background image

Zakażenia układu 

pokarmowego

background image
background image

Czynniki etiologiczne (1):

Bakterie

Salmonella enteritidis, S. typhi, S. paratyphi, 

Shigella dysenteriae, Sh. sonnei, 

Escherichia coli EPEC, ETEC, EIEC, EHEC,

Yersinia enterocolitica,

Campylobacter jejuni, C. coli, 

Helicobacter pylori,

Vibrio cholerae,

Clostridium difficile, C.botulinum, 

C. perfringens typ A, 

Staphylococcus aureus.

background image

Czynniki etiologiczne (2):

Wirusy

•Rotawirusy, 

•Adenowirusy, 

•Norwalk wirus, 

•HAV, HBV, HCV, HDV, HEV, 

•EBV, CMV, HSV.

Grzyby

•Candida albicans, 

•Aspergillus flavus.

Pierwotniaki 

•Giardia lamblia,

•Entamoeba histolytica.

background image

Bakteryjne zatrucie 

pokarmowe

ostra choroba zakaźna spowodowana spożyciem 

swoistych bakterii lub ich toksyn razem z 

żywnością
stosunkowo krótki okres inkubacji
zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego:

nudności, wymioty, ból brzucha, biegunka

mogą wystąpić objawy ogólnoustrojowe:

ból głowy, osłabienie, gorączka, zaburzenia 

krążenia

objawy zależą od czynnika etiologicznego 

i indywidualnej wrażliwości chorego

background image

Rodzaje zakażeń 

bakteryjnych:

Intoksykacje -  wynik działania toksyny 

bakteryjnej zawartej w spożywanej 

żywności

S. aureus, Cl. botulinum,  Cl. Perfringens

Toksykoinfecje - wynik działania 

samych bakterii namnożonych w 

żywności

Salomonella, Shigella,  Vibrio cholerae

background image

Główne jednostki kliniczne 

(1):

Biegunki

Escherichia coli o różnych 

mechanizmach patogennosci, 

Salmonella enteritidis, Yersinia 

enterocolitica, Campylobacter jejuni, 

Campylobacter coli

Wirusowe zapalenie żołądka i jelit

Rotawirusy, Adenowirusy, Norwalk-

wirus

background image

Główne jednostki kliniczne 

(2):

Czerwonka bakteryjna

Shigella sp.

Dur brzuszny, dury rzekome

Salmonella typhi, Salmonella paratyphi 

A,B,C

Lamblioza

Giardia lamblia

Czerwonka pełzakowa

Entamoeba histolitica

background image

Główne jednostki kliniczne 

(3):

Rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego

Clostridium difficile

Biegunki poantybiotykowe

Clostridium difficile, Candida albicans

Zapalenie błony śluzowej żołądka - nieżyt 

żołądka i choroba wrzodowa

Helicobacter pylori

Zatrucia pokarmowe

Clostridium botulinum, C. perfringens typ A, 

Staphylococcus aureus, Aspergillus flavus, 

salmonellozy

Cholera

Vibrio cholerae

background image

Główne jednostki kliniczne 

(4):

Zapalenie odbytu (proctitis)

N. gonorrhoeae, T. pallidum, Chlamydia 

trachomatis, Campylobacter sp., 

Helicobacter sp., HSV, Cytomegalovirus

Zapalenie pęcherzyka i dróg żółciowych

pałeczki Gram(-) z r. Enterobacteriaceae,  

Enterococcus sp.,  Peptostreptococcus 

sp.,    Bacteroides sp., Fusobacterium sp.

Zapalenie watroby

HAV, HBV, HCV, HDV, HEV, EBV, CMV, 

HSV

background image

Mechanizmy obronne (1):

Jama ustna i gardło:

wytwarzanie śliny, która zawiera:

jony sodu, potasu i wapnia oraz chlorki, 

węglany i fosforany, utrzymujące pH w 

pobliżu obojętnego,

liozym i laktoperoksydazę - enzymy 

o właściwośiciach bakteriobójczych,

odporność kolonizacyjna flory 

fizjologicznej.

background image

Mechanizmy obronne (2):

Przełyk, żołądek, jelita:

pH kwasu żołądkowego 

zmiana pH powoduje wzrost podatności na 

choroby, niskie pH może zmniejszyć liczbę 

bakterii nawet 10 000 razy

kwas żołądkowy zabija Vibrio cholreae i E. 

