ALEKSANDER RONIKIER WPŁYW AKTYWNOŚĆI FIZYCZNEJ TURYSTYCZNO-REKREACJNEJ W PROFILAKTYCE ZDROWIA OSÓB STARSZYCH WYŻSZA ZKOŁA TURYSTYKI I REREACJI IM.MIECZZYSŁAWA ORŁOWICA



POLA ZDROWIA



CZYNNIKI

BAGAŻ GENETYCZNY,



BIOLOGICZNE -

PREDYSPOZYCJE WRODZONE , IMMUNOLOGIA, CECHY



FIZJOLOGICZNE I BIOCHEMICZNE,



MORFOLOGIA JEDNOSTKI RODZINY



CZYNNIKI

WARUNKI MIESZKANIOWE,



FIZYCZNE -

ŚRODOWISKO PRACY I WYPOCZYNKU,



WARUNK KLIMATYCZNE, OTOCZENI

ŚRODOWISKOWE



ŚRODOWISKO

STATUS SPOŁECZNY I EKONO-



PSYCHO-

MICZNY, WSPÓŁPRACA



SPOŁECZNE

SPOŁECZNA, KONFORMIZM,



PODATNOŚC NA WPŁYWY ZEWNĘTRZNE np.

REKLAMA



SPOŁECZNE WSPARCIE



ZACHOWANIA

ZWYCZAJE DIETETYCZNE



JEDNOSTKOWE

PALENIE I PICIE ALKOHOLU,SKŁONNOŚĆ DO

RYZYKA,



AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA,



UNIKANIE STRESÓW (TYP A)



PROFILAKTYKA ZDROWIA



W ŻYCIU CODZIENNYM



DETERMINANTY ZDROWIA



CZYNNIKI KONTROLI



SUBSTANCJE CHEMICZNE



I JONIZUJĄCE

ŚRODOWISKO

PROMIENIOWANIE ODPADY, HAŁAS,



ŚRODOWISKO- WODA,POWIETRZE,



ŻYWNOŚĆ MIESZKANIE,



PRACA REKREACJA,WYPOCZYNEK



ZWYCZAJE ŻYCIOWE



GENETYKA

WYWIAD RODZINNY, FILOGENEZA



I ONTOGENEZA, HISTORIA

CHORÓB , CHOROBY RODZINNE,



„

BAGAŻ GENETYCZNY”-



DOSTĘPNOŚĆ, KOSZTY



SŁUŻBA

ORGANIZACJA , JAKOŚĆ



ZDROWIA

STAN KADRY,



ZACHOWANIA W KONTAKTACH Z

PACJENTEM.



WPŁYW AKTYWNOŚCI FIZYCZNEJ NA

ORGANIZM



NEGATYWY POZYTYWY



1.produkcja wolnych

1. fizjologiczne korzyści



rodników

(układ ruchu, krążenia.)



2. zaburzenia funkcji



krwi (lepkość, Hb, Htc

2. poprawa psychiki



hipertermia .

3. prewencja chorób



4. hipotermia



urazy sportowe

4. regulacja metabolizmu



6. wypadki (rowery)

5. nadwaga i osteoporoza



niewydolność serca.

6. lepsza jakość życia



nagłe zgony

7. pozytywne

oddziaływanie



wysiłkowe

na rozwój ( do 20 r.życia

)

9. przetrenowanie

8. spowolnienie procesu



wycieńczenie

starzenia organizmu.



10. koszty i brak czasu

9. socjalna integracja



Światowa Organizacja Zdrowia

przewiduje ,że do roku 2025 populacja

ludzi w wieku

ponad 60 lat

wzrośnie

do 1.2 miliarda

i te zmiany struktury

wieku ludności muszą być

uwzględnione w wielu prognozach



DEMOGRAFICZNYCH,



GOSPODARCZO-EKONOMICZNYCH



ZDROWOTNYCH

nakazując podjęcie przez

społeczeństwa różnych regionów

świata odpowiednich działań

umożliwiających właściwą egzystencję

tych ludzi.



