CIĄŻA FIZJLOGICZNA

Cykl menstruacyjny

– to cykliczne

fizjologiczne zmiany w organizmie

kobiety, wywołane zmianą poziomu

hormonów płciowych. Jeden cykl trwa

przeciętnie 28 dni.

Cykl menstruacyjny

•

Trwa najczęściej 28 dni (nie powinien trwać dłużej niż 35

dni i krócej niż 25 dni).

•

Jest procesem wymiany informacji między podwzgórzem,

przysadką mózgową, jajnikami i macicą.

•

W każdym cyklu miesiączkowym występują w całym

organiźmie kobiety, a szczególnie w błonie śluzowej

macicy, charakterystyczne zmiany, które można

podzielić na cztery fazy.

Cykl menstruacyjny

Faza wzrostu

( proliferacji )

obejmuje odbudowę błony śluzowej jamy macicy po

miesiączce oraz jej rozrost pod wpływem wydzielanych przez

jajniki estrogenów. Trwa około 10-14 dni.

Faza owulacji

( jajeczkowania ) to pęknięcie pęcherzyka

Graafa i uwolnienie z niego dojrzałej komórki jajowej.

Odbywa się w połowie cyklu czyli około 14 dnia cyklu.

Jajeczkowanie pobudza hormon luteinizujący LH.

Faza wydzielnicza-

po owulacji, z pękniętego pęcherzyka

Graafa powstaje ciałko żółte, które produkuje hormon-

progesteron. Progesteron powoduje, że śluzówka macicy

grubieje i jest przygotowana na rozwój zarodka. Jeśli nie

dojdzie do zapłodnienia ciałko żółte zanika (od 15-28 dnia ).

Faza krwawienia miesiączkowego

trwa zwykle od 1 dnia

krwawienia ( 1 dzień cyklu) do 5 dnia.

Cykl menstruacyjny

Procesy zachodzące cyklicznie w

organiźmie kobiety można podzielić na

trzy części :

•

cykl hormonalny

•

cykl owulacyjny lub jajnikowy

•

cykl endometrialny lub maciczny

Cykl hormonalny

Podwzgórze produkuje hormon GnRH

(gonadolibernę),

który pobudza przysadkę mózgową do wytwarzania

dwóch różnych hormonów: LH (lutotropiny) i FSH

(folitropiny). Wpływają one na funkcjonowanie

jajników.

Wzrost FSH stymuluje jajnik do powstawania i

rozwoju

pęcherzyka Graafa, w wyniku czego ścianki

pęcherzyka

wytwarzają estrogen (hormon żeński).

Cykl hormonalny

Przysadka mózgowa jednorazowo wytwarza wysoką dawkę

LH, która inicjuje końcowe procesy dojrzewania komórki

jajowej doprowadzając do jajeczkowania, czyli pęknięcia

pęcherzyka Graafa i uwolnienia komórki jajowej.

Resztki pęcherzyka Graafa pod wpływem wysokiego

stężenia LH przekształcają się w ciałko żółte. Jeśli dojdzie

do zapłodnienia ciałko żółte produkuje estrogeny i

progesteron, a jeśli nie to zanika i przestaje produkować

hormony.

Gwałtowny spadek poziomu hormonów stanowi sygnał dla

przysadki mózgowej do rozpoczęcia produkcji FSH, co tym

samym zapoczątkuje kolejny cykl hormonalny.

Cykl jajnikowy

Wzrost poziomu FSH pobudza do wzrostu

najbardziej zaawansowany w rozwoju

pęcherzyk Graafa, który zaczyna dominować

nad pozostałymi. Dominujący pęcherzyk

wytwarza rosnące ilości estrogenu, które

pobudzają przysadkę mózgową do wyzwolenia

LH, a ten z kolei inicjuje ostateczne fazy

dojrzewania komórki jajowej, przygotowując ją

do zapłodnienia. LH po owulacji wpływa na

przekształcenie pęcherzyka w ciałko żółte.

Cykl maciczny

Wnętrze jamy macicy (endometrium) podlega

charakterystycznym zmianom. W fazie

proliferacyjnej cyklu ulega pogrubieniu do 1 cm.,a

w chwili jajeczkowania gruczoły endometrialne

wydzielają płyn, którym odżywia się zarodek w

ciągu pierwszych trzech dni spędzonych w macicy

(faza wydzielnicza).

