Robaki obłe -
przykłady pasożytów
układu pokarmowego i
krwionośnego
Robaki obłe -
przykłady pasożytów
układu pokarmowego i
krwionośnego
Enterobius
vermicularis
Enterobius
vermicularis
kosmopolityczny pasożyt
jelita grubego, swoisty dla
człowieka
wywołuje jedną z
najczęstszych chorób
pasożytniczych człowieka –
owsicę (enterobiozę),
występującą szczególnie u
dzieci
Enterobius
vermicularis
•
jest to mały
nicień barwy
białawej
• otwór
gębowy
otoczony
trzema
wargami, na
których
znajdują się po
trzy brodawki
Enterobius vermicularis
samiec ma 2,5 – 5,0 mm
dł., zgięty brzusznie ogon,
1 szczecinka kopulacyjna,
torebki kopulacyjnej brak
samica ma 9-12 mm dł. ,
tylny koniec ostry, szpara
sromowa w 1/3 przedniej
długości ciała
BUDOWA
1 – samica
2 –tylny
koniec
ciała
samca
3 – tylny
koniec
ciała
samca z
boku
4 – samiec
5 – wargi
Enterobius
vermicularis
•
jaja owalne, asymetryczne,
lekko spłaszczone z jednej
strony
• przez skorupkę jaj
przeświecają zaraz po
złożeniu młode zarodki
przypominające kijankę
Enterobius
vermicularis
CYKL ŻYCIOWY
•
w okolicach odbytu
żywiciela samica składa
8 – 12 tys. jaj, które
dojrzewają i zawierają
inwazyjne larwy
• ruch pasożyta i
drapanie powodują
uwolnienie jaj w okolicy
krocza najczęściej
poprzez pękanie
nicienia
Enterobius vermicularis
CYKL ŻYCIOWY
jaja powleczone są kleistą
substancją co umożliwia im
przytwierdzanie się do palców
rąk oraz innych części ciał, a
także do bielizny i
przedmiotów, z którymi styka
się zarażony
Enterobius vermicularis
CYKL ŻYCIOWY
wiele jaj inwazyjnych
dostaje się droga
pokarmową do jelita,
gdzie osiągają
dojrzałość płciową
Enterobius
vermicularis
•
możliwa jest też
inhalacyjna droga
zarażenia poprzez
wdychanie
podeschniętych jaj do
części nosowej gardła,
skąd zostają połknięte
Enterobius vermicularis
SPOSOBY SAMOZARAŻENIA
- autoegozinwazja –jaja za
pośrednictwem
zanieczyszczonych rąk
dostają się ust dziecka
- retroinwazja – wnikanie
części larw wylegających się
w okolicy odbytu przez
prostnicę do jelita grubego
gdzie dojrzewają
Enterobius vermicularis
SPOSOBY SAMOZARAŻENIA
- autoendoinwazja – samica
składa jaja w okrężnicy lub
prostnicy, gdzie następuje
wyleganie larw i dalszy rozwój
bez kontaktu ze środowiskiem
zewnętrznym (możliwe przy
dłużej trwających zaparciach)
Cykl życiowy –
Enterobius
vermicularis
ENTEROBIOZA
-
objawy kliniczne:
spadek
masy ciała, uczucie osłabienia,
utrata apetytu, zaburzenia
snu, niepokój, pobudliwość
nerwowa,
obgryzanie
paznokci, zgrzytanie zębami,
trudności koncentracji
ENTEROBIOZA
powikłania:
zapalenie pochwy lub/i
jajowodu,
zapalenie
wyrostka
robaczkowego
-
bytowanie
pasożytów
w
okrężnicy, jelicie cienkim czy jelicie
ślepym może powodować: zmiany
nieżytowe błony śluzowej, odczyny
zapalne,
wybroczyny
krwawe,
martwicę
WYKRYWANIE:
- wykrycie owsików w kale lub na skórze w okolicy
odbytu, a także jaj w wymazach z rectum
metoda NIH
- koniec szklanej pałeczki owija się
kawałkiem celofanu i przymocowuje go gumką,
celofan następnie należy zwilżyć wodą i tak
przygotowana pałeczką wytrzeć starannie okolice
odbytu rozchylając pośladki badanej osoby, po
pobraniu materiału pałeczkę wstawia się do
probówki i zamyka korkiem, następnie zdejmuje
się celofan, wyprostowuje go, nasącza wodą lub