coli

ruchy jelit (zmniejsza kolonizację czynników 

chorobotwórczych)

przeciwciała (znaczenie w czerwonce 

bakteryjnej i cholerze)

flora bakteryjna

background image

Naturalna flora bakteryjna 

przewodu pokarmowego (1):

Jama ustna i gardło:

Ziarenkowce G(+): Streptococcus mitis, mutans, 

salivarius, milleri, Staphylococcus Aureus 

(nosicielstwo)

Ziarenkowce G(-): Niesseria meningitidis (nosicielstwo)
Pałeczki G(+): Corynobacterium spp. Corynobacterium 

diphteriae (nosicielstwo), Actinomyces spp. 

Lactobacillus spp.

Pałeczki G(-): Haemophilus spp.,  H.influanzae 

(nosicielstwo), Bacterroides spp., Fusobacterium spp., 

Krętki : Treponema spp. 

background image

Naturalna flora bakteryjna 

przewodu pokarmowego (2):

Przełyk i żołądek: brak mikroflory

Jelito cienkie (dwunastnica i j. czcze):

Ziarenkowce G(+): Enterococcus spp.
Pałeczki G(+): Lactobacillus spp.

background image

Naturalna flora bakteryjna

przewodu pokarmowego (3):

Jelito kręte i grube

Pałeczki G(-):

Bezwględne beztlenowce: Bacterioides spp.
Względne beztlenowce: Escherichia Coli, Proteus spp., 

Enterobacter spp., Klebsiella spp., Salmonella spp., Shigella spp 

(nosicielstwo)

Tlenowce: Pseudomonas spp., Acinetobacter spp.

Pałeczki G(+):

Bezwględne beztlenowce: Clostridium spp., Lactobacillus spp.

Ziarenkowce G(+):

Bezwględne beztlenowce:Peptococcus spp., Peptostreptococcus 

spp.,

Względne beztlenowce: Enterococcus spp

Drożdżaki:

Candida albicans

background image

Czynniki sprzyjające 

wystąpieniu choroby

background image

Obniżenie odporności np. w AIDS.

Przyjmowanie leków 

immunosupresyjnych.

Antybiotykoterapia.

SCID (ciężki złożony niedobór 

immunologiczny)

Dotyczące gospodarza (1)

background image
background image

Zbiorowe żywienie np. w kantynach, 

barach szybkiej obsługi.

Zaniedbania dotyczące spożywanego 

pożywienia np. picie wody z kranu, 

konsumpcja pożywienia z niepewnego 

źródła, żywności po terminie.

Niedostateczna higiena np. niemycie rąk 

itp.

Dotyczące gospodarza (2)

background image

Naświetlanie 

promieniami 

RTG.

Choroba 

popromienna.

Inne.

Dotyczące gospodarza (3)

background image

Dotyczące drobnoustroju 

chorobotwórczego

Zjadliwość

Toksyczność

Inwazyjność

Inokulum

background image

Ogólna epidemiologia

zakażeń układu 

pokarmowego

background image

Rezerwuar i źródło 

zakażenia

zwierzęta

Campylobacter
Yersinia
Sallmonella enteritidis

człowiek (chory, nosiciel)

Shigella
Salmonella typhi
Vibrio chole
Giardia lambliarae

background image

Drogi przenoszenia

pokarmowa, fekalno-oralna

pokarm np. mięso, mleko, ciastka, lody, 

ryby, warzywa

przez przenosicieli
przez krew (WZW)

Organizm wrażliwy

człowiek
zwierzę

background image

Dane statystyczne WHO (1)

W 2005 r. z powodu chorób 

biegunkowych zmarło 1,8 miliona ludzi.
Biegunka jest ważną przyczyną 

niedożywienia niemowląt i małych dzieci.
Zakażenia układu pokarmowego 

spowodowane tylko przez główne 

patogeny „kosztują” USA ok. 35 

miliardów dolarów rocznie (koszty 

leczenia i obniżenia produktywności).

background image

Dane statystyczne WHO (2)

