Fizjologiczne podstawy treningu

Wysiłek fizyczny stosowany w
rehabilitacji ruchowej można
podzielić na dwa rodzaje:



Może mieć charakter pracy długotrwałej,
wytrzymałościowej (tlenowej), np. nauka
utraconej lokomocji.



Wysiłek o charakterze szybkościowym,
krótkotrwałym (anaerobowym) – często
stanowi komponent pracy interwałowej w
rehabilitacji kardiologicznej lub np. podczas
ćwiczeń przyłóżkowych. Zużywa 3-4 razy
więcej zasobów energetycznych
organizmu.

Kryterium podziału
wysiłków fizycznych:



Intensywność (submaksymalne, maksymalne,
supramaksymalne)



Czas trwania (krótkotrwałe, długotrwałe)



Rodzaj skurczu mięśnia (izotoniczny,
izometryczny)



Wielkość i liczba grup mięśniowych biorących
udział w pracy (lokalne – poniżej 30% i ogólne
– powyżej 30%)



Rodzaj procesów energetycznych
zachodzących w mięśniu (tlenowe,
beztlenowe, mieszane)

Intensywność i czas trwania
wysiłku fizycznego są
odwrotnie proporcjonalne

Czas trwania wysiłku

ść

Od intensywności i czasu trwania wysiłku zależą
zmiany przystosowawcze organizmu.

Deficyt tlenowy

– niedobór tlenu

powstający w wyniku niedostatecznego
zaopatrzenia mięśni w tlen, szczególnie
na początku pracy.

Dług tlenowy (EPOC - Excess Post-
exercise Oxygen Consumption)

– po

zakończonym wysiłku w organizmie
odnotowuje się zwiększony pobór tlenu.
Jest to stan fizjologiczny organizmu lub
jego narządu związany z czasowym
(zwykle krótkotrwałym) przestawieniem
procesów oddychania komórkowego z
tlenowego na beztlenowy.

Znaczenie rozgrzewki
przed wysiłkiem
fizycznym



Jest niezbędna przed

każdym

wysiłkiem

fizycznym!



Pozwala na lepsze wykorzystanie
możliwości fizjologicznych i
psychologicznych pacjenta (lub sportowca)
i zmniejszyć lub wyeliminować zagrożenie
kontuzją

Rodzaje rozgrzewki:



Generalna

– polega na wykonywaniu

ćwiczeń nie związanych z daną
dyscypliną sportu lub z charakterem
danego wysiłku fizycznego.



Specyficzna

– bezpośrednio związana

z typem wykonywanego wysiłku

Wpływ rozgrzewki na
organizm:



Zwiększa prędkość skracania i relaksacji mięśni
szkieletowych



Usprawnia ekonomię wysiłku:



obniża lepkość mięśni;



wzmaga oddawanie tlenu do mięśni na skutek
podwyższenia ich temperatury (zwiększenie
metabolizmu);



przyspiesza przewodzenie nerwowe;



przyspiesza przepływ krwi przez aktywne tkanki;



przyspiesza wytworzenie równowagi czynnościowej;



zmniejsza dług tlenowy;



zmniejsza zaburzenia homeostazy ustrojowej.

Znaczenie treningu
fizycznego



Trening fizyczny ma na celu
podniesienie zdolności wysiłkowej oraz
umiejętności ruchowych człowieka.



Umożliwia adaptację organizmu do
wysiłków fizycznych o różnej
(zwiększającej się) intensywności –
prowadzi do superkompensacji.

Superkompensacja

polega na

zwiększeniu zdolności do wykonywania
wysiłku i utrwaleniu tego zjawiska przez
systematyczne powtarzanie ćwiczeń
ruchowych.
Pobudzanie mięśni przez dłuższy czas
powoduje ich zmęczenie (przejściowe
obniżenie zdolności do wykonywania
pracy). Po okresie wypoczynku
następuje powrót do stanu wyjściowego,
a następnie okres zwiększonej
wydolności.

RESTYTUCJA

–

jest to powrót do stanu

wyjściowego. Procesy restytucji są
różne w zależności od wysiłku.

Podczas wypoczynku następuje:

przewaga działania układu
przywspółczulnego odbudowa zużytego
potencjału energetycznego, przywrócenie
sprawności mięśni, usuwanie produktów
przemiany materii, spłacanie długu
tlenowego.

PRACA

WYPOCZYNE

SUPERKOMPENSACJ

Czas

Poziom

homeostaz

Koniec

pracy

Maksymalna

superkompens

acja

Powrót do

stanu

homeostazy

FAZY WYPOCZYNKU

W I fazie wypoczynku następuje
pełna kompensacja, odnowa,
powrót do warunków
przedwysiłkowych, resynteza
związków energetycznych.

W II fazie następuje
hiperkompensacja, ponad poziom
sprzed wysiłku (nadbudowa
materiału energetycznego).
Wysiłek fizyczny jest bodźcem do
nadbudowy

Wykorzystanie zjawiska

superkompensacji

w treningu sportowym

POZIOM

HOMEOSTAZY

, t

- momenty rozpoczynania

zajęć

Ogólne zasady treningu:



Indywidualizacja

– dobieranie

obciążenia do możliwości osoby
trenującej. Zależy od:



poziomu progu anaerobowego;



2max



siły mięśni szkieletowych.



Specyficzność

– dotyczy adaptacji do

wysiłku układów zaangażowanych w
pracę.



Cykliczność

– wysiłek musi być

powtarzany w określonych odstępach
czasu, dostosowanych do okresu
superkompensacji.



Stopniowe zwiększanie obciążenia

–

opiera się na zjawisku adaptacji zadanego
bodźca. Obciążenie musi być większe niż
wysiłek wykonywany w komfortowych
warunkach i stopniowo zwiększane, gdyż
po pewnym czasie następuje adaptacja do
bodźca.

Skuteczność treningu
zależy zatem od:



Częstotliwości



Intensywności



Czasu trwania



Rodzaju zastosowanego wysiłku

Adaptacja do treningu zależy
od



początkowego poziomu wydolności tlenowej
lub siły mięśniowej (osoby mające mniejsze
wartości wyjściowe maksymalnego poboru
tlenu lepiej poprawiają wydolność tlenową
organizmu. Poprawa ta zazwyczaj wynosi 5-
25%)



intensywności treningu (im większa, tym
lepsza adaptacja)



częstotliwości (zwiększenie częstotliwości
powoduje większy wzrost wydolności
tlenowej)

Cechy motoryczne
poddawane treningowi w
rehabilitacji ruchowej



Siła mięśniowa



Koordynacja nerwowo-mięśniowa



Gibkość



Zakres ruchów w stawach

Dla osoby młodszej ważne jest odzyskanie

odpowiedniej wydolności i sprawności

motorycznej.

Dla osób starszych – skutecznej

koordynacji, zakresu ruchów i wydolności.

Zasady treningu
fizycznego osób
niepełnosprawnych:

Najpierw należy kształtować odpowiednią
wydolność i wytrzymałość pacjentów

Następnie koordynację nerwowo-mięśniową

Na końcu siłę i gibkość.

Document Outline