Slajd 1

II.

ETAPY

DIAGNOZOWANIA:

PROTODIAGNOZA

I BADANIE

Dyspozycje diagnosty



Wiedza merytoryczna (z psychologii,

z pedagogiki)



Zdolności myślenia



Umiejętności obserwacji i

komunikacyjne



Sprawności techniczne

Kontakt diagnostyczny



Rodzaj kontaktu interpersonalnego,

w którym nacisk położony jest nie

na treść i rezultat interakcji, a

bardziej istotne są warunki jego

przebiegu

Cechy kontaktu

diadnostycznego

wg W. Sztander



Asymetria ról (kontrola –

podporządkowanie)



Asymetria komunikacji (zadawanie

pytań, słuchanie, odpowiadanie)



Asymetria funkcji badania

(respektowanie etycznej zasady

rozpoznania dla dobra klienta)

II. Etapy diagnozowania:

protodiagnoza i badanie



Protodiagnoza: nastawienie, role,

oczekiwania, style poznawcze, kryteria

doboru metody



Badanie: kliniczne - komunikacja

(rozpytanie, wywiad, obserwacja, analiza

wytworów i dokumentów); statystyczne

(testy – analiza istniejących i

konstruowanie trafnych i rzetelnych

narzędzi diagnozy)

1. FAZA

PREDIAGNOSTYCZNA

„

z czym badający i badany wchodzą w

interakcję”



Badający: wiedza profesjonalna,

narzędzia i procedury diagnostyczne,

własny system wartości, preferencja

określonego stylu diagnozowania



Badany: historia życia, w której badanie

jest „chwilą”, potrzeby, cele, nastawienia

Rozważ na wejściu

u klienta:



Dobrowolność zgłoszenia – przymus

instytucjonalny



Analiza drogi od „człowieka

zdrowego” do „roli pacjenta”

u siebie:



Profesjonalizm



Nastawienie

SPOŁECZNE ROLE



DIAGNOSTY: przyzwolenie na

voyeryzm, osądzanie, omnipotencję,

moc augenblickdiagnose



BADANEGO: pozbycie się poczucia

wstydu i nieufności, ekshibicjonizm,

brak kontroli

POSTAWA KOOPERACJI TO WARUNEK

TRAFNOŚCI I RZETELNOŚCI DIAGNOZY

OCZEKIWANIA

DIAGNOSTY



Zachowania testowe (dopuszczalne w

sytuacji badania) – eliminowanie

zachowań nieadekwatnych i

nieistotnych



Rejestracja



Szczerość



Standardowość sytuacji badania



Zrozumienie zadań

KRYTERIA DOBORU

METODY ZBIERANIA DANYCH

BARTONA



Poziom rozwoju



Stan czy cecha



Norma czy patologia



Obszar życia psychicznego



Parametry metody



Orientacja na grupę lub jednostkę



Skala pomiarowa



Jedna czy wiele miar tej samej własności



Jednorazowe czy wielokrotne badanie

WPŁYW STYLU

DIAGNOSTYCZNEGO

DIAGNOSTY



Know-what: fakty, informacje,

wiedza „że”



Know-why: prawa i zasady; nauka



Know-how: umiejętności, wiedza

„jak”, standardy mistrzostwa i

elkementy etosu zawodowego



Know-who: o źródłach informacji i

posiadaczy wiedzy (np. ekspertów)

TYPY DIAGNOSTÓW

WEDŁUG NOSALA



„

Empiryk”: fragmentaryczność,

konkretność, obiektywność



„

Teoretyk”: globalność, modele,

obiektywność



„

Uczuciowiec”: impulsywność,

eksperymentowanie, subiektywność



„

Intuicjonista”: zrozumienie,

subiektywność, globalność

2. FAZA BADANIA

I WSTĘPNYCH DECYZJI



Badany:

- akceptacja alternatyw

- wybór działania i ekspresji



Badający:

- rejestracja zachowań

- ocena użyteczności i kompletności

zebranych danych

BADANIE



KOMUNIKOWANIE WZAJEMNE:

samopoznanie – ekspresja – badanie –

interpretacja – komunikowanie



Symulacja: ostrożnie! – podejrzewanie

uruchamia mechanizm

samospełniającego się proroctwa (efekt

Rosentahla); analiza strategii

autprezentacyjnych; poczucie

bezpieczeństwa, postawa kooperacyjna

Analiza:



Czynniki determinujące jakość kontaktu

diagnostycznego



Czynniki dynamizujące przebieg kontaktu

diagnostycznego



Czynniki zakłócające przebieg kontaktu

diagnostycznego



Czynniki wyznaczające profesjonalizm

diagnosty



Czynniki modyfikujące i zaburzające

proces diagnostyczny

Wskażniki dobrego kontaktu

(introspekcyjne i

behawioralne)



Zrozumienie (empatia) a nie ocenianie



Akceptacja a nie wykorzystywanie



Brak oporu u osoby badanej



Otwartość, szczerość badanego

(adekwatne emocje do treści)



Przewaga wypowiedzi spontanicznych

nad prowokowanymi

Wskaźniki pozornego

kontaktu (introspekcyjne i

behawioralne)



Konwencjonalność zachowań badanego



Forma wypowiedzi nieadekwatna do treści



Nadmierna lub znikoma rola diagnosty



Wspólny mianownik w wypowiedziach badanego



Znużenie u diagnosty brakiem szczerości

badanego



Poczucie diagnosty, że wie, co za chwile powie

badany



Poczucie u diagnosty, że rozumie wypowiedzi,

ale nie całość (treści wzajemnie sprzeczne)