ZGODNIE Z DANYMI RAPORTU

ONZ

OGŁOSZONYM W



„

THE AGE DISTRIBUTION OF THE WORD

POPULATION

”

W OSTATNIM 15- LECIU

POLSKA MA CORAZ BARDZIEJ ZMIENIONĄ

STRUKTURĘ WIEKU SWOJEJ SPOŁECZNOŚCI.



Rośnie znacząco w naszym kraju populacja

osób w

wieku 60/65 lat

i więcej wywołując

konieczność przygotowania odpowiednich

działań społecznych , socjalnych i

ekonomicznych uwzględniąjących tę

zmieniającą się strukturę wieku naszych

rodaków.



W LATACH 2000-2030 POPULACJA

OSÓB POWYŻEJ 65 LAT ZWIĘKSZY SIĘ

W POLSCE Z 14 % DO 20%



w Polsce w dekadzie

lat 1993-2003 długość

życia u kobiet uległa wydłużeniu



o 2.9 lata

do średniej życia 81 lat,



a u mężczyzn o

4.3 lat

do długości życia 71

lat. te korzystne zmiany spowodowane

zostały w głównej mierze zmianą;



ZWYCZAJÓW ŻYWIENIOWYCH,



POPRAWIE WARUNKÓW OPIEKI

OKOŁOPORODOWEJ



oraz skuteczniejszym propagowaniem tzw.

zdrowego trybu życia obejmującego wiele

zachowań osobniczych, w

tym także

zwiększonej aktywności fizycznej w ramach

zajęć rekreacyjnych i wyjazdów

turystycznych.



W 1996 ROKU

WHO

OGŁOSIŁA W

HEIDELBERGU SŁYNNĄ DEKLARACJĘ



„

GUIDELINES FOR PROMOTING PHYSICAL

ACTYVITY AMONG OLDER

PERSONS”

wskazując na działania i decyzje, które

w istotny sposób powinny podnieść

zaangażowania osób starszych w różne

formy aktywności fizycznej.



W DEKLARACJI TEJ CZYTAMY M.IN.





brak aktywności fizycznej i siedzący

tryb życia zmniejsza niezależność osób

starszych od opieki zewnętrznej

powoduje wiele chorób o charakterze

chronicznym. stan taki znacząco

podnosi koszty opieki medycznej i

socjalnej nad ta populacją.





aktywny styl życia istotnie opóźnia

występowania fizycznej niesprawności i

schorzeń wieku starczego znacząco

ograniczając koszty opieki medycznej nad

tymi ludźmi



AKTYWNE FIZYCZNIE ŻYCIE UŁATWIA

UCZESTNICTWO POPULACJI LUDZI

STARSZYCH W ŻYCIU SOCJALNYM,

PODNOSI POZIOM ICH OPTYMIZMU

ŻYCIOWEGO, CHRONI PRZED

CHOROBAMI UKŁADU NERWOWEGO





z promowania aktywnego trybu życia

osób starszych korzysta także młodsza

część naszego społeczeństwa bowiem

można dłużej korzystać z doświadczeń i

wiedzy tej grupy ludzi.



Z LICZNEGO ZESTAWU TYCH KORZYSTNYCH

WPŁYWÓW ZWIĘKSZONEJ AKTYWNOŚCI

MOTORYCZNEJ NA ORGANIZM CZŁOWIEKA

ZAJMIEMY SIĘ

TRZEMA PROBLEMAMI

NAJWAŻNIEJSZYMI Z PUNKTU WIDZENIA ZDROWIA,

SPRAWNOŚCI I WYDOLNOŚCI LUDZI STARSZYCH.



