Tkanka nabłonkowa

Tkanki



Tkanka to zespół komórek o zbliżonym

pochodzeniu oraz podobnej

charakterystyce strukturalnej oraz

funkcjonalnej.



Podział tkanek:

Nabłonkowa

Łączna

Mięśniowa

Nerwowa

Tkanka nabłonkowa



Funkcje:

Pokrywowo-ochronna (naskórek)

Resorpcyjna /wchłanianie/ (nabłonek

jelitowy, kanaliki nerkowe)

Wydzielnicza (gruczoły)

Barierowa (śródbłonek naczyń

krwionośnych, nabłonek pęcherzyków

płucnych)

Zmysłowa (np. komórki kubków smakowych)

Tkanka nabłonkowa



Stanowi wyściółki zewnętrznej

powierzchni organizmu i

wewnętrznych powierzchni przewodów

– układów: pokarmowego,

oddechowego, moczowego,

rozrodczego, naczyń krwionośnych



Gruczoły ( skupiska komórek

nabłonkowych o funkcji wydzielniczej)

Tkanka nabłonkowa



Podział:

Jednowarstwowe i wielowarstwowe

( liczba komórek)

Płaskie, sześcienne, walcowate

(kształt komórek)

Tkanka nabłonkowa



Odmiany nabłonków (szczególne)

Wielorzędowy – jednowarstwowy

walcowaty (komórki na tym samym

poziomie, jądra na różnej wysokości)

Przejściowy (wielorzędowy

komórkami o zmiennym kształcie),

znaczna rozciągliwość np.

moczowód

Tkanka nabłonkowa –

przykłady występowania

Jednowarstwowy płaski – naczynia

krwionośne i limfatyczne, pęcherzyki płucne

Jednowarstwowy sześcienny – kanaliki

nerkowe

Jednowarstwowy walcowaty – żołądek, jelita,

Wieloszeregowy (wielorzędowy) – drogi

oddechowe

Przejściowy – pęcherz moczowy, moczowód

Wielowarstwowy płaski – naskórek, jama

ustna, przełyk,

Nabłonek

jednowarstwowy płaski



Charakterystyka:



Płaskie komórki z centralnie położonym

okrągłym jądrem i cytoplazmą mającą

często postać wypustek



Uczestniczą w procesach dyfuzji i filtracji



Występowanie – naczynia krwionośne i

limfatyczne tzw. endothelium, pęcherzyki

płucne, jama opłucnej, osierdzie tzw.

mezothelium

Nabłonek jednowarstwowy

sześcienny



Komórki o kształcie sześcianu o

prawie równych wymiarach

(wysokość i szerokość)



Występowanie – cewki nerkowe,

jajniki, pęcherzyki tarczycy,

oskrzeliki oddechowe

Nabłonek jednowarstwowy

walcowaty



Komórki wysokie ( wysokość większa niż

szerokość), jądra leżą zwykle blisko podstawy



Funkcja wydzielnicza, absorbcyjna lub

ochronna



Zwykle posiadają na wolnej powierzchni:

rzęski (jajowody), mikrokosmki (żołądek,

jelito)



Czasami pomiędzy komórkami występują

komórki kubkowate (jednokomórkowe

gruczoły produkujące śluz)

Nabłonek wielorzędowy



Odmiana nabłonka walcowatego



Komórki o różnej wysokości, ale każda

ma kontakt z błoną podstawną (dlatego

zaliczany do jednowarstwowego)



Posiadają rzęski (na wolnej powierzchni)

oraz liczne komórki kubkowe



Odmianą nabłonka wielorzędowego jest

nabłonek przejściowy (zmiana wyglądu

podczas rozciągania), występują

komórki baldaszkowate

Nabłonek

wielowarstwowy płaski



Rogowaciejący – pokrywa powierzchnię

ciała (naskórek), składa się z warstwy

podstawnej

(podziały mitotyczne),

kolczystej

(połączone desmosomami),

ziarnista i rogowa

(złuszczająca)



