STANY NAGŁE
STANY NAGŁE
W
W
NEUROCHIRURGII
NEUROCHIRURGII
cz. 1
cz. 1
Dr med. Piotr Bojarski
Dr med. Piotr Bojarski
KATEDRA I KLINIKA NEUROCHIRURGII WUM
KATEDRA I KLINIKA NEUROCHIRURGII WUM
w WARSZAWIE
w WARSZAWIE
STANY NAGŁE
STANY NAGŁE
W
W
NEUROCHIRURGII
NEUROCHIRURGII
cz. 1
cz. 1
Dr med. Piotr Bojarski
Dr med. Piotr Bojarski
KATEDRA I KLINIKA NEUROCHIRURGII WUM
KATEDRA I KLINIKA NEUROCHIRURGII WUM
w WARSZAWIE
w WARSZAWIE
STANY NAGŁE W NEUROCHIRURGII
STANY NAGŁE W NEUROCHIRURGII
•
urazy czaszkowo-mózgowe
urazy czaszkowo-mózgowe
•
urazy kręgosłupa
urazy kręgosłupa
•
urazy wielomiejscowe
urazy wielomiejscowe
•
ostre wodogłowie
ostre wodogłowie
•
krwotok podpajęczynówkowy
krwotok podpajęczynówkowy
•
krwotok śródmózgowy nieurazowy
krwotok śródmózgowy nieurazowy
•
guzy mózgu i móżdżku
guzy mózgu i móżdżku
•
centralne wypadniecie dysku (j.
centralne wypadniecie dysku (j.
miażdżystego)
miażdżystego)
Cz. 1
Cz. 1
Cz. 2
Cz. 2
CIŚNIENIE
CIŚNIENIE
WEWNĄTRZCZASZKOWE
WEWNĄTRZCZASZKOWE
(ICP)
(ICP)
Dr med. Piotr Bojarski
Dr med. Piotr Bojarski
KATEDRA I KLINIKA NEUROCHIRURGII WUM
KATEDRA I KLINIKA NEUROCHIRURGII WUM
w WARSZAWIE
w WARSZAWIE
CIŚNIENIE
CIŚNIENIE
WEWNĄTRZCZASZKOWE
WEWNĄTRZCZASZKOWE
NORMA ICP
NORMA ICP
•
dorośli < 15
dorośli < 15
mmHg
mmHg
•
dzieci
dzieci
3-7
3-7
mmHg
mmHg
•
niemowlęta 1- 6
niemowlęta 1- 6
mmHg
mmHg
CIŚNIENIE
CIŚNIENIE
WEWNĄTRZCZASZKOWE
WEWNĄTRZCZASZKOWE
Doktryna Monro-Kelly :
Doktryna Monro-Kelly :
V
V
mózg
mózg
+
+
V
V
krew
krew
+
+
V
V
CSF
CSF
= constans
= constans
CIŚNIENIE
CIŚNIENIE
WEWNĄTRZCZASZKOWE
WEWNĄTRZCZASZKOWE
Doktryna Monro-Kelly :
Doktryna Monro-Kelly :
CIŚNIENIE
CIŚNIENIE
WEWNĄTRZCZASZKOWE
WEWNĄTRZCZASZKOWE
Doktryna Monro-Kelly :
Doktryna Monro-Kelly :
gdy pojawia się nowa “objętość” w jamie czaszki
gdy pojawia się nowa “objętość” w jamie czaszki
V
V
(krwiak,guz, obrzęk)
(krwiak,guz, obrzęk)
+
+
V
V
mózg
mózg
+
+
V
V
krew
krew
+
+
V
V
CSF
CSF
ICP
ICP
CIŚNIENIE
CIŚNIENIE
WEWNĄTRZCZASZKOWE
WEWNĄTRZCZASZKOWE
CPP – cerebral perfusion
CPP – cerebral perfusion
pressure
pressure
(mózgowe ciśnienie
(mózgowe ciśnienie
perfuzyjne)
perfuzyjne)
CPP = MAP – ICP
CPP = MAP – ICP
norma ~70mmHg (50 –
norma ~70mmHg (50 –
150mmHg)
150mmHg)
WZMOŻONE CIŚNIENIE