1==

APARATU RUCHU

który odpowiednio

sprawny chroni osoby starsze

przed upadkami

spowodowanymi utratą ich sprawności

fizycznej



2==

UKŁADU KRĄŻENIA I ODDYCHANIA

których

osłabienie powoduje

obniżanie wydolności

przedwczesną umieralność wielu starszych

osób



3==

FUNKCJĘ UKŁADU NERWOWEGO

, który w

znaczący sposób wpływa na poprawy

jakości życia

tak

ważnej cechy w starszym wieku



opinia społeczna z pewnością nie

wie że dosyć liczne przypadki

upadków w tej grupie ludzi są

jedną z najpoważniejszych przyczyn

ich przedwczesnej śmiertelności i

powstawania bardzo poważnych

urazów i komplikacji zdrowotnych

wymagających czasami długiego i

kosztownego

LECZENIA I

REHABILITACJI



BADANIA I OBSERWACJE ŻAKA PODCZAS OPIEKI

REHABILITACYJNEJ I PALIATYWNEJ LUDZI W

STARSZYM WIEKU WYKAZAŁY, ZE ODPOWIEDNIO

PROWADZONY PROGRAM REHABILITACJI



ćwiczenia sensomotoryczne, równoważne ,

wydolnościowe i wzmacniające siłę mięśniową)

prowadzone ambulatoryjnie i środowiskowo znacząco

obniżyło liczbę i ryzyko upadków tych pacjentów.



OGROMNIE POZYTYWNĄ ROLĘ W OPIECE NAD

TYMI LUDŹMI ODGRYWA TAKŻE;



ruchów wstecznych, korzystanie z pomocy nauka

podnoszenia się po ewentualnym upadku

( zachowanie kolejności ruchów, metoda dostępnych

przedmiotów itp.) umiejętności te są niezwykle

przydatne w samodzielnym życiu tej coraz liczniejszej

grupy naszych rodaków



ŻAK . M 2006- PHYSICAL REHABILITATION AFTER

INCIDENTAL FAILS, ADVANCES REHABILITATION

VOL2



upadki osób starszych wiążą się często z poważnym

następstwami psychospołecznymi. Means i wsp.

obserwowali grupę

66 osób

, które uległy upadkowi w

okresie ostatnich



12 MIESIĘCY I PORÓWNYWALI ICH REAKCJE

PSYCHICZNE Z GRUPĄ

77 OSÓB

TEGO SAMEGO

PODESZŁEGO WIEKU, KTÓRE NIE PRZEŻYŁY

TAKIEGO ZDARZENIA. 40% OSÓB, KTÓRE ULEGŁY

UPADKOWI WYKAZYWAŁY CECHY DEPRESJI,

OBNIŻONĄ SAMOOCENĘ, OBAWY PRZED

SAMODZIELNYM PORUSZANIEM SIĘ I

OGRANICZONĄ AKTYWNOŚĆ SPOŁECZNĄ. GRUPA

KONTROLNA BEZWYPADKOWA TAKICH OBAW I

CECH NIE WYKAZYWAŁA.



zastosowany program ćwiczeń fizycznych w i grupie

obejmujący ćwiczenia sprawnościowe i ruchową naukę

radzenia sobie w sytuacji upadku spowodowały

zmniejszenie się do 24 % liczebność tej grupy



Means i wsp, 2003

Psychosocial effects of an

exercise program in the olderly persons who

fall. Jour. Of Rehabilit.Research 40(1)



2.problem następny będący przyczyną największej

umieralności i szybkiego obniżania się wydolności

osób starszych to pogarszanie się wraz wiekiem

stanu funkcji układu krążenia i wynikające z tego

poważne schorzenia organiczne.



W LICZNYCH BADANIACH FIZJOLOGICZNYCH I

KLINICZNYCH WYKAZANO, ŻE U OSÓB AKTYWNYCH

FIZYCZNIE NATURALNY PROCES UTRATY WRAZ Z

WIEKIEM SPRAWNOŚCI I WYDOLNOŚCI FIZYCZNEJ

JEST WOLNIEJSZY

(

OKOŁO 2% NA DEKADĘ ŻYCIA

)

U NIE AKTYWNYCH FIZYCZNIE AŻ O 10 %.



poprawa wydolności fizycznej mierzona

metabolizmem tlenowym w zakresie

do 10 ml.

