Budżet jednostek
samorządu terytorialnego
Budżet jednostek
samorządu terytorialnego
Określenie budżetu samorządowego wprowadza
ustawa o
finansach publicznych w art. 211
1. Budżet jednostki samorządu terytorialnego jest
rocznym planem dochodów i wydatków oraz
przychodów i rozchodów tej jednostki.
2. Budżet jednostki samorządu terytorialnego jest
uchwalany na rok budżetowy.
3. Rokiem budżetowym jest rok kalendarzowy.
4. Podstawą gospodarki finansowej jednostki
samorządu terytorialnego w danym roku
budżetowym jest uchwała budżetowa.
5. Uchwała budżetowa składa się z:
1) budżetu jednostki samorządu terytorialnego;
2) załączników.
Art. 212.
1. Uchwała budżetowa określa:
1) łączną kwotę planowanych dochodów budżetu
jednostki samorządu terytorialnego, z wyodrębnieniem
dochodów bieżących i majątkowych;
2) łączną kwotę planowanych wydatków budżetu
jednostki samorządu terytorialnego, z wyodrębnieniem
wydatków bieżących i majątkowych;
3) kwotę planowanego deficytu albo planowanej
nadwyżki budżetu jednostki samorządu terytorialnego
wraz ze źródłami pokrycia deficytu albo przeznaczenia
nadwyżki budżetu jednostki samorządu terytorialnego;
4) łączną kwotę planowanych przychodów budżetu
jednostki samorządu terytorialnego;
5) łączną kwotę planowanych rozchodów budżetu
jednostki samorządu terytorialnego;
6) limit zobowiązań z tytułu zaciąganych kredytów i
pożyczek oraz emitowanych papierów wartościowych,
o których mowa w art. 89 ust. 1 i art. 90;
7) kwotę wydatków przypadających do spłaty w danym
roku budżetowym, zgodnie z zawartą umową, z tytułu
poręczeń i gwarancji udzielonych przez jednostkę
samorządu terytorialnego;
8) szczególne zasady wykonywania budżetu jednostki
samorządu terytorialnego w roku budżetowym,
wynikające z odrębnych ustaw;
9) uprawnienia jednostki pomocniczej do prowadzenia
gospodarki finansowej w ramach budżetu gminy;
10) inne postanowienia, których obowiązek zamieszczenia
w uchwale budżetowej wynika z postanowień organu
stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego.
2. W uchwale budżetowej organ stanowiący jednostki
samorządu terytorialnego może upoważnić zarząd do:
1) zaciągania kredytów i pożyczek oraz emitowania
papierów wartościowych, o których mowa w art. 89 ust.
1 i art. 90;
2) dokonywania zmian w budżecie, w zakresie określonym
w art. 258.
Art. 39.
1. Dochody publiczne, wydatki publiczne oraz
określone przychody, klasyfikuje się według:
1) działów i rozdziałów – określających rodzaj
działalności;
2) paragrafów – określających rodzaj dochodu,
przychodu lub wydatku.
Dochody i wydatki gminy
Gminna gospodarka finansowa
Art. 51. Gmina samodzielnie prowadzi gospodarkę
finansową na podstawie uchwały budżetowej gminy.
Art. 54.
1. Dochody gminy są określone w odrębnych ustawach.
2. Dochodami gminy mogą być także wpływy z
samoopodatkowania mieszkańców.
Art. 60. Za prawidłową gospodarkę finansową gminy
odpowiada wójt.
Art. 61. Gospodarka finansowa gminy jest jawna.
Art. 62. Kontrolę gospodarki finansowej gmin i
związków sprawują regionalne izby obrachunkowe.
Finanse powiatu
Art. 51. Powiat samodzielnie prowadzi gospodarkę
finansową na postawie uchwały budżetowej.
Art. 53. Rada powiatu, określając tryb prac nad projektem
uchwały budżetowej, uwzględnia w szczególności
obowiązki powiatowych służb, inspekcji i straży w toku
prac nad tym projektem.
Art. 56. Przekazywanie powiatowi, w drodze ustawy,
nowych zadań wymaga zapewnienia środków
finansowych koniecznych na ich realizację w postaci
zwiększenia dochodów.
