PRACA Z DZIECKIEM TRUDNYM

„

DZIECKIEM TRUDNYM”

nazywamy dziecko które:



ma kłopoty z przystosowaniem się

do wymagań rodziców, nauczycieli

i opiekunów.



Według W. Okonia

ZADZIWIAJĄCE SYTUACJE



Dwaj chłopcy, bez jakiegokolwiek motywu,

brutalnie zamordowali spotkanego na swej

drodze przypadkowego rówieśnika.



Nauczyciel gnębiony przez nastolatków.



Koleżanki z zazdrości zamordowały młodą

dziewczynę.



Dewastacja przystanków, parków.



Bijatyki na ulicach, meczach, dyskotekach..

DLACZEGO?

CO SIĘ STAŁO?



Co dzień zaskakują nas takie informacje o

brutalnych zachowaniach młodzieży.

Bulwersują, budzą przerażenie i ciągłe pytania:

Dlaczego ? Co się stało ? Jaka nas czeka

przyszłość ?



Zaraz potem narasta gniew: ukarać, wyrzucić

ze społeczeństwa, zamknąć !



Kiedy opadają emocje pytamy się:

–

jak to się mogło wydarzyć ? To niezrozumiałe.



Łatwo jest odizolować lub

ignorować istnienie trudnej

młodzieży. Tymczasem historie ich

życia są przerażającym

świadectwem wielu problemów

społecznych i kryzysu dzisiejszej

rodziny.

często używamy określeń



"dziecko wykolejone”



"dziecko trudne wychowawczo"



"dziecko moralnie zaniedbane”



"dziecko z zaburzeniami w

zachowaniu”



„

żywe srebro”



"niedostosowane społecznie”

młodzież niedostosowana

społecznie



Wykazuje tendencje społecznie

negatywne poprzez:



Odwrócenie zainteresowań od wartości

pozytywnych i chęć wyżycia się w akcji

społecznie destrukcyjnej.



Podziw i zainteresowanie dla tzw. złych

czynników.



Nieżyczliwy stosunek do człowieka.



Stałe konflikty z otoczeniem, najczęściej na

tle stosunku do człowieka, do cudzego mienia,

regulaminów, norm i zarządzeń,

nieodpowiedniego stosunku do czynów

własnych, nieumiejętność zżycia się z grupą.

młodzież niedostosowaną

społecznie charakteryzuje:



Niechęć do pracy i nauki.



Brak poczucia odpowiedzialności za swoje

czyny.



Życie chwilą, przygodą, awanturą.



Dużą wyobraźnia.



Brak krytycyzmu, wizji życia w płaszczyźnie

etycznej - społecznie pozytywnej.



Nieumiejętność wyjścia z trudnej sytuacji;

brak wiary w możliwość wyjścia z trudnej

sytuacji .

dzieci niedostosowane

społecznie



systematycznie

opuszczają lekcje



nagminnie wagarują



przerywają naukę



zachowują się

agresywnie wobec

kolegów i starszych



uciekają z domu



są leniwe



piją alkohol



palą papierosy

dzieci niedostosowane

społecznie



przebywają w

towarzystwie

zdemoralizowanych

kolegów



niszczą mienie

społeczne



dopuszczają się

kradzieży lub innego

rodzaju wykroczeń

wymagających

interwencji władz

szkolnych lub policji.

Można zauważyć dwa zasadnicze

rodzaje niedostosowanego

zachowania się



zachowania

związane z

depresją,

cofaniem się,

niepokojem,

niepewnością,

brakiem zaufania

do nowych ludzi,

do nowych rzeczy,



zachowania

demonstracyjno -

bojowe (wrogość)

zachowania związane z

depresją



Przejawiają się one brakiem zaufania

do obcych i nowych sytuacji, dużą

ostrożnością w postępowaniu

wymagającym pokonywania trudności

lub podejmowania konkretnych

decyzji.



