OCENA PACJENTA 

W STANIE 

ZAGROŻENIA ŻYCIA

 

mgr Wioletta 
Palczewska
Kolegium 
Karkonoskie w 
Jeleniej Górze

 

 

WSPÓŁCZESNY  STANDARD  

RATOWNICTWA  MEDYCZNEGO

1.

Umiejętność rozpoznania  

zagrożenia życia / zdrowia

2.

Stabilizację podstawowych 

funkcji życiowych

3.

Kwalifikowany transport do 

właściwego szpitala

UDZIELANIE  POMOCY WG ZASADY  

ABCDE:

1.

Umiejętność udrożnienia dróg 

oddechowych  /A  -  airway/

2.

Umiejętność wspomagania 

oddechu  /B  - breathing/

3.

Umiejętność wspomagania 

krążenia  /C  -  circulation/

4.

Ocena stanu świadomości  /D  -  

disability/

5.

Zbadanie rozebranego 

chorego  /E  = exposure/

PROCEDURY  PODCZAS  

TRANSPORTU:

•

Monitorowanie stanu 
chorego  /M  -  monitoring/

•

Opieka  /N  -  nursing/

•

Tlenoterapia  /O  -  
oxygenation/

•

Walka z bólem  /P-R  -  pain 
relief

•

Sedacja jeśli wskazana  /S   
- sedetaion

•

Kwalifikowany transport  /T 
 -  transportation/

 

 

OCENA PACJENTA – 

OCENA PACJENTA – 

POSTĘPOWANIE 

POSTĘPOWANIE 

WSTĘPNE.

WSTĘPNE.

 

 

 

1.

Zapewnij środki ochrony 
osobistej.

2.

Popatrz na pacjenta i oceń 
wrażenia ogólne. 

 

 

3.

Oceń świadomość pacjenta: 

Odpowiada na 
pytania i reaguje 
prawidłowo na 
polecenia.

Ma drożne drogi 
oddechowe.
Oddycha i ma 
zachowaną perfuzję 
mózgową.

Wypowiada 
krótkie 
zdania.

Może mieć 
problemy 
oddechowe.

BRAK 

REAKCJI

STAN 

STAN 

KRYTYCZNY!!!

KRYTYCZNY!!!

 

 

4.

Wcześnie rozpocznij monitorowanie 
czynności życiowych. 

5.

Każdemu krytycznemu pacjentowi 
podłącz:



pulsoksymetr,



monitor EKG,



aparat do pomiaru RR.

6.

Uzyskaj dostęp dożylny i pobierz próbkę 
krwi do badania. 

 

 

OCENA PACJENTA W STANIE 

ZAGROŻENIA ŻYCIA – 

PODSTAWOWE ZASADY 

 

 

I.

I.

BADANIE PACJENTA WEDŁUG 

SCHEMATU: ABCDE

A

DROŻNOŚĆ DRÓG 
ODDECHOWYCH 

(Airway) 

B

ODDECH 

(Breathing) 

C

KRĄŻENIE 

(Circulation) 

D

CSN 

(Disability) 

E

EKSPOZYCJA 

(Exposure) 

 

 

II.

II.

PEŁNA OCENA WSTĘPNA I JEJ 

REGULARNE POWTARZANIE 

 

 

III.

III.

LECZENIE STANÓW 

ZAGRAŻAJĄCYCH ŻYCIU 

PRZED PRZEJŚCIEM DO 

NASTĘPNEJ CZĘŚCI OCENY. 

 

 

IV.

IV.

OCENA EFEKTÓW LECZENIA. 

 

 

V.

V.

ROZPOZNANIE POTRZEBY 

WEZWANIA DODATKOWEJ 

POMOCY. 

 

 

VI.

VI.

WCZESNE WEZWANIE 

POMOCY (NP. ZESPÓŁ MET). 

 

 

VII.

VII.

ZAANGAŻOWANIE 

WSZYSTKICH CZŁONKÓW 

ZESPOŁU. 

 

 

VIII.

VIII.

SKUTECZNA KOMUNIKACJA. 

 

 

IX.

IX.

UKIERUNKOWANIE 

WSTĘPNEGO LECZENIA NA 

UTRZYMANIE FUNKCJI 

ŻYCIOWYCH I UZYSKANIE 

POPRAWY KLINICZNEJ STANU 

PACJENTA. 

 

 

SCHEMAT ABCDE

 

A – 

A – 

DROŻNOŚĆ DRÓG ODDECHOWYCH

DROŻNOŚĆ DRÓG ODDECHOWYCH

 

1.

1.

Poszukaj objawów niedrożności dróg 

Poszukaj objawów niedrożności dróg 

oddechowych:

oddechowych:

 

 



oddech paradoksalny,

oddech paradoksalny,



uruchomienie dodatkowych mięśni 

uruchomienie dodatkowych mięśni 

oddechowych,

oddechowych,



sinica ośrodkowa (objaw późny),

sinica ośrodkowa (objaw późny),



głośny szmer wdechowo – 

głośny szmer wdechowo – 

wydechowy (niedrożność częściowa),

wydechowy (niedrożność częściowa),



brak szmerów oddechowych 

brak szmerów oddechowych 

(niedrożność całkowita).