Jeśli nie dojdzie do zapłodnienia następuje

wydalanie złuszczonych tkanek zbędnej błony

śluzowej macicy(krwawienie miesiączkowe).

Cykl maciczny

W czasie cyklu miesiączkowego stwierdza

się zmiany w temperaturze ciała mierzonej

w godzinach porannych. W fazie folikularnej

temperatura nie przekracza 37 stopni C, w

fazie lutealnej jest podwyższona i

przekracza 37 stopni C. do końca fazy

lutealnej temperatura w godzinach rannych

jest stale podwyższona, a przed wystąpieniem

miesiączki obniża się.

Fizjologia ciąży

•

Zapłodnienie

– to połączenie oraz

zespolenie gamety żeńskiej i męskiej,

w wyniku czego powstaje struktura

potomna.

•

zapłodnienie zwykle następuje w

bańce jajowodu, gdzie spotykają się

ze sobą komórka jajowa plemnik.

Fizjologia ciąży

U kobiety raz w miesiącu dojrzewa tylko

jedno jajeczko, które może zostać

zapłodnione w niedługim okresie czasu-

około 24 godzin.

Fizjologia ciąży

Jajeczko jest pojedyńczą komórką, tak

małą jak ziarenko piasku, a mimo to

największą komórką ludzkiego ciała.

Zawiera w sobie pożywienie niezbędne

nowemu istnieniu w jego pierwszych

momentach.

Fizjologia ciąży

Kilka godzin po zapłodnieniu komórka

zaczyna się dzielić. Jądro pierwotne i

chromosomy podwajają się, później dzielą

się na dwie części identyczne, każda z nich

ma takie same cechy genetyczne.

Następnie komórki dzielą się pionowo, aż

do miliardów.

Fizjologia ciąży

•

Ze względów praktycznych, oraz w celu

lepszego poznania życia

wewnątrzmacicznego płodu można

wyróżnić: okres zarodkowy, który

rozpoczyna się od procesu gastrulacji i

trwa do 7 tygodnia od momentu

zapłodnienia i okres płodowy trwający od 7

tygodnia ciąży do jej zakończenia.

Rozwój zarodkowy

Ten etap rozwoju można podzielić na 3 fazy:

Bruzdkowanie –

to wczesne podziały mitotyczne zygoty na

komórki potomne zwane blastomermi.

Gastrulacja –

w tym etapie powstaje gastrula, czyli zarodek

złożony z dwóch a następnie z trzech listków zarodkowych

(ektoderma, mezoderma, endoderma)

Z ektodermy

później powstaje układ nerwowy, narządy wzroku

i słuchu, oraz nabłonki zewnętrzne (skóra).

Z endodermy

- układ pokarmowy, płuca, trzustka, wątroba, oraz

tarczyca.

Z mezodermy

– kości, mięśnie, krew, narządy moczowo -

płciowe

Rozwój zarodkowy

Z listków zarodkowych rozwijają się także błony płodowe:

•

Owodnia - spełnia funkcje ochronne przed uszkodzeniami

mechanicznymi, wstrząsami (powstaje z ekto- i endodermy)

•

Omocznia - magazynuje uboczne produkty metabolizmu, u

człowieka tworzy sznur pępowinowy i jest odpowiedzialna za

ukrwienie kosmówki, wyrasta z prajelita zarodka w postaci

uchyłka

•

Kosmówka - dostarcza tlen i substancje odżywcze, u

człowieka wraz ze ścianą macicy tworzy łożysko

Łożysko łączy się z zarodkiem pępowiną. Przez nie

dostarczany jest tlen i składniki pokarmowe. W pępowinie

zlokalizowane są dwie tętnice i żyła. Nie dochodzi do

mieszania krwi matki i płodu w łożysku, dzięki ich

oddzieleniu ścianą kosmków.

Rozwój zarodkowy

Organogeneza

czyli powstawanie i

rozwój najważniejszych narządów.

Okres rozwoju zarodkowego kończy się ok.

8 tygodnia. Zarodek waży ok. 1g i ma 23mm

długości, posiada zawansowane zawiązki

wszystkich organów.

Rozwój płodowy

•

Okres płodowy

rozpoczyna się od ósmego

tygodnia życia dziecka i trwa aż do porodu.