W krajach uprzemysłowionych co roku 

z powodu zakażeń układu 

pokarmowego cierpi do 30% populacji.
np. co roku w USA:

dochodzi do 76 milionów przypadków 

zakażenia układu pokarmowego,

co prowadzi do 325 000 hospitalizacji 
i 5 000 zgonów.

background image

Dane statystyczne PZH 

(2000 r.)

zarejestrowano 26 701 przypadków 

bakteryjnych zatruć i zakażeń pokarmowych
zapadalność z powodu bakteryjnych zatruć 

i zakażeń pokarmowych 69,1 na 100 000 

największą zapadalność odnotowano 

wśród chłopców w miastach w drugim 

roku życia (604,3) 

najwięcej zachorowań spowodowały 

odzwierzęce pałeczki Salmonella (85,1%)
główną drogą zakażenia było spożycie 

pokarmów wyprodukowanych z jaj

background image

Dane statystyczne GUS 

(1999 r.)

Zgony:

z powodu biegunki i zapaleń żołądkowo-

jelitowych o prawdopodobnie zakaźnym 

pochodzeniu zmarło 29 osób 
z powodu zakażeń wywołanych przez 

pałeczki Salmonella - 7 osób 
z powodu innych bakteryjnych zakażeń 

jelitowych - 6 osób 
z powodu innych bakteryjnych zatruć 

pokarmowych - 4 osoby
razem 46 zgonów

background image

Etiologia i epidemiologia

zakażeń układu 

pokarmowego

- najważniejsze 

drobnoustroje

background image

Salmonella sp. (1)

pałeczki Gram 

(-)
ruchome
zwykle 

zaopatrzone 

w rzęski
względne 

beztlenowce

background image

Salmonella sp. (2)

Rezerwuar: 

zwierzęta dzikie i hodowlane,
ludzie wydalający pałeczki z kałem 

(nosiciele – 1% populacji). 

W sprzyjających warunkach (ciepło, wilgoć, 

obecność białka) bakterie mogą żyć poza 

organizmem żywym przez kilka miesięcy. 

Przemysłowa hodowla drobiu i 

przetwórstwo żywności przyczyniły się w 

ostatnich latach do wzrostu zachorowań na 

salmonellozy na całym świecie.

background image

„Typhoid 

Mary”

Mary Mallon
pracowała jako 

kucharka w 

latach 1900-

1907
zaraziła 47 osób, 

z czego 3 zmarły

background image

Salmonella sp. (3)

Źródło zakażenia:

Najczęstszym nośnikiem żywnościowym 

pałeczek są produkty zawierające surowe 

jaja (majonezy, kremy, lody, zupy dla 

niemowląt i in.) oraz rozdrobnione 

przetwory mięsne: tatar, pasty rybne, 

galaretki, pasztety, pierogi.

Zakażona żywność niczym się nie różni od 

zdrowej!

Woda zakażona ludzkimi lub zwierzęcymi 

wydalinami.

background image

Salmonella sp. (4)

Chorobotwórczość: 

dur brzuszny (S. typhi),
dury rzekome (S.paratyphi),
salmonelloza – w Polsce głównie toksykoinfekcja 

S. enterica,

bakteremia lub posocznica,
gorączka jelitowa,
rzadko zakażenia ukł. moczowego, oddechowego, 

skórne, ropnie narządów i inne.

Najwięcej zachorowań i zgonów notuje się 

w najmłodszych grupach wiekowych: 0-4 lat.

background image

Salmonella sp. (5)

Czynniki chorobotwórcze:

antygeny:

somatyczny (antygen O) - będący endotoksyną
wirulencyjny (antygen Vi) - właściwości 

antyfagocytarne

inwazyny - białka powodujące przyleganie 

i penetrację komórek nabłonkowych jelita

czynniki uodparniające bakterie na 

fagocytozę (neutralizujące aktywne rodniki 

tlenowe)

katalaza, dysmutaza ponadtlenkowa

background image

Campylobacter sp. (1)

bakterie spiralne 

Gram (-)
ruchome
mikroaerofile
termofile

background image

Campylobacter sp. (2)

Rezerwuar:

przewód pokarmowy kotów, psów, drobiu, 

bydła, świń, gryzoni, małp, dzikich ptaków 

i niektórych ludzi (0,01-20% populacji).

