Epidemiologia urazów, wypadków oraz zatruć

Epidemiologia

urazów, wypadków oraz

zatruć

Mgr Artur Walkiewicz

Zakład Profilaktyki Zagrożeń

Środowiskowych i Alergologii

Warszawskiego Uniwersytetu

Medycznego

Tytułem wstępu



Przyczyny wzrostu skali problemu;

–

Zmiana stylu życia społeczeństwa;

–

Postęp techniczny;

–

Zły stan techniczny dróg i pojazów;

–

Systematyczne wydłużanie się

przeciętnego czasu trwania życia;

13 stycznia 2000 – dekada 2000-2010 została

proklamowana przez Sekretarza Generalnego

ONZ oraz przez WHO dekadą „kości i stawów”

Najważniejsze pojęcia



Wypadek

– jest to nieszczęśliwe zdarzenie

powodujące straty materialne, w którym ktoś

ucierpiał, został okaleczony lub poniósł śmierć;



Potrącenie

– uderzenie pieszego przez pojazd;



Kolizja drogowa

– zdarzenie, w którym dwa

lub więcej pojazdów ulega uszkodzeniu ale brak

jest osób rannych;



Wypadek w miejscu pracy

– (def. Wg.

Międzynarodowej Organizacji Pracy) – jest to

zarejestrowany uraz będący wynikiem wypadku

mającego miejsce w pracy, który powoduje

zgon, uszkodzenie ciała lub wystąpienia ostrej

choroby;

Najważniejsze pojęcia

c.d.



Uraz (trauma)

– jest to uszkodzenie

tkanek lub narządów wskutek miejscowego

lub ogólnego działania ajkiegoś czynnika

zewnętrznego – np.. Mechanicznego,

chemicznego, termicznego, elektrycznego

lub promieniowania;



Uraz psychiczny (psychotrauma)

– jest

to zdarzenie mające niekorzystny wpływ

na psychikę człowieka;

Najważniejsze pojęcia

c.d.



Promocja bezpieczeństwa

(wg roboczej

definicji WHO) – jest to proces obejmujący

wszystkie poziomy organizacji społecznej i

administracyjnej, dotyczący wszystkich

wysiłków podjętych w celu zmodyfikowania

struktur,

środowiska

(fizycznego,

struktur,

środowiska

(fizycznego,

społecznego,

technologicznego,

społecznego,

technologicznego,

politycznego,

ekonomicznego

politycznego,

ekonomicznego

organizacyjnego) oraz postaw ludzi i ich

zachowań związanych z bezpieczeństwem;

Podstawowe źródła danych o

wypadkach, urazach i

zatruciach



Biuro Ruchu Drogowego Komendy

Głównej Policji;



Główny Inspektorat Pracy;



Ministerstwo Edukacji Narodowej;

Ponadto opracowania dotyczące

wypadków, urazów i zatruć są publikowane w
Rocznikach Statystycznych GUS.

Podstawowe źródła danych o

wypadkach, urazach i

zatruciach

c.d.

Biuro

Ruchu Drogowego Komendy Głównej

Policji

gromadzi i analizuje dane dotyczące o

wypadkach drogowych na terenie całego kraju pod

kątem:



Częstości wypadków drogowych i ich przyczyn;



Częstości obrażeń w zarejestrowanych

wypadkach w stosunku do liczby ludności i liczby

pojazdów;



Umieralność w wyniku wypadków;



Obrażenia powypadkowe i zgony pieszych;



Udział w wypadkach osób będących pod

wpływem alkoholu;

Urazy w Polsce



Struktura urazów w Polsce przedstawia się

podobnie jak na świecie lecz obserwowany

jest wyższy odsetek ofiar śmiertelnych

(ponad 20%);



Wg WHO w ciągu ostatniego 30-lecia

odsetek inwalidów z powodu wypadków

drogowych wzrósł z 12 do 18%;

Skala
niepełnosprawności w
Polsce w 2004 r wg GUS.

Głównie urazy narządu
ruchu związane przede
wszystkim z wypadkami
drogowymi

Zewnętrzne przyczyny urazów i

zatruć

Były one w 2000 r. przyczyną prawie

26 tys. zgonów (sytuacja ulega

poprawie).

Wyraźna dysproporcja pomiędzy

płciami (u mężczyzn 3-krotnie wyższe

współczynniki umieralności).