WZMOŻONE CIŚNIENIE
WEWNĄTRZCZASZKOWE
WEWNĄTRZCZASZKOWE
objawy
objawy
•
bóle głowy
bóle głowy
•
nudności
nudności
•
wymioty
wymioty
•
zaburzenia ostrości wzroku
zaburzenia ostrości wzroku
•
ilościowe zaburzenia świadomości
ilościowe zaburzenia świadomości
GCS
GCS
ciśnienia tętniczego
ciśnienia tętniczego
bradykardia
bradykardia
zab. rytmu oddechowego
zab. rytmu oddechowego
CIŚNIENIE
CIŚNIENIE
WEWNĄTRZCZASZKOWE
WEWNĄTRZCZASZKOWE
CIŚNIENIE
CIŚNIENIE
WEWNĄTRZCZASZKOWE
WEWNĄTRZCZASZKOWE
Krwiak podtwardówkowy
Krwiak podtwardówkowy
CIŚNIENIE
CIŚNIENIE
WEWNĄTRZCZASZKOWE
WEWNĄTRZCZASZKOWE
Guz mózgu
Guz mózgu
CIŚNIENIE
CIŚNIENIE
WEWNĄTRZCZASZKOWE
WEWNĄTRZCZASZKOWE
leczenie
leczenie
•
operacyjne
operacyjne
–
usuniecie masy patologicznej (krwiaka, guza)
usuniecie masy patologicznej (krwiaka, guza)
–
resekcja odbarczająca (obrzęk, stłuczenie mózgu)
resekcja odbarczająca (obrzęk, stłuczenie mózgu)
–
drenaż komorowy zewnętrzny (ostre wodogłowie)
drenaż komorowy zewnętrzny (ostre wodogłowie)
•
zachowawcze
zachowawcze
–
furosemid 3-4 x 20mg i.v.
furosemid 3-4 x 20mg i.v.
–
dexamethasone 4 x 8mg i.v.
dexamethasone 4 x 8mg i.v.
–
mannitol 4x 250ml i.v.
mannitol 4x 250ml i.v.
–
umiarkowana hiperwentylacja (p0
umiarkowana hiperwentylacja (p0
2
2
>100mmHg;
>100mmHg;
pCO
pCO
2
2
28-32mmHg)
28-32mmHg)
–
elewacja głowy i tułowia o kąt 30
elewacja głowy i tułowia o kąt 30
0
0
MONITOROWANIE ICP
MONITOROWANIE ICP
WSKAZANIA:
WSKAZANIA:
•
pacjent po urazie czaszkowo-
pacjent po urazie czaszkowo-
mózgowym
mózgowym
8pkt GCS z
8pkt GCS z
nieprawidłowym CT
nieprawidłowym CT
•
monitorowanie po operacjach
monitorowanie po operacjach
pourazowych krwiaków podtwardówkowych
pourazowych krwiaków podtwardówkowych
stłuczenia mózgu lub
stłuczenia mózgu lub
pourazowych krwiaków śródmózgowych
pourazowych krwiaków śródmózgowych
ostre wodogłowie (pokrwotoczne lub pourazowe)
ostre wodogłowie (pokrwotoczne lub pourazowe)
naczyniaków tętniczo-żylnych (AVM)
naczyniaków tętniczo-żylnych (AVM)
MONITOROWANIE ICP
MONITOROWANIE ICP
RODZAJE CZUJNIKÓW
RODZAJE CZUJNIKÓW
podtwardówkowe
podtwardówkowe
dokomorowe
dokomorowe
śródmózgowe
śródmózgowe
MONITOROWANIE ICP
MONITOROWANIE ICP
Czujniki podtwardówkowe
Czujniki podtwardówkowe