Płaski nierogowaciejący – jama ustna,

gardło, przełyk, pochwa, odbyt



Sześcienny i walcowaty: 2-3 warstwy -

duże przewody wyprowadzające

(trzustka, ślinianki, gruczoły potowe)

Nabłonek gruczołowy



Gruczoły zewnątrzwydzielnicze dzieli się

w zależności od:

Układu przewodów wyprowadzających:

proste i złożone

Kształt odcinków wydzielniczych: cewkowe,

kłębkowe, pęcherzykowe, cewkowo-

pęcherzykowe

Rodzaj produkowanej wydzieliny: surowicze,

śluzowe i mieszane

Mechanizm wydzielania: merokrynowe,

apokrynowe i holokrynowe

Nabłonek gruczołowy



Mechanizm wydzielania gruczołów:

Merokrynowych – wydzielina jest uwalniana

na zasadzie egzocytozy, bez ubytku błony

komórkowej i cytoplazmy

Apokrynowych – wydzielina uwalniana razem

ze szczytową częścią błony komórkowej i

częścią cytoplazmy otaczającą wyzielinę

Holokrynowych – zgromadzona wydzielina

powoduje obumarcie komórki, a wydzielanie

polega na oderwaniu całej komórki i

usunięciu jej wydzieliny do światła gruczołu

TKANKA ŁĄCZNA

Posiada kilka odmian różniących się

budowa i funkcją

Charakteryzuje się tym, że substancja

międzykomórkowa przeważa nad

komórkami

Tkanka łączna:

Podpiera, łączy i utrzymuje inne tkanki

Odpowiada za większość procesów

odpornościowych ustroju

TKANKA ŁĄCZNA



Podział:

Tkanka łączna właściwa: wiotka

(luźna), zwarta (zbita), sprężysta,

siateczkowata, tłuszczowa.

Tkanka łączna podporowa:

chrzęstna, kostna

Tkanka płynna: krew

Komórki tkanki łącznej



Fibroblasty – barwi się zasadochłonnie

aktywna

synteza białka, fibrocyty - forma spoczynkowa –

↓

DNA

=↓

syntezy białka



Makrofagi (histiocyty)→fagocytoza



Mastocyty (komórki tuczne) – zawierają mediatory

anafilaksji (histamina, heparyna)→reakcje alergiczne



Komórki plazmatyczne (plazmocyty)→transformacja

blastyczna limfocytów B



Komórki przydanki (perycyty) – otaczają naczynia

włosowate, mogą przekształcać się w fibroblasty,

posiadają w cytoplazmie aktynę i miozynę

(właściwości kurczliwe)



Komórki krwi (granulocyty, limfocyty, monocyty)

Włókna tkanki łącznej



Wytwarzane przez fibroblasty

1. Kolagenowe – zbudowane z białka kolagenu

dzielącego się na kilkanaście typów różniących się

budową i miejscem występowania. Charakteryzuje

się bardzo dużą odpornością na rozciąganie

2. Siateczkowate – cieńsze od kolagenowych,

srebrochłonne, występują w większości narządów

wewnętrznych (zrębu) oraz błon podstawowych

3. Sprężyste – składa się z elastyny (elastyczna część

centralna włókienek) i mikrofibryli (na obwodzie).

Włókna te mają zdolność do rozciągania i oporność

na rozrywanie. Występują w skórze, aorcie,

chrząstce sprężystej

Włókna kolagenowe -

klejodajne



Zbudowane z białka –

kolagenu

charakterystycznymi dla tego białka

aminokwasami hydroksylizyną i

hydroksyproliną (powstają przez

hydroksylację proliny i lizyny).



Włókna te są najliczniejsze w organizmie.



Wyróżnić można wiele typów kolagenu

różniącego się budową, właściwościami

tworzenia struktur włóknistych oraz

miejscem występowania.