Jest to okres doskonalenia funkcji

powstałych już narządów i stopniowego

przygotowania się do życia poza

organizmem matki. Od chwili wykształcenia

narządów zaczynają się ich funkcje,

początkowo bardzo proste, w miarę rozwoju

staja się bardziej złożone.

Rozpoznanie ciąży

Wczesną ciążę rozpoznaje się po stwierdzeniu

tzw. objawów ciąży, które dzielimy na:



Domyślne objawy ciąży:



nudności



poranne wymioty



zmiany łaknienia



częste oddawanie moczu



omdlenia

Rozpoznanie ciąży



Prawdopodobne objawy ciąży



zatrzymanie miesiączki



powiększenie macicy



rozpulchnienie macicy



powiększenie sutków



zasinienie pochwy i przedsionka pochwy



pigmentacja linii białej i otoczek brodawki

sutka

Rozpoznanie ciąży



Pewne objawy ciąży



wysłuchiwanie czynności serca płodu



wyczuwanie i oglądanie ruchów płodu



wyczuwanie części płodu

Obliczanie terminu

porodu

•

Reguła Naegelego

od pierwszego

dnia ostatniej miesiączki odejmuje się 3

miesiące i dodaje 7 dni.

•

Taką metodę obliczania daty porodu można

zastosować, jeśli miesiączki były regularne.

Pomimo to, zawsze pozostaje pewien margines

błędu wynikający z naturalnych różnic między

czasem owulacji a miesiączki oraz niedokładnie

zapamiętanej daty ostatniego krwawienia.

Obliczanie terminu

porodu

Przykład:

Termin porodu = pierwszy dzień ostatniej miesiączki

+ 7dni - 3miesiące + 1rok +/- X dni

X dni= różnica dni cyklu kobiety od cyklu wzorcowego 28 dniowego

W cyklu fizjologicznym owulacja a zatem i

zapłodnienie powinno nastąpić 14 dni przed

terminem spodziewanego kolejnego krwawienia

miesiączkowego. W związku z tym przy cyklu 26-

dniowym termin porodu przesuwa się o 2 dni do

przodu (kobieta rodzi wcześniej w porównaniu do

cyklu 28 dniowego), a w razie cyklu 32-dniowego

o 4 dni do tyłu czyli kobieta rodzi później w

porównaniu do cyklu 28 dniowego.

Obliczanie terminu

porodu

Współcześni położnicy, obliczają wiek

ciążowy na podstawie badania USG

(ocena długości ciemieniowo-

siedzeniowej – CRL – w pierwszym

trymestrze ciąży i wymiaru

dwuskroniowego – BPD - oraz

długości kości udowej – FL – na

początku drugiego trymestru ciąży).

Obliczanie terminu

porodu

W obliczaniu terminu porodu mniejsze znaczenie

mają:



Pierwsze ruchy płodu

Pierwsze ruchy płodu odczuwane są przez:

•

pierwiastki pod koniec 20 tygodnia (koniec 5 miesiąca)

•

wieloródki pod koniec 18 tygodnia (między 4-5

miesiącem)

Obliczanie terminu

porodu



wysokość dna macicy

•

koniec 16 tygodnia - 1-2 palce ponad spojeniem łonowym

•

koniec 20 tygodnia - 2-3 palce poniżej pępka

•

koniec 24 tygodnia - na wysokości pępka

•

koniec 28 tygodnia - 2-3 palce powyżej pępka

•

koniec 32 tygodnia - w połowie odległości pomiędzy pępkiem

a wyrostkiem mieczykowatym (dolna część mostka)

•

koniec 36 tygodnia - przylega do łuków żebrowych

•

koniec 40 tygodnia - 1-2 palce poniżej łuków żebrowych

W pierwszych dniach 37 tygodnia ciąży dno macicy obniża się do wysokości z

końca 37 tygodnia. Tak więc licząc od momentu kiedy dno macicy zaczyna

opadać do porodu pozostaje około 2-4 tygodni przy czym u pierwiastek

częściej 4 tygodnie a u wieloródek 3 tygodnie.

Pierwszy trymestr ciąży

Trwa od poczęcia do końca

12 tygodnia.