Dzieci takie żyją jak gdyby we

własnym świecie, zamknięte w sobie,

ostrożne i czujne, trzymają się z dala

od innych, są skryte i nieprzyjazne,

wydaje się,że ciągle podejrzewają

otoczenie o działania przeciw nim.

zachowania związane z

depresją



Towarzyszą często w tych przypadkach objawy

zaburzeń emocjonalnych i nerwicowych np.

–

nadmierne obgryzanie paznokci,

–

niepewność spojrzenia,

–

ogólne zmęczenie rysujące się na twarzy,

–

smutek,

–

niespokojny sen,

–

są to charakterystyczne symptomy, które w pewnych

sytuacjach mogą pomóc w rozpoznawaniu rodzaju

niedostosowania

zachowania demonstracyjno -

bojowe (wrogość)



wrogie nastawienie do dorosłych lub

innych dzieci



ich reakcje są bardzo ostre i gwałtowne,

nieadekwatne do działających w danych

sytuacjach bodźców



wyraźne przejawy agresji



wybuchy gniewu



postawa skłonna do bójek i zatargów



dzieci takie pragną bez przerwy być

obiektem zainteresowania otoczenia

zachowania demonstracyjno -

bojowe (wrogość)



reakcja na dezaprobatę lub odrzucenie ich,

może wyrazić się

–

agresywną postawą w momencie zwracania uwagi,

–

"złym humorem",

–

odmawianiem wypełnienia poleceń.



Niedostosowani społecznie najczęściej

są

–

aroganccy,

–

bezczelni,

–

w niechlujnym wyglądzie i zaniedbani,

–

skłonni do intryg oraz agresji.

zachowania demonstracyjno -

bojowe (wrogość)



Są też nieletni, u których występują

pewne objawy jako cechy dominujące:

–

kłamstwo,

–

kradzieże,

–

włóczęgostwo,

–

zaburzenia seksualne

–

agresywność,

–

samobójstwa,

–

samouszkadzanie

–

używki.

DZIECI TRUDNE REKRUTUJĄ

SIĘ



rodzin nieprzychylnych dziecku

rodzice uzasadniają zachowanie: przemęczeniem,

kłopotami materialnymi, alkoholizmem.Metody

wychowania polegają tu na karach, bardzo surowych

nieproporcjonalnych do przewinień.



rodzin obojętnych dziecku

– rodzice

mają własne ważniejsze sprawy. Dziecko mocno zmienia

się w typ bojowy, agresywny.



rodzin rozpieszczających dziecko

–

rodzice nie potrafią niczego dziecku odmówić.Dołącza

się do tego przesadna troska o zdrowie dziecka.

W poszukiwaniu

przyczyn



ZESPÓŁ

NADPOBUDLIWOŚ

CI RUCHOWEJ z

DEFICYTEM UWAGI

(attention - eaficit

hyperactivity

discorder -

ADHD

ADHD )

)



w/g badań z połowy lat

90 ADHD uwarunkowany

jest w dużej mierze

genetycznie , a więc

jeżeli matka lub ojciec

byli dziećmi

nadpobudliwymi to

prawdopodobieństwo, że

będą borykali się z tym

problemem u swoich

dzieci jest dość duże ( 50

% ).

WINNY :

ADHD



U dzieci nadpobudliwych niektóre obszary mózgu

źle funkcjonują, przyczyniając się być może do

objawów tej choroby. Z zaburzeniem związane są;

kora przedczołowa, cześć móżdżku oraz co najmniej

dwa spośród pięciu skupisk neuronów znajdujących

się w głębi mózgu. Okazuje się , że te części układu

nerwowego są mniejsze niż normalnie. Powoduje to,

że te struktury mózgu u osób z ADHD są mniejsze .

