KSZTAŁCENIE W 

KSZTAŁCENIE W 

SZKOLE WYŻSZEJ

SZKOLE WYŻSZEJ

 

 

 

 

UCZENIE SIĘ:

UCZENIE SIĘ:

•

jest przede wszystkim kontrolowane przez uczącego się

jest przede wszystkim kontrolowane przez uczącego się

•

jest unikalne i indywidualne

jest unikalne i indywidualne

•

jest uzależnione od ogólnego stanu osoby uczącej się

jest uzależnione od ogólnego stanu osoby uczącej się

•

jest uzależnione od współdziałania i współpracy

jest uzależnione od współdziałania i współpracy

•

jest procesem ewolucyjnym

jest procesem ewolucyjnym

•

jest wynikiem doświadczenia

jest wynikiem doświadczenia

•

nie jest bezpośrednio obserwowalne

nie jest bezpośrednio obserwowalne

 

 

 

 

Typy wykładów:

Typy wykładów:

•

Wykład konwencjonalny –

Wykład konwencjonalny –

 treść przedstawiana jest przez 

 treść przedstawiana jest przez 

wykładowcę w gotowej do zapamiętania postaci

wykładowcę w gotowej do zapamiętania postaci

•

Wykład problemowy –

Wykład problemowy –

 oparty na postawieniu jakiegoś 

 oparty na postawieniu jakiegoś 

zagadnienia, ukazania dróg prowadzących do jego 

zagadnienia, ukazania dróg prowadzących do jego 

rozwiązania i konsekwencji, do jakich to rozwiązanie 

rozwiązania i konsekwencji, do jakich to rozwiązanie 

doprowadziło

doprowadziło

•

Wykład konwersatoryjny –

Wykład konwersatoryjny –

 jest swoistym mixem 

 jest swoistym mixem 

wypowiedzi wykładowcy i słuchaczy, wykonujących 

wypowiedzi wykładowcy i słuchaczy, wykonujących 

odpowiednie zadania dla nabycia sprawności w stosowaniu 

odpowiednie zadania dla nabycia sprawności w stosowaniu 

nabytej wiedzy

nabytej wiedzy

•

Wykład monograficzny –

Wykład monograficzny –

 poświęcony głębokiej analizie 

 poświęcony głębokiej analizie 

wybranego zagadnienia wraz z przedstawieniem aspektów 

wybranego zagadnienia wraz z przedstawieniem aspektów 

metodologicznych

metodologicznych

 

 

 

 

Wykład zbyt trudny powoduje znużenie,

Wykład zbyt trudny powoduje znużenie,

Wykład zbyt łatwy powoduje znudzenie

Wykład zbyt łatwy powoduje znudzenie

Cechy osobnicze wpływające na zmiany w 

Cechy osobnicze wpływające na zmiany w 

cyklach napięcia i spadku uwagi:

cyklach napięcia i spadku uwagi:

•

wprawa w słuchaniu wykładu

wprawa w słuchaniu wykładu

•

inteligencja ogólna

inteligencja ogólna

•

zaawansowanie w tematyce wykładu

zaawansowanie w tematyce wykładu

•

stosunek emocjonalny do treści i osoby wykładowcy

stosunek emocjonalny do treści i osoby wykładowcy

•

aktualne samopoczucie słuchacza

aktualne samopoczucie słuchacza

Nie można oczekiwać od studenta ciągłej, 

Nie można oczekiwać od studenta ciągłej, 

niezmiennej, napiętej uwagi, skierowanej 

niezmiennej, napiętej uwagi, skierowanej 

na treść wykładu.

na treść wykładu.

 

 

 

 

Cechy dobrego wykładu:

Cechy dobrego wykładu:



Wykład jest interesujący: treść, tempo, media

Wykład jest interesujący: treść, tempo, media



Wykład jest logiczny i zwięzły (porządek treści)

Wykład jest logiczny i zwięzły (porządek treści)



Wykład jest przystępny i użyteczny

Wykład jest przystępny i użyteczny



Wykład prowadzony jest językiem precyzyjnym

Wykład prowadzony jest językiem precyzyjnym



Tok wykładu jest łatwy do notowania

Tok wykładu jest łatwy do notowania



Wykładowca eksponuje istotę treści

Wykładowca eksponuje istotę treści

Dokończenie -> 

Dokończenie -> 

 

 

 

 

Cechy dobrego wykładu 

Cechy dobrego wykładu 

(dokończenie) 

(dokończenie) 

:

:



Treści wykładu powiązane są z praktyką

Treści wykładu powiązane są z praktyką



Treści wykładu korelują z innymi przedmiotami

Treści wykładu korelują z innymi przedmiotami



Wykład jest stymulatywny

Wykład jest stymulatywny



Treści wykładu oparte są o najnowszą wiedzę

Treści wykładu oparte są o najnowszą wiedzę



Wykład obudowany jest multimediami

Wykład obudowany jest multimediami



Wykładowca posiada dobry kontakt z grupą

Wykładowca posiada dobry kontakt z grupą



Cechy osobowe wykładowcy (!)

