Popyt turystyczny,
Elastyczność cenowa
popytu
Ekonomika turystyki i rekreacji
mgr Michał Rudnicki
email: rudnickm@uek.krakow.pl
tel. 012 293 52 46, pok. 418, IV p., paw. A
www.uek.krakow.pl/zktur
Popyt turystyczny,
Elastyczność cenowa
popytu
Ekonomika turystyki i rekreacji
mgr Michał Rudnicki
email: rudnickm@uek.krakow.pl
tel. 012 293 52 46, pok. 418, IV p., paw. A
www.uek.krakow.pl/zktur
mgr Michał Rudnicki
2
Popyt
Popyt - to taka ilość dobra, jaką nabywcy są gotowi zakupić
w określonym czasie przy danym poziomie cen.
Popyt turystyczny to suma dóbr, usług i towarów
turystycznych, które w danym momencie turyści są skłonni
nabyć po istniejących
w kraju cenach (turystyka krajowa) lub po określonym kursie
wymiennym (turystyka zagraniczna).
Popyt na dobra turystyczne (walory turystyczne) dotyczy
korzyści, które te dobra przynoszą. Jest on związany z
popytem na dobra
i usługi komplementarne, wśród których jako główne
występują dobra i usługi dotyczące hotelarstwa, gastronomii i
transportu.
Ekonomika turystyki i rekreacji
mgr Michał Rudnicki
3
Czynniki różnicujące popyt
turystyczny od popytu na dobra
materialne:
produkt turystyczny składa się zarówno z
dóbr oraz urządzeń, jak i usług;
ocena produktu przez konsumenta ma
często charakter subiektywny,
turystyka często nie wiąże się z
zaspokajaniem podstawowych potrzeb
człowieka;
Ekonomika turystyki i rekreacji
mgr Michał Rudnicki
4
Potrzeba jest to stan odczuwania braku
czegoś (rzeczy, zjawiska, procesu),
a zarazem czynnik uruchamiający
funkcje motywujące do działań
odpowiednio zmieniających ten stan.
Ekonomika turystyki i rekreacji
mgr Michał Rudnicki
5
Hierarchia potrzeb
człowieka
a turystyka
potrzeby biologiczne – niezbędne do utrzymania
organizmu, przeżycia (turystyka zdrowotna,
uzdrowiskowa),
potrzeby społeczne – potrzeba akceptacji poczynań
ludzkich, wspólne działania (rodzaje turystyki związane z
rozwijaniem kontaktów międzyludzkich),
potrzeby kulturalne – związane z zależnością człowieka od
wytworów kultury materialnej i duchowej (turystyka
poznawcza, kulturalna, krajoznawcza),
potrzeby wyższego rzędu, tzw. instrumentalne – związane
z realizacją własnej osobowości (turystyka wypoczynkowa,
luksusowa).
Ekonomika turystyki i rekreacji
mgr Michał Rudnicki
6
Specyfika potrzeb
człowieka
nieograniczoność potrzeb (czas, liczba,
przestrzeń),
ograniczoność możliwości zaspokajania
danych potrzeb,
różnice w intensywności ujawniania się
poszczególnych grup potrzeb,
komplementarność potrzeb,
mała substytucyjność potrzeb,
następstwo ujawniania się potrzeb wyższego
rzędu po zaspokojeniu potrzeb niższego rzędu
Ekonomika turystyki i rekreacji
mgr Michał Rudnicki
7
Popyt turystyczny tworzą przede
wszystkim następujące potrzeby
nabywców:
snu i schronienia,
żywieniowe, przemieszczania się,
relaksu i wypoczynku,
aktywności fizycznej,
zdrowotne,
informacyjne i poznawcze,
rozrywkowe,
towarzyskie,
kulturalne,
bezpieczeństwa,
estetyczne,
oraz inne.
