biometrii płodu i
wieku ciążowego.
* 30 – 35 tydzień ciąży
- ocena
dynamiki wzrostu płodu.
DIAGNOSTYKA
PRENATALNA WAD
ROZWOJOWYCH PŁODU
• Badania przesiewowe ultrasonograficzne:
- ocena grubości fałdu karkowego (NF) w 11-14 tyg.ciąży
- ocena cewy nerwowej i serca w 18-22 tyg.ciąży
• Badania przesiewowe biochemiczne /ok.15 tyg.ciąży/:
- ocena poziomu α-fetoproteiny (AFP)
- Test Potrójny (triple screening): oznaczanie poziomu AFP,
HCG
(gonadotropiny kosmówkowej) i estriolu
.
• Badania inwazyjne – ocena kariotypu płodu:
- biopsja kosmówki (CVS – chorion villus sampling)
ok.11tyg.ciąży
- amniopunkcja – w 16-18 tyg.ciąży