Źródło zakażenia:

zwierzęta (droga „brudnych rąk”),
nieodpowiednio przygotowane mięso,
surowe mleko, zakażona woda,
chory lub nosiciel.

background image

Campylobacter sp. (3)

Najczęściej źródłem zakażenia są 

niedopieczone tuszki kurcząt oraz 

innego rodzaju grillowanych mięs

20% do 100% surowych tuszek kurcząt 

w sprzedaży jest skażonych C. jejuni.

Ok. 2-5% czerwonego mięsa w obrocie 

detalicznym może być skażone tą bakterią.

Zagrożenie przenoszeniem bakterii z surowego 

mięsa na inne artykuły spożywcze w kuchni 

(skażenie krzyżowe).

Campylobacter jejuni mogą przetrwać 

w zamrożonym mięsie kilka miesięcy.

background image

Campylobacter sp. (4)

Drogi zakażenia:

fekalno-oralna,
w czasie porodu,
kontakty seksualne.

Chorobotwórczość:

kampylobakterioza

Czynniki chorobotwórczym jest 

enterotoksyna podobna do toksyny cholery.

background image

Campylobacter sp. (5)

Powikłania kampylobakteriozy:

zapalenie opon mózgowych,
ropnie narządowe (wątroba),
zapalenie dróg żółciowych,
septyczne zapalenie stawów,
zapalenie wsierdzia,
bakteremia i posocznica,
syndrom Guillain-Barre (GBS).

background image

Campylobacter sp. (6)

Grupy ryzyka:

małe dzieci,
osoby starsze,
kobiety w ciąży,
osoby z osłabionym układem 

immunologicznym (AIDS, 

immunosupresja).

background image

Shigella sp. (1)

pałeczki Gram 

(-)
nieruchome
bezrzęse

background image

Shigella sp. (2)

Rezerwuar:

chory lub nosiciel,
małpy.

Źródło zakażenia:

człowiek (droga „brudnych rąk”),
skażona żywność:

sałatki, surowe, warzywa, mleko i nabiał, 

drób,

zanieczyszczone przedmioty, woda.

background image

Shigella sp. (3)

Chorobotwórczość:

czerwonka bakteryjna,
biegunka – toksykoinfekcja,
zespół hemolityczno-mocznicowy.

Czynniki chorobotwórcze:

egzotoksyna białkowa – toksyna Shiga,
plazmid zjadliwości PAI - odpowiedzialny 

za wnikanie do komórek nabłonka i 

makrofagów.

background image

Shigella sp. (4)

Powikłania:

Shigella wykazują tropizm tylko do jelit 

i nie wnikają do ukł. limfatycznego, 

nie rozprzestrzeniają się do innych 

narządów ani krwi,

ropień śledziony u pacjenta z cukrzycą – 

S. flexneri,
bakteremie u ludzi z chorobami 

zagrażającymi życiu, wyniszczonych, 

wcześniaków.

background image

Escherichia coli (1)

pałeczki Gram 

(-)
względne 

beztlenowce

background image

Escherichia coli (2)

Składnik flory fizjologicznej jelita 

grubego człowieka oraz zwierząt 

stałocieplnych.
symbiotyczna bakteria:

uczestniczy w rozkładzie pokarmu,
uczestniczy w produkcji witamin z 

grupy B, witaminy C oraz K.

background image

Escherichia coli (3)

Szczepy patogenne
1) enterotoksyczne (ETEC) 

toksyny LT, ST, adhezyny → biegunka bez gorączki

2) enteropatogenne (EPEC)

intimina (adhezyna) → biegunka

3) enteroinwazyjne (EIEC)

adhezyny, mechaniczne niszczenie komórek → 

objawy podobe do zakażenia Shigella sp., 

biegunka z wysoką gorączką

background image

Escherichia coli (4)

4) enterokrworoczne (EHEC)

verotoksyna, fimbrie → krwawe biegunki bez 

gorączki, krwotoczne zapalenie jelit, zespół 

hemilityczno-mocznicowy (serotyp O157:H7)

5) enteroagregacyjne (EaggEC)

fimbrie, hemolizyna, ST → wodniste biegunki 

bez gorączki

background image

Escherichia coli (5)

Rezerwuar:

bydło,
ludzie.