Cechy osobowe wykładowcy (!)

 

 

 

 

Jak wykładać ?

Jak wykładać ?

Wykładowca musi dążyć do:

Wykładowca musi dążyć do:



Ukierunkowania na treści procesu spostrzegania

Ukierunkowania na treści procesu spostrzegania



Utrzymania tego procesu przez czas wykładu

Utrzymania tego procesu przez czas wykładu



Manipulowania treścią i bodźcami

Manipulowania treścią i bodźcami



Takiego doboru treści, by zrealizować cele

Takiego doboru treści, by zrealizować cele



Czujnego badania stopnia odbioru treści

Czujnego badania stopnia odbioru treści



Czujnego badania stopnia przedwiedzy 

Czujnego badania stopnia przedwiedzy 

studentów

studentów



Zdiagnozowania preferencji studentów w 

Zdiagnozowania preferencji studentów w 

zakresie zapotrzebowania na określone treści 

zakresie zapotrzebowania na określone treści 

kształcenia

kształcenia

 

 

 

 

Efektywny nauczyciel - klinicysta

Efektywny nauczyciel - klinicysta

•

Student wykonuje zlecone zadania, nie jest biernym 

Student wykonuje zlecone zadania, nie jest biernym 

obserwatorem Twojej pracy

obserwatorem Twojej pracy

•

Okazuj studentom pozytywne nastawienie do 

Okazuj studentom pozytywne nastawienie do 

nauczanych treści

nauczanych treści

•

Stosuj wypróbowane sposoby rozwiązywania 

Stosuj wypróbowane sposoby rozwiązywania 

problemów

problemów

•

Skupiaj się na integracji medycyny klinicznej z 

Skupiaj się na integracji medycyny klinicznej z 

naukami podstawowymi ogólnymi i medycznymi

naukami podstawowymi ogólnymi i medycznymi

•

Pouczanie o faktografii, odłóż na później

Pouczanie o faktografii, odłóż na później

Dokończenie 

Dokończenie 





 

 

 

 

Efektywny nauczyciel - klinicysta

Efektywny nauczyciel - klinicysta

•

Nadzoruj studentów bezpośrednio podczas zbierania 

Nadzoruj studentów bezpośrednio podczas zbierania 

wywiadu i badania chorych; nie polegaj na słownej 

wywiadu i badania chorych; nie polegaj na słownej 

relacji studenta na sali ćwiczeń

relacji studenta na sali ćwiczeń

•

Student nie dostrzega tego, co Ty; ma swoją prawdę 

Student nie dostrzega tego, co Ty; ma swoją prawdę 

o przypadkach

o przypadkach

•

Daj studentom okazje do wypróbowania swoich 

Daj studentom okazje do wypróbowania swoich 

umiejętności

umiejętności

•

Dawaj zawsze dobry przykład osobisty

Dawaj zawsze dobry przykład osobisty

•

Twoje nauczanie ma być nastawione zarówno na 

Twoje nauczanie ma być nastawione zarówno na 

chorobę, jak i na chorego

chorobę, jak i na chorego

•

Stwarzaj dobre warunki nauczania

Stwarzaj dobre warunki nauczania

 

 

 

 

Kierownicza rola nauczyciela 

Kierownicza rola nauczyciela 

akademickiego sprowadza się do:

akademickiego sprowadza się do:

-

wywołania procesu uczenia się

wywołania procesu uczenia się

-

wstępnej organizacji i doboru 

wstępnej organizacji i doboru 

treści kształcenia

treści kształcenia

-

utrzymania aktywności 

utrzymania aktywności 

studentów

studentów

-

stworzeniu warunków 

stworzeniu warunków 

sprzyjających świadomemu 

sprzyjających świadomemu 

aktywnemu i samodzielnemu 

aktywnemu i samodzielnemu 

uczeniu się

uczeniu się

-

interweniowaniu, gdy ustaje 

interweniowaniu, gdy ustaje 

proces uczenia się

proces uczenia się

-

interweniowaniu, gdy czynność 

interweniowaniu, gdy czynność 

uczenia się traci na dłuższy 

uczenia się traci na dłuższy 

czas potrzebny kierunek

czas potrzebny kierunek

 