Nikt nie wie dlaczego, ale wiele danych

eksperymentalnych wskazuje na to, ze mogą tu

odgrywać rolę mutacje w obrębie kilku genów,

zwykle bardzo aktywnych w korze przedczołowej i w

zwojach podstawy. Istnieją dowody na genetyczne

uwarunkowanie tego typu defektu (bad.J.J.Gillis z

University of Colorado-1992r. )

WINNY :

ADHD



Dzieci te nie potrafią odraczać reakcji ani

hamować swojego zachowania. Dzieje się

tak z powodu nieprawidłowej przemiany

neuroprzekaźników w mózgu, zwłaszcza

dopaminy. Dziecko nie potrafi działać

planowo, realizować celu, tylko reaguje

na doraźne bodźce. Nie jest nawet w

stanie selekcjonować napływających

bodźców według ich ważności. Reaguje

na ten, który jest w danej chwili

najsilniejszy

WINNY :

ADHD



Powstanie ADHD wiąże się też z wpływem

czynników pozagenetycznych.



Należą do nich m. in. wcześniactwo, picie alkoholu

i palenie papierosów przez matkę w czasie ciąży,

ekspozycja na wysokie stężenie ołowiu we

wczesnym dzieciństwie oraz urazu mózgu,

zwłaszcza uszkodzenie kory przedczołowej. Ale

wszystkie te czynniki razem wzięte wyjaśniają nie

więcej niż 20-30% przypadków ADHD u chłopców i

jeszcze mniejszy odsetek u dziewcząt

Jak pomóc dziecku

nadpobudliwemu

psychoruchowo ?



Każde dziecko potrzebuje

wiele zrozumienia, ale

dziecku nadpobudliwemu

jest ono szczególnie

potrzebne. Warto

pamiętać, że jego

zachowanie, męczące dla

otoczenia jemu samemu

sprawia również poważne

problemy.

dzieciom z ADHD

można pomóc :



organizując im środowisko

zewnętrzne

-uporządkowane otoczenie

to ważny element ewentualnego leczenia

farmakologicznego.Takie dziecko żyje w

świecie wewnętrznego niepokoju i dlatego

świat wokół niego powinien być

uporządkowany

dzieciom z ADHD

można pomóc :



wykazując więcej

zrozumienia , tolerancji i

cierpliwości

-warto pamiętać, że jego

zachowania, męczące dla otoczenia, jemu

samemu sprawiają również poważne problemy,

trudniej mu znaleźć przyjaciół, trudno odnieść

sukces, trudniej usłyszeć pochwały

dzieciom z ADHD

można pomóc :



wprowadzając porządek

i rutynę

. Większość dzieci lubi,

kiedy rytm dnia jest stały.

dzieciom z ADHD

można pomóc :



Ograniczając bodźce

. Ponieważ

dziecko łatwo się rozprasza, należy się starać

by w otoczeniu był spokój i mogło skupić się na

jednym poleceniu.

dzieciom z ADHD

można pomóc :



Mówiąc jasno i wyraźnie

Staraj się, by to, co mówisz, było jak

najbardziej konkretne- nie dawaj dziecku

zbyt dużo możliwości wyboru

zbyt dużo możliwości wyboru.

dzieciom z ADHD można

pomóc :



Nie krytykując ich.



Starając się planować.

Dzieci

nadpobudliwe wytrąca z równowagi wszystko,

co jest nagłe i niespodziewane



Przewiduj za dziecko

wydarzenia.

Rozkładaj jego przyszłe

zadania na prostsze, mniej odległe czynności i

natychmiast nagradzaj dziecko.

dzieciom z ADHD

można pomóc :



Starając

się interweniować w sytuacjach

konfliktowych



Starając

się dostosować tempo pracy do

możliwości psychofizycznych dziecka.



Zapewniając

dziecku specjalistyczną

pomoc psychologiczno - pedagogiczną w

momencie, gdy dziecko zaczyna mieć

problemy w nauce.

dzieciom z ADHD

można pomóc :



Dając

dziecku szansę

wypowiadania się, jednocześnie

porządkuj jego wypowiedzi,



Starając

się budzić

zainteresowania dziecka i

angażować go w bardzo

konkretnym działaniu.

dzieciom z ADHD

można pomóc :



Podsuwając dziecku

rozwiązania alternatywne

Zamiast mówić, żeby przestało coś robić,

staraj się mu posunąć, co mogłoby zacząć

robić.

