Hormonalna terapia zastępcza

Definicja



Hormonalną terapią zastępczą

można nazwać każdy rodzaj leczenia

hormonalnego, stosowanego w

przypadkach niewydolności gruczołu

wydzielania wewnętrznego.



Jednak termin ten stosuje się

głównie do podawania estrogenów

lub estrogenów z progestagenami w

przypadkach niewydolności jajników.

Kontrowersje???



Randomized Clinical Trials – RCTs!!!



1. WHI- Women’s Health Initiative



2. Heart and Estrogen/ progestin

Replacement Study ( HERS)



3. Estrogen Replacement and

Atherosclerosis Study ( ERAS)



…

nie spełniające kryterium RCT Milion

Women Study (MWS)

Spadek zaufania…



- badania RCT dotyczą TYLKO kobiet

starszych( > 60lat), dotyczą TYLKO

pewnych typów HTZ



WHI, HERS, ERAS- średni wiek

wynosił odpowiednio:

63,5….67….65lat



WHI- TYLKO 10% miało objawy

wypadowe

Przerwane ramię

estrogenowe…WHI



-wzrost ryzyka udaru mózgu



- bliski znamienności

statystycznej spadek ryzyka

zapadalności na raka sutka



…

ramię estrogenowo-

progesteronowe: znamienny

wzrost ryzyka raka sutka!!!

Wskazania



1. Pierwotna niewydolność jajników



2. Wtórna niewydolność jajników



3. Zespół pokastracyjny



4. Okres okołomenopauzalny

( perimenopauza) i okres

pomenopauzalny

Menopauza



Definicja naturalnej menopauzy-

ostatnie krwawienie miesiączkowe,

po którym przez 12 miesięcy

miesiączka już nie występuje oraz nie

stwierdza się żadnych patologicznych

przyczyn tego stanu-

wg WHO z 1996r.



z jęz. Greckiego „men” i „pause”-

miesiąc i pauza

Okres okołomenopauzalny-

perimenopauza



Obejmuje 2- 8 lat poprzedzających

menopauzę, w których zmiany rytmu

miesiączkowania i objawy kliniczne

zapowiadają mającą nastąpić

menopauzę, oraz jeden rok po

menopauzie.

Korzyści ze stosowania HTZ



Objawy wazomotoryczne:

Istnieje duża liczba randomizowanych,

kontrolowanych placebo badań

dowodzących skuteczności stosowania

estrogenów w leczeniu uderzeń

gorąca,

poprawę lub zniesienie

objawów w pierwszym miesiącu

stosowania



To główne wskazanie do HTZ

…



2. Objawy urogenitalne i

seksuologiczne

suchość pochwy, starcze zapalenie

pochwy, dyspareunia, częste

oddawanie moczu



łatwo poddają

się leczeniu, uzyskana poprawa może

trwać przez szereg miesięcy

…



3. osteoporoza-

redukcja złamań pod

wpływem HTZ

standardową

dawkę dobową uznaje

się 2mg estradiolu p.o. lub 50 ug

estradiolu w plastrze

HTZ jako skuteczna metoda prewencji

złamań powinna być stosowana a

sposób ciągły przez całe życie

pacjentki

…



4. Rak okrężnicy

ryzyko tego nowotworu zmniejsza

się o około 1/3 u kobiet

stosujących HTZ

Nie wiemy nic o ryzyku raka okrężnicy po

odstawieniu HTZ

Ryzyko stosowania HTZ



1. Rak sutka-

ryzyko wzrasta wraz z

długością terapii, szczególnie gdy HTZ

rozpoczyna się po 50 r.ż.



Progestageny zwiększają ryzyko raka

sutka, jednocześnie zmniejszając ryzyko

raka endometrium



WHI- zwiększone ryzyko raka sutka

pojawia się po 3 latach stosowania, TYLKO

u kobiet, które uprzednio stosowały HTZ

Rak sutka c.d.



Stosowanie samych estrogenów nie

zwiększa ryzyka



W trakcie długoterminowej terapii

ryzyko raka sutka ogranicza się do

kobiet szczupłych BMI< 25 kg/m2.



Raki sutka w trakcie HTZ – nieco

większy rozmiar guza( średnica

większa o 2mm) oraz zajęcie węzłów

chłonnych

…



2. Rak błony śluzowej trzonu

macicy

ciągła, niezrównoważona

progestagenami terapia estrogenowa

(ETZ)- zwiększa ryzyko raka

endometrium

do wzrostu ryzyka tego nowotworu nie

dochodzi natomiast podczas ciągłej,

złożonej HTZ( WHI)

…



3. Żylna choroba zatorowo-

zakrzepowa (ŻChZZ)

HTZ zwiększa 2- krotnie ryzyko ŻChzz

Największe

ryzyko w pierwszym roku

terapii

Problemy niejasne…



1. Choroby serca i naczyń- rozważenie

indywidualnie z każdą pacjentką



2. Choroba Alzheimera( ChA)-

stosowanie estrogenów może opóźniać

rozwój lub wpływać na zmniejszenie

ryzyka choroby, NIE POPRAWIA jej

przebiegu



3. Rak jajnika- > 10 lat terapii wzrost

ryzyka przy ETZ



4. Jakość życia- ???

Rekomendacje



1. do wyników badań

podchodzimy indywidualnie,

zwłaszcza kobiet młodszych po

menopauzie

…



2. HTZ można stosować jedynie

wtedy gdy istnieją wskazania po

rozważeniu korzyści i ew. ryzyka

…



3. wskazania:



- objawy wypadowe



- dolegliwości wynikające z atrofii

narządów układu moczowo-

płciowego



- zapobieganie i leczenie osteopenii i

osteoporozy



- przedwczesna menopauza

…



4. indywidualizacja terapii( wiek,

choroby towarzyszące, drogę

podania, rodzaj preparatów i

dawkę)

…



5. podstawą HTZ jest korzystne

działanie estrogenów!!!



- przed menopauzą stosujemy

sekwencyjną terapię E-P, z

wykorzystaniem OC



- po menopauzie sekwencyjna/ ciągła

E-P



Wykorzystywać progestageny o najlepszym

profilu działania

…



6. u kobiet po usunięciu

macicy stosować estrogeny

…



7. HTZ rozpoczynać po

wystąpieniu wskazań

zaczynając od najniższych,

skutecznych dawek

…



8. Nie ma dowodów na wyższość

którejkolwiek drogi podania



WYBÓR

- sytuacja kliniczna i

preferencje pacjentki

…



9. Wieloletnie stosowanie HTZ

wiąże się z niewielkim wzrostem

zachorowalności na raka

gruczołu piersiowego



coroczna ocena wskazań

…



10. zmiana trybu życia,

zwiększona aktywność fizyczna,

zmian diety leczenie otyłości

…



11. W przypadkach niemożności

włączenia HTZ



alternatywą

mogą być preparaty z grupy

SERM ( raloksifen,

tibolon, inhibitory zwrotnego

wychwytu serotoniny)

…



12.

Prowadzenie HTZ:



- regularne( 1 raz na rok!!!) kontrole lekarskie



- coroczna ocena stanu gruczołów sutkowych



Badanie ginekologiczne i USG



Badanie cytoonkologiczne nie rzadziej niż raz

na 3 lata



Inne badania dodatkowe w wybranych

przypadkach

…



13. Przeciwwskazania do HTZ:



- czynna choroba zakrzepowo- zatorowa



- niewydolność wątroby



- niezdiagnozowane krwawienia z

narządów rodnych



- czynna estrogenozależna choroba

nowotworowa



- niestabilna choroba wieńcowa

Document Outline