Wypadki samochodowe



W 2000 roku w Polsce miało miejsce 57

331 wypadków samochodowych (40,6

wypadku na 10 tys. pojazdów).



Liczba zabitych:



1995 r. 6900 osób;



2000 r. 6300 osób;



2001 r. 5500 osób;



2002 r. 5800 osób;



2003 r. 5600 osób;



2005 r. 5444 osób;



2006 r. 5243 osób;

Notowany jest powolny

spadek tego wskaźnika

przy jednoczesnym

dynamicznym wzroście

liczby samochodów.

Przyczyny wypadków

drogowych



Nieprzestrzeganie wypadków

drogowych – około 80% wypadków;



Niedostosowanie prędkości do

warunków – około 20% wypadków;



Nieprzestrzeganie przepisów o ruchu

drogowym przez osoby piesze – około

19% wypadków;



Nietrzeźwość kierowców – około 15%

wypadków;

Nietrzeźwość a wypadki

drogowe

http://www.policja.pl

Strona internetowa

Komendy Głównej

Policji

Publikacja „Wypadki drogowe 2006”
została

opracowana

przez

pracowników Wydziału Profilaktyki w
Ruchu Drogowym na podstawie bazy
danych

Systemu

Ewidencji

Wypadków i Kolizji (SEWiK).

Nietrzeźwość a wypadki

drogowe

W 2006 roku nietrzeźwi uczestniczyli w

6  392  wypadkach  drogowych  (13,6%  ogółu
wypadków),  śmierć  w  nich  poniosło
710  osób  (13,5%  ogółu  zabitych),  a  7  998
odniosło obrażenia (13,5% ogółu rannych).

Na terenie Województwa Mazowieckiego

w 2006 r. zanotowano 420 wypadków z
udziałem nietrzeźwych (6,6% ogółu). Śmierć
poniosło 58 (8,2% ogółu) a 520 osób zostało
rannych (6,5% ogółu).

Wypadki przy pracy

Międzynarodowa Organizacja Pracy

(ILO) szacuje, że co roku na świecie

dochodzi do 270 milionów wypadków przy

pracy (8,2 wypadku/ 1000 pracujących).

W Polsce wskaźniki kształtują się na

poziomie:

- 85,3 tys. Wypadków – 2001 r.

- 7,84 wypadku / 1000 zatrudnionych

(spadek)

Zatrucia i zakażenia

pokarmowe



W 2000 roku zarejestrowano w Polsce

26 701 zatruć i zakażeń pokarmowych.

–

Sytuacja ulega nieznacznej poprawie (około 1,5%

mniej niż w 1999 r.);

–

Najwyższy wskaźnik zarejestrowano w

Województwie Mazowieckim, najniższy w

Lubuskim;



Zapadalność w bakteryjnych zakażeniach i

zatruciach wynosiła 69,1 na 100 tys.

Ludności (około 1,4% mniej niż w 1999 r.)

–

Najwyższy wskaźnik w województwie Lubelskim

(105,4), najniższy w Małopolskim (50,5)

Główne przyczyny zatruć (2000 r.): Salmonella
(około 85%), grzyby (300 przypadków), pestycydy
(107 przypadków)

Urazy, wypadki i zatrucia–

ograniczanie skali problemu



Prewencja;



Prawidłowość udzielania pierwszej

pomocy;



Powołanie Krajowego Ośrodka

Zapobiegania Urazom i Zwalczania

Następstw Wypadków;

Urazy, wypadki i zatrucia–

ograniczanie skali problemu

c.d.



Kwestia wypadków drogowych;

–

Przyspieszenie czasu trwania postępowania

karnego względem sprawców wypadków;

–

Podniesienie kar dla kierowców

wielokrotnie łamiących prawo;

–

Uświadomienie społeczeństwa;

–

Eliminacja z ruchu drogowego pojazdów o

złym stanie technicznym;

–

Poprawa stanu dróg publicznych, ich

oznakowania oraz oświetlenia drogowego;

Urazy, wypadki i zatrucia–

ograniczanie skali problemu

c.d.



Kwestia wypadków przy pracy:

–

Rzetelność w naprawach zgłaszanych

uszkodzeń i awarii;

–

Odpowiednia metodologia analizy

zagrożeń w miejscu pracy

–

Właściwy system kontroli;

–

Edukacja społeczeństwa;

Urazy, wypadki i zatrucia–

ograniczanie skali problemu

c.d.