(niedrożność całkowita).

 

 

 

 

SCHEMAT ABCDE

A – 

A – 

DROŻNOŚĆ DRÓG ODDECHOWYCH

DROŻNOŚĆ DRÓG ODDECHOWYCH

2.

Traktuj niedrożność dróg oddechowych, jako stan 

bezpośredniego zagrożenia życia.

3.

Natychmiast uzyskaj pomoc osoby doświadczonej.

4.

Zastosuj środki zmierzające do uzyskania drożności 

dróg oddechowych (proste rękoczyny udrażniające, 

odessanie wydzieliny, rurka ustno – gardłowa, 

maska krtaniowa, combitube. Rozważ intubację).

5.

Podaj tlen o wysokim stężeniu używając maski z 

rezerwuarem. Podawj tlen w przepływie 10l/min.

6.

Utrzymuj PaO2 tak blisko wartości prawidłowych, 

jak to tylko możliwe (ok. 13kPa lub 100 mmHg, 

saturacja w granicach 90 – 92%)) 

 

 

SCHEMAT ABCDE 

B –

 ODDYCHANIE

ZIDENTYFIKUJ I LECZ STANY 

ZIDENTYFIKUJ I LECZ STANY 

BEZPOŚREDNIEGO ZAGROŻENIA ŻYCIA.

BEZPOŚREDNIEGO ZAGROŻENIA ŻYCIA.

 

1.

Patrz, słuchaj i próbuj wyczuć objawy 

zaburzeń oddechowych (tj.):



nadmierna potliwość,



sinica centralna,



użycie dodatkowych mięśni oddechowych,



zmiana toru oddychania. 

 

 

SCHEMAT ABCDE

B –

 ODDYCHANIE

2.

Policz częstość oddechów: 

Brak oddechu
Mniej niż 
5/min
Więcej niż 
36/min

STAN 

STAN 

ZAGROŻENIA 

ZAGROŻENIA 

ŻYCIA!!!

ŻYCIA!!!

 

 

SCHEMAT ABCDE

B –

 ODDYCHANIE

3.

Oceń tor, głębokość i symetrię 
oddechu.

4.

Zwróć uwagę na wypełnienie 
żył szyjnych.

5.

Zanotuj stężenie tlenu w 
mieszaninie oddechowej.

 

 

 

SCHEMAT ABCDE

B –

 ODDYCHANIE

6.

Oceń dźwięki powstające przy 
oddychaniu: 

DŹWIĘK 

DŹWIĘK 

BULGOTANI

BULGOTANI

A

A

OBECNOŚĆ 

OBECNOŚĆ 

WYDZIELINY

WYDZIELINY

STRIDOR 

STRIDOR 

LUB ŚWIST

LUB ŚWIST

NIEDROŻNOŚĆ 

NIEDROŻNOŚĆ 

DRÓG 

DRÓG 

ODDECHOWYC

ODDECHOWYC

H

H

 

 

SCHEMAT ABCDE

B –

 ODDYCHANIE

7.

Opukaj pola płucne: 

WYPUK 
BĘBENKOWY,
BRAK LUB 
ŚCISZENIE 
SZMERÓW 
ODDECHOWYCH

ODMA

WYPUK 
STŁUMIONY

PŁYN W 
OPŁUCNEJ

 

 

SCHEMAT ABCDE 

B –

 ODDYCHANIE

8.

Oceń położenie tchawicy.

9.

Zbadaj palpacyjnie klatkę piersiową 
w celu wykrycia odmy podskórnej 
lub trzeszczeń (prawdopodobnie 
odma opłucna). 

10.

Jeżeli stwierdzisz brak oddechu – 

natychmiast rozpocznij wentylację 
płuc.

 

 

 

SCHEMAT ABCDE

 

C –

 KRĄŻENIE 

PAMIĘTAJ, ŻE HIPOWOLEMIA JEST JEDNĄ Z 

ODWRACALNYCH PRZYCZYN NZK

1.

Oceń kolor dłoni i palców:

 



sine,



różowe,



marmurkowe,



blade.

 

 

 

SCHEMAT ABCDE

 

C –

 KRĄŻENIE 

2.

Oceń temperaturę kończyn.

3.

Oceń nawrót kapilarny.

4.

Oceń wypełnienie żył szyjnych.

5.

Określ częstość tętna.

6.

Zbadaj tętno obwodowe i porównaj je z tętnem 
centralnym.Zwróć uwagę na jego:



 obecność,



jakość,



miarowość,



symetrię. 

 

 

SCHEMAT ABCDE

 

C –

 KRĄŻENIE 

7.