Art. 60. Za prawidłowe wykonanie budżetu powiatu
odpowiada zarząd powiatu.
Art. 61. Gospodarka środkami finansowymi znajdującymi
się w dyspozycji powiatu jest jawna.
Art. 64. Kontrolę gospodarki finansowej powiatu sprawuje
regionalna izba obrachunkowa.
Finanse samorządu województwa
Art. 61 Uchwała budżetowa jest podstawą
samodzielnej gospodarki finansowej województwa.
Art. 67 Przekazanie województwu, w drodze ustawy,
nowych zadań wymaga zapewnienia koniecznych
środków finansowych na ich realizację w postaci
zwiększenia dochodów.
Art. 70 Za prawidłowe wykonanie budżetu
województwa odpowiada zarząd województwa.
Art. 72 Gospodarka środkami finansowymi
znajdującymi się w dyspozycji samorządu
województwa jest jawna.
Dochody gminy są to daniny publiczne, do
których zalicza się podatki oraz inne świadczenia
pieniężne ponoszone na rzecz gminy, dochody z
mienia (najmu, dzierżawy i innych umów o
podobnym charakterze - np. leasingu), dywidendy
od wniesionego kapitału, dochody ze sprzedaży
rzeczy i praw oraz ze świadczenia usług przez
organy zaliczane do sektora publicznego, opłaty
oraz spadki, zapisy i darowizny w postaci
pieniężnej.
Dochody gminy można podzielić na trzy
główne grupy:
1) Dochody publiczno-prawne -
możemy zaliczyć
podatki, udziały w podatkach, opłaty, dotacje i
subwencje.
2) Dochody prywatno-prawne -
stanowią dochody,
które gmina osiąga wykorzystując , jako właściciel,
należące do niej mienie komunalne. Gmina może
więc, poszczególne składniki swojego majątku
wynająć, wydzierżawić, oddać w użytkowanie
wieczyste lub sprzedać.
3) Dochody o charakterze zwrotnym -
mają postać
kredytów i pożyczek, a także wpływów z obligacji
emitowanych przez gminę.
Dochody gminy
W pierwszej grupie są to:
• Podatek od nieruchomości
• Podatek rolny
• Podatek leśny
W drugiej grupie znajdują się:
• Czynsz z najmu
• Czynsz z dzierżawy
• Opłaty z tytułu oddania gruntu stanowiącego
własność gminy w użytkowanie wieczyste lub w
zarząd
• Wpływy ze sprzedaży nieruchomości gminnych
• Opłaty adiacenckie
• Opłaty za niezabudowanie lub niezagospodarowanie
gruntu w określonym terminie
Podatek od nieruchomości
Podmiotem podatku są osoby fizyczne, osoby
prawne oraz jednostki organizacyjne nie mające
osobowości prawnej, które przede wszystkim są
właścicielami lub samoistnymi posiadaczami
nieruchomości albo obiektów budowlanych nie
złączonych trwale z gruntem albo wieczystymi
użytkownikami nieruchomości bądź ich części.
Przedmiot podatku stanowią budynki lub ich
części, budowle lub ich części związane z
prowadzeniem działalności gospodarczej (poza
rolniczą), grunty nie objęte przepisami o podatku
rolnym lub leśnym, grunty objęte tymi przepisami ,
ale przeznaczone na inną działalność oraz grunty
pod jeziorami.
Podstawą opodatkowania:
• dla budynków lub ich części jest powierzchnia
użytkowa (mierzona po wewnętrznej długości
ścian na wszystkich kondygnacjach dla wysokości
powyżej 2,20m w 100%, dla wysokości od 2,20
do 1,40m w 50%, a poniżej 1,40m pomija się.)
• dla budowli podstawą jest ich wartość początkowa
określona w przepisach o amortyzacji
• dla gruntów podstawą jest ich powierzchnia
Stawki podatkowe są ustalane kwotowo w drodze
rozporządzenia Ministra Finansów, który określa
ich poziom maksymalny. Ustalane przez każdą
gminę stawki nie mogą przewyższać tych
maksymalnych wartości, ale nie mogą być też
niższe od 50% stawek górnych.
Art. 2 Ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach
lokalnych
2. Opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają użytki
rolne, grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych lub
lasy, z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej.
3. Opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają również:
1) nieruchomości będące własnością państw obcych lub organizacji
międzynarodowych albo przekazane im w użytkowanie wieczyste,
przeznaczone na siedziby przedstawicielstw dyplomatycznych,
urzędów konsularnych i innych misji korzystających z przywilejów i
immunitetów na mocy ustaw, umów lub zwyczajów
międzynarodowych;
2) grunty pod wodami powierzchniowymi płynącymi i kanałami
żeglownymi, z wyjątkiem jezior oraz gruntów zajętych na zbiorniki
wodne retencyjne lub elektrowni wodnych;
2a) grunty pod morskimi wodami wewnętrznymi;
3) nieruchomości lub ich części zajęte na potrzeby organów jednostek
samorządu terytorialnego, w tym urzędów gmin, starostw
powiatowych i urzędów marszałkowskich;
4) grunty zajęte pod pasy drogowe dróg publicznych w rozumieniu
przepisów o drogach publicznych oraz zlokalizowane w nich budowle
- z wyjątkiem związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej
innej niż eksploatacja autostrad płatnych.
Opłaty adiacenckie
Występują dwa rodzaje opłat adiacenckich:
• po pierwsze, opłaty adiacenckie wnoszą osoby
otrzymujące działki budowlane w wyniku odpowiedniego
postępowania prowadzonego przez gminę związanego z za
scaleniem i podziałem nieruchomości. Przy czym wartość
tych działek musi być wyższa od wartości poprzednio
posiadanych przez te osoby nieruchomości. Opłata wynosi
nie więcej niż 50% różnicy pomiędzy wartością gruntu przed
dokonaniem scalenia i podziału i po dokonaniu tych
czynności.
• drugi rodzaj opłat wnoszą właściciele gruntów ( a w
niektórych przypadkach także użytkownicy wieczyści)
zobowiązani przez ustawę o gospodarce gruntami i
wywłaszczeniu nieruchomości do uczestniczenia w kosztach
urządzeń komunalnych, energetycznych i gazowych.
Uczestniczą oni w tych kosztach odpowiednio do wzrostu
wartości należących do nich nieruchomości , powstałego w
skutek wybudowania tych urządzeń. Wysokość opłaty
wynosi do 50% wzrostu wartości nieruchomości.
Obligacje komunalne
Obligacja jest to instrument finansowy
(papier wartościowy), w którym jedna
strona, zwana emitentem obligacji,
stwierdza, że jest dłużnikiem drugiej
strony, zwanej obligatariuszem (jest to
właściciel obligacji) i zobowiązuje się
wobec niego do wykupu obligacji.
Emisja obligacji jest formą zaciągnięcia
kredytu. Kredytodawcą jest
obligatariusz, czyli właściciel obligacji.
Kredytobiorcą jest emitent obligacji.
Obligacje komunalne to papiery wartościowe
emitowane przez samorządy lokalne (gminy, powiaty,
województwa) i ich związki. Dzięki emisji obligacji
komunalnych gminy (powiaty, województwa) mogą
pozyskać kapitał bezpośrednio na rynku. Środki
uzyskane w ten sposób mogą być wykorzystane na
realizację zadań nie znajdujących pokrycia w innych
źródłach finansowych.
Decyzje o emisji obligacji komunalnych podejmuje
rada gminy (powiatu, województwa).
Przed podjęciem uchwały o emisji obligacji, emitent
(gmina, powiat lub województwo) powinien uzyskać
pozytywną opinię dotyczącą emisji od regionalnej
izby obrachunkowej. Uchwała o emisji obligacji
powinna (zgodnie z ustawą o obligacjach) zawierać
m.in. formy zabezpieczenia zobowiązania, jakim są
obligacje.
Obligacje komunalne można podzielić ze
względu
na różne kryteria:
• ze względu na emitenta
–
obligacje skarbowe
–
obligacje przedsiębiorstw
–
obligacje komunalne
• ze względu na oprocentowanie
–
obligacje o stałym oprocentowaniu
–
obligacje o zmiennym oprocentowaniu
–
obligacje zerokuponowe
• ze względu na termin wykupu
–
obligacje krótkoterminowe (okres wykupu do 5 lat)
–
obligacje średnioterminowe (5 - 10 lat)
–
obligacje długoterminowe (powyżej 10 lat)
Zasadność korzystania z obligacji ujawnia się po
rozpatrzeniu rozlicznych funkcji jakie spełniają.
