Demografia społeczna
1
Drugie przejście demograficzne
(Lesthaeghe, van de Kaa)
Demografia społeczna
1
Drugie przejście demograficzne
(Lesthaeghe, van de Kaa)
Demografia społeczna
2
Przemiany reprodukcji ludności
we współczesnej Europie
1955-1970 – przyśpieszenie wzrostu liczby rozwodów,
dalszy spadek płodności, zahamowanie zmniejszania się
wieku zawierania pierwszych małżeństw
1970-1985 – rozpowszechnianie się związków
kohabitacyjnych i typu LAT, zwiększenie liczby urodzeń
pozamałżeńskich, wzrost średniego wieku matki w
momencie urodzenia pierwszego dziecka, wzrost średniego
wieku małżonków, spadek częstości zawierania małżeństw
Od 1985 – stabilizacja natężenia rozwodów, spadek
częstości zawierania małżeństw, zwiększenie się natężenia
kohabitacji i LAT wśród rozwiedzionych i owdowiałych,
spadek płodności w najmłodszych grupach wieku i wzrost
płodności kobiet 30-39 lat
Demografia społeczna
3
Podstawowe procesy
charakteryzujące drugie
przejście demograficzne
Zmniejszenie znaczenia małżeństwa jako
formy współżycia ludzi
Przejście od modelu rodziny „dziecko z
rodzicami” do modelu „rodzice z
dzieckiem’
Przejście od zapobiegawczej antykoncepcji
do świadomej prokreacji
Przejście od homogenicznych typów rodzin
i gospodarstw do form zróżnicowanych
Demografia społeczna
4
Koncepcja wyjaśniania przemian
demograficznych drugiego przejścia
demograficznego (schemat van de Kaa)
Poziomy
oddziaływania/p
rocesy
Grupy
społeczne
Grupy
podstawowe
Jednostki
Procesy
strukturalne
Kultura
Technologia
Demografia społeczna
5
Koncepcja wyjaśniania przemian
demograficznych drugiego przejścia
demograficznego (c.d.)
Procesy
strukturalne:
Modernizacja, rozwój
społeczeństwa
postindustrialnego i
państwa dobrobytu
Wzrost:
-poziomu życia
-bezpieczeństwa
socjalnego
-zróżnicowania
funkcjonalnego
państwa
-funkcjonalnej
złożoności systemu
-mobilności
przestrzennej i społ.
-poziomu
wykształcenia
-uczestnictwa kobiet
w życiu społecznym
-rozwój klasy
średniej
-ograniczenie funkcji
zabezpieczających
klas społecznych
-wzrost
współzależności
-spadek znaczenia
grup ideologicznych
-pojawienie się
zachowań
grupowych
-wzrost kosztów
alter-natywnych
małżeństwa i
macierzyństwa
-większa
niezależność
współmałżonków
(part-nerów),
większa swoboda ich
wyboru
-rosnące trudności
ról partnera i rodzica
-indywidualne
umiejętności i
ambicje określają
pozycję jednostki i
jej dochód
-jednostki stawiane
są wobec coraz
bardziej
różnorodnych
wymagań które
trudno spełniać
jednocześnie
-konieczność
pozostawiania
mobilnym
-wczesna
niezależność
-wzrost poczucia
indywidualnego
bezpieczeństwa
Demografia społeczna
6
Koncepcja wyjaśniania przemian
demograficznych drugiego przejścia
demograficznego (c.d.)
Kultura
„Cicha rewolucja”
Wzrost:
-demokracji
-równości
-autonomii
-pluralizmu
-uniwersalizmu
-sekularyzacji
-indywidualizmu
-orientacji na
potrzeby wyższego
rzędu
-spadek znaczenia
grup tworzących i
propagujących
normy
-ograniczenie
stopnia spoistości
tych grup i
możliwości kontroli
-wzrost mobilności
między grupami
społecznymi
-wzrost rywalizacji
płci
-wzrost konfliktów
między różnymi
gene-racjami etc.