MONITOROWANIE ICP
MONITOROWANIE ICP
Czujniki śródmiąższowe
Czujniki śródmiąższowe
MONITOROWANIE ICP
MONITOROWANIE ICP
Czujniki dokomorowe
Czujniki dokomorowe
MONITOROWANIE ICP
MONITOROWANIE ICP
Czujnik ciśnienia wewnątrzczaszkowego
Czujnik ciśnienia wewnątrzczaszkowego
MONITOROWANIE ICP
MONITOROWANIE ICP
Przekaźnik cyfrowy
Przekaźnik cyfrowy
MONITOROWANIE ICP
MONITOROWANIE ICP
Implantacja czujnika
Implantacja czujnika
MONITOROWANIE ICP
MONITOROWANIE ICP
Implantacja czujnika
Implantacja czujnika
OSTRE WODOGŁOWIE
OSTRE WODOGŁOWIE
objawy
objawy
ICP
ICP
•
objaw Parinaud’a
objaw Parinaud’a
OSTRE WODOGŁOWIE
OSTRE WODOGŁOWIE
drenaż komorowy zewnętrzny
drenaż komorowy zewnętrzny
WODOGŁOWIE
WODOGŁOWIE
TYPY ZASTAWEK
TYPY ZASTAWEK
URAZY CZASZKOWO-
URAZY CZASZKOWO-
MÓZGOWE
MÓZGOWE
Dr med. Piotr Bojarski
Dr med. Piotr Bojarski
KATEDRA I KLINIKA NEUROCHIRURGII AM
KATEDRA I KLINIKA NEUROCHIRURGII AM
w WARSZAWIE
w WARSZAWIE
Glasgow Coma Scale
Glasgow Coma Scale
•
Odpowiedź oczna
Odpowiedź oczna
–
spontanicznie
spontanicznie
4
4
–
na polecenie
na polecenie
3
3
–
na ból
na ból
2
2
–
brak reakcji
brak reakcji
1
1
•
Odpowiedź słowna
Odpowiedź słowna
–
zorientowany
zorientowany
5
5
–
zdezorientowany
zdezorientowany
4
4
–
splątany
splątany
3
3
–
nieartykułowane dźwięki
nieartykułowane dźwięki
2
2
–
brak reakcji
brak reakcji
1
1
•
Odpowiedź ruchowa
Odpowiedź ruchowa
–
spełnia polecenia
spełnia polecenia
6
6
–
lokalizuje bodziec bólowy
lokalizuje bodziec bólowy
5
5
–
reakcja ucieczki
reakcja ucieczki
4
4
–
prężenia zgięciowe
prężenia zgięciowe
3
3
–
prężenia wyprostne
prężenia wyprostne
2
2
–
brak reakcji
brak reakcji
1
1
URAZY CZASZKOWO-
URAZY CZASZKOWO-
MÓZGOWE
MÓZGOWE
niskie,
niskie,
średnie
średnie
wysokie ryzyko
wysokie ryzyko
urazu wewnątrzczaszkowego
urazu wewnątrzczaszkowego
URAZY CZASZKOWO-
URAZY CZASZKOWO-
MÓZGOWE
MÓZGOWE
NISKIE RYZYKO URAZU WEWNĄTRZCZASZKOWEGO
NISKIE RYZYKO URAZU WEWNĄTRZCZASZKOWEGO
•
bóle i zawroty głowy
bóle i zawroty głowy
•
zasinienie lub powierzchowna rana głowy
zasinienie lub powierzchowna rana głowy
•
bez objawów ogniskowego uszkodzenia OUN
bez objawów ogniskowego uszkodzenia OUN
URAZY CZASZKOWO-
URAZY CZASZKOWO-
MÓZGOWE
MÓZGOWE
ŚREDNIE RYZYKO URAZU
ŚREDNIE RYZYKO URAZU
