Niedokrwistości - 
podział

Katedra i Klinika Hematologii, 
Onkologii i Chorób 
Wewnętrznych A.M. w 
Warszawie

 

 

 

 

Każdy  przypadek 

niedokrwistości – konieczność 

diagnostyki

Cel-ustalenie przyczyny

Cel-ustalenie przyczyny

 

 

Niedokrwistość

Stan  chorobowy,  w  którym  liczba 
krwinek 

czerwonych 

i 

stężenie 

hemoglobiny  we  krwi  obniżają  się 
poniżej  wartości  optymalnych  dla 
organizmu, 

tzn. 

takich 

które 

zapewniają  właściwe  utlenowanie 
organizmu.

 

 

Podział niedokrwistości

• Morfologiczny
      - wielkość krwinki

 - barwliwość

• Lokalizacja patologii
• Dynamika powstawania
• Stopień nasilenia
• Etiopatogenetyczny
• Kliniczny

 

 

Podział morfologiczny – 
wielkość krwinki czerwonej

• Proste kryterium  

kryterium  

laboratoryjne

laboratoryjne

 – MCV

 – MCV   [N: 90 

(+10) fl],

• Niedokrwistości:

–

Mikrocytowe

Mikrocytowe

–

Normocytowe

Normocytowe

–

Makrocytowe

Makrocytowe

 

 

Podział morfologiczny – 
barwliwość krwinki czerwonej

•

Kryterium  laboratoryjne

Kryterium  laboratoryjne

 – 

 – 

MCH

MCH   [N: 27-34 pg],

• Niedokrwistości:

–

Hypochromia

Hypochromia

–

Hyperchromia

Hyperchromia

–

Polichromatofilność

Polichromatofilność

–

Anizochromia

Anizochromia

 

 

 

Niedokrwistości normocytowe i 

niedobarwliwe 

(MCV <82 fl; MCH<27 pg)

• Niedokrwistość z niedoboru Fe
• Niedokrwistość chorób 

przewlekłych

(niektóre przypadki)

• Talasemie
• Wrodzona niedokrwistość 

syderoblastyczna

 

 

Niedokrwistości normocytowe

• Niedokrwistości hemolityczne

– membranopatie 
– enzymopatie
– hemoglobinopatie, 

uwarunkowane immunizacyjnie

uwarunkowane immunizacyjnie

– mikroangiopatie

• Niedokrwistości ACD (większość)

–

anemia aplastyczna idiopatyczna 

anemia aplastyczna idiopatyczna 

–

nocna napadowa hemoglobinuria

nocna napadowa hemoglobinuria

–

białaczki

białaczki

•

Wtórne niedokrwistości

Wtórne niedokrwistości

–

Mocznica

Mocznica

–

Zaburzenia endokrynologiczne

Zaburzenia endokrynologiczne

–

Choroby przewlekłe

Choroby przewlekłe

–

AIDS

AIDS

 

 

Niedokrwistości makrocytowe 

i nadbarwliwe 

(MCV >100 fl; MCH > 31 pg)

• Niedobór witaminy B

12

 lub/i 

kwasu foliowego 

(

choroba A-

choroba A-

B

B)

• Polekowe
• Choroby trzustki
• Pasożyty
• Inne (wysoka retikulocytoza)

 

 

Przyczyny niedoboru wit. B

12

 

• Zaburzenia wchłaniania 

żołądkowego

 

– choroba Addisona-Biermera

– rozległe resekcje żołądka

– rak i polipy żołądka

– zespół Zollinger-Ellisona 

• Zaburzenia wchłaniania jelitowego

 

– ślepe pętle, uchyłki, rozległe resekcje

– choroba Crohna

– zespoły upośledzonego wchłaniania

– niewydolność trzustki

• Inne

– bruzdogłowiec szeroki

– wegetarianizm

 

 

Przyczyny niedoboru kwasu foliowego

 

• Dieta niedoborowa

• Nadmierne zużycie

– ciąża

– nowotwory ukł. krwiotwórczego, niedokrwistość 

hemolityczna

– nadczynność tarczycy

• Zaburzenia wchłaniania

  

– choroba trzewna, sprue tropikalna

• Nadmierne straty

– długotrwałe dializowanie

• Inne

– leki przeciwdrgawkowe, antykoncepcyjne

– choroby wątroby

 

 

Inne przyczyny makrocytozy

 

• Choroby wątroby
• Jako artefakt przy wykorzystaniu 

analizatorów hematologicznych 

– obecność zimnych aglutynin
– hiperleukocytoza

• Choroby wątroby
• Alkoholizm
• Niedoczynność tarczycy

 

 

Inne przyczyny megaloblastozy

 

• Leki 

– metotreksat
– antymetabolity puryn
– hydroksymocznik
– arabinozyd cytozyny
– leki przeciwdrgawkowe

• Zespoły mielodysplastyczne
• Erytroleukemia
• Niedokrwistość hemolityczna

 

 

 

Podział – lokalizacja patologii

1.

Niedokrwistości centralne:

• Aplazja szpiku 
• Niedokrwistość megaloblastyczna 
• Niedobór Fe 
• MDS

2.