-zmiany w układzie
sił (ról) między
kobietą z mężczyzną
-brak silnych zasad i
norm
-potrzeba określenia
własnych zasad i
norm
-pogląd, że dzieci i
partner ograniczają
swobodę wyboru
-trudności
pogodzenia różnych
karier życiowych
-niechęć do
tworzenia związków
długookresowych
-wzrost znaczenia
samorealizacji
-trudności określenia
własnej tożsamości
-poszukiwanie
indywidualnego
stylu życia
-wzrost
niezależności kobiet
w wyborze różnych
karier życiowych
-konflikt różnych ról
społecznych
Demografia społeczna
7
Koncepcja wyjaśniania przemian
demograficznych drugiego przejścia
demograficznego (c.d.)
Kultura
„Cicha rewolucja”
Wzrost:
-demokracji
-równości
-autonomii
-pluralizmu
-uniwersalizmu
-sekularyzacji
-indywidualizmu
-orientacji na
potrzeby wyższego
rzędu
-spadek znaczenia
grup tworzących i
propagujących
normy
-ograniczenie
stopnia spoistości
tych grup i
możliwości kontroli
-wzrost mobilności
między grupami
społecznymi
-wzrost rywalizacji
płci
-wzrost konfliktów
między różnymi
gene-racjami etc.
-zmiany w układzie
sił (ról) między
kobietą z mężczyzną
-brak silnych zasad i
norm
-potrzeba określenia
własnych zasad i
norm
-pogląd, że dzieci i
partner ograniczają
swobodę wyboru
-trudności
pogodzenia różnych
karier życiowych
-niechęć do
tworzenia związków
długookresowych
-wzrost znaczenia
samorealizacji
-trudności określenia
własnej tożsamości
-poszukiwanie
indywidualnego
stylu życia
-wzrost
niezależności kobiet
w wyborze różnych
karier życiowych
-konflikt różnych ról
społecznych
Demografia społeczna
8
Koncepcja wyjaśniania przemian
demograficznych drugiego przejścia
demograficznego (c.d.)
Technologia
„Druga rewolucja
antykoncepcyjna”
oraz
rozpowszechnienie
informacji TV
Rozwój:
-transportu
-łączności i
komunikacji
-ochrony zdrowia
-technologii
medycznych
-metod i środków
kontroli urodzeń
-gwałtowny rozwój
technik
informacyjnych
-zmniejszenie
kosztów przekazu
informacji
-wzrost uprawnień
do usług
medycznych
-równość dostępu do
usług medycznych i
edukacyjnych dla
wszystkich grup
społecznych
-dostępność
informacji o sytuacji
na rynku pracy
-szybkie
rozprzestrzenianie
się wiedzy
-możliwość
doskonałego
zapobiegania ciąży
-rezygnacja z
antykoncepcji jako
wynik świadomej
decyzji
-społeczna
akceptacja
bezdzietności
-antykoncepcja
może być wynikiem
indywidualnej
decyzji
-wzrost swobody
seksualnej
-dopuszczalność
usunięcia ciąży
-wzrost świadomości
i odpowiedzialności
indywidualnej
Demografia społeczna
9
Koncepcja wyjaśniania przemian
demograficznych drugiego przejścia
demograficznego (c.d.)