WEWNĄTRZCZASZKOWEGO
WEWNĄTRZCZASZKOWEGO
•
utrata pr
utrata pr
z
z
ytomności
ytomności
•
narastające bóle głowy
narastające bóle głowy
•
zatrucie alkoholem lub lekami
zatrucie alkoholem lub lekami
•
napad padaczkowy
napad padaczkowy
•
niejasny lub nieznany wywiad
niejasny lub nieznany wywiad
•
niepamieć wsteczna
niepamieć wsteczna
•
objawy złamania podstawy czaszki
objawy złamania podstawy czaszki
•
poważny uraz twarzoczaszki
poważny uraz twarzoczaszki
•
uraz wielomiejscowy
uraz wielomiejscowy
•
wgłobienie kości sklepienia czaszki
wgłobienie kości sklepienia czaszki
•
duży krwiak podczepcowy
duży krwiak podczepcowy
URAZY CZASZKOWO-
URAZY CZASZKOWO-
MÓZGOWE
MÓZGOWE
WYSOKIE RYZYKO URAZU WEWNĄTRZCZASZKOWEGO
WYSOKIE RYZYKO URAZU WEWNĄTRZCZASZKOWEGO
•
zaburzenia świadomości GCS<15pkt
zaburzenia świadomości GCS<15pkt
•
objawy ogniskowego uszkodzenia OUN
objawy ogniskowego uszkodzenia OUN
•
narastające ilościowe zaburzenia świadomości
narastające ilościowe zaburzenia świadomości
•
wgłobienie kości sklepienia czaszki
wgłobienie kości sklepienia czaszki
•
duży krwiak podczepcowy
duży krwiak podczepcowy
POSTĘPOWANIE Z CHORYM
POSTĘPOWANIE Z CHORYM
NIEPRZYTOMNYM
NIEPRZYTOMNYM
• czynności resuscytacyjne
• intubacja gdy <=8pkt GCS
• dostęp do żyły
• gdy uraz komunikacyjny potencjalnie uszkodzony kręgosłup
• kołnierz szyjny gdy uraz komunikacyjny
• stężona glukoza i.v. gdy śpiączka niejasnego pochodzenia
• NIE PODAWAĆ 20%Mannitolu chorym po urazie - mogą mieć
stłuczenie mózgu tylko gdy już mają
objawy wklinowania
(bradykardia,bradypnoe,anizokoria)
• napad padaczkowy - diazepam 10mg > clonazepam 2mg>
diazepam 10mg > stan padaczkowy > szpital+fenytoina
(EPANUTIN)i.v.+furosemid 20mg+ ew.
zwiotczenie+respirator
Napad padaczkowy
Napad padaczkowy
diazepam 10mg > clonazepam
diazepam 10mg > clonazepam
2mg> diazepam 10mg > stan
2mg> diazepam 10mg > stan
padaczkowy >
padaczkowy >
szpital+fenytoina(EPANUTIN)i.v.
szpital+fenytoina(EPANUTIN)i.v.
+furosemid 20mg+
+furosemid 20mg+
ew.zwiotczenie+respirator.
ew.zwiotczenie+respirator.
URAZY KRĘGOSŁUPA
URAZY KRĘGOSŁUPA
•
Unieruchomienie całego kręgosłupa
Unieruchomienie całego kręgosłupa
•
Solu-Medrol w megadawkach i.v.
Solu-Medrol w megadawkach i.v.
