POLITYKA WALUTOWA 

UE

 

 

Idea utworzenia unii walutowej na terenie krajów 

Wspólnot Europejskich pojawiła się już na etapie 

powstawania tych Wspólnot, a dokładnie w Traktacie 

Rzymskim – 1957 r. Na mocy wspomnianego 

Traktatu powołano Komitet Walutowy (organ 

doradczy odpowiedzialny za koordynację polityki 

walutowej we Wspólnotach Europejskich). 

Pierwszą konkretną próbę realizacji tego pomysłu 

podjęto jednak dopiero w roku 1969 w Hadze (tzw. 

Plan Wernera). Plan Wernera (1971 – 1980) – 

przewidywał realizację unii ekonomicznej i 

walutowe. Jako główny cel wyznaczono stworzenie 

strefy stabilizacji walutowej (ograniczenie wahań 

kursów walut krajów WE do pasma o szerokości 

2,25%). 

 

 

Lata 70-te XX wieku nie były jednak zbyt 

sprzyjającym okresem dla działań integracyjnych. 

W tym czasie doszło do zakłócenia w 

międzynarodowym systemie walutowym.

W 1978 r. powstał Europejski System Walutowy. 

Jego funkcjonowanie zapewniały trzy 

podstawowe elementy instytucjonalne:
•Europejska Jednostka Walutowa – ECU (kurs 

określany wg. koszyka walut krajów UE),
•mechanizm ustalania i stabilizowania 

wzajemnych kursów wymiany walut krajów 

członkowskich (obligatoryjny i fakultatywny),
•mechanizm kredytowy.

 

 

Europejska jednostka walutowa – ECU pełniła 

przede wszystkim funkcję środka płatniczego 

w rozliczeniach między bankami centralnymi 

(narodowymi) krajów członkowskich UE. W 

sytuacjach kryzysowych można było w 

każdym momencie skorzystać z pomocy 

systemu kredytowego ESW, nastawionego na 

udzielanie pomocy krajom członkowskim UE 

w finansowaniu interwencji walutowych oraz 

pokrywaniu deficytu bilansów płatniczych. 

Można było przy tym uzyskać kredyty krótko-, 

średnio- i długoterminowe.

 

 

Raport Delorsa określał unię walutową 

jako obszar, na którym są spełnione 

następujące warunki:
•wprowadzenie pełnej i nieodwracalnej 

wymienialności walut,
•ustanowienie całkowitej swobody 

przepływów kapitałów oraz integracja 

rynku finansowego,
•eliminacja marż wahań kursów 

walutowych oraz nieodwracalne 

usztywnienie relacji kursowych.

 

 

Zgodnie z Traktatem z Maastricht kraje 
Wspólnoty utworzyły unie gospodarcza 
i walutową w trzech etapach:
Etap I - lipiec 1990 r. -  styczeń 1994 r.
•podstawowy cel – utworzenie 
Jednolitego Rynku Wewnętrznego,
•całkowite wprowadzenie czterech 
swobód, 
•zharmonizowanie warunków działania 
banków centralnych w krajach 
Wspólnoty.

 

 

Etap II - styczeń 1994 r. – styczeń 1999 r. 
określenie tzw. kryteriów zbieżności, 
- powołanie Europejskiego Instytutu Walutowego 
(później EBC);
- przyjęcie Paktu Stabilności i Wzrostu, 
- rekomendacja 11 państw do członkostwa w unii 
walutowej (1998 r.). 

Etap III - od stycznia 1999 roku;
-  utworzenie Europejskiego Banku Centralnego 
oraz Europejskiego Systemu Banków 
Centralnych,
- wprowadzenie wspólnej waluty euro w obrocie 
bezgotówkowym i gotówkowym.

 

 

Kryteria konwergencji należy rozumieć zespół 
kryteriów stawianych państwom należącym do 
strefy euro oraz państwom ubiegającym się o 
członkostwo w tej strefie. Zasady te narzucają 
krajom UE pewne ograniczenia w sferze polityki 
budżetowej, w celu stabilizacji wspólnej waluty 
oraz utrzymywania niskiego poziomu inflacji i 
stóp procentowych (kryteria konwergencji z 
Maastricht przedstawia tabela 1).

Tabela 1. Kryteria konwergencji dotyczące unii 
walutowej w ramach UE

 

 

-Deficyt budżetowy nie może przekraczać 3% 
PKB danego kraju 
- Inflacja nie może być wyższa od poziomu 
wyznaczonego przez średnią inflację obliczoną 
dla trzech państw o najniższej inflacji 
powiększoną o 1,5 punktu procentowego
- Dług publiczny nie może przekraczać 60 % PKB 
danego kraju 
- Długoterminowa stopa procentowa nie może 
być wyższa niż 2 punkty procentowe od średniej 
wielkości stóp procentowych w trzech państwach 
o najniższym poziomie inflacji 
- Kurs walutowy powinien być stabilny przez dwa 
lata poprzedzające przestąpienie do UWG 
(dotyczy państw aspirujących do Strefy Euro) 

- Wymóg niezależność banku centralnego

 

 

 

Szczególnie trudnym do spełnienia okazał się 
wymóg utrzymania w ryzach deficytu 
publicznego. W 2005 r. nawet liderzy integracji 
europejskiej, tj. Niemcy i Francja po raz czwarty 
z rzędu przekroczyły ustalone limity  deficytu 
budżetowego i nie zostały za to ukarane.

1 stycznia 1999 wprowadzono do obrotu nową 
walutę euro. Do końca 2001 r. wspólna waluta 
obowiązywała jedynie w obrocie 
bezgotówkowym. W ciągu pierwszych dwóch 
miesięcy 2002 r. nastąpiła wymiana walut 
narodowych. Od 1 marca 2002 r. euro stało się 
jedynym legalnym środkiem płatniczym na 

obszarze Strefy Euro

. 

 

 

Spośród krajów członkowskich Wspólnoty do 

Strefy Euro  nie weszły:

• Wielka Brytania - na skutek decyzji swojego 

parlamentu,

• Szwecja - na skutek niespełnienia wymogów w 

kwestii maksymalnego deficytu budżetowego 

oraz negatywnego wyniku referendum w tej 

sprawie,

• Dania - na skutek negatywnego wyniku 

referendum w tej sprawie.

Od 1 stycznia 2007 r. do strefy euro jako 

pierwsza z nowych krajów weszła Słowenia.  

Od 1 stycznia 2008 r. wspólną walutę 

europejska przyjęły Marta i Cypr. Od 1.01 

2009 r. Słowacja.