Technologia
„Druga rewolucja
antykoncepcyjna”
oraz
rozpowszechnienie
informacji TV
Rozwój:
-transportu
-łączności i
komunikacji
-ochrony zdrowia
-technologii
medycznych
-metod i środków
kontroli urodzeń
-gwałtowny rozwój
technik
informacyjnych
-zmniejszenie
kosztów przekazu
informacji
-wzrost uprawnień
do usług
medycznych
-równość dostępu do
usług medycznych i
edukacyjnych dla
wszystkich grup
społecznych
-dostępność
informacji o sytuacji
na rynku pracy
-szybkie
rozprzestrzenianie
się wiedzy
-możliwość
doskonałego
zapobiegania ciąży
-rezygnacja z
antykoncepcji jako
wynik świadomej
decyzji
-społeczna
akceptacja
bezdzietności
-antykoncepcja
może być wynikiem
indywidualnej
decyzji
-wzrost swobody
seksualnej
-dopuszczalność
usunięcia ciąży
-wzrost świadomości
i odpowiedzialności
indywidualnej
Demografia społeczna
10
Drugie przejście
demograficzne
czas
współczynnik urodzeń (BR)
współczynnik zgonów (DR)
współczynnik migracji zagranicznych netto (NMR)
stopa wzrostu ludności (PGR)
drugie przejście
demograficzne
przejście demograficzne
0
natężenie zjaw isk
ludnościow ych
Demografia społeczna
11
Drugie przejście
demograficzne
czas
współczynnik urodzeń (BR)
współczynnik zgonów (DR)
współczynnik migracji zagranicznych netto (NMR)
stopa wzrostu ludności (PGR)
drugie przejście
demograficzne
przejście demograficzne
0
natężenie zjaw isk
ludnościow ych
Demografia społeczna
12
Ludność świata
-8000
4
-5000
5
-3000
14
-2000
27
-1000
50
1
211
1000
290
1500
473
Demografia społeczna
13
Liczba ludności świata i jej przyrosty w latach 1750-2150
0
20
40
60
80
100
1750
1800
1850
1900
1950
2000
2050
2100
2150
Przyrosty
średnioroczne
(w mln)
0
2
4
6
8
10
12
Liczba ludności
(w mld)
przyrosty
liczba ludności
Demografia społeczna
14
Przyrost ludności świata
1 miliard 1804
2 miliardy
1927 (po 123 latach)
3 miliardy
1960 (po 33 latach)
4 miliardy
1974 (po 14 latach)
5 miliardów 1987
(po 13 latach)
6 miliardów 1999 (po 12 latach)
Prognoza:
7 miliardów 2013 (po 14 latach)
Demografia społeczna
15
Udział kontynentów w zaludnieniu świata
0%
10%
20%
30%
40%
50%
60%
70%
80%
90%
100%
1750
1800
1850
1900
1950
1999
2050
2150
Afryka
Azja
Europa
Ameryka Łacińska i Karaiby
Ameryka Północna
Oceania
Demografia społeczna
16
Dysproporcje podziału
światowego dochodu (w
procentach)
Ludność
Dochód w %
1/5 (najbogatsi)
82,7
1/5
11,7
1/5
2,3
1/5
1,9
1/5 (najbiedniejsi)
1,4
Demografia społeczna
17
Demografia społeczna
18
Podstawowe charakterystyki demograficzne świata i jego głównych części w 2000 r.
Obszar
Liczba
ludności
(2000, w mln)
Stopa wzrostu
liczby ludności
1995-2000 (w %)
e(0)
Mediana
wieku
Udział osób w
wieku poniżej
15 lat (w %)
Udział osób w
wieku 60 lat i
więcej (w %)
TFR
(1995-2000)
ŚWIAT
6 055
1,3
65
26,4
30,0
10,0
2,7
Kraje
bardziej
rozwinięte
1 191
0,3
75
37,2
18,3
19,4
1,6
Kraje mniej
rozwinięte
4 864
1,6
63
24,2
32,8
7,7
3,0
Afryka
784
2,4
51
18,3
42,6
5,1
5,1
Ameryka
Łacińska i
Karaiby
482
1,6
69
24,2
31,5
8,0
2,7
Ameryka
Północna
346
0,8
77
35,6
21,5
16,2
1,9
Azja
3 684
1,4
