DIALEKTYKA RELACJI LESLIE BAXTER I 

BARBARY MONTOGOMERY

 

Brak nadziei na odkrycie praw naukowych 
jednoznacznie opisujących doświadczenie 
przyjaźni i miłości:

 

„Uderzyło mnie, ile sprzeczności, 
przypadkowości i subiektywnych rzeczywistości 
ujawniali badani podczas narracyjnego 
interpretowania własnych doświadczeń 
relacyjnych”

W ramach związku interpersonalnego człowiek 
nieustannie usiłuje uprać się z przeciwstawnymi 
(sprzecznymi) siłami, które na niego działają

Osiowe pojęcie teorii dialektyki relacji: 
SPRZECZNOŚĆ = dynamiczne 
współoddziaływanie między zjednoczonymi 
przeciwieństwami, proces ścierania się tendencji o 
odwrotnych wektorach

SPRZECZNOŚĆ = uniwersalna reguła rządząca 
każdym bliskim związkiem, bez względu na 
indywidualne cechy partnerów

NAJSILNIEJSZE TARCIE = 

PRZECIWSTAWNOŚĆ DĄŻEŃ DO BLISKOŚCI I 

NIEZALEŻNOŚCI

SIŁA DOŚRODKOWA VERSUS SIŁA 

ODŚRODKOWA

POŁĄCZENIE / ROZSZCZEPIENIE

 

Ale: „Z perspektywy dialektyki relacji więź 
przejawia się zarówno we współzależności z 
partnerem, jak i w niezależności od niego”. 

Jeśli występuje tylko jeden aspekt => relacja 
poważnie zubożona

METAFORA WROTKARZY – „STRZELANIE Z 

BICZA”

Im większą szybkość jesteś w stanie wytrzymać, 
tym silniej oddziału na Ciebie przeciwstawne siły 
=> dobra umiejętność jazdy na wrotkach w niczym 
nie pomaga

Związki podlegają nieustannym fluktuacjom => 
jedyna pewność: nastąpi zmiana

Tradycyjne ideały: bliskość

pewność 

otwartość

Realia  komunikacji: 

niezależność

nowość 

prywatność

 

Dialektyczne napięcie: nie „albo / albo” 

lecz „zarówno / jak i”

Dialektyka wewnętrzna pary

Zespolenie – odrębność

Pewność – niepewność

Otwartość – skrytość

 

Dialektyka zewnętrzna pary

Uczestnictwo – odosobnienie

Konwencjonalność – wyjątkowość

Odsłanianie – ukrywanie

ZESPOLENIE – ODRĘBNOŚĆ

 

„Żaden  związek  z  definicji  nie  może 
zaistnieć,  dopóki  każda  ze  stron  nie 
poświęci  częściowo  swojej  niezależności. 
Paradoksalnie 

jednak 

zbyt 

silne 

zespolenie  niszczy  związek,  ponieważ 
dochodzi 

do 

utraty 

indywidualnych 

tożsamości partnerów”

Zaprzeczenie = konsekwentne 
ograniczanie swoich reakcji do jednego 
bieguna dialektyki i ignorowaniu drugiego

 

Dezorientacja = dysfunkcyjna reakcja 
wynikająca z poczucia zupełnej bezradności

Partnerzy w związku nie udają, że nie ma 
sprzeczności, ale są nimi zupełnie 
przytłoczeni

 

Oscylowanie pomiędzy przeciwnymi 
biegunami = proces rozdzielania 
dialektycznych sił w czasie, to znaczy 
reagowanie to na jedną to na drugą z nich

Taktyka balansowania ,,raz w tę, raz w tę” 
stanowi najpowszechniejszą reakcję partnerów 
na paradoks zespolenie - odrębność 

Segmentacja = taktyka rozdzielania / 
szufladkowania różnych aspektów związku. 

Niektóre sprawy i czynności podlegają 
wpływowi jednej siły, a inne poddają się sile 
przeciwnej

Równoważenie = podejście kompromisowe, które 
sprzyja dobremu dialogowi

Oba dialektyczne bieguny są dla partnerów równie 
ważne, ale taktyka znajdowania złotego środka okazuje 
dość zawodna, ponieważ wymaga stłumienia czy 
zdławienia prawdziwej potęgi sprzecznych pragnień

Założenie: bilans związku musi wyjść na zero, A TO 
NIEPRAWDA

 

Integracja = reagowanie jednocześnie na obie 
przeciwstawne siły, bez tłumienia ich bądź ulegania 
iluzjom.

„Mamy jedną, niezłomną zasadę: w każdy piątkowy 
wieczór robimy coś nowego – coś, czego nie robiliśmy 
nigdy wcześniej”

„Jesteśmy wyjątkowi, bo raz już 30 lat na dobre i na 
złe”

Przekalibrowanie = czasowe 
przeformułowanie sytuacji, tak aby siły 
oddziałujące na partnerów nie wydawały się już 
przeciwstawne

Podejście to ogranicza się jednak do myślowej 
akrobacji i nie zapewnia trwałego rozwiązania 
dylematów

 

Potwierdzenie = aktywne przyznanie przez 
oboje partnerów, że nie można  uniknąć  
dialektycznych  napięć

Uznanie i celebrowanie złożoności swego 
związku => „Gdybyśmy nie byli tak sobie 
bliscy, mielibyśmy te problemy z głowy”

Związek – niezdeterminowany proces 

nieustannych zmian

 Życie pośród sprzeczności:

„Podobno  jazda  na  jednokołowym  rowerze 
zaczyna sprawiać przyjemność, kiedy człowiek 
pogodzi  się  z  tym,  że  nieustannie  doświadcza 
upadków.  Zadaniem  jadącego  jest  ciągłe 
rozgrywanie  jednej  siły  przeciwko  drugiej, 
przeciwstawianie jednego ciążenia drugiemu, i 
ustawianie 

koła 

w 

taki 

sposób, 

by 

kontynuować 

jazdę 

i 

uniknąć 

upadku. 

Wprawny  cyklista  porusza  się  naprzód  w 
stanie  ciągłej  nierównowagi,  wykonując 
ruchy  dziwaczne,  ale  nie  pozbawione 
swoistej elegancji”

HAPPY END?

 „Żyli  długo  i  szczęśliwie  w 
białym 

domku 

z 

ogródkiem”

NIE!

„Ich zmagania trwają do 

dziś”