Kwestia zatruć i zakażeń pokarmowych:

–

Ochrona substancji trujących przed

dostępem dzieci;

–

Przechowywanie leków i trujących

substancji chemicznych w oryginalnych

opakowaniach;

–

Produkcja tabletek z oznaczeniami

identyfikacyjnymi;

–

Stosowanie czujników tlenku węgla;

–

Monitoring środowiska;

–

Eliminacja ołowiu z benzyny;

Samobójstwa

Samobójstwami nazywamy wszystkie

przypadki śmierci będące pośrednim

lub bezpośrednim wynikiem działania

lub też wstrzymania się od działania

ofiary, która wie jaki rezultat to za

sobą pociągnie.

wg Drukheim’a

altruistyczne

anomiczne

egoistyczne

Działanie samobójcze

(suicydalne)

Działaniem samobójczym nazywamy

świadome działanie na własne ciało,

bądź

ważne

dla

jego

bądź

ważne

dla

jego

funkcjonowania narządy za pomocą

czynników

zewnętrznych

celu

czynników

zewnętrznych

celu

przekroczenia granic wytrzymałości

fizjologicznej organizmu lub możliwości

jego

adaptacji

zmienionych

jego

adaptacji

zmienionych

warunkach.

samobójstwo dokonane

samobójstwo usiłowane

Samobójstwa - częstość

Wg WHO codziennie na Świecie

ginie około 1300 samobójców a rocznie

około 500 tys. osób.

Co około 18 minut ktoś ginie w

wyniku samobójstwa a co minutę

podejmowana jest na Świecie próba

samobójcza

Społeczne aspekty

samobójstw



Zależność pomiędzy liczbą

samobójstw a sytuacją ekonomiczną:

–

Utrzymanie lub utrata statusu

ekonomicznego powiązanego z

posiadaniem;

–

Zapewnienie lub utrata wygód

związanych z posiadaniem;

–

Poczucie bezpieczeństwa związane z

sytuacją materialną;

Samobójstwa a płeć

Zauważono następujące zależności:



U kobiet wola śmierci jest słabsza;



Kobiety wybierają mniej skuteczne

sposoby odebrania sobie życia;



Kobiety podejmując próbę samobójczą

częściej od mężczyzn chcą jedynie zwrócić

na siebie uwagę otoczenia;



Wśród mężczyzn przyczyną podjęcia próby

samobójczej jest częściej brak sukcesu lub

porażka;



Mężczyźni czują się odpowiedzialni za

utrzymanie rodziny;

Inne zależności



Częściej samobójstwa popełniają osoby

starsze niż młodsze. Głównie samobójstwa

popełniają osoby 30-50 letnie. Nastolatki

stanowią około 10% samobójców.



Religia: katolicy rzadziej popełniają

samobójstwa niż protestanci (Drukheim);



Miejsce zamieszkania: mieszkańcy wsi

rzadziej popełniają samobójstwa niż

mieszkańcy miast;



Stan wojny i pokoju: w czasie pokoju

samobójstwa są rzadsze niż w czasie wojny;

Dane dotyczące samobójstw w

Polsce

Dane te zbierają:

- Policja;

- Kuratoria oświaty;

- GUS;

- MSWiA;

Sposoby odebrania sobie

życia



Powieszenie – 89%



Rzucenie się z wysokości – 9%



Zażycie środków nasennych – 3%

2002 r.

Przyczyn odebrania sobie

życia



Choroba psychiczna



Nieporozumienia rodzinne



Przewlekłą choroba



Warunki ekonomiczne



Zawód miłosny



Nagła utrata źródeł utrzymania



Śmierć bliskiej osoby



Problemy szkolne



Trwałe kalectwo



AIDS



Niepożądana ciąża

2002 r.

Metody zapobiegania

samobójstwom



Udzielanie pomocy i wsparcia w

radzeniu sobie z rzeczywistością;



Poprawa relacji międzyludzkich w

środowisku pracy, nauki oraz rodzinie;



Tworzenie schronisk dla ludzi

bezdomnych oraz w trudnej sytuacji

ekonomicznej;



Telefony zaufania – kontakt z

profesjonalnymi poradmai;

Document Outline