66
26,0
30,2
8,8
2,6
Europa
729
0,0
73
37,4
17,5
20,3
1,4
Oceania
30
1,3
74
30,9
25,4
13,4
2,4
Demografia społeczna
19
Dzietność całkowita w krajach o najwyższych i
najniższych współczynnikach
Najwyższa
Najniższa
Jemen 7,60
Hiszpania
1,15
Strefa Gazy 7,30
Rumunia
1,17
Somali
7,25
Czechy
1,19
Uganda
7,10
Włochy
1,20
Afganistan
6.90
Bułgaria
1,23
Nigeria
6,84
Litwa
1,25
Angola
6,80
Słowenia
1,26
Malawi
6,75
Grecja
1,28
Mali
6,60
Estonia
1,29
Burkina Faso6,57
Niemcy
1,30
Świat 2,71
Demografia społeczna
20
Kraje o najwyższej wartości parametru
„e”
Mężczyźni
Kobiety
Japonia
76,8
Japonia
82,9
Islandia
76,8
Francja
82,0
Szwecja
76,3
Martynika
82,0
Kanada
76,1
Kanada
81,8
Hong Kong
75,8
Szwajcaria
81,8
Izrael
75,7
Hiszpania
81,5
Grecja
75,6
Hong Kong
81,4
Cypr
75,5
Islandia
81,3
Martynika
75,5
Włochy
81,2
Australia
75,5
Australia
81,1
Demografia społeczna
21
Kraje o najniższej wartości parametru
„e”
Mężczyźni
Kobiety
Sierra Leone
35,8
Sierra Leone
38,7
Uganda
38,9
Malawi
39,6
Malawi
38,9
Uganda
40,4
Rwanda
39,4
Zambia
40,6
Zambia
39,5
Rwanda
41,7
Burundi
41,0
Burundi
43,8
Etiopia
42,4
Etiopia
44,3
Afryka Środkowa
42,9
Zimbabwe
44,7
Gwinea-Bissau
43,5
Burkina Faso
45,2
Burkina Faso
43,6
Afganistan
46,0
Demografia społeczna
22
Demografia społeczna
23
Wskaźnik starości demograficznej
Współczynnik wsparcia demograficznego
Wskaźniki obciążenia demograficznego
Całkowitego
Dziećmi
Osobami starszymi
Pomiar starzenia się ludności
C
L
L
W
t
t
SD
)
65
(
C
L
L
W
t
t
WD
)
60
(
)
59
15
(
C
L
L
L
W
t
t
t
ODC
)
59
15
(
)
60
(
)
14
0
(
C
L
L
W
t
t
ODD
)
59
15
(
)
14
0
(
C
L
L
W
t
t
ODC
)
59
15
(
)
60
(
Demografia społeczna
24
Skala Edwarda Rosseta
udział ludności w wieku 60+
< 8% - młodość demograficzna
8 - 10% - przedpole starości
10 - 12% - starzenie się rzeczywiste
12% < - starość demograficzna
Skala ONZ
udział ludności w wieku 65+
< 4% - populacja młoda
4 – 7 % - populacja dojrzała
7% < - populacja stara
Przykłady skal starości demograficznej
Demografia społeczna
25
Podstawowe charakterystyki demograficzne świata i jego głównych części w 2000 r.
Obszar
Liczba
ludności
(2000, w mln)
Stopa wzrostu
liczby ludności
1995-2000 (w %)
e(0)
Mediana
wieku
Udział osób w
wieku poniżej
15 lat (w %)
Udział osób w
wieku 60 lat i
więcej (w %)
TFR
(1995-2000)
ŚWIAT
6 055
1,3
65
26,4
30,0
10,0
2,7
Kraje
bardziej
rozwinięte
1 191
0,3
75
37,2
18,3
19,4
1,6
Kraje mniej
rozwinięte
4 864
1,6
63
24,2
32,8
7,7
3,0
Afryka
784
2,4
51
18,3
42,6
5,1
5,1
Ameryka
Łacińska i
Karaiby
482
1,6
69
24,2
31,5
8,0
2,7
Ameryka
Północna
346
0,8
77
35,6
21,5
16,2
1,9
Azja
3 684
1,4
66
26,0
30,2
8,8
2,6
Europa
729
0,0
73
37,4
17,5
20,3
1,4
Oceania
30
1,3
74
30,9
25,4
13,4
2,4
Demografia społeczna
26
Urbanizacja
Proces powiększania się względnego
udziału ludności miejskiej
Przemiany struktury osiedleńczej
polegające na wzroście dużych skupisk
ludności na stosunkowo małych
powierzchniach
Demografia społeczna
27
Skala urbanizacji ONZ
Miasta – skupiska ludności liczące nie
mniej niż 20 tys. mieszkańców.