NaOH i po włożeniu między szkiełka podstawowe
ogląda pod mikroskopem (inaczej: metoda
wycieru wg NIH)
ENTEROBIOZA
metoda
Grahama
–
pasek
przeźroczystej,
samoprzylepnej
taśmy nakłada się na koniec
szpatułki, stroną klejącą na
zewnątrz, po czym ociera się
okolicę odbytu i taśmę nakleja
się na szkiełko podstawowe
(inaczej:
metoda
przylepca
celofanowego)
ZWALCZANIE:
- przestrzeganie higieny
osobistej i czystości w
mieszkaniu
- w leczeniu stosuję się
jednorazowo
pirantel,
piperazynę,
pirwinium
lub mebendazol
Ascaris lumbricoides
niemal kosmopolityczny pasożyt
jelita cienkiego człowieka
jest to duży nicień barwy różowawej
ciało walcowate, zwężone na obu
końcach
otwór gębowy otoczony trzema
wargami, na których występują
brodawki czuciowe oraz brodawki
zwane narządem nabocznym -
amfidem
•
samiec ma 145 –
320 mm dł.,
zgięty brzusznie
ogon, 2 szczecinki
kopulacyjne,
układ rozrodczy
pojedynczy
• samica ma 200-
520 mm dł. ,
szpara sromowa w
1/3 przedniej
długości ciała w
płytkim
przewężeniu,
Ascaris lumbricoides -
jaja
jajo zapłodnione
jajo
niezapłodnione
Cykl
życiowy –
Ascaris
lumbricoid
es
ASKARIOZA
Wyróżnia się trzy zespoły
objawów związanych z:
wędrówką postaci larwalnych
inwazją jelita cienkiego przez
postacie dojrzałe
powikłaniami glistnicy
Wędrówce larw towarzyszą:
-
objawy uszkodzenia wątroby,
śródbłonków naczyń krwionośnych
- uszkodzenia ścian pęcherzyków
płucnych połączone z krwawieniami
i odczynami zapalnymi
- zespół Loefflera (przemijające
nacieki płuc)
- objawy zapalenia płuc (kaszel,
gorączka, krwawienia)
Patogenne działanie glist w
jelicie cienkim polega na:
-
zatruwaniu
organizmu
żywiciela
produktami
przemiany materii
- zmianach w strukturze
kosmków,
naciekach
komórkowych
- pojawiają się bóle brzucha,
nudności,
sporadyczne
wymioty, brak łaknienia
Objawami towarzyszącymi są:
wzmożona
pobudliwość
nerwowa
- bóle
-
brzucha, mdłości,
brak łaknienia
- sporadyczne wymioty
- zapalenia
spojówek,
obrzęk powiek
- nieżyt
nosa,
stany
spastyczne oskrzeli
- u dzieci może dojść do
nieprawidłowego rozwoju
umysłowego i fizycznego
Powikłaniami glistnicy mogą być:
-
Niedrożności:
górnych dróg oddechowych,
przewodów
wyprowadzających
trzustki i dróg żółciowych,
jelita
(zaczopowanie
jelita
cienkiego - w wyniku masowej
inwazji)
WYKRYWANIE
wykrywanie jaj w preparatach
bezpośrednich kału
zastosowanie
sedymentacyjnych sposobów
zagęszczania jaj w próbce
kału (np. metoda FEO)
odczyny serologiczne: odczyn
wiązania dopełniacza,
hemaglutynacji pośredniej,
immunoelektroforezy i test
ELISA)
WYKRYWANIE
badanie radiologiczne
przewodu pokarmowego
we krwi stwierdza się
leukocytozę z eozynofilią
ZWALCZANIE:
- przestrzeganie higieny
osobistej i sanitarnej
-
w leczeniu stosuję się
jednorazowo
pirantel,
mebendazol,
albendazol
lub piperazynę
-
badanie kontrolne w 2-4
tyg. po leczeniu
Trichiurus trichiura
Kosmopolityczny nicień
jelita grubego i
ślepegoczłowieka
Częściej w klimacie
umiarkowanym
W Polsce 2 po owsiku
Trichiurus trichiura
Człowiek zaraża się przez
połknięcie jaj inwazyjnych
z pokarmem
zanieczyszczonym ziemią,
najczęściej dzieci
Cykl
życiowy
–
Trichuri
s
trichiur
a
Trichuris trichiura -
jajo
TRICHURIOZA
-
w miejscu wnikania
nacieki komórkowe i
wybroczyny krwotoczne