Niedokrwistości obwodowe:

• Niedokrwistość hemolityczna,
• Niedokrwistość 

mikroangiopatyczna

• Nocna napadowa hemoglobinuria

1

2

2

2

2

2

2

1

 

 

Dynamika powstawania

1. Niedokrwistości ostre:

• Pokrwotoczna
• Ostra hemoliza

2. Niedokrwistości przewlekłe:

• Pozostałe…

 

 

Podział – stopień 
nasilenia

– Łagodny:  Hb poniżej normy, a powyżej 10,0 

g/dL

– Średni: 

Hb 8,0-10,0 g/dL

– Ciężki: 

Hb 6,5-7,9 g/dL

– Zagrażający życiu: 

Hb <6,5 g/dL

 

 

Podział  etiopatogenetyczny 
niedokrwistości

• Zmniejszone wytwarzanie 

krwinek czerwonych

• Utrata krwi:

- ostra lub przewlekła

• Zwiększone niszczenie krwinek

- czynniki prowadzące do 
niszczenia krwinek:

zewnątrzkomórkowe
wewnątrzkomórkowe

 

 

Przyczyny zmniejszonego 

Przyczyny zmniejszonego 

wytwarzania krwinek czerwonych

wytwarzania krwinek czerwonych

•

Zaburzenia dotyczące 

hematopoetycznej komórki 

macierzystej 

–

niedokrwistość aplastyczna

•

Zaburzenia syntezy kwasów 

nukleinowych w erytrocytach

–

niedokrwistość megaloblastyczna

•

Zaburzenia proliferacji i różnicowania 

komórek prekursorowych w wyniku:
- 

niedoborów erytropoetyny

- 

w obecności

 

inhibitorów erytropoezy 

    

niedokrwistość chorób przewlekłych (ACD)

•

Zaburzenia syntezy hemu 

–

niedokrwistości syderoblastyczne

 

 

Zewnątrzkomórkowe czynniki 

Zewnątrzkomórkowe czynniki 

prowadzące do niszczenia 

prowadzące do niszczenia 

erytrocytów

erytrocytów

•

Przeciwciała przeciwkrwinkowe

Przeciwciała przeciwkrwinkowe

–

niedokrwistości immunohemolityczne

niedokrwistości immunohemolityczne

•

Mechaniczne

Mechaniczne

–

niedokrwistości mikroangiopatyczne

niedokrwistości mikroangiopatyczne

–

niedokrwistości związane z krążeniem 

niedokrwistości związane z krążeniem 

pozaustrojowym i przetokami 

pozaustrojowym i przetokami 

naczyniowymi

naczyniowymi

•

Infekcje

Infekcje

•

Czynniki chemiczne i fizyczne

Czynniki chemiczne i fizyczne

 

 

Wewnątrzkomórkowe czynniki 

Wewnątrzkomórkowe czynniki 

prowadzące do niszczenia 

prowadzące do niszczenia 

erytrocytów

erytrocytów

•

Defekty błony komórkowej 

Defekty błony komórkowej 

erytrocytów

erytrocytów

–

niedokrwistość sferocytowa 

niedokrwistość sferocytowa 

–

eliptocytoza

eliptocytoza

•

Enzymopatie wewnątrzkrwinkowe

Enzymopatie wewnątrzkrwinkowe

–

niedokrwistość na tle niedoboru G-6-PD

niedokrwistość na tle niedoboru G-6-PD

–

kinazy pirogronowej

kinazy pirogronowej

•

Nieprawidłowości syntezy globiny

Nieprawidłowości syntezy globiny

–

hemoglobinopatie

hemoglobinopatie

•

Defekty zakotwiczenia białek do 

Defekty zakotwiczenia białek do 

błonowych fosfolipidów

błonowych fosfolipidów

–

nocna napadowa hemoglobinuria

nocna napadowa hemoglobinuria

 

 

Podział kliniczny niedokrwistości 

Podział kliniczny niedokrwistości 

(1)

(1)

•

Niedokrwistości pokrwotoczne

Niedokrwistości pokrwotoczne

–

Ostre

Ostre

–

Przewlekłe 

Przewlekłe 

•

Niedokrwistości aplastyczne

Niedokrwistości aplastyczne

–

Pierwotne

Pierwotne

–

Wtórne 

Wtórne 

•

Niedokrwistości dyserytropoetyczne

Niedokrwistości dyserytropoetyczne

–

Wrodzone niedokrwistości 

Wrodzone niedokrwistości 

dyserytropoetyczne

dyserytropoetyczne

–

Zespoły mielodysplastyczne

Zespoły mielodysplastyczne

 

 

Podział kliniczny niedokrwistości 

Podział kliniczny niedokrwistości 

(2)

(2)

•

Niedokrwistości niedoborowe

Niedokrwistości niedoborowe

–

Z niedoboru żelaza

Z niedoboru żelaza

–

Z niedoboru witaminy B12

Z niedoboru witaminy B12

–

Z niedoboru kwasu foliowego

Z niedoboru kwasu foliowego

•

Zespoły wieloniedoborowe

Zespoły wieloniedoborowe

•

Niedokrwistości hemolityczne

Niedokrwistości hemolityczne

–

Spowodawane toksynami i czynnikami 

Spowodawane toksynami i czynnikami 

fizycznymi

fizycznymi

–

Zespół dużej śledziony

Zespół dużej śledziony

–

Wywołane czynnikami zewnątrzkrwinkowymi

Wywołane czynnikami zewnątrzkrwinkowymi

–

Wywołane czynnikami wewnątrzkrwinkowymi

Wywołane czynnikami wewnątrzkrwinkowymi

•

Hemoglobinopatie i talasemie

Hemoglobinopatie i talasemie

•

Mikrosferocytoza wrodzona 

Mikrosferocytoza wrodzona 

•

Wrodzone niesferocytowe niedokrwistości 

Wrodzone niesferocytowe niedokrwistości 

hemolityczne

hemolityczne

Żaden podział nie jest doskonały, wiele nieostrych