Odsetek ludności miejskiej:
<20% - poziom niski
20-29,9% - poziom średnio niski
30-39,9% - poziom średnio wysoki
40% i więcej – poziom wysoki
Demografia społeczna
28
Poziom urbanizacji na
świecie
1950
2000
Kraje bardziej rozwinięte
54,9 75,4
Kraje mniej rozwinięte
17,8
40,4
Świat ogółem
29,8
47,2
Demografia społeczna
29
Fazy osadnictwa miejskiego
Miasta
Suburbanizacja
Aglomeracja
Konurbacja
Megalopolia
Demografia społeczna
30
Miasta liczące powyżej 10
milionów mieszkańców
1950
1975
2001
Nowy Jork (12,3)
Tokio (19,8)
Nowy Jork (15,9)
Szanghaj (11,4)
Mexico City (10,7)
Sao Paulo (10,3)
Tokio (26,2)
Sao Paulo (18,3)
Mexico City (18,3)
Nowy Jork (16,8)
Bombaj (16,5)
Los Angelos (13,3)
Kalkuta (13,3)
Dakka (13,2)
Delhi (13,0)
Szanghaj (12,8)
Buenos Aires (12,1)
Dżakarta (11,4)
Osaka(11,0)
Pekin (10,8)
Rio de Janeirio (10,8)
Karaczi (10,4)
Manilia (10,1)
Demografia społeczna
31
Podstawowe charakterystyki demograficzne świata i jego głównych części w 2000 r.
Obszar
Liczba
ludności
(2000, w mln)
Stopa wzrostu
liczby ludności
1995-2000 (w %)
e(0)
Mediana
wieku
Udział osób w
wieku poniżej
15 lat (w %)
Udział osób w
wieku 60 lat i
więcej (w %)
TFR
(1995-2000)
ŚWIAT
6 055
1,3
65
26,4
30,0
10,0
2,7
Kraje
bardziej
rozwinięte
1 191
0,3
75
37,2
18,3
19,4
1,6
Kraje mniej
rozwinięte
4 864
1,6
63
24,2
32,8
7,7
3,0
Afryka
784
2,4
51
18,3
42,6
5,1
5,1
Ameryka
Łacińska i
Karaiby
482
1,6
69
24,2
31,5
8,0
2,7
Ameryka
Północna
346
0,8
77
35,6
21,5
16,2
1,9
Azja
3 684
1,4
66
26,0
30,2
8,8
2,6
Europa
729
0,0
73
37,4
17,5
20,3
1,4
Oceania
30
1,3
74
30,9
25,4
13,4
2,4
Demografia społeczna
32
Rodzina
Demografia społeczna
33
Odsetek osób w wieku 65+ w krajach
europejskich
Demografia społeczna
34
Dzietność w Europie
Demografia społeczna
35
Stopień urbanizacji w niektórych krajach
europejskich
Austria
64,5
Bułgaria
67,2
Belgia
86,6
Czechy
74,7
Dania
84,9
Litwa
68,3
Finlandia
61,7
Polska
61,8
Francja
74,3
Rumunia
57,6
Grecja
62,5
Słowacja
57,0
Hiszpania
78,4
Węgry
63,8
Holandia
89,0
Ukraina
67,9
Irlandia
56,4
Niemcy
85,3
Portugalia
33,6
Szwecja
83,3
Wielka Brytania
91,5
Włochy
67,1
Demografia społeczna
36
Ludność Polski według NSP
2002
38 230 080 mieszkańców
Z tego za granicą 650-950 tys.
W miastach: 61,76%
Narodowości wyłącznie Polskiej: 96,7%
Polscy obywatele: 97,0%
Demografia społeczna
37
Podstawowe charakterystyki populacji w
okresie II RP
Rok
Liczba
ludności
Udział
ludności
miejskiej
Współczyn
nik
dzietności
E
0
1921
27177
24,6
45,9
(1927)
1931
32107
27,4
3,5
49,8
1938
34849
30,1
52-53 (?)
Demografia społeczna
38
BILANS OKRESU II WOJNY ŚWIATOWEJ
KRYTERIUM: TERYTORIUM
1810
– 10,2 mln, na obszarze „
ziem piastowskich
”
1914
– 23,7 mln, na obszarze „
ziem piastowskich
”
(30,9 mln, na obszarze
II RP
, większym o 66 %)
1918
– 26,3 mln, na obszarze
II RP
1939
– 35,1 mln (24,3 mln
narodowości polskiej
, w tym 21,4 mln,
na obszarze PRL)
………..
