FAS – Fetal Alcohol 
Syndrome 
(alkoholowy zespół 
płodowy)

 

 

FAS i zaburzenia pokrewne

 



FAS (Fetal Alcohol Syndrome) – szereg fizycznych i 

umysłowych zaburzeń występujących w wyniku 

nagminnego spożywania alkoholu przez przyszłą 

matkę



FAE (Fetal Alcohol Effects) – te same symptomy 

jak w FAS, ale o mniejszym natężeniu



ARND – pojawiają się symptomy związane 

wyłącznie ze sferą umysłową (problemy w nauce, 

zła pamięć) i społeczną (nieprawidłowe kontakty 

społeczne), objawy fizyczne zwykle nie występują.

 

 

Skala zjawiska (wg danych PARPA)



Co trzecia kobieta (33%) w wieku prokreacyjnym 

(18-40 lat) piła alkohol w czasie ciąży



Ponad dwie trzecie Polaków (83%) spotkało się z 

informacją, że nawet najmniejsza ilość alkoholu 

spożyta przez kobietę w ciąży może stanowić 

zagrożenie dla prawidłowego rozwoju płodu



Niemal jedna trzecia (32%) badanych Polaków 

spotkała się z opinią, iż kobieta w ciąży powinna 

spożywać regularnie niewielkie ilości czerwonego 

wina. 16% badanych jako źródło tej wiedzy 

wskazało lekarza.

 

 

Wpływ alkoholu na płód



Od poczęcia cząsteczki alkoholu przenikają przez 

łożysko do organizmu płodu. Ucierpieć mogą 

wszystkie narządy wewnętrzne, ale szczególnie 

podatny na działanie alkoholu jest mózg. 

Ostatecznie dochodzi do całkowitego zniszczenia 

neuronów lub całych obszarów mózgu



Najbardziej podatne na działanie alkoholu są: 

ciało modzelowate 

(łączące obie półkule)

, 

móżdżek 

(odpowiadający za funkcje motoryczne)

, 

hipokamp 

(który bierze udział w procesach 

uczenia się i pamięci) oraz

 płaty czołowe.

 

 



W efekcie brakuje połączeń 

między półkulami i nie 

współpracują one 

dostatecznie przy 

podejmowaniu codziennych 

decyzji



Konsekwencje spożywania 

alkoholu w czasie ciąży są 

groźniejsze dla płodu niż 

inne środki odurzające – 

marihuana, kokaina i heroina



Nie ma bezpiecznej dawki 

alkoholu w ciąży, a każda 

ilość wiąże się z ryzykiem 

uszkodzenia płodu

 

 

Kryteria zaburzenia



Niska waga urodzeniowa



W przyszłości niższy niż przeciętny wzrost



Hypertonia (zbyt duże napięcie mięśniowe) lub 

hypotonia (zbyt niskie napięcie mięśniowe)



Często wady i dysfunkcje narządów wewnętrznych: 

serca, wątroby, stawów, a także epilepsja



Charakterystyczna twarz: słabo rozwinięta żuchwa, 

niskie czoło, słabo zaznaczona rynienka 

podnosowa, wąska górna warga, oczy niewielkie,  

szeroko rozstawione, z charakterystyczną fałdką w 

kącikach, niesymetryczne uszy.

 

 

 

 

Kryteria zaburzenia – c.d.



Słabe zdolności, umiejętności 

motoryczne, koordynacja (w tym 

wzrokowo-ruchowa)



Możliwe upośledzenie umysłowe, 

niższy iloraz inteligencji, problemy z 

pamięcią, koncentracją, uczeniem się, 

rozumieniem pojęć abstrakcyjnych, 

ograniczony zasób słów, problemy z 

odróżnieniem świata rzeczywistego od 

nierealnego



Nadpobudliwość psychoruchowa, brak 

umiejętności nawiązywania 

prawidłowych kontaktów społecznych, 

postawa agresora lub ofiary agresji, 

impulsywność, „lepkość uczuciowa”, 

nieumiejętność wyciągania wniosków, 

przewidywania, konsekwencji 

zachowań, niedojrzałość emocjonalna, 

labilność uczuciowa, słabe zdolności 

adaptacyjne i komunikacyjne 

 

 

Diagnozowanie FAS i zaburzeń 
pokrewnych



Dziecko nie musi mieć wszystkich 

przedstawionych objawów, by móc rozpoznać FAS



Wiele przypadków FAS, FAE i ARND pozostaje 

nierozpoznanych lub błędnie zdiagnozowanych. 

Rodzicom wydaje się często, że dzieci są w stanie 

nauczyć się więcej, a przyczyną problemów jest 

lenistwo. Dzieci z FAS sprawiają wrażenie 

pozornie bardziej zdolnych niż są w 

rzeczywistości, bywa, że mówią o rzeczach, o 

których nie mają pojęcia lub używają wyrażeń, 

których jednak nie rozumieją.

 

 

Diagnozowanie FAS i zaburzeń 
pokrewnych – c.d.



Ponieważ dzieci z FAS rozwijają się z 

opóźnieniem, nieharmonijnie, 

nastręczają znacznych problemów 

wychowawczych, są często błędnie 

diagnozowane. Rozpoznaje się więc: 

zaburzenia osobowości na podłożu 

organicznym, infantylizm psychiczny, 

całą gamę upośledzeń umysłowych, 

niedowidzenie i niedosłyszenie, 

objawy autyzmu, porażenie mózgowe, 

całościowe zaburzenia rozwoju, ADHD, 

dysleksję, podejrzenie zaburzeń 

psychotycznych czy depresyjnych



Dziecko z syndromem FAS nie jest po 

prostu dzieckiem z wadami 

wrodzonymi i opóźnieniem 

umysłowym. Jest dzieckiem z 

niepełnosprawnością złożoną, w której 

ucierpiało wiele narządów i dróg 

sensorycznych.

 

 

Późniejsze konsekwencje i 
możliwości leczenia



Z FAS się nie wyrasta, dorośli z FAS w wielu sferach 

nie osiągają dojrzałości, nie potrafią podejmować 

decyzji i wyjaśnić przyczyn swojego zachowania, 

często są poirytowani, rozdrażnieni, odczuwają lęk 

bez powodu. Mają kłopoty z ukończeniem szkoły, 

nawiązywaniem relacji społecznych, narażeni są na 

choroby umysłowe, uzależnienia, konflikty z 

prawem, niechciane ciąże i przemoc



Ludzi z FAS nie można wyleczyć, a tylko usprawnić 

ich funkcjonowanie dzięki odpowiednim działaniom 

terapeutycznym. W Polsce działa ośrodek i program 

„Fastryga”, zajmujący się szkoleniem terapeutów.

 

 

    Zespołowi FAS oraz 

innym uszkodzeniom 
związanym z 
ekspozycją płodu na 
alkohol można w 
100% zapobiec!!!

Wystarczy zachować 

abstynencję

 w 

okresie ciąży.

 

 

Przy opracowaniu 
wykorzystałam:



„Z FAS-trygowane dzieci” 
(„Charaktery”, nr 8 (127)/2007)



„Niebieską linię” (nr 3/44/2006)



Materiały ze strony 
ciazabezalkoholu.pl