Zmiany zachodzące w 

układzie krwi podczas 

wysiłku 

Przemysław Ziółkowski

Podstawowe składniki krwi



 Osocze ( składnik płynny krwi )



 Elementy morfotyczne :



 krwinki czerwone ( erytrocyty ),



 krwinki białe ( leukocyty ), 



 płytki krwi 

Transportowa funkcja krwi

a) transport zaopatrujący ( dostarczanie 

do tkanek tlenu, składników 

energetycznych, witamin itp.)

b) transport oczyszczający ( usuwanie 

zbędnych metabolitów do narządów 

wydalniczych )

c) transport scalający (dystrybucja 

hormonów i ciał biologicznych )

d) transport termoregulujący (pobieranie 

i przekazywanie ciepła ) 

Ochronna i obronna funkcja krwi

Polega na rozpoznawaniu i 

unieczynnianiu szkodliwych  i obcych 

dla ustroju czynników pochodzących ze 

środowiska zewnętrznego i 

wewnętrznego ( m.in. praca i transport 

przeciwciał)

Homeostatyczna funkcja krwi

stanowi ważny czynnik w utrzymaniu 

homeostazy  ( zachowanie stałości 

fizyko-chemicznych właściwości 

środowiska wewnętrznego):

    * buforuje (zapewnia w pewnych 

granicach stałe pH 7,4),

    * gospodarka glukozą, lipidami i 

innymi substancjami pochodzącymi z 

białek,

 Morfologiczne zmiany w krwi 

podczas pracy  

 - HEMOLIZA - rozpad krwinek czerwonych 

- ERYTROPOEZA - wzrost niedojrzałych 

erytrocytów

- wzrost stężenia 2.3-difosfoglicerynianu DPG 

-zwiększenie stężenia hemoglobiny

- wzrost liczby białych krwinek

-w przypadku długiej pracy, leukocyty 

gwałtownie maleją i pojawiają się formy 

niedojrzałe

Wysiłek a tlen

W czasie wysiłku zużycie tlenu wzrasta. 

Stężenie hemoglobiny ma decydujące 

znaczenie dla pojemności tlenowej krwi.

Wzrost stężenia Hb oraz liczby 

erytrocytów we krwi obwodowej 

prowadzi do zwiększenia pojemności 

tlenowej krwi.

Stężenie Hb a objętość osocza

Główną przyczyną wzrostu liczby 

erytrocytów oraz stężenia Hb jest 

odwodnienie organizmu i zagęszczenie 

krwi. Stopień tych reakcji zależy od 

charakteru wysiłku, czynników 

zewnętrznych, oraz wytrenowania 

zawdodnika.

Zagęszczenie krwi wiąże się ze 

zmniejszeniem objętości osocza – 

(przemieszczenie wody z naczyń do 

przestrzeni pozanaczyniowej, oraz 

pocenie się)

Hemoliza 

Erytrocyty żyją ok.120dni, następnie 

ulegają rozpadowi ( hemolizie ). 

Codziennie ulega rozpadowi ok. 200-250 

bilionów (ok.40ml krwi). W tym samym 

momencie szpik kostny uwalnia do 

organizmu podobną ilość nowych 

krwinek.

CIEKAWOSTKA :)

 Istnieją sugestie, że intensywny 

trening, a w szczególności 

bieganie długodystansowe, może 

przyspieszyć starzenie 

erytrocytów, prowadząc do 

skrócenia czasu przeżycia krwinek. 

Wykazano,że żywotność krwinek u 

maratończyków jest krótsza, w 

porównaniu z osobami 

nietrenującymi o 42%...KONIEC

Fizjologiczne skutki 

systematycznego wysiłku 

fizycznego – centralna adaptacja 

układu krążenia

- Zwolnienie częstotliwości rytmu serca

- obniżenie ciśnienia tętniczego krwi na 

danym poziomie obciążenia 

-wydłużenie okresu rozkurczu serca

- poprawa stabilności serca

- wzrost max. pojemności minutowej 

(COmax) i objętości wyrzutowej serca 

(SV) 

Jednym z podstawowych, łatwo 

mierzalnych efektów systematycznej 

aktywności ruchowej stosowanej przez 

człowieka jest zwolnienie spoczynkowej 

częstości skurczów serca, czyli – u 

osoby zdrowej – zwolnienie tętna. 

Średnia spoczynkowa częstość 

skurczów serca osoby dorosłej wynosi 

72 ud./min-1. U osób trenujących 

przyjmuje ona wartości poniżej 60 

ud./min-1.

W spoczynku u osób wytrenowanych 

objętość wyrzutowa wzrasta. U dorosłej 

niewytrenowanej osoby wynosi ona 70-

80 ml, zaś u osoby wytrenowanej często 

przekracza wartość 100 ml. W czasie 

wysiłków objętość wyrzutowa serca 

ulega wzrostowi. U osób 

wytrenowanych w czasie wysiłku 

maksymalnego może osiągnąć 150-160 

ml, podczas gdy u osób 

niewytrenowanych tylko 100 ml.

Pojemność minutowa serca osób 

wytrenowanych w spoczynku przyjmuje 

dolne granice normy. Jest to dla 

populacji nietrenującej wartość 4-4,5 

l/min. Natomiast maksymalna 

pojemność minutowa serca osiągana w 

czasie wysiłku maksymalnego u osób 

wytrenowanych waha się od 20-40 

l/min, podczas gdy u osób 

wytrenowanych nie przekracza 20 

l/min.

Wysiłki dynamiczne w czasie których 

zapotrzebowanie na tlen jest równe 

Vo2max nazywamy maksymalnymi, zaś 

te, w czasie wykonywania których 

zapotrzebowanie na tlen jest mniejsze 

od Vo2max – submaksymalnymi. Wysiłki 

submaksymalne mogą być lekkie – do 

20% Vo2max, średnio-ciężkie 20-50% 

Vo2max, ciężkie powyżej 50% i bardzo 

ciężkie powyżej 75% Vo2max.