 

 

 

Ćwiczenia 

Ćwiczenia 





 

 

jako forma 

jako forma 

organizacyjna 

organizacyjna 

pracy w 

pracy w 

uczelni wyższej

uczelni wyższej

Charakterystyka prowadzenia ćwiczeń

Charakterystyka prowadzenia ćwiczeń

tok podający

tok podający

tok poszukujący

tok poszukujący

* wiadomości przedstawione 

* wiadomości przedstawione 

* ćwiczenia problemowe

* ćwiczenia problemowe

  

  

w gotowej do 

w gotowej do 

  przeprowadzone zgodnie

  przeprowadzone zgodnie

opanowania postaci

opanowania postaci

  z zasadami nauczania

  z zasadami nauczania

  

  

probleowego

probleowego

* umiejętności eksponowania

* umiejętności eksponowania

  

  

w drodze pokazu lub ścisłej

w drodze pokazu lub ścisłej

  

  

instrukcji

instrukcji

 

 

 

 

Wyróżniamy 5 rodzajów 

Wyróżniamy 5 rodzajów 

ćwiczeń:

ćwiczeń:

1)

1)

przeznaczone na poznawanie nowego materiału, 

przeznaczone na poznawanie nowego materiału, 

tj. nowych wiadomości i umiejętności,

tj. nowych wiadomości i umiejętności,

2)

2)

przeznaczonych na utrwalenie materiału,

przeznaczonych na utrwalenie materiału,

3)

3)

poświęcone pogłębianiu rozumienia materiału,

poświęcone pogłębianiu rozumienia materiału,

4)

4)

poświęcone rozszerzaniu zakresu stosowania 

poświęcone rozszerzaniu zakresu stosowania 

wcześniej opanowanych metod i umiejętności,

wcześniej opanowanych metod i umiejętności,

5)

5)

przeznaczone na kontrolę postępów.

przeznaczone na kontrolę postępów.

 

 

 

 

Metodyka prowadzenia ćwiczeń

Metodyka prowadzenia ćwiczeń

- tok podający -

- tok podający -

Rola nauczyciela:

Rola nauczyciela:

 

 

kieruje procesem zapamiętania 

kieruje procesem zapamiętania 

wiadomości i opanowania 

wiadomości i opanowania 

umiejętności w logicznym 

umiejętności w logicznym 

ustalonym 

ustalonym 

wcześniej porządku

wcześniej porządku

 

 

 

 

Ogniwa dydaktyczne:

Ogniwa dydaktyczne:

1)

1)

zapoznanie studentów z zadaniami dydaktycznymi 

zapoznanie studentów z zadaniami dydaktycznymi 

ćwiczeń, ukazanie tych zadań w kontekście 

ćwiczeń, ukazanie tych zadań w kontekście 

ogólnych celów całego kursu tego przedmiotu;

ogólnych celów całego kursu tego przedmiotu;

2)

2)

sprawdzenie przygotowania do zajęć;

sprawdzenie przygotowania do zajęć;

3)

3)

opracowanie nowego materiału;

opracowanie nowego materiału;

4)

4)

systematyzacja nowego materiału, nawiązanie do 

systematyzacja nowego materiału, nawiązanie do 

posiadanego zasobu wiadomości i umiejętności;

posiadanego zasobu wiadomości i umiejętności;

5)

5)

zastosowanie praktyczne;

zastosowanie praktyczne;

6)

6)

ćwiczenie i utrwalanie nowo opanowanych 

ćwiczenie i utrwalanie nowo opanowanych 

wiadomości i umiejętności;

wiadomości i umiejętności;

7)

7)

wskazówki do pracy samodzielnej nad materiałem 

wskazówki do pracy samodzielnej nad materiałem 

z odbytych ćwiczeń;

z odbytych ćwiczeń;

8)

8)

omówienie przygotowania się studentów do 

omówienie przygotowania się studentów do 

następnych zajęć.

następnych zajęć.

 

 

 

 

Metodyka prowadzenia ćwiczeń

Metodyka prowadzenia ćwiczeń

- tok poszukujący -

- tok poszukujący -

Rola nauczyciela:

Rola nauczyciela:

 

 

stwarza warunki do 

stwarza warunki do 

samodzielnego 

samodzielnego 

rozwiązywania problemu przez 

rozwiązywania problemu przez 

studentów, nadając ogólny 

studentów, nadając ogólny 

kształt 

kształt 

procesowi dydaktycznemu. 

procesowi dydaktycznemu. 

Ingeruje, 

Ingeruje, 

gdy czynności studentów tracą 

gdy czynności studentów tracą 

właściwy kierunek.

właściwy kierunek.