PROŚBA DZIECKA

NADPOBUDLIWEGO



1. Pomóż mi skupić się na jednej

czynności.



2. Chcę wiedzieć, co się zdarzy za chwilę.



3. Poczekaj na mnie, pozwól mi się

zastanowić.



4. Jestem w kropce, nie potrafię tego

zrobić, pokaż mi wyjście z tej sytuacji.



5. Chciałbym od razu wiedzieć, czy to, co

robię, jest zrobione dobrze.

PROŚBA DZIECKA

NADPOBUDLIWEGO



6. Dawaj mi tylko jedno polecenie naraz.



7. Przypomnij mi, żebym się zatrzymał i

pomyślał.



8. Dawaj mi małe zadania do wykonania,

kiedy cel jest daleko gubię się.



9. Chwal mnie choć raz dziennie, bardzo

tego potrzebuję.



10. Wiem, że potrafię być męczący, ale

czuję, ze rosnę, kiedy okazujesz mi, że ci

na mnie zależy

Reguły działania



Zauważanie pozytywnych zachowań dziecka-

natychmiastowe chwalenie słowem uśmiechem

... Pamiętając, że dziecko na to czeka.



Podawanie następnych poleceń po upewnieniu

się, że poprzednie zostało wykonane.



Określenie jednoznacznych i zrozumiałych

zasad pracy oraz oceniania przed rozpoczęciem

zadania.



Wykonywanie przez nauczyciela jednej

czynności w jednym czasie.

Reguły działania



Stwarzanie atmosfery, że to co mówi

nauczyciel i jakie wydaje polecenia jest ważne.



Pilnowanie, aby na ławce nie było rzeczy nie

potrzebnych na lekcji, które mogą rozpraszać

uwagę.



Pilnowanie, aby dziecko zadawało pytania

dotyczące tylko bieżącej lekcji.



Reagowanie na zachowania ucznia pamiętając,

że odpowiada on za skutki swojego

zachowania.

ZALECENIA



ZALECANE

JEST

USTALENIE

REGUŁ I

ZASAD

WSPÓŁPRACY



Najlepiej aby były one

spisane wspólnie z

uczniami i powieszone

w widocznym miejscu.



Ustalone zasady

należy przestrzegać

konsekwentnie w

atmosferze akceptacji

dzieci.



Pod żadnym pozorem

nauczycielowi nie

wolno ich zmienić.

Pigułka na trudne

dziecko



W USA leki

psychotropowe coraz

częściej zastępują

tradycyjne metody

wychowawcze. Miliony

dzieci są codziennie

faszerowane pigułkami,

które mają poprawić im

nastrój i stopnie,

zwiększyć koncentrację,

uspokoić nadaktywnych,

zaś nieśmiałych zamienić

w przebojowych

zwycięzców. Nikt nie wie,

jak wpłynie to na ich

rozwój.



Stymulant ritalina jest

gwiazdą dziecięcej

psychofarmakologii.

Stosuje się ją dla

doraźnego łagodzenia

objawów zespołu

hiperaktywności i braku

uwagi (ang. ADHD).

Pigułka na trudne

dziecko



Dlaczego
amerykańskie
dzieci spożywa
ją aż 80 proc.
światowej
produkcji
ritaliny?



Odpowiedzi należy

szukać w specyfice opieki

medycznej i stosunków

społecznych w USA.

Przemęczeni nauczyciele,

nękani przez

zakłócających porządek

uczniów, naciskają

rodziców, by dla

uspokojenia dzieci zaczęli

podawać im ritalinę.

Pierwsze kroki leczenia

informacje dla rodziców



Warto uzyskać dokument stwierdzający chorobę

naszego dziecka. Daje on nam możliwość leczenia

farmakologicznego oraz uzyskania

indywidualnego nauczania w szkole. Nasze

dziecko nabiera uprawnień dziecka szczególnej

troski zamiast dotychczasowego piętna łobuziaka.

Rodzice lub opiekunowie nabierają prawa do

bycia traktowanymi jako rodzice dziecka chorego

genetycznie. Dotąd większość z nich była

traktowana jako niewydolni wychowawczo.