MATKA



jakby nigdy nic, tyle że nie

ma miesiączki



powiększają się piersi

zaczynają nieco boleć



zmieniają się nawyki

żywieniowe, inne smaki, inna

reakcja na zapachy



huśtawka nastrojów senność

szybsze męczenie się

Pierwszy trymestr ciąży

PŁÓD

1 MIESIĄC



powstają zalążki

poszczególnych układów i

narządów wew i kończyn



od 21 dnia zaczyna bić serce



od 28 dnia widać soczewkę

oka



od 28 dnia kształtuje się

cewa nerwowa, która

zamyka się i tworzy

prawidłowo ukształtowany

mózg i rdzeń przedłużony.

Pierwszy trymestr ciąży

PŁÓD

1 MIESIĄC



tworzą się zaczątki 33

kręgów i 40 par mięśni



płód jest wielkości ziarenka

grochu, ma główkę, tułów

zwinięty w łuk

2 MIESIĄC



kształtuje się mózg,

pojawiają się odruchy

nerwowe



funkcjonują nerki, żołądek,

wątroba

Pierwszy trymestr ciąży

PŁÓD

2 MIESIĄC cd.



płód osiąga 3cm i waży 1 g



pojawia się pierwszy ze

zmysłów – dotyk



okolice warg stają się

wrażliwe na dotyk, ich

podrażnienie powoduje

ruch ciała



reaguje na zmiany

temperatury i światło

Pierwszy trymestr ciąży

PŁÓD

3 MIESIĄC



płód waży ok. 28g i ma 9cm



następuje dalszy rozwój

układu nerwowego



są ukształtowane już nóżki,

rączki, linie papilarne



pojawiają się zalążki

paznokci i zębów mlecznych



płód reaguje na bodźce zew.

dotyk, węch, ból

Drugi trymestr ciąży

Trwa od 13 do 24 tygodnia

MATKA



powiększają się brodawki sutkowe

i ciemnieją



matka odczuwa pierwsze ruchy

płodu



na skórze pojawiają się

przebarwienia ciążowe



powiększająca się macica

przesuwa narządy wew. ku górze

co powoduje zgagę, niestrawność,

zaparcia



zwiększa się objętość krążącej krwi



pojawia się obfitsza wydzielina z

pochwy powodując uczucie

wilgotności

Drugi trymestr ciąży

PŁÓD

4 MIESIĄC



płód osiąga wagę 20 dag i 15 cm



narządy wew. doskonalą swoją

funkcję



w jajnikach dziewczynek tworzą

się komórki jajowe

5 MIESIĄC



płód osiąga wagę 40 dag i 25 cm



ma włosy, rzęsy, brwi



można określić jego płeć



można wysłuchać tętno płodu

Drugi trymestr ciąży

PŁÓD

5 MIESIĄC cd.



reaguje na smak wód

płodowych



poznaje „swój świat”- dotyka

siebie pępowiny, łożyska, a

gdy jest w towarzystwie

bliźniaka dotykają się

wzajemnie



na silny dźwięk, oświetlenie,

wibrację, oziębienie brzucha,

reaguje przyspieszeniem

akcji serca, niespokojnie

kopie

Drugi trymestr ciąży

PŁÓD

6 MIESIĄC



płód osiąga 50-70 dag

wagi i 25-30 cm



skóra jest obficie pokryta

mazią płodową



kostnieje szkielet



płuca zaczynają

wytwarzać substancję,

która pomoże w

rozprężaniu pęcherzyków

Trzeci trymestr ciąży

Trwa od 25 do końca 40

tygodnia

MATKA



pojawiają się bóle w okolicy

kości krzyżowej



mogą pojawić się lub nasilić

obrzęki wokół kostek



z brodawek może wypływać

żółtawy płyn to siara

Trzeci trymestr ciąży

PŁÓD

7 MIESIĄC



intensywnie rozwija się

podściółka tłuszczowa



płód waży 900-1300 g



u chłopców – jądra z

jamy brzusznej

zstępują do moszny



pojawiają się

bezwarunkowe odruchy

nerwowe



słyszy głosy z otoczenia

Trzeci trymestr ciąży

PŁÓD

8 MIESIĄC



ciało zaokrągla się i różowieje



narządy wew. doskonalą swoją

funkcję

9 MIESIĄC



płód staje się mniej ruchliwy



zwiększa swój ciężar i nabywa

odporności na choroby



maź płodowa pozostaje na

plecach



w jelitach gromadzi się smółka

Po upływie

280 dni ciąży,

licząc od

pierwszego

dnia ostatniej

miesiączki

następuje

poród.

Document Outline