–
bolus 30mg/kg m.c. przez 15min
bolus 30mg/kg m.c. przez 15min
–
dawka podtrzymująca 5,3mg/kg m.c./h
dawka podtrzymująca 5,3mg/kg m.c./h
przez kolejne 23h
przez kolejne 23h
W ciągu 6 h od urazu, później bez
W ciągu 6 h od urazu, później bez
znaczenia
znaczenia
URAZY CZASZKOWO-
URAZY CZASZKOWO-
MÓZGOWE
MÓZGOWE
•
wstrząśnienie mózgu
wstrząśnienie mózgu
•
stłuczenie mózgu
stłuczenie mózgu
•
rozlane uszkodzenie aksonalne
rozlane uszkodzenie aksonalne
(diffuse axonal
(diffuse axonal
injury)
injury)
•
krwiaki wewnątrzczaszkowe
krwiaki wewnątrzczaszkowe
–
ostry podtwardówkowy aSDH
ostry podtwardówkowy aSDH
–
przewlekły podtwardówkowy cSDH
przewlekły podtwardówkowy cSDH
–
ostry nadtwardówkowy aEDH
ostry nadtwardówkowy aEDH
–
krwiak śródmózgowy
krwiak śródmózgowy
WSTRZĄŚNIENIE MÓZGU
WSTRZĄŚNIENIE MÓZGU
•
utrata przytomności
utrata przytomności
•
niepamięć wsteczna
niepamięć wsteczna
•
dezorientacja
dezorientacja
•
opóźniona reakcja w tym słowna
opóźniona reakcja w tym słowna
•
podwyższony nastrój
podwyższony nastrój
WSTRZĄŚNIENIE MÓZGU
WSTRZĄŚNIENIE MÓZGU
•
badanie neurologiczne w tym stanu świadomości-GCS
badanie neurologiczne w tym stanu świadomości-GCS
•
rtg czaszki - AP + bok +
rtg czaszki - AP + bok +
z
z
ąb + otwór potyliczny
ąb + otwór potyliczny
•
CT jeżeli odchylenia w badaniu neurologicznym
CT jeżeli odchylenia w badaniu neurologicznym
•
obserwacja szpitalna 3-4 doby
obserwacja szpitalna 3-4 doby
STŁUCZENIE MÓZGU
STŁUCZENIE MÓZGU
•
hyperdensyjne ogniska śródmózgowo w
hyperdensyjne ogniska śródmózgowo w
CT
CT
•
obrzęk mózgu i/lub efekt masy
obrzęk mózgu i/lub efekt masy
•
najczęściej bieguny płatów czołowego,
najczęściej bieguny płatów czołowego,
skroniowego i ich podstawne części
skroniowego i ich podstawne części
•
często ulegają ukrwotocznieniu między
często ulegają ukrwotocznieniu między
12 a 72 godz. po urazie!!!
12 a 72 godz. po urazie!!!
STŁUCZENIE MÓZGU
STŁUCZENIE MÓZGU
STŁUCZENIE MÓZGU
STŁUCZENIE MÓZGU
LECZENIE
LECZENIE
•
Furosemid 3-4x20mg iv
Furosemid 3-4x20mg iv
•
Mannitol po 3 dobie od urazu
Mannitol po 3 dobie od urazu
•
monitorowanie ICP
monitorowanie ICP
•
odbarczenie chirurgiczne - resekcja
odbarczenie chirurgiczne - resekcja
stłuczonego płata mózgu,
stłuczonego płata mózgu,
przecięcie wcięcia namiotu
przecięcie wcięcia namiotu
ROZLANE USZKODZENIE
ROZLANE USZKODZENIE
AKSONALNE
AKSONALNE
(diffuse axonal injury)
(diffuse axonal injury)
•
utrata przytomności od momentu urazu
utrata przytomności od momentu urazu
•
CT mózgu bez stłuczenia czy krwiaka
CT mózgu bez stłuczenia czy krwiaka
wewnątrzczaszkowego