Tkanka łączna wiotka



Funkcje: podpiera i łączy struktury

narządowe oraz narządy,

magazynuje płyny i sole mineralne



Lokalizacja: wypełnia przestrzenie

pomiędzy różnymi częściami ciała,

otacza nerwy, mięśnie, naczynia

krwionośne

Tkanka łączna zbita



Skład: włókna kolagenowe, niewiele

substancji podstawowej i komórek



Funkcje: podporowa ( przenosi siły)



Lokalizacja: ścięgna, więzadła, skóra

właściwa

Tkanka łączna

siateczkowata



Skład: włókna srebrochłonne,

fibroblasty, makrofagi



Funkcje: podporowa (stanowi

rusztowanie dla tkanki limfoidalnej i

szpiku)



Lokalizacja: wątroba, śledziona,

węzły limfatyczne

Tkanka łączna sprężysta



Skład: włókna elastyczne i

fibroblasty



Funkcje: nadaje elastyczność



Lokalizacja: duże tętnice, tkanka

płuc

Tkanka tłuszczowa



Komórki przeważają znacznie nad

substancją międzykomórkową



Dwie formy:

Tkanka tłuszczowa żółta:

•

Skład: komórki tłuszczowe

jednopęcherzykowe (zawierają w

cytoplazmie pojedynczą kroplę lipidową

wypełniającą prawie całą komórkę)

•

Lokalizacja: tkanka podskórna, torebki

niektórych narządów

•

Funkcje: gromadzenie, przemiana i

uwalnianie tłuszczów

Tkanka tłuszczowa c.d.

Tkanka tłuszczowa brunatna:

•

Skład: komórki tłuszczowe

wielopęcherzykowe (zawierają liczne krople

lipidowe i dużo mitochondriów (bez

magazynowania energii w ATP

powstaje

ciepło)

•

Lokalizacja: głównie u noworodków,

niewielkie ilości pod skórą w okolicy nerek,

nadnerczy i okolicy międzyłopatkowej, w

dole pachowym

•

Funkcje: produkcja ciepła regulowana przez

AUN (noradrenalina) i hormony tarczycy

Tkanka chrzęstna

(podporowa)



Rodzaje tkanki chrzęstnej:

Chrząstka szklista

: Duża odporność na ściskanie

•

Lokalizacja: powierzchnie stawowe, ściany krtani,

tchawicy i oskrzeli oraz części chrzęstne żeber i

przegrody nosa

Chrząstka sprężysta

: substancja międzykomórkowa

zawiera dodatkowo włókna sprężyste, nadające tej

chrząstce elastyczność

•

Lokalizacja: małżowina uszna, przewody słuchowe

zewnętrzne, trąbka słuchowa, nagłośnia, krtań,

Chrząstka włóknista

: bardzo mało substancji

podstawowej z dużą ilością kolagenu, równoległe

pęczki włókien kolagenowych,

•

Lokalizacja: przyczepy ścięgien, dyski

międzykręgowe, spojenie łonowe

łąkotka.

Tkanka chrzęstna

szklista

Chrząstka szklista

: substancja międzykomórkowa

silnie uwodniona, zbudowana z włókien

kolagenowych i substancji podstawowej (macierz).

Brak naczyń krwionośnych, limfatycznych i

unerwienia.

Komórki –

chondrocyty

– leżą pod ochrzęstną w

jamkach rozdzielone dużą ilością substancji

międzykomórkowej

chondrony

– leżą w głębi

chrząstki bardziej kuliste (wywodzące się z jednej

komórki macierzystej noszą nazwę

grupy

izogenicznej

)

Chondrocyty – syntetyzują kolagen, proteoglikany

Podział i syntezę związków regulują hormony: GH,

Testosteron, tyroksyna→pobudzają proliferację, a

estrogeny i kortyzon→ hamują

Chrząstka szklista – okresy

rozwoju



Zarodkowy – tworzy pierwotny szkielet na

którym przebiega kostnienie



Wzrostu – występuje na granicy nasady i

trzonu co warunkuje wzrost kości na

długość



Organizm dojrzały – pokrywa powierzchnie

stawowe. Macierz otacza pojedyncze

chodrocyty lub grupy izogeniczne

nazywane

terytorium chrzęstnym

, które

są rozdzielone

macierzą

międzyterytorialną.

Document Outline