1946
– 20,9 mln
narodowości polskiej
(23,9 mln mieszkańców ogółem)
***
KRYTERIUM: PAŃSTWO
1939
– 35,1 mln
1946
– 23,9 mln (tj. o 11,2 mln mniej)
1946
– 38,2 mln (gdyby państwo pozostało w granicach II RP)
1946
– 20,0 mln (faktyczna liczba mieszkańców II RP lub ich potomków)
Demografia społeczna
39
Przemiany demograficzne w Polsce
20 000
25 000
30 000
35 000
40 000
19
45
19
50
19
55
19
60
19
65
19
70
19
75
19
80
19
85
19
90
19
95
20
00
20
05
20
10
Liczba ludności
0
100
200
300
400
500
600
700
800
Urodzenia/zgony
Ludność Polski (31 XII)
Urodzenia
Zgony
prognoza
Demografia społeczna
40
Ludność Polski w okresie
powojennym
Rok
Ludność
(w tys.)
Kobiety
(na 100
mężczyzn
)
%
ludności
miejskiej
Przyrost
naturalny
(na 1000)
Saldo
migracji
(na 1000)
1946
1950
1960
1970
1980
1990
2000
2006
2007
23640
25035
29795
32658
35735
38073
38254
38125
38116
114
110
107
106
105
105
106
105
105
34,0
36,9
48,3
52,3
58,7
61,8
61,8
61,9
61,4
16,0
19,1
15,0
8,5
9,6
4,1
0,3
0,1
0,3
-27,6
-2,1
-0,8
-0,4
-0,6
-0,4
-0,5
-0,9
-0,5
Demografia społeczna
41
Demografia społeczna
42
Demografia społeczna
43
Demografia społeczna
44
Demografia społeczna
45
Demografia społeczna
46
Struktura ludności według
wieku
Rok
Ogółem
<15 60>
Miasto
<15 60>
Wieś
<15 60>
1950
1960
1970
1980
1990
2000
2005
29,4 8,3
33,5 9,6
26,5 13,0
24,4 13,2
24,3 15,0
19,1 16,2
16,2 16,5
26,3 8,0
31,2 8,9
23,5 11,9
22,9 11,7
24,0 13,5
17,2 15,4
14,5 15,5
31,3 8,5
35,7 10,2
29,8 14,1
26,5 15,3
26,5 17,4
22,2 17,8
19,0 17,9
Demografia społeczna
47
Źródło: GUS
Demografia społeczna
48
Urodzenia żywe w okresie PRL
(w tys i na 1000 ludności)
Lata Ogółem
Miasto
Wieś
1950
1955
1960
1965
1970
1975
1980
1985
1988
763,1 (30,7)
793,8 (29,1)
669,5 (22,6)
547,4 (17,4)
547,8 (16,8)
646,4 (19,0)
695,8 (19,5)
680,1 (18,2)
589,9 (15,6)
272,5 (30,0)
339,2 (28,6)
280,5 (19,9)
233,5 (14,9)
249,2 (14,7)
325,5 (17,3)
383,4 (18,5)
372,8 (16,9)
318,8 (13,9)
490,6 (31,2)
454,6 (29,5)
389,0 (24,9)
313,9 (19,8)
298,6 (19,2)
320,9 (21,1)
312,4 (21,1)
307,3 (20,3)
271,1 (18,1)
Demografia społeczna
49
Zmiany ogólnego współczynnika
dzietności
Lata
Ogółem
Miasto
Wieś
1950
1955
1960
1965
1970
1975
1980
1985
1988
3,705
3,605
2,980
2,520
2,200
2,270
2,276
2,329
2,126
3,235
3,175
2,430
1,915
1,710
1,770
1,860
2,045
1,817
4,030
4,020
3,600
3,275
2,885
3,180
2,579
2,817
2,506
Demografia społeczna
50
Urodzenia żywe w okresie w
okresie transformacji (w tys i na
1000 ludności)
Lata Ogółem
Miasto
Wieś
1989
1990
1991
1992
1993
1994
1995
1996
1997
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
564,4 (14,9)
547,7 (14,3)
547,7 (14,3)
515,2 (13,5)
494,3 (12,8)
481,3 (12,8)
433,1 (11,2)
428,2 (11,1)
412,7 (10,7)