Przedstawiamy kolejne kroki postępowania:

Pierwsze kroki leczenia

informacje dla rodziców



Najpierw ktoś opiekujący się dzieckiem dostrzega u

niego objawy nadpobudliwości psychoruchowej.

Może być to rodzic, wychowawczyni w przedszkolu

lub szkole, lekarz pierwszego kontaktu.



Rodzice lub prawni opiekunowie dziecka, którzy

dowiedzieli się o tym, że ich dziecko ma objawy

ADHD lub ADD zapisują się na wizytę do

rejonowego lekarza psychiatry. Psychiatra powinien

dać skierowanie na badania stężenia poziomu

hormonów we krwi oraz inne, tak, aby wykluczyć

przyczyny nadpobudliwości spowodowane czymś

innym niż wrodzoną wadą systemu nerwowego.

Można udać się do lekarza psychiatry mając już ze

sobą wyniki odpowiednich badań.

Pierwsze kroki leczenia

informacje dla rodziców



Lekarz psychiatra wydaje diagnozę na piśmie.

Tekst powinien zawierać zalecenia dotyczące

postępowania pedagogiczno - wychowawczego

wobec dziecka. Lekarz psychiatra przepisuje

łagodne środki psychotropowe dobrane

indywidualnie do każdego pacjenta. Co miesiąc

podczas wizyty kontrolnej lekarz może

skorygować stosowaną przez siebie terapię w

zależności od jej skuteczności.



Rodzice lub opiekunowie powinni nawiązać i

utrzymywać ścisłą współpracę z wychowawcami

i nauczycielami aby otoczyć dziecko serdeczną,

spójną i konsekwentną opieką.

Pierwsze kroki leczenia

informacje dla rodziców



Z zaburzeniami koncentracji uwagi często

występuje dysleksja i dysgrafia, toteż warto

skorzystać z pomocy w tych dziedzinach. Po

diagnozę i skierowanie na zajęcia

wyrównawcze należy się udać do rejonowej

poradni psychologiczno - pedagogicznej. Mając

orzeczenie o dysleksji czy dysgrafii zyskujemy

prawo do pozytywnego rozpatrzenia naszego

podania do dyrekcji szkoły o zapewnienie

dziecku szczególnych warunków zdawania

egzaminów. Są one określone przepisami

ustawy i znane dyrektorom szkół.

zaburzona koncentracja

uwagi



- uczniowie bardzo szybko się rozpraszają:



- zapominają polecenia;



- nudzą się szybko;



- szybko przerywają pracę, w połowie;



- czytają bez zrozumienia;



- wracają do początku, gdy przerwą pracę;



- charakteryzuje je chaos odpowiedzi i natłok myśli;



- bardzo dużo gestykulują;



- mają trudności z zorganizowaniem sobie pracy;



- unikają zadań wymagających wysiłku umysłowego;



- gubią rzeczy potrzebne do pracy;



- zapominają co było zadane.

Co może zrobić nauczyciel?



Dawać bardzo krótkie komunikaty,

formułowane w pozytywie:

np.: Teraz otwórz zeszyt!, Kopiesz w ławkę!,

Spakuj rzeczy!,

Uwaga, zaczynamy pisać!, Spójrz w zeszyt!



Powtórzyć polecenie krótko i czytelnie.



Zapisać polecenie.

Co może zrobić nauczyciel?



Sprawdzić, czy uczeń wykonał to polecenie ( czy

rzeczywiście otworzył zeszyt), teraz dopiero

przechodzimy do następnego polecenia:

np..: A teraz otwórz książkę na stronie 20.

następnie:

Spójrz na zadanie 2 na stronie 20. następnie:

Zrób to zadanie.



Zwracać uwagę hasłowo:

Spójrz na mnie!, Halo!, Zobacz!, Uwaga! – i

zatrzymać wzrok na dziecku.



Stanąć przy dziecku, poklepać po ramieniu,

kucnąć i popatrzyć mu w oczy, prosić o

powtórzenie jego słów – utrzymać kontakt

wzrokowy.