wewnątrzczaszkowego
•
pacjenci w śpiączce od momentu urazu
pacjenci w śpiączce od momentu urazu
OSTRY KRWIAK
OSTRY KRWIAK
PODTWARDÓWKOWY
PODTWARDÓWKOWY
(
(
a
a
SDH)
SDH)
•
źródło krwawienia: żyły
źródło krwawienia: żyły
mostkowe lub stłuczona
mostkowe lub stłuczona
powierzchnia mózgu
powierzchnia mózgu
•
2% przyjętych do szpitala
2% przyjętych do szpitala
•
większość w śpiączce od
większość w śpiączce od
momentu urazu <8pktGCS
momentu urazu <8pktGCS
OSTRY KRWIAK
OSTRY KRWIAK
PODTWARDÓWKOWY
PODTWARDÓWKOWY
(
(
a
a
SDH) - obraz w CT
SDH) - obraz w CT
OSTRY KRWIAK
OSTRY KRWIAK
PODTWARDÓWKOWY
PODTWARDÓWKOWY
(
(
a
a
SDH) - obraz w CT
SDH) - obraz w CT
OSTRY KRWIAK
OSTRY KRWIAK
PODTWARDÓWKOWY
PODTWARDÓWKOWY
(
(
a
a
SDH)
SDH)
WSKAZANIA DO OPERACJI
WSKAZANIA DO OPERACJI
•
każdy objawowy
każdy objawowy
•
grubość w CT >10mm
grubość w CT >10mm
OSTRY KRWIAK
OSTRY KRWIAK
PODTWARDÓWKOWY
PODTWARDÓWKOWY
(
(
a
a
SDH)
SDH)
OPERACJA
OPERACJA
•
rozległa kraniotomia, czasami
rozległa kraniotomia, czasami
z odbarczeniem zewnętrznym
z odbarczeniem zewnętrznym
•
odbarczenie wewnętrzne
odbarczenie wewnętrzne
•
pooperacyjne monitorowanie
pooperacyjne monitorowanie
ICP
ICP
OSTRY KRWIAK
OSTRY KRWIAK
PODTWARDÓWKOWY
PODTWARDÓWKOWY
(
(
a
a
SDH)
SDH)
4
4
hour RULE
hour RULE
•
operacja w ciągu 4h – śmiertelność do 30%
operacja w ciągu 4h – śmiertelność do 30%
•
operacja > 4h i GCS<5pts śmiertelność do
operacja > 4h i GCS<5pts śmiertelność do
90%
90%
•
post-op ICP <20mmHg – śmiertelność tylko
post-op ICP <20mmHg – śmiertelność tylko
40%
40%
•
post-op ICP >45mmHg – inwalidztwo, stan
post-op ICP >45mmHg – inwalidztwo, stan
wegetatywny lub zgon
wegetatywny lub zgon
OSTRY KRWIAK
OSTRY KRWIAK
PODTWARDÓWKOWY
PODTWARDÓWKOWY
(
(
a
a
SDH)
SDH)
TREPANACJA ZWIADOWCZA
TREPANACJA ZWIADOWCZA
•
gdy nie ma CT i 3-7(8)pkt GCS
gdy nie ma CT i 3-7(8)pkt GCS
i/lub
i/lub
•
bradykardia (<60/min)
bradykardia (<60/min)
•
zaburzenia oddechowe:bradypnoe,
zaburzenia oddechowe:bradypnoe,
bezdechy, Cheyne-Stokes)
bezdechy, Cheyne-Stokes)
•
anizokoria
anizokoria
OSTRY KRWIAK
OSTRY KRWIAK
PODTWARDÓWKOWY
PODTWARDÓWKOWY
(
(
a
a
SDH)
SDH)
TREPANACJA ZWIADOWCZA
TREPANACJA ZWIADOWCZA
OSTRY KRWIAK
OSTRY KRWIAK
PODTWARDÓWKOWY
PODTWARDÓWKOWY
(
(
a
a
SDH)
SDH)
PRZEWLEKŁY
PRZEWLEKŁY
KRWIAK PODTWARDÓWKOWY
KRWIAK PODTWARDÓWKOWY
(
(
c
c
SDH)
SDH)
PRZEWLEKŁY
PRZEWLEKŁY
KRWIAK PODTWARDÓWKOWY
KRWIAK PODTWARDÓWKOWY
(
(
c
c
SDH)
SDH)
EPIDEMIOLOGIA
EPIDEMIOLOGIA
•
banalny uraz 2 tyg. do 3 mies wstecz
banalny uraz 2 tyg. do 3 mies wstecz
•
najczęściej u chorych po 65r.ż.
najczęściej u chorych po 65r.ż.