Ekonomika turystyki i rekreacji
mgr Michał Rudnicki
8
Rodzaje popytu
turystycznego
Rodzaje popytu turystycznego:
potencjalny, faktyczny, efektywny
(vide Pojemność
rynku)
efektywny, zrealizowany,
niezaspokojony
funkcjonalny i niefunkcjonalny
Ekonomika turystyki i rekreacji
mgr Michał Rudnicki
9
Popyt turystyczny a
fundusz konsumpcji
swobodnej
poziom dochodów danej społeczności musi
mieć na tyle dużą siłę oddziaływania, aby w
ramach funduszu konsumpcji swobodnej
doszło do konsumpcji turystycznej,
czynniki determinujące popyt turystyczny
muszą mieć na tyle dużą siłę oddziaływania,
aby w ramach funduszu konsumpcji
swobodnej doszło do konsumpcji turystycznej,
konsumpcja turystyczna wystąpi dopiero po
przekroczeniu określonego progu dochodów.
Ekonomika turystyki i rekreacji
mgr Michał Rudnicki
10
Cechy popytu
turystycznego
Popyt turystyczny jest funkcją wielu zmiennych:
cena,
oraz pozacenowe determinanty popytu:
dochody nabywców,
ceny dóbr substytucyjnych,
ceny dóbr komplementarnych,
oczekiwane zmiany sytuacji rynkowej,
gusty i preferencje nabywców,
liczbę ludności i jej strukturę.
Ekonomika turystyki i rekreacji
mgr Michał Rudnicki
11
Badając reakcję popytu na zmiany
jednego
z czynników, stosuje się zasadę
ceteris paribus,
tj. niezmienności pozostałych
czynników
determinujących popyt turystyczny.
Ekonomika turystyki i rekreacji
mgr Michał Rudnicki
12
Typowa krzywa popytu
turystycznego
Ekonomika turystyki i rekreacji
Zgodnie z prawem popytu zależność między popytem a
ceną jest na ogół zależnością odwrotną, przy założeniu
niezmienności pozostałych czynników mających wpływ na
popyt (ceteris paribus).
Cena
Popyt
C
2
C
1
0
Q
2
Q
1
P
p
Wzrost ceny dóbr i usług turystycznych powoduje spadek
popytu turystycznego, spadek ceny powoduje zaś wzrost
popytu.
mgr Michał Rudnicki
13
Nietypowe reakcje popytu
turystycznego na zmiany
cen
lokalna,
zdrowotna,
socjalna i motywacyjna,
religijna i pielgrzymkowa,
etniczna,
turystyka, która jest efektem
demonstracji, związana z działaniem
tzw. efektu pokazowego
Ekonomika turystyki i rekreacji
mgr Michał Rudnicki
14
Krzywa popytu turystycznego w
przypadkach paradoksów Giffena i
Veblena
Cena
Popyt
C
2
C
1
0
Q
2
Q
1
Efekt pokazowy - polega na tym, że im częściej konsumenci
stykają się z dobrem wyższej jakości, tym prędzej i skuteczniej
zmieniają nabyte przyzwyczajenia używania dóbr niższej
jakości, nawet kosztem ograniczania oszczędzania i wzrostu
wydatków konsumpcyjnych.
Ekonomika turystyki i rekreacji
mgr Michał Rudnicki
15
Elastyczność cenowa
popytu
Elastyczność cenowa popytu turystycznego
oznacza względną zmianę popytu
turystycznego na określone dobro lub usługę
w stosunku do względnej zmiany ceny tego
dobra lub usługi.
Elastyczność cenowa popytu informuje nas o
ile procent zmieni się popyt, jeśli ceny zmienią
się o 1%.
Elastyczność cenowa popytu to miara reakcji
nabywców (zmian wielkości popytu) na zmiany
cen
Ekonomika turystyki i rekreacji
mgr Michał Rudnicki
16
Elastyczność cenowa
popytu
Ekonomika turystyki i rekreacji
Wskaźnik elastyczności cenowej popytu
turystycznego
E
cPp
=
∆ P
p
P
p
: ∆c
c
Względna
(procentowa)
zmiana popytu
Względna
(procentowa)
zmiana ceny
mgr Michał Rudnicki
17
Elastyczność cenowa
popytu
Ekonomika turystyki i rekreacji
E
cPp
=0
Zmiany ceny nie powodują żadnych zmian popytu.
