Fazy stresu

Reakcja na stres

Jeżeli przez stres rozumiemy każdą

zmianę w środowisku zewnętrznym

lub wewnętrznym, która zaburza

homeostazę, to podczas jej trwania

organizm uaktywnia szereg reakcji i

procesów biochemicznych aby

przywrócić równowagę wewnętrzną.

Reakcja na stres

Może się to przejawiać pobudzeniem

układu adrenergicznego i kory

nadnerczy, jak również zespołem

objawów charakteryzujących się

katabolicznymi przemianami w

tkankach, spadkiem odporności i

wyczerpaniem.

Reakcja na stres

Reakcje są różne w zależności do

czasu

działania czynnika stresowego.

Pewien optymalny poziom stresu

jest niezbędny człowiekowi, aby

efektywnie funkcjonować.

Prowadzi do stanu pełnej

mobilizacji ustroju i jego

gotowości do walki oraz ucieczki.

Zbyt niski poziom stresu powoduje

spadek motywacji, apatię i

znudzenie.

Zbyt wysoki – napięcie, trudności z

koncentracją, lęk i zamęt w głowie,

fizyczne zmęczenie, zwolnienie

refleksu.

Gdy organizm jest stale zmuszany

do kolejnych mobilizacji, staje się

coraz bardziej obciążony i ma

coraz mniej czasu na

regenerację, w wyniku czego

coraz trudniej powraca do

równowagi.

Zespół ogólnego

przystosowania (GAS)

Selye wyróżnił trzy stadia w przebiegu

reakcji stresowej:

Reakcja alarmowa

Stadium odporności

Stadium wyczerpania

Reakcja alarmowa



Pobudzenie układu adrenergicznego i

kory nadnerczy, liczne zmiany w

zakresie procesów psychicznych

reakcji motorycznych, wegetatywnych

oraz zaburzenia hormonalne i

immunologiczne.



Fizjologicznie manifestuje się przez

wzrost ciśnienia tętniczego, lepszym

ukrwieniem kończyn, pobudzeniem

OUN, rozszerzeniem źrenic.

Stadium odporności

(przystosowania)



Zwiększenie odporności organizmu.



Utrzymywanie się odporności na

wysokim stałym poziomie.

Stadium wyczerpania



Zmniejszenie odporności, wyczerpanie,

niemożliwość poradzenia sobie ze stresem,

w konsekwencji śmierć.



Dominacja glikokortykosteroidów

wydzielanych w tej fazie.



Ma na celu przeciwdziałanie nadmiernemu

pobudzeniu organizmu.



Informuje o wyczerpywaniu się

neuroprzekaźników w układzie nerwowym.



Informuje, że organizm powinien

niezwłocznie przejść w stadium regeneracji.

W momencie, kiedy model stresowych

reakcji stawał się bardziej złożony, również

klasyfikacje wg faz zaczęły się zmieniać.

Zaczęto więc wyróżniać:

1. Łagodny stres

2. Mierny stres

3. Ciężki stres

4. "Wypalanie się"

I faza: jest to stres umiarkowany, a

organizm mobilizuje się do walki z

nim.

I faza: jest to stres umiarkowany, a organizm

mobilizuje się do walki z nim.

Przejawia się to w:



dążeniu do pokonania trudności

(przeszkody) przez koncentrację na zadaniu

i modyfikację działania,



wzroście siły i tempa reakcji,



wzroście wydolności poznawczej organizmu,



kontroli emocji (odczuwa się tylko lekki

niepokój) i wyrażaniu ich w sposób

społecznie akceptowany.

II faza: siła stresu zbliża się do,

górnego progu odporności

człowieka.

Ujawnia się to w:



sztywności (fiksacja) w rozwiązywaniu zadań,



wyborze najłatwiejszych, najprostszych rozwiązań,



trudności w dostrzeganiu i rozwiązywaniu problemu,



trudności w skupieniu uwagi lub w nadmiernej

koncentracji na szczegółach,



obniżeniu umiejętności przewidywania skutków

podjętego działania,



obniżeniu zdolności przystosowania się do nowych

sytuacji,



chwiejności emocjonalnej i osłabieniu kontroli reakcji

emocjonalnych (np. gniewu, strachu, lęku itp.)

III faza: w wyniku silnego i

przewlekłego stresu pojawia się

destrukcja zachowania.

Na zewnątrz wyraża się ona w:



dezorganizacji celowego i planowego działania (np. częste

spóźnienia, nieobecności w pracy),



regres intelektu i reakcji (np. częste, nieuzasadnione

zmiany decyzji),



spadek zainteresowania efektami (wynikiem) działania,



tendencja do wycofywania się (np. unikanie lub ucieczka od

trudnych, odpowiedzialnych zadań),



fantazjowanie (ucieczka przed stresem w świat wyobraźni),



„

narkotyzowanie" problemów (np. używki, nadmierne

jedzenie, ucieczka w pracę),



brak kontroli nad reakcjami emocjonalnymi (np. gwałtowne

wybuchy wściekłości, gniewu, agresji lub autoagresji).

Janusz Reykowski określił trzy

fazy stresu psychologicznego,

biorąc pod uwagę stopień

natężenia:



Faza mobilizacji



Faza rozbrojenia



Faza destrukcji

Faza mobilizacji

Następuje aktywizacja procesów

psychologicznych np. sprawniej

przebiegają procesy spostrzegania i

myślenia, reakcje SA szybsze i bardziej

intensywne, zachowanie zmienia się

adekwatnie do sytuacji. Koncentrując

się na zadaniach, człowiek próbuje

zwalczyć stres, który w tej fazie nie

osiąga jeszcze zbyt dużego nasilenia.

Faza rozbrojenia

Na skutek przedłużającego się stresu i wzrostu

jego natężenia następuje obniżenie poziomu

czynności psychicznych, trudno jest skupić

uwagę, myśleć logicznie, przewidywać

skutki własnego działania. Często pojawia

się zahamowanie i schematyzm w działaniu,

niekiedy bezradność. Przeżywane emocje

wymykają się spod kontroli i człowiek

przejawia wyraźne oznaki strachu lub

gniewu.

Faza destrukcji

Żadna czynność nie jest wykonywana

poprawnie, człowiek staje się niezdolny do

adekwatnej oceny sytuacji, często gwałtownie

obniża się poziom motywacji do działania i

radzenia sobie z sytuacją, co może prowadzić

do rezygnacji z dalszego działania. W tej fazie

ujawniają się niekiedy zachowania takie jak

gwałtowne poszukiwanie pomocy, płacz,

ucieczka, agresja skierowana przeciwko innym

ludziom lub przedmiotom albo też przeciwko

sobie.

Wcześniejsze koncepcje stresu

psychologicznego ujmowały to

zjawisko w sposób bardziej

zróżnicowany. Stres – w znaczeniu

psychologicznym uznawano za

„ sprawiające przykrość reakcje u

osoby znajdującej się w

określonej sytuacji”.

Document Outline