Źródło zakażenia:

nieumyte warzywa,
niedosmażone mięso wołowe 

zakażone podczas uboju,
surowe mleko.

background image

Staphylococcus aureus (1)

ziarenkowce 

Gram(+)
względne 

beztlenowce
flora 

fizjologiczna 

(nosicielstwo)

background image

Staphylococcus aureus (2)

S. aureus jest czynnikiem etiologicznym wielu 

chorób dotyczących wielu narządów i układów.

Omówione zostanie tylko 

gronkowcowe zatrucie pokarmowe.

Rezerwuar:

nosiciele.

Źródło zakażenia:

skażona żywność: lody, ciastka z kremem 

i budyniem, jajka i sałatki garmażeryjne,
zakażenie endogenne.

background image

Staphylococcus aureus (3)

Chorobotwórczość:

gronkowcowe zatrucie pokarmowe

intoksykacja enterotoksyną,

toksyna oporna na gotowanie w 100°C 

przez 30 min.

rzekomobłoniaste zapalenie jelit

nadkażenie szczepem 

enterotoksycznym.

background image

Clostridium botulinum (1)

pałeczki Gram 

(+)
beztlenowce
przetrwalnikując

e

background image

Clostridium botulinum (2)

Rezerwuar:

gleba
przewód pokarmowy ludzi i zwierząt,
woda i ścieki

Źródło zakażenia:

skażone produkty spożywcze, zwłaszcza 

domowe konserwy (tzw. weki), 

niedopieczone mięso i ryby pozostawione 

w nieodpowiedniej temperaturze.

background image

Clostridium botulinum (3)

Chorobotwórczość:

botulizm, zatrucie jadem kiełbasianym

intoksykacja toksyną botulinową uwalnianą 

podczas autolizy komórek bakteryjnych.

botulizm dziecięcy – u niemowląt <1 r.ż.

spożycie występującej naturalnie np. w 

miodzie bakterii Clostridium botulinum

botulizm przyranny

background image

Clostridium botulinum (4)

Powikłania botulizmu:

niewydolność oddechowa,
zachłystowe zapalenie płuc,
zatrzymania akcji serca.

background image

Clostridium difficile

Zakażenie 

szpitalne, zakażenie 

oportunistyczne, 

endogenne na 

skutek 

antybiotykoterapii.
Chorobotwórczość:

biegunka 

poantybiotykowa,

rzekomobłoniaste 

zapalenie jelit.

background image

Vibrio cholerae

Rezerwuar:

ludzie chorzy lub 

nosiciele.

Źródło zakażania:

skażoną ludzkimi 

odchodami woda,

owoce morza.

Chorobotwórczość:

cholera.

background image

Helicobacter pylori

Zakażenie: spożywanie 

pokarmu brudnymi rękami.
Szacuje się, że występuje 

u 2/3 światowej populacji. 
H. pylori odpowiada za 

80% przypadków choroby 

wrzodowej żołądka i 90% 

przypadków choroby 

wrzodowej dwunastnicy. 
Zakażenie tą bakterią może 

mieć też wpływ na rozwój 

nowotworów żołądka.

background image

Rotavirus

Rotawirusy powodują 

ostry stan zapalny 

żołądkowo-jelitowy. 

(tzw. "grypa 

żołądkowa").
Wirus zakaża komórki 

jelitowe (enterocyty) 

kosmków jelita 

cienkiego, prowadząc 

do uszkodzeń 

nabłonka i biegunki.

background image

HBV

Źródło zakażenia:

chory lub nosiciel.

Droga zakażenia:

krew.

Chorobotwórczość:

WZW

Powikłania:

marskość wątroby,
nowotwory 

wątroby.

background image

Candida albicans

flora fizjologiczna 

(80% populacji)
zakażenia 

oportunistyczne:

szpitalne,
osób z obniżoną 

odpornością, po 

antybiotykoterapii,

kandydoza, 

fungemia

background image

Giardia lamblia 

Droga zakażenia: 

połknięcie cyst 

wydalanych wraz 

z kałem zarażonych.
Powoduje lambliozę
Powikłania:

niedożywienia 

i upośledzenia 

rozwoju fizycznego 

dzieci

powikłania 

autoimmunologiczne

background image

Profilaktyka (1)

Profilaktyka swoista
Mycie rąk po wyjściu z ubikacji i przed 

przygotowaniem posiłków.
Higiena w kuchni

Utrzymywanie w czystości naczyń, sprzętów 

kuchennych i samej kuchni.