Popyt jest doskonale nieelastyczny, inaczej
sztywny.
mgr Michał Rudnicki
18
Elastyczność cenowa
popytu
Ekonomika turystyki i rekreacji
0<|E
cPp
|
<1
Względna zmiana popytu jest mniejsza od
względnej zmiany ceny. Im bliższa 0, tym mniejsza
elastyczność.
mgr Michał Rudnicki
19
Elastyczność cenowa
popytu
Ekonomika turystyki i rekreacji
|E
cPp
|=1
Względna zmiana popytu jest równa względnej
zmianie ceny. Elastyczność wzorcowa.
mgr Michał Rudnicki
20
Elastyczność cenowa
popytu
|E
cPp
|>1
Względna zmiana popytu jest większa od
względnej zmianie ceny. Popyt jest wysoce
elastyczny. Im większa wartość, tym popyt
bardziej elastyczny
Ekonomika turystyki i rekreacji
mgr Michał Rudnicki
21
Elastyczność cenowa
popytu
|E
cPp
|
=
Popyt jest doskonale elastyczny.
∞
Ekonomika turystyki i rekreacji
mgr Michał Rudnicki
22
Elastyczność cenowa
popytu
Ekonomika turystyki i rekreacji
P
Q
D
Elastyczność cenowa
popytu przyjmuje wartości
ujemne – wzrostowi ceny
towarzyszy zmniejszenie
wielkości popytu
(i odwrotnie)
Elastyczność nie jest
nachyleniem krzywej
popytu!
W przypadku elastyczności
badane są zmiany
procentowe, czyli reakcje
względne a nie absolutne!
mgr Michał Rudnicki
23
Elastyczność cenowa
popytu
Ekonomika turystyki i rekreacji
P
Q
D
popyt elastyczny:
mała zmiana ceny wywołuje
duże zmiany wielkości popytu
|E
cPp
|
>1
|E
cPp
|=1
popyt jednostkowo elastyczny
0<|E
cPp
|
<1
popyt nieelastyczny:
duża zmiana ceny wywołuje
małe zmiany wielkości
popytu
mgr Michał Rudnicki
24
Relacje między elastycznością cenową
popytu
a wolumenem sprzedaży i utargiem
całkowitym
Elastyczność cenowa
popytu
Gdy cena rośnie
Gdy cena spada
wolumen
sprzedaż
y
utarg
całkowit
y
wolumen
sprzedaż
y
utarg
całkowit
y
Popyt elastyczny
|EcPp|>1
maleje
maleje
rośnie
rośnie
Popyt nieelastyczny
0<|EcPp|<1
maleje
rośnie
rośnie
maleje
Popyt proporcjonalny
|EcPp|=1
maleje
nie zmienia
się
rośnie
nie zmienia
się
Popyt sztywny
EcPp =0
nie zmienia
się
rośnie
nie zmienia
się
maleje
Ekonomika turystyki i rekreacji
mgr Michał Rudnicki
25
Zadania z elastyczności cenowej
popytu.
Zadanie 1:
W ostatnich pięciu latach cena biuletynu informacyjnego regionu
Babacków Niski wzrosła z 5 zł w styczniu 2003 roku do 7 zł w
grudniu 2008 roku. Proszę powiedzieć ile wynosi elastyczność
cenowa popytu, jeżeli liczba sprzedanych egzemplarzy przeciętnie
w miesiącu spadła o 15 sztuk od grudnia 2008 r. w stosunku do
sprzedaży 100 egzemplarzy miesięcznie
w latach 2003 - 2008.
Ekonomika turystyki i rekreacji
mgr Michał Rudnicki
26
Zadania cd.