-
przy inwazji o dużej intensywności
: bóle
brzucha, parcie na stolec, biegunki,
nudności, wzdęcia, niedokrwistość
niedobarwliwa, owrzodzenia w okrężnicy i
prostnicy
-
przy inwazji przewlekłej:
utrata łaknienia,
zahamowanie wzrostu, bóle brzucha,
biegunki, objawy alergiczne skóry,
zahamowanie rozwoju fizycznego
Trichiurus trichiura
Wykrywanie
Jaja w kale
Zwalczanie
Przestrzeganie higieny
Mebendazol, Albendazol, Pyrantelum
Badanie kontrolne kału po 2-4 tyg. P leczeniu
Trichinella spiralis
kosmopolityczny nicień,
występujący u licznych gatunków
żywicieli, jak: człowiek, świnia,
dzik, pies, wilk, lis polarny, kojot,
jenot i wiele innych
mały nicień, którego cieńsza
przednia część przechodzi
stopniowo w grubszą część tylną
•
narządy
płciowe samca
i samicy
pojedyncze
• samiec: 0,6-
2,2 mm dł.,
brak
szczecinki
kopulacyjnej,
tylny koniec
ciała tworzy
rodzaj torebki
kopulacyjnej
Trichinella spiralis
•
samica: 1,1-4,8 mm dł.,
tylny koniec ciała
zaokrąglony, szpara
sromowa leży przy
końcu 1/5 przedniej
części ciała
Larwy
Trichinella spiralis
-
CYKL
Samice rodzą żywe larwy
Urodzone przez samice larwy wpadają
wprost do przestrzeni chłonnych,
wędrują do przewodu piersiowego
Krwią żylną do prawej połowy serca i
płuc, oplatają pęcherzyki płucne, przez
lewą połowę serca do dużego
krwioobiegu
Osiedlają się w mięśniach poprzecznie
prążkowanych (gł. mm. międzyżebrowe
i przepona)
Trichinella spiralis
-
CYKL
Pierwsze larwy w mięśniach
między 5-8 dniem od zarażenia
17-18 dzień od zarażenia osiągają
drugie inwazyjne stadium dla
kolejnego żywiciela
Ok. 30 dnia od zarażenia –proces
otorbiania larw, jest to reakcja
obronna żywiciela
Trichinella spiralis
-
CYKL
Dalszy rozwój po zjedzeniu żywych
otorbionych larw przez nowego żywiciela
Larwy uwalniają się w jelicie cienkim z
torebek i i strawionych mięśni wnikają
pod nabłonek pokrywający kosmki XX-cy i
jelita cienkiego
Po 2-3 dniach osiągają dojrzałość płciową
4 dnia od zarażenia samice rodzą żywe
larwy
Trichinella spiralis
Zarażenie per os postaciami larw
inwazyjnych w mięsie
wieprzowym lub dzika, najczęściej
inwazje grupowe
Okres wylęgania od 10 dni do
kilku miesięcy
Cykl
życiowy
–
Trichinel
la
spiralis
TRICHINELLOZA
-
zespół biegunkowy –
związany z
obecnością dojrzałych pasożytów w jelicie
cienkim (wymioty, kurczowe bóle brzucha,
złe samopoczucie)
-
zespół włośnicowy -
związany z
obecnością larw w mięśniach (wysoka
gorączka, bóle mięśniowe, uczucie znużenia,
zapalenia mięśni)
-
alergiczne zapalenie naczyń
krwionośnych
(widoczne w spojówkach
oczu i pod łożyskiem paznokci, również
obrzęk całej twarzy)
TRICHINELLOZA c.d.
-
zaburzenia metaboliczne
–
hipoalbuminemia, hipokaliemia i
hipoglikemia (obrzęki kończyn dolnych,
osłabienia siły mięśni, zaburzenia
rytmu serca)
-
szereg powikłań –
objawy zapalenia
opon mózgowych i mózgu, zapalenia
mięśnia sercowego czy zapalenia płuc
(stają się one przyczyną śmierci)
Trichinella spiralis
WYKRYWANIE:
Wywiad
Wykrycie larw w mięśniach
(naramienny, brzuchaty łydki
Badania immunoserologiczne
Trichinella spiralis
ZWALCZANIE:
Sanitarne badanie mięsa
Niespożywanie surowego mięsa
Trichinella spiralis
Leczenie
Objawowe3-5 dni Vermox
(mebendazol), albendazool,
pirantel
Częsta kontrola