Dokładnie mycie owoców i warzyw.
Mycie ciepłą wodą skorupek jaj, a następnie 

zanurzanie ich na 10 sekund we wrzątku.

background image

Profilaktyka (2)

Unikanie zakażenia krzyżowego – używanie 

osobnych desek do krojenia mięsa i innych 

produktów, dokładne mycie sprzętów,

Dokładne pieczenie i smażenie mięsa.
Przechowywanie żywności w niskiej 

temperaturze, zapobieganie rozmrażaniu 

i ponownemu zamrażaniu żywności.

Konserwy przygotowywane w domu 

najlepiej sterylizować przez 3 kolejne dni, 

w odpowiednio wysokiej temperaturze.

background image

Profilaktyka (3)

Zasada ograniczonego zaufania do 

producenta

Unikanie puszek, które mają wzdęte wieczka.
Unikanie lodów, kremówek i innych ciastek 

pochodzących od nieznanych wytwórców 

i przygodnych sprzedawców.

Unikanie kupowania mięsa, drobiu i ryb 

niewiadomego pochodzenia.

Przestrzeganie daty przydatności 

żywności do spożycia.

background image

Profilaktyka (4)

Powszechna pasteryzacja mleka.
Natychmiastowe leczenie 

przeciwbakteryjne zakażonych.
Nadzór sanitarny nad kanalizacją, 

wodociągami, studniami, środkami 

spożywczymi.
Niedopuszczanie chorych na biegunkę 

i nosicieli do prac związanych z punktami 

zbiorowego żywienia, z przetwórstwem 

oraz dystrybucją środków spożywczych. 

background image

Diagnostyka 

zakażeń układu 

pokarmowego

background image

Prawidłowo przeprowadzony 

wywiad 

jest podstawą trafnej 

diagnostyki 

zakażeń przewodu 

pokarmowego.

rodzaj biegunki
czas wystąpienia biegunki od 

spożycia pokarmów

objawy towarzyszące

background image

Rodzaje materiałów 

diagnostycznych:

kał,
wymaz z odbytu i owrzodzeń śluzówki,
popłuczyny z odbytu,
krew na posiew,
wymiociny,
fragment zakażonej tkanki np. błona 

śluzowa żołądka,

żółć,
mocz.

background image

Sposoby pobierania materiałów do 

badań, 

warunki prawidłowego transportu 

do laboratorium:

próbki pobrane z miejsc największego 

prawdopodobieństwa identyfikacji 

drobnoustroju jeszcze przed 

rozpoczęciem leczenia,

transport jak najszybciej do momentu 

pobrania materiału,

odpowiednie podłoże transportowe,
odpowiednie warunki tlenowe, 

odżywcze, termiczne.

background image

Kał (1):

3 próbki przez kolejne 3 dni 

w najwcześniejszej fazie choroby,

podczas kolejnych nawrotów biegunki,
pobieramy materiał wraz z 

patologicznymi domieszkami typu: śluz, 

krew,

kał zebrany do czystych pojemniczków, 

transportowany w odpowiednim 

pojemniku transportowym.

background image

Kał (2):

czas transportu: max 2-3 godz.

transport w temperaturze:
+4°C - na cele badania rutynowego 

lub parazytologicznego

-20°C - badania wirusowe

background image

Krew:

szczególnie jeśli występują objawy 

ogólnoustrojowe tj. gorączka, w przypadku 

podejrzewania duru brzusznego

materiał przeznaczony na próby serologiczne.
pobieranie na badania przed 

antybiotykoterapią

przed i w trakcie gorączki
transport na odpowiednim podłożu 

transportowo-namnażającym, płynie 

konserwującym w temperaturze 37°C

background image

Wymaz z odbytu:

wykrywanie bakterii inwazyjnych, 

bytujących w błonie śluzowej np. Shigella, 

E.coli,

pobieranie w trakcie sigmoidoskopii.