•
alkoholicy częściej - mnogie urazy głowy
alkoholicy częściej - mnogie urazy głowy
•
obustronne u 20-25%
obustronne u 20-25%
•
źródło krwawienia: żyły mostkowe
źródło krwawienia: żyły mostkowe
•
tuż po urazie niewielka podtwardówkowa
tuż po urazie niewielka podtwardówkowa
kolekcja krwi
kolekcja krwi
•
powiększa się w mechanizmie
powiększa się w mechanizmie
dokrwawiania z nowopowstałych w
dokrwawiania z nowopowstałych w
drodze angiogenezy naczyń w torebce
drodze angiogenezy naczyń w torebce
krwiaka
krwiaka
PRZEWLEKŁY
PRZEWLEKŁY
KRWIAK PODTWARDÓWKOWY
KRWIAK PODTWARDÓWKOWY
(
(
c
c
SDH)
SDH)
OBJAWY
OBJAWY
•
bóle głowy
bóle głowy
•
przemijające niewielkie
przemijające niewielkie
objawy ogniskowe
objawy ogniskowe
•
masywne nagle pojawiające
masywne nagle pojawiające
się deficyty neurologiczne
się deficyty neurologiczne
•
Zaburzenia świadomości
Zaburzenia świadomości
PRZEWLEKŁY
PRZEWLEKŁY
KRWIAK PODTWARDÓWKOWY
KRWIAK PODTWARDÓWKOWY
(
(
c
c
SDH)
SDH)
PRZEWLEKŁY
PRZEWLEKŁY
KRWIAK PODTWARDÓWKOWY
KRWIAK PODTWARDÓWKOWY
(
(
c
c
SDH) obraz CT
SDH) obraz CT
PRZEWLEKŁY
PRZEWLEKŁY
KRWIAK PODTWARDÓWKOWY
KRWIAK PODTWARDÓWKOWY
(
(
c
c
SDH)
SDH)
WSKAZANIA DO OPERACJI
WSKAZANIA DO OPERACJI
•
każdy objawowy
każdy objawowy
•
grubość w CT >10mm
grubość w CT >10mm
PRZEWLEKŁY
PRZEWLEKŁY
KRWIAK PODTWARDÓWKOWY
KRWIAK PODTWARDÓWKOWY
(
(
c
c
SDH)
SDH)
OPERACJA
OPERACJA
•
trepanacja i drenaż
trepanacja i drenaż
przestrzeni podtwardówkowej
przestrzeni podtwardówkowej
PRZEWLEKŁY
PRZEWLEKŁY
KRWIAK PODTWARDÓWKOWY
KRWIAK PODTWARDÓWKOWY
(
(
c
c
SDH)
SDH)
OSTRY KRWIAK
OSTRY KRWIAK
NADTWARDÓWKOWY
NADTWARDÓWKOWY
(aEDH)
(aEDH)
OSTRY KRWIAK
OSTRY KRWIAK
NADTWARDÓWKOWY
NADTWARDÓWKOWY
(aEDH)
(aEDH)
• stanowią ~ 1 % przyjętych do szpitala urazów czaszkowo-
mózgowych
• rzadko poniżej 2 i powyżej 60 roku życia - ze względu na ścisłe
przyleganie opony twardej do blaszki wewnętrznej kości
• przyczyna powstania krwiaka: krwawienie z uszkodzonej tętnicy
oponowej środkowej ( 85%); rzadziej żyły śródkościa, zatoki opony
twardej ( tylna jama czaszki), żyły opony twardej
• lokalizacja: głównie w okolicy skroniowo-ciemieniowej ( 70% ); po
ok.. 10% -
• okolica czołowa, okolica potyliczna, tylna jama czaszki
• podział: - ostre - objawy do 3 dni od urazu
• - podostre - objawy od 3 dni do 2-3 tygodni od urazu
( rzadkie )
• klasyczna triada objawów ( u 10 - 27 % przypadków ):
• - krótkotrwała utrata przytomności ( wstrząśnienie mózgu )
• - „ przerwa jasna”
• - zaburzenia świadomości, niedowład kończyn
przeciwstronny,
• tożstronne poszerzenie źrenicy
OSTRY KRWIAK
OSTRY KRWIAK
NADTWARDÓWKOWY
NADTWARDÓWKOWY
(aEDH)