395,6 (10,2)
382,0 (9,9)
378,3 (9,8)
368,2 (9,5)
353,8 (9,3)
351,1 (9,2)
356,1 (9,3)
364,4 (9,5)
303,4 (13,2)
292,5 (12,6)
289,3 (12,4)
271,7 (11,5)
262,7 (11,2)
258,0 (10,9)
232,7 (9,8)
229,8 (9,7)
221,1 (9,3)
214,1 (9,0)
208,2 (8,8)
208,3 (8,8)
205,7 (8,3)
197,5 (8,4)
199,6 (8,5)
204,9 (8,7)
211,2 (9,0)
261,0 (17,4)
255,2 (17,2)
258,4 (17,3)
243,5 (16,4)
231,6 (15,6)
223,3 (15,0)
200,4 (13,5)
198,4 (13,4)
191,6 (12,9)
181,5 (12,2)
173,8 (11,7)
170,0 (11,4)
162,5 (10,4)
156,3 (10,7)
151,5 (10,3)
151,2 (10,3)
153,2 (10,4)
Demografia społeczna
51
Źródło: GUS
Demografia społeczna
52
Urodzenia pozamałżeńskie w okresie w okresie
transformacji (w % ogółu urodzeń żywych)
Lata Ogółem
Miasto
Wieś
1989
1990
1991
1992
1993
1994
1995
1996
1997
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
5,8
6,2
6,6
7,2
8,2
9,0
9,5
10,2
11,0
11,6
11,7
12,1
13,2
14,4
15,8
17,1
18,5
7,3
7,8
9,2
9,8
10,5
11,5
12,0
12,8
13,7
14,3
14,4
14,8
15,9
17,4
18,8
20,2
21,4
4,1
4,4
4,9
4,9
5,6
6,1
6,5
7,8
7,8
8,3
8,4
8,8
9,7
10,7
11,9
13,0
14,3
Demografia społeczna
53
Źródło: GUS
Demografia społeczna
54
Źródło: GUS
Demografia społeczna
55
Źródło: GUS
Demografia społeczna
56
Przemiany demograficzne w Polsce
20 000
25 000
30 000
35 000
40 000
19
45
19
50
19
55
19
60
19
65
19
70
19
75
19
80
19
85
19
90
19
95
20
00
20
05
20
10
Liczba ludności
0
100
200
300
400
500
600
700
800
Urodzenia/zgony
Ludność Polski (31 XII)
Urodzenia
Zgony
prognoza
Demografia społeczna
57
Migracje zagraniczne Polaków
w okresie PRL
Podstawowy wyznacznik migracji –
limitowanie wyjazdów przez państwo
Źródła danych: oficjalne statystyki
dotyczyły jedynie emigracji na stałe
oficjalnie zgłoszonej
Demografia społeczna
58
Okresy migracji w PRL
Migracje powojenne
Wielkie zamknięcie
Migracje popaździernikowe
Stabilizacja okresu Gomółki
Otwarcie gierkowskie
Lata osiemdziesiąte
Demografia społeczna
59
Kierunki migracji w okresie
PRL
Niemcy
USA
Izrael
Europa Zachdnia (lata 80.)
Demografia społeczna
60
Migracje okresu
transformacji
Migracje przedakcesyjne
Migracje poakcesyjne
Demografia społeczna
61
Migracje przedakcesyjne
Spadek ekonomicznej opłacalności migracji
Migracje niepełne – dominująca strategia
migracyjna
Migracje sezonowe
Migracje z obszarów peryferyjnych
Dominacja migracji europejskich (Niemcy,
Włochy, Belgia)
Wzrost udziału migracji krótkookresowych
Demografia społeczna
62
Migracje poakcesyjne
Zmiana kierunków migracji (Wielka
Brytania, Irlandia)
Obniżenie się wieku i wzrost
wykształcenia migrantów
Zróżnicowanie celów migracji
Zmiana strategii migracyjnych:
migracje jednostek, brak
sprecyzowanych planów długości
pobytu
Demografia społeczna
63
Demografia społeczna
64