Fragmenty tkanek:

pobierane metodą inwazyjną 

podczas endoskopii

background image

Na skierowaniu 

umieszczamy:

kierunek badania 

mikrobiologicznego

wiek pacjenta

Badanie bakteriologiczne:

rutynowe
ukierunkowane
specjalne

background image

Hodowla i posiew bakterii:

pozwala na izolację 

szczepów bakterii 

z materiałów 

klinicznych celem 

ich wstępnej 

identyfikacji

background image

Podłoża:

na badanie rutynowe: 

podłoże krwawe
McConkeya
Chapmana
Sabouranda

na posiew ukierunkowany: 

SS Salmonella-Shigella agar
podłoże heterogeniczne (Salmonella E. Coli)
Mc Conkeya (dla pałeczek jelitowych)

podłoża specjalne

background image

Identyfikacja (1):

przygotowanie 

preparatu 

bezpośredniego, 

barwionego metodą 

Grama,
preparat wybarwiany 

błękitem 

metylenowym -  

obecność 

granulocytów 

obojętnochłonnych,

background image

Identyfikacja (2):

aglutynacja cząstek 

lateksu,

określenie miana 

przeciwciał - H.pylori, 

Salmonella typhi,

analiza biochemiczna:

fermentacja glukozy, 

sorbitolu, 

wytwarzanie indolu, 

H

2

S,

background image

Identyfikacja (3):

metody specjalne np. w 

diagnostyce H. pylori:

metoda inwazyjna,
metoda nieinwazyjna: test 

oddechowy, badanie moczu pod 

kątem ureazy,

kolonoskopia, wykrywanie toksyn 

w kale metodą EIA np. C.difficile,

background image

Identyfikacja (4):

test na koagulazę np. S.aureus,
badanie parazytologiczne - 

wykrywanie cyst i trofozoitów w 

preparacie z kału,
wykrywanie obecności wirusa w 

materiale za pomocą testów 

lateksowych lub przeciwciał 

antywirusowych (test Elisa).

background image

Leczenie 

Podawanie płynów, 

elektrolitów i 

glukozy.

background image

ANTYBIOTYKOTERAPIA

background image

Campylobacter jejuni i 

C.coli

makrolidy (azytromycyna - 

antybiotyk z wyboru)
Erytromycyna
Fluorochinolony
tetracykliny (ok. 25% szczepów 

opornych) 
ampicylina (dużo szczepów 

opornych)

background image

Escherichia coli

Wobec bakterii E.coli aktywność zachowują:

penicyliny o rozszerzonym 

spektrum: ampicylina, 

amoksycylina, piperacylina (40-

60% szczepów opornych)
penicyliny z inhibitorami 

cefalosporyny wszystkich generacji. 
aminoglikozydy 
fluorochinolony 
tetracykliny ( dużo szczepów opornych)

background image

Shigella

(stosuje się tylko u małych dzieci i 

osób z niedoborami odporności)

ampicylina (część szczepów 

opornych)

kotrimoksazol (stos. najczęściej)

chinolony 

background image

Yersinia enterocolitica

fluorochinolony 

(najskuteczniejsze) 

np. Ciprofloksacyna
Streptomycyna 
Chloramfenikol
Tetracykliny

background image

Helicobacter pylori

amoksycylina 
klarytromycyna 
tetracykliny 
fluorochinolony 
Metronidazol – chemioterapeutyk 

zamienia amoksycylinę w 

wypadku uczulenia na penicyliny 

background image

inhibitory pompy protonowej (IPP) 
omeprazol 
pantoprazol 
lanzoprazol 
rabeprazol 
esomeprazol 

background image

Clostridium botulinum 

penicyliny
penicyliny z inhibitorem
metronidazol
chloramfenikol 

oraz podanie surowic

background image

Clostridium difficile 

metronidazol
wankomycyna 

doustnie tylko 

gdy metronidazo

l nieskuteczny !

background image

HBV

leczenie przeciwwirusowe

interferon alfa, pegylowany, naturalny,
nukleozydowe i nukleotydowe inhibitory 

odwrotnej transkryptazy: lamiwudyna, 

adefowir, entekawir.

leczenie osłonowe i uzupełniające 

leczenie objawowe późnych 

następstw (np. marskości) 

background image

Profilaktyka swoista

Szczepienia np. 

WZW A, WZW B, 

dur brzuszny, 

cholera.

Bierne 

uodpornienia (IgG 

anty- HBV)

background image

Biegunki u dzieci:

Biseptol

Ampicilina

Kolistyna


Document Outline