 

 

 

 

Ogniwa dydaktyczne:

Ogniwa dydaktyczne:

1)

1)

zapoznanie studentów z celami i zadaniami 

zapoznanie studentów z celami i zadaniami 

dydaktycznymi

dydaktycznymi

2)

2)

sprawdzenie przygotowania do zajęć;

sprawdzenie przygotowania do zajęć;

3)

3)

organizowanie sytuacji problemowej;

organizowanie sytuacji problemowej;

4)

4)

formułowanie problemów;

formułowanie problemów;

5)

5)

wytwarzanie i weryfikacja hipotez;

wytwarzanie i weryfikacja hipotez;

6)

6)

systematyzowanie, utrwalanie i uzupełnianie 

systematyzowanie, utrwalanie i uzupełnianie 

wiedzy wyniesionej z rozwiązywania problemu;

wiedzy wyniesionej z rozwiązywania problemu;

7)

7)

zastosowanie do zadań praktycznych i 

zastosowanie do zadań praktycznych i 

teoretycznych;

teoretycznych;

8)

8)

wskazówki do dalszej samodzielnej pracy;

wskazówki do dalszej samodzielnej pracy;

9)

9)

omówienie przygotowania się studentów do 

omówienie przygotowania się studentów do 

następnych zajęć.

następnych zajęć.

 

 

 

 

Metodyka prowadzenia ćwiczeń

Metodyka prowadzenia ćwiczeń

-

Ćwiczenia problemowe – to pedagogiczna 

Ćwiczenia problemowe – to pedagogiczna 

modyfikacja badania naukowego

modyfikacja badania naukowego

? ? Problem ? ?

? ? Problem ? ?

? Wywołanie sytuacji problemowej ?

? Wywołanie sytuacji problemowej ?

* Problemem jest tylko takie zadanie, które przez 

* Problemem jest tylko takie zadanie, które przez 

studentów odbierane jest jako problem. Treść 

studentów odbierane jest jako problem. Treść 

problemu i efekty jego rozwiązania muszą mieć 

problemu i efekty jego rozwiązania muszą mieć 

określone miejsce w programie kształcenia.

określone miejsce w programie kształcenia.

 

 

 

 

Typologia metod kształcenia

Typologia metod kształcenia

Metody 

Metody 

asymilacji 

asymilacji 

wiedzy 

wiedzy 

(podające)

(podające)

Metody 

Metody 

samodzielnego 

samodzielnego 

dochodzenia do 

dochodzenia do 

wiedzy 

wiedzy 

(problemowe)

(problemowe)

Metody 

Metody 

waloryzacyj

waloryzacyj

ne 

ne 

(eksponując

(eksponując

e)

e)

Metody 

Metody 

praktyczne

praktyczne

1. Pokaz

1. Pokaz

2. Opis

2. Opis

3. 

3. 

Opowiadanie

Opowiadanie

4. Wykład

4. Wykład

5. Praca z  

5. Praca z  

    

    

książką

książką

6. Pogadanka

6. Pogadanka

7. Dyskusja

7. Dyskusja

1. Klasyczna metoda 

1. Klasyczna metoda 

    

    

problemowa

problemowa

2. Metoda 

2. Metoda 

    

    

przypadków

przypadków

3. Metoda 

3. Metoda 

    

    

sytuacyjna

sytuacyjna

4. Burza mózgów

4. Burza mózgów

5. Mikronauczanie

5. Mikronauczanie

6. Gry dydaktyczne:

6. Gry dydaktyczne:

a) metoda 

a) metoda 

inscenizacji,

inscenizacji,

b) metoda symulacji

b) metoda symulacji

1. Metody  

1. Metody  

   

   

impresywne

impresywne

2. Metody 

2. Metody 

   

   

ekspresy

ekspresy

wne

wne

1. Metody 

1. Metody 

   

   

laboratoryjne:

laboratoryjne:

a) tradycyjna,

a) tradycyjna,

b) problemowa

b) problemowa

2. Metody 

2. Metody 

ćwiczebne

ćwiczebne

3. Metody realizacji 

3. Metody realizacji 

   

   

zadań twórczych:

zadań twórczych:

a) klasyczny tok 

a) klasyczny tok 

pracy

pracy

b) problemowy tok 

b) problemowy tok 

pracy

pracy

 

 

 

 

Ćwiczenia referatowe

Ćwiczenia referatowe

Kto pracuje? 

Kto pracuje? 





 

 

referent, koreferent, 

referent, koreferent, 

nauczyciel

nauczyciel

Co robi grupa?

Co robi grupa?