Nadmierna ruchliwość



- nerwowe ruchy rąk i stóp;



- często wstają z miejsca, chodzą po klasie;



- nadmiernie gadatliwe;



- ciągle kręcą się;



- grzebią w teczce;



- gryzą ołówki;



- wyrywają się do odpowiedzi, choć nie zawsze

znają właściwą odpowiedź;



- zaczepiają, potrącają.

Co może zrobić nauczyciel?



Prosić ucznia o wykonanie drobnych czynności

np.:

- zawieszanie mapy;

- zbieranie zeszytów;

- przyniesienie kredy;

- zmoczenie gąbki;

- przyniesienie wody do kwiatków; podlanie

kwiatków;

- zmycie tablicy.



Chwalić za każdy etap pracy, mówić powoli -

to uspakaja.

Co może zrobić nauczyciel?



Mało dopytywać, bo ucieknie od kontaktu;

unikać pytania „DLACZEGO?”, w zamian: „CO

SKŁONIŁO CIĘ DO ....?”



Za każdym razem pokazywać mu, co robi

dobrze, z czego się cieszymy.



Gdy biegnie na korytarzu, to zatrzymać go i

utrzymać kontakt wzrokowy, spytać o imię,

odciągnąć uwagę „CHODŹ, POMÓŻ MI ...”



Wzmacniać pozytywnie, pochwalić jak coś

zrobił dobrze np. spokojnie przesiedział 5

minut.

Nadmierna

impulsywność



- impuls tzn. działam już;



- reakcja jest nieproporcjonalna do bodźców

(agresja słowna, fizyczna);



- działają nie przewidując konsekwencji

swojego działania, łatwiej podpadają, bo nie

sprawdzają czy nauczyciel jest obok;



- wiedzą, co powinni zrobić, ale tego nie robią;

znają reguły, ale mają kłopoty z ich

zastosowaniem;



- są niecierpliwe, często wtrącają się do

rozmowy, nie czekają na swoją kolej;

Nadmierna

impulsywność



- przypadkowo, nieumyślnie niszczą rzeczy;



- prowokują, kłócą się;



- obrażają się, kłamią;



- odpowiadają nie na temat, wolą mówić niż

słuchać;



- generalizują: „nikt mnie nie lubi , nikomu na

mnie nie zależy”.

Co może zrobić nauczyciel?



Dzień po dniu przypominać o zasadach.



Proponować: weź ołówek i pokaż na kartce jaki

jesteś zły, narysuj to;



Wykorzystać „kartkę bezpieczeństwa” „Zgnieć

ją, podrzyj, podeptaj, wyrzuć”



Odwrócić uwagę dziecka „Chodź pomożesz mi

przy ”



Posadzić pomiędzy dwoma flegmatycznymi

prymusami.



Mówić często: np. chciałbym żebyś to jutro

poprawił; zależy mi na tym żebyś……

literatura



Materiały Ireny Wielowiejskiej

ze Stowarzyszenie Pomocy

Dzieciom Nadpobudliwym

"Ponad"

M. Grzegorzewska:

Pedagogika specjalna

H. Spionek: Zaburzenia

psychoruchowego rozwoju

dziecka

J. Konopnicki

"Niedostosowanie społeczne„



M. Marek - Ruka:

Niepowodzenie szkolne a

niedostosowanie społeczne

młodzieży

J. Konopnicki

"Niedostosowanie społeczne"



M. Ziemska "Rodzina a

osobowość"

Z. Tyszka "Socjologia rodziny"

Z. Tyszka "Socjologia

rodziny"

M. Ziemska "Rola rodziny w

kształtowaniu osobowości

społecznej dziecka"

St. Kowalski "Socjologia

wychowania w zarysie"

K. Obuchowski: "Psychologia

dążeń ludzkich"



„Nadpobudliwość

psychoruchowa u dzieci”

Wolańczyk, Kołakowski



„Zaburzenia emocjonalne u

dzieci” A.Kozłowska

Document Outline