tlenu /kg/ min

przedłuża nasze życie o kilka lat

zgodnie ze zrozumiałym schematem, że ta poprawa

wydolności jest wynikiem zdrowego układu krążenia,

którego choroby są przecież przyczyną

PONAD 50%

UMIERALNOŚCI

W NASZYM KRAJU.



badania Kozdroń na grupie osób po 65 roku życia

uczestniczących w



6 MIESIĘCZNYM PROGRAMIE AKTYWNOŚCI

REKREACYJNEJ ( TYLKO 2 X TYG. PO 50 MIN ĆWICZEŃ)

WYKAZAŁY ZNACZĄCĄ POPRAWĘ ICH SIŁY MIĘŚNIOWEJ,

GIBKOŚCI KRĘGOSŁUPA, SIŁY RAMION. W MNIEJSZYM

ZAKRESIE ZAOBSERWOWANO POPRAWĘ ICH

WYDOLNOŚCI FIZYCZNEJ



w wieku starszym ( powyżej 65 roku życia) znacznie

łatwiej doskonalić i poprawiać takie cechy

motoryczne jak właśnie siła i koordynacja

mięśniowa, natomiast znacznie trudniej podczas

zajęć rekreacyjnych podnosić poziom wydolności

fizycznej

KOZDROŃ E. 2001 Wpływ określonej aktywności ruchowej na

stan zdrowia ludzi starych. Wyd. Pol.Radom



5-letnie obserwacje prowadzone

przez Carmeliego i wsp. na licznej

populacji osób powyżej 65 roku

życia wykazały znaczący wpływ

zwiększonej aktywności fizycznej



POZIOM OSOBNICZEGO VO2 MAX.



lecz w wieku podeszłym wysiłek fizyczny w

mniejszym zakresie poprawia korzystnie

poziom profilu lipidowego tych osób



CARMELI I WSP. 2003, Long-term effects

of activity status in the olderly men.

Scientific World Journal ,3,751-761



JEŚLI OSOBY STARSZE NIE ZADBAJĄ O

ODPOWIEDNĄ AKTYWNOŚC RUCHOWĄ

NAJCZĘŚCIEJ POPADAJĄ W SWOISTĄ



„

SECENDARY DISABILITIES

”

GDZIE OBOK

SCHORZEŃ WIEKU STARCZEGO, UTRATY

SPRAWNOŚCI I WYDOLNOŚCI NIE SĄ W

STANIE WYKONAĆ WIELU CZYNNOŚCI ŻYCIA

CODZIENNEGO (

ADL

) I WYMAGAJĄ

SZEROKIEJ REHABILITACJI

ŚRODOWISKOWEJ



TO OBNIŻANIE SIĘ MOŻLIWOŚCI

FUNKCJONALNYCH W WIEKU STARSZYM PROWADZI

DO PRZEKROCZENIA TAKŻE SWOISTEGO PROGU

”ZDOLNOŚCI FIZYCZNYCH” KONIECZNYCH DO

SAMODZIELNEGO ŻYCIA. OSOBY TAKIE NA SKUTEK

PRZEDWCZESNEJ UTRATY ODPOWIEDNIEJ DLA

WIEKU WYDOLNOŚCI POPADAJĄ W STAN OSÓB

„

OSOBNICZO ZALEŻNYCH

”.

OCZYWIŚCIE ŁATWO

WYLICZYĆ JAKIE SĄ KOSZTY SPOŁECZNE I

EKONOMICZNE ZANIEDBAŃ W TYM ZAKRESIE.



I TRZECI ZESPÓŁ SCHORZEŃ

który

jest

szczególnie dotkliwy i osłabia jakość

życie osobom starszym. są to znane

powszechnie schorzenia

degeneracyjne układu nerwowego



( Alzhaimer, choroba Parkinsona,

demencje) jak wiemy tym

schorzeniom trudno zapobiec bowiem

w dużej mierze zdeterminowane są

one genetycznie. jednak często w

wieku podeszłym pojawia się depresja

tłumiąca radość

jakość życia.