Nie ma żadnych widocznych obowiązków 

Nie ma żadnych widocznych obowiązków 

„

„

wyłączanie się” z zajęć, gdyż ma 

wyłączanie się” z zajęć, gdyż ma 

świadomość, iż 

świadomość, iż 

nie oczekuje się od nich aktywności

nie oczekuje się od nich aktywności

ZYSKI

STRATY

STUDENT

Opanować 
tematykę 
referatu

GRUPA

„coś im wpadnie 
do ucha”

 

 

 

 

Model ćwiczeń referatowych:

Model ćwiczeń referatowych:

1)

1)

Zapoznanie wszystkich studentów z zagadnieniami 

Zapoznanie wszystkich studentów z zagadnieniami 

do dyskusji oraz obowiązkową literaturą (zajęcia 

do dyskusji oraz obowiązkową literaturą (zajęcia 

poprzedzające ćwiczenia referatu);

poprzedzające ćwiczenia referatu);

2)

2)

Referent (oprócz literatury obowiązkowej) 

Referent (oprócz literatury obowiązkowej) 

otrzymuje literaturę dodatkową na podstawie 

otrzymuje literaturę dodatkową na podstawie 

której przygotowuje referat;

której przygotowuje referat;

3)

3)

Koreferent (oprócz literatury obowiązkowej) 

Koreferent (oprócz literatury obowiązkowej) 

otrzymuje literaturę dodatkową na podstawie 

otrzymuje literaturę dodatkową na podstawie 

której przygotowuje referat;

której przygotowuje referat;

4)

4)

Referat i koreferat skonstruowany zostaje w 

Referat i koreferat skonstruowany zostaje w 

oparciu o problemy podane całej grupie;

oparciu o problemy podane całej grupie;

Cdn… 

Cdn… 





 

 

 

 

Model ćwiczeń referatowych:

Model ćwiczeń referatowych:

5) Zajęcia rozpoczyna pracownik dydaktyczny 

5) Zajęcia rozpoczyna pracownik dydaktyczny 

sformułowaniem pierwszego zagadnienia 

sformułowaniem pierwszego zagadnienia 

(problemu), by wywiązała się dyskusja całej grupy;

(problemu), by wywiązała się dyskusja całej grupy;

6) Ze względu na to, że grupa przygotowała się do 

6) Ze względu na to, że grupa przygotowała się do 

dyskusji wyłącznie w oparciu o literaturę 

dyskusji wyłącznie w oparciu o literaturę 

podstawową zaistnieje niedosyt informacji;

podstawową zaistnieje niedosyt informacji;

7) Referent i koreferent na żądanie grupy musi 

7) Referent i koreferent na żądanie grupy musi 

uzupełnić wiadomości (wypełnić lukę) i dołączyć 

uzupełnić wiadomości (wypełnić lukę) i dołączyć 

do sporu, przedstawiając teoretyczne racje, 

do sporu, przedstawiając teoretyczne racje, 

zajmując własne stanowisko;

zajmując własne stanowisko;

Cdn… 

Cdn… 





 

 

 

 

Model ćwiczeń referatowych 

Model ćwiczeń referatowych 

(cd.)

(cd.)

:

:

8) Spór powinien rozstrzygnąć referent i koreferent;

8) Spór powinien rozstrzygnąć referent i koreferent;

9) Nauczyciel pełni rolę kierowniczą w dyskusji 

9) Nauczyciel pełni rolę kierowniczą w dyskusji 

(tylko formalnie);

(tylko formalnie);

10) Dyskusja kończy się podsumowaniem, 

10) Dyskusja kończy się podsumowaniem, 

wnioskiem, odpowiedzią wprost na zaistniały 

wnioskiem, odpowiedzią wprost na zaistniały 

problem;

problem;

11) Nauczyciel akademicki powinien podsumować 

11) Nauczyciel akademicki powinien podsumować 

dyskusję, wykazując się wiedzą i perspektywą o 

dyskusję, wykazując się wiedzą i perspektywą o 

wiele szerszą niż student. Konkluzje powinny 

wiele szerszą niż student. Konkluzje powinny 

być poparte wiedzą „twardą”, a nie intuicyjną.

być poparte wiedzą „twardą”, a nie intuicyjną.

 

 

 

 

Układy doboru treści kształcenia

Układy doboru treści kształcenia

LINIOWY

KONCENTRYCZNY

SPIRALNY

 

 

 

 

LINIOWY

KONCENTRYCZNY

SPIRALNY

1

2

3

4

5

1

2

3

4

5

 

 

 

 

ZAKOŃCZENIE

ZAKOŃCZENIE

Dziękuję za uwagę

Dziękuję za uwagę