Zmierz ciśnienie tętnicze krwi 

NISKIE 
CIŚNIENIE 
SKURCZOWE

ROZSZERZENIE 
NACZYŃ 
TĘTNICZYCH (NP. 
ANAFILAKSJA LUB 
SEPSA)

MAŁA 
AMPLITUD
A

WSTRZĄS 
KARDIOGENNY 
LUB 
HIPOWOLEMIA.

 

 

SCHEMAT ABCDE

C –

 KRĄŻENIE

8.

Osłuchaj tony serca: 



czy są słyszalne?



czy słyszysz szmery?



czy słyszalna częstość pracy serca 
jest zgodna z wyczuwalnym tętnem?

9.

 Sprawdź, czy nie występują 
krwawienia zewnętrzne, krwawienia z 
ran lub drenów.

 

 

SCHEMAT ABCDE

C –

 KRĄŻENIE

10.

Zwróć uwagę na diurezę (cewnik w pęcherzu 

moczowym).

11.

Oceń, czy nie występuje tamponada serca.

12.

Uzyskaj jeden lub więcej dostępów dożylnych 

przy pomocy kaniul o szerokim świetle (12-

16).

13.

Z uzyskanego dostępu pobierz krew do badań:



hematologicznych, biochemicznych, układu 

krzepnięcia, mikrobiologicznych, próby 

krzyżowej.

 

 

SCHEMAT ABCDE

C –

 KRĄŻENIE

14.

Rozpocznij płynoterapię:



przy prawidłowym RR – 500 ml ogrzanych 

krystaloidów,



przy niskim RR – 1000 ml,



u pacjentów z niewydolnością krążenia – 250 ml.

14.

Po każdym BOLUSIE płynów osłuchuj pola 

płucne. Rozważ pomiar OCŻ.

15.

Regularnie powtarzaj ocenę pracy serca i RR (co 

5 minut)

16.

 Jeśli stan chorego nie ulega poprawie powtórz 

BOLUS płynów.

 

 

SCHEMAT ABCDE

C –

 KRĄŻENIE

17.

Jeśli stwierdzisz objawy niewydolności krążenia: 

(duszność, przyspieszoną częstość pracy serca, 

nadmierne wypełnienie żył szyjnych, obecność 

trzeciego tonu serca, trzeszczeń nad polami 

płucnymi) zmniejsz szybkość lub zaprzestaj 

podawania płynów i rozważ podanie leków 

inotropowych lub wazopresyjnych).

18.

Jeśli u pacjenta pierwotnie występował ból w 

klatce piersiowej i  podejrzewasz OZW wykonaj 

12 – sto odprowadzeniowe EKG i podaj 

pacjentowi 

MONA

 (

M

orfina, 

T

len, 

N

itrogliceryna, 

A

spiryna). 

 

 

Jeśli pacjent siedzi i 

rozmawia z tobą, to 

pacjent nie ma 

migotania 

komór, nieważne co 

pokazuje monitor. 

 

 

SCHEMAT ABCDE

D –

 ZABURZENIA STANU 

ŚWIADOMOŚCI

1.

Oceń i lecz nieprawidłowości w zakresie 

ABC – wyklucz lub lecz niedotlenienie i 

hipotensję.

2.

Na podstawie oceny dokumentacji 

wyklucz odwracalną depresję CSN.

3.

Oceń źrenice:



wielkość,



symetrię,



reakcję na światło.

 

 

SCHEMAT ABCDE

D –

 ZABURZENIA STANU 

ŚWIADOMOŚCI

4.

Wykonaj szybką ocenę stanu 
świadomości pacjenta przy pomocy 
skali 

AVPU

:

A – ALERT

 – ZORIENTOWANY,

V – VOCAL

 – REAGUJĄCY NA GŁOS,

P – PAIN

 – REAGUJĄCY NA BÓL,

U – UNRESPONSIVE

 – NIE REAGUJĄCY 

NA ŻADNE BODŹCE.

Alternatywnie możesz zastosować skalę GCS.

 

 

SCHEMAT ABCDE

D –

 ZABURZENIA STANU 

ŚWIADOMOŚCI

5.

Oznacz poziom glukozy w celu 
wykluczenia hipoglikemii. 

6.

Jeżeli poziom glukozy jest poniżej 3 
mmol/l podaj dożylnie 50 ml 10% 
roztworu glukozy.

7.

Nieprzytomnego pacjenta ułóż w 
pozycji bezpiecznej. 

 

 

SCHEMAT ABCDE 

E –

 EKSPOZYCJA PACJENTA 

1.

Zbierz dokładny wywiad na temat pacjenta:



od pacjenta,



od rodziny,



od znajomych,



ze środowiska.

2.

Zapoznaj się z dokumentacją pacjenta.

3.

Zwróć uwagę na wyniki badań laboratoryjnych i 

radiologicznych.

4.

Bardzo dokładnie poprowadź proces pielęgnowania 

zwracając uwagę na rozpoznanie pielęgniarskie, 

określenie celu i planu opieki. Dokonaj oceny 

zastosowanego leczenia ze szczególnym 

uwzględnieniem reakcji pacjenta na prowadzoną 

terapię.