ZASADY KONWERSACJI

LEECHA



Reguła jasności: zgodność z intencją,

brak dwuznaczności



Reguła ekonomii: łatwość w odbiorze,

wszystko i tylko tyle, ile potrzeba



Reguła współpracy: wzajemna

aprobata, intencja zrozumienia,

przyczynianie się do realizacji tego

celu (klaryfikowanie, parafrazowanie)

Wadliwa komunikacja

wg J. Kozieleckiego



Zasada P-P-P



Pocieszyć (wentylowanie, podtrzymanie,

współczucie, litość)



Pouczyć (radzenie z perspektywy

profesjonalnego eksperta)



Przymusić (podsuwanie gotowych

rozwiązań, określanie warunków pomocy)

Technika nawiązania

kontaktu



Efekt hallo



Prawidłowy dystans psychologiczny



Rola pierwszych pytań (od ogólnych)



Unikanie: pytań obcesowych i na

temat, pytań oceniających,

nadmiernej ekspresji pozytywnego

ustosunkowania do badanego)

Technika podtrzymywania

kontaktu



Radzenie sobie z oporem badanego

(minimalizowanie poczucia

zagrożenia): zainteresowanie i

akceptacja, brak podwójnych

komunikatów, prośba o rozwinięcie

połączona z parafrazą,

odzwierciedlenie emocjonalne, funkcja

milczenia – empatia dla traumy

Opór



Skutki: kontakt pozorny, zerwanie



Sygnały: milczenie, zmiana tematu,

intelektualizacja, racjonalizacja,

bezosobowa forma, ogólnikowość,

zmiana sposoby mówienia,

zapominanie pytania, pustka w głowie,

objawy somatyczne, czynny atak,

świadome kłamstwo, otwarta odmowa)

Opór (c.d.)



Źródła: wewnętrzne (lęk, wstyd, poczucie

winy) lub zewnętrzne (po stronie diagnosty:

pytania zagrażające, formalizm traktowania,

brak poczucia bezpieczeństwa, wyłapywanie

sprzeczności, naukowy język)



Techniki radzenia sobie z oporem: milczenie,

zmiana lub przeformułowanie pytania,

komunikaty zwrotne, parafraza, dodatkowe

informacje, konkretyzacja, tu i teraz, rola i

funkcje badania, ekspresja emocji)

Problem anonimowości

diagnosty



Podejście psychoanalityczne: pełna

anonimowość, więc względna bierność



Podejście humanistyczno-egzystencjalne

lub egzystencjalno-fenomonologiczne:

współuczestniczenie zależy od osobistej

decyzji diagnosty (pełna autentyczność

grozi obniżeniem autorytetu i nasileniem

zmiennej aprobaty społecznej)

Kompetencje

profesjonalne diagnosty



Podążanie za klientem



Empatyczne reagowanie



Niezaborcza zyczliwość



Otwartość



Konkretność



Koncentracja na tu i teraz

Reakcje diagnosty

wg C. Rogersa



Badawcza



Interpretacja (alternatywa poznawcza)



Konfrontacja (skutki rozwojowe)



Parafraza (reakcja rozymiejąca)



Podsumowująca



Wspierająca (podtrzymująca)



Oceniająca (wyłącznie w powiązaniu z

konfrontacją)

Błędne nastawienia

wg A. Kępińskiego



Postawy: nieuwzględnianie perspektywy

klienta



Maski: zasłanianie się swoja rolą



Sędziego: wartościowanie, etykietowanie

klienta



Skupiania się na negatywnych aspektach

funkcjonowania klienta



Skupiania się na skutakch (z pominieciem

kontekstu i przyczyn)



Redukcji źródeł wiedzy

Błedne postawy wg

A.Kępińskiego



Znudzenia



Zimnego naukowca



Sztywnego dydaktyka



Obojętnego usługowca (wszyscy

zaburzeni)



Psychoterapeuty



Indywidualnego społecznika



Kolektywnego społecznika



Artysty



Moralisty

Błędne postawy

(obronne)

wg D.A. van Krevelena



Alarmistyczna



Polipragmatyczna (odwoływanie się

do zbyt specjalistycznych technik)



Demaskatorska



Nihilistyczna



Nadmiernie zaangażowana



Zarozumiałości

Błędne postawy



Nawykowe ocenianie



Nadmierne poczucie

odpowiedzialności (naprawić a nie

zrozumieć)



Tendencja do dominacji (zagrożenie

obrazu profesjonalisty)



Nastawienie lękowe (zabieganie o

sympatię lub niechęć do badanego)

Błędne postawy )c.d.)



Diagnosta – neurotyk



Diagnosta – kumpel



Diagnosta – władca



Wspólny mianownik: zagrożenie

poczucia własnej wartości jako

profesjonalisty

BADAJĄCY



Współpraca w celu poszerzenia

wspólnej wiedzy (zasada bona fide –

w dobrej wierze, w uczciwych

zamiarach)



Oswojenie z sytuacją badania,

zrozumienie zadań



Strategia konfirmacyjna bądź

falsyfikacyjna

NORMA



Kulturowa

(społeczne naznaczanie – dewiant)



Teoretyczna

(ex definitione)



Statystyczna

(oryginał)

PROBLEM ADAPTACJI TESTÓW

Mechanizmy poznawcze

modyfikujące przebieg

procesu diagnostycznego



Przecenianie informacji pozytywnych –

paradoksalnie by zidentyfikować aspekty

negatywne



Przecenianie informacji afirmujących

hipotezy („efekt ojcowski”?)



Efekt pierwszeństwa



Konserwatyzm poznawczy



Pewność zależy do ilości hipotez i oceny

wartości źródeł

Document Outline