Poniższe funkcje należą do najistotniejszych dla
specyficznych emitentów jakimi są samorządy:
• funkcja pożyczkowa (emitent uzyskuje kapitał,
którym może dysponować)
• funkcja lokacyjna (inwestor ma możliwość
ulokowania wolnych środków w stosunkowo
bezpieczny, a więc i atrakcyjny papier wartościowy)
• funkcja płatnicza (posiadacze obligacji mogą
regulować nimi własnych zobowiązania)
• funkcja promocyjna (finansowanie inwestycji za
pomocą obligacji zwiększa zainteresowanie
inwestorów gminą)
• funkcja prywatyzacyjna (nabywca obligacji,
zyskuje prawo do ich wymiany na akcje
przedsiębiorstw komunalnych, bądź na inne
składniki mienia komunalnego np. mieszkania).
Obligacje komunalne należą do tzw. nieskarbowych papierów
dłużnych (NPD) i emitowane są przez podmioty rynkowe
(miasta, gminy, związki gmin itp.) w PLN lub innej walucie, w
celu pozyskania środków finansowych bezpośrednio z rynku
pieniężnego.
Terminy emisji wynoszą od miesiąca do kilku lat - najczęściej są
to serie obligacji sprzedawane w ramach tzw. Programów Emisji.
Na rynku pierwotnym sprzedaż odbywa się za pośrednictwem
banku. Na rynku wtórnym kupno i sprzedaż realizowane są
zazwyczaj za pośrednictwem banku-agenta emisji lub
bezpośrednio pomiędzy podmiotami.
Produkt przeznaczony jest dla Inwestorów lokujących nadwyżki
finansowe. Transakcje te są stosowane jako formy lokowania
wolnych środków finansowych (zakup obligacji komunalnych) lub
uzyskania płynnych środków (sprzedaż obligacji komunalnych).
Korzyści dla Klienta:
• Dywersyfikacja form lokat.
• Możliwość osiągnięcia wyższej stopy zwrotu przy
ograniczonym ryzyku (emitentami są jednostki
samorządu terytorialnego).
• Możliwość szybkiej odsprzedaży na rynku
wtórnym i odzyskanie płynnych środków bez
utraty narosłych odsetek (rynkowe kwotowanie
cen odkupu przez bank).
Warunki transakcji:
• Minimalna kwota transakcji wynosi 100 000 PLN.
Obligacja jest papierem wartościowym emitowanym w
serii, w którym emitent stwierdza, że jest dłużnikiem
właściciela obligacji (obligatariusza) i zobowiązuje się
wobec niego do spełnienia określonego świadczenia (przy
czym przez papiery wartościowe emitowane w serii
rozumie się papiery wartościowe reprezentujące prawa
majątkowe podzielone na określoną liczbę równych
jednostek).
Obligacje mogą emitować:
1) podmioty prowadzące działalność gospodarczą,
posiadające osobowość prawną, a także
,
2) gminy, powiaty, województwa, zwane dalej
"jednostkami samorządu terytorialnego", a także związki
tych jednostek oraz miasto stołeczne Warszawa,
3) inne podmioty posiadające osobowość prawną,
upoważnione do emisji obligacji na podstawie innych
ustaw,
4)
, których członkiem jest
Rzeczpospolita Polska lub Narodowy Bank Polski,
Wydatki gminy są to środki publiczne
przeznaczane na realizację zadań określonych w
ustawach m.in. na zadania własne gminy, zadania
z zakresu administracji rządowej i inne zlecone
gminie, zadania przejęte przez gminę, zadania
realizowane wspólnie z innymi jednostkami
samorządu terytorialnego, pomoc rzeczową lub
finansową dla innych jednostek samorządu
terytorialnego.
Wydatki majątkowe to wydatki przeznaczone na
finansowanie inwestycji gminy. Wydatki związane z
obsługą majątku oraz ważniejsze remonty -
wydatki, które przeznacza się na obsługę oraz
polepszenie standardu majątku miasta.