POJĘCIE JAKOŚCI ŻYCIA ( QUALITY OF LIFE)

WPROWADZONE ZOSTAŁO DO MEDYCYNY

W LATACH 40-TYCH PRZEZ

KORNOFSKIEGO W TROSCE O WŁAŚCIWĄ

OPIEKĘ NAD CHORYMI Z POWODU

NOWOTWORÓW. PODSTAWOWYMI

ELEMENTAMI

J.Ż

JEST STAN SOMATYCZNY

OSOBY, SPRAWNOŚĆ I WYDOLNOŚĆ

FIZYCZNA, SAMOPOCZUCIE PSYCHICZNE,

ORAZ RELACJE SPOŁECZNE . NALEŻY

PRZYZNAĆ, ŻE WSZYSTKIE TE ELEMENTY

SĄ OGRANICZONE I ZNACZĄCO SIĘ

POGARSZAJĄ W STARSZYM WIEKU NA

SKUTEK OSŁABIENIA FUNKCJI

ORGANICZNYCH W TYM GŁÓWNIE PRACY

UKŁADU NERWOWEGO

TYLKA J. 2003 „ Czy badanie jakości

życia jest dobrym kryterium oceny

skuteczności rehabilitacji. Reh.

Med.7(4)



ELAVSKY I WSP. OBSERWOWALI PRZEZ

OKRES



4 LAT WPŁYW AKTYWNOŚCI FIZYCZNEJ NA

STAN WIELU WSPOMNIANYCH WSKAŹNIKÓW

TAKICH JAK

STAN PSYCHICZNY, POZYTYWNE

EMOCJE, ZAKRES SAMOOBSŁUGI,

SATYSFAKCJI I SZCZĘŚCIA

I ICH UDZIAŁ W

KSZTAŁTOWANIU JAKOŚCI ŻYCIA LUDZI

STARSZYCH. UZYSKANO POZYTYWNĄ

KORELACJĘ TYCH ZALEŻNOŚCI WSKAZUJĄCĄ

NA ABSOLUTNIE KONIECZNY UDZIAŁ

AKTYWNOŚCI FIZYCZNEJ W PLANACH

POPRAWY JAKOŚCI ŻYCIA TEJ POPULACJI.

Elavsky i wsp

. 2005 „Physical activity

enhances long-term quality of life in older

adults. Behavioral Med. 30(2)



Badania prowadzone w Polce w ramach

monitoringu realizacji

Narodowego

Programu Zdrowia

wykazało, że zaledwie

10% osób w wieku starszym

uprawia

jakiekolwiek formy rekreacji fizycznej, a

przecież zalecenia do takiej aktywności

zostały zapisane na czołowym miejscu w

celach strategicznych i operacyjnych tego

programu, w którym czytamy „ że

pierwszym etapem realizacji tego

programu powinno być

zwiększenie

aktywności fizycznej ludności do poziomu

30% tej populacji”

Autorzy opracowania na

podstawie licznych obserwacji i analiz na

terenie całego kraju przyznają ,że cel ten

niestety nie został pomyślnie zrealizowany.

I NA ZAKOŃCZENIE MUSIMY PAMIĘTAĆ, ŻE O

STANIE NASZEGO ZDROWIA DECYDUJĄ PRAWIE

W RÓWNYM ZAKRESIE TRZY GŁÓWNE

SZEROKIE WPŁYWY:

-UWARUNKOWANIE GENETYCZNE

-ODDZIAŁYWANIE ŚRODOWISKOWE

-STYL ŻYCIA

Na dwa pierwsze czynniki nie mamy zbyt

wielkiego wpływu natomiast ten trzeci zespół

oddziaływań zdrowotnych jest całkowicie zależny

od nas. Czy zatem nie warto zadbać aby jak

najdłużej być zdrowym i sprawnym fizycznie, nie

cierpieć na schorzenia chroniczne obniżające

jakość naszego życia, przedłużyć o kilka lat

długość życia. Sami jesteśmy odpowiedzialni za

to czy zadbamy o tzw.” pomyślne starzenie się –

suuccessful ageing”

naszego własnego

organizmu i ludzi

nas otaczających.

Document Outline