Zadanie 2:
Biuro podróży Abacki Travel otworzyło w styczniu swoją nową
siedzibę w Krakowie. Na początku wycieczka do Egiptu w tym
biurze kosztowała 3000 zł od osoby. Egipt jest jak wiadomo
bardzo modną destynacją turystyczną zwłaszcza w okresie
kalendarzowej zimy panującej
w Europie, dlatego też aż 200 osób skorzystało z oferty. W
niedługim czasie niedaleko biura podróży Abacki Travel
otworzyła się inna firma Babacki Travel, która stworzyła
Abackiemu konkurencyjną ofertę tego samego wyjazdu w cenie
2800 zł. Obroty w firmie w Abacki Travel zaczęły powoli spadać
dlatego też aby stać się bardziej konkurencyjnym obniżył cenę
do poziomu 2500 zł za turnus od osoby. Z oferty tej skorzystało
230 osób. Proszę obliczyć elastyczność cenową popytu na
wyjazd do Egiptu dla firmy Abacki Travel, zinterpretować wynik i
określić czy popyt był elastyczny na zmianę cen i w jakim
zakresie.
Ekonomika turystyki i rekreacji
mgr Michał Rudnicki
27
Zadania cd.
Zadanie 3:
Pan Cabacki zajmuje się sprzedażą przewodników po Polsce. Z
powodu kryzysu gospodarczego większość Polaków postanowiła
spędzić wakacje
w Polsce. Ta zmiana tendencji spowodowała, że nakład sprzedaży
wzrósł
o 35% egzemplarzy. Pomimo tego, że Pan Cabacki ma zaciągnięty
kredyt obniżył ceny z 60 zł do 50 zł aby dodatkowo zwiększyć
wolumen sprzedaży. Proszę obliczyć elastyczność cenową popytu.
Ekonomika turystyki i rekreacji
mgr Michał Rudnicki
28
Zadania cd.
Zadanie 4:
Muzeum historii sztuki Babackiego w Abackowie sprzedaje bilety
na swoje ekspozycje po 5 zł dla dzieci oraz po 10 zł dla dorosłych.
W tej cenie odwiedza ich miesięcznie około 100 dzieci oraz 50
dorosłych. Pan Cabacki który jest dyrektorem muzeum zmartwił
się, że tak mało dorosłych interesuje się sztuką Babackiego
dlatego postanowił obniżyć cenę biletu normalnego do 8 zł., a
ulgowy zwiększyć do 6 zł. Jak zmieni się zainteresowanie wśród
dzieci i dorosłych muzeum Babackiego, jeśli wiemy, że
elastyczność cenowa popytu biletów ulgowych wynosi -0.2 a
elastyczność cenowa popytu biletów normalnych wynosi -2,4.
Oceń czy zmiana cen była opłacalna dla muzeum i jak to wpłynęło
na zmianę dochodu ze sprzedaży biletów.
Ekonomika turystyki i rekreacji
mgr Michał Rudnicki
29
Zadania cd.
Zadanie 5:
Hotele Abacki znajdujący się w Krakowie, Babacki w Warszawie oraz
Cabacki we Wrocławiu są znanymi w całej Polsce hotelami SPA.
Wiedząc, że:
•w hotelu Abacki, krzywa popytu wyraża się wzorem D (P) = 300
– 2P na odcinku P1 = 50, P2 = 70,
•w hotelu Babackim przy cenie 100 zł za dobę popyt kształtował
się na poziomie 400 osób, a przy cenie 80 zł popyt był o 20%
większy,
•w hotelu Cabacki wzrost ceny o 5% powoduje spadek popytu o
6%,
oblicz elastyczności cenowe popytu tych hoteli oraz sprawdź, w
którym hotelu popyt na dobro wzrośnie najbardziej, przy zmianie
ceny z 80 zł do 60 zł jeżeli początkowy popyt wynosił 100. wynik
zaokrąglij do części całkowitych.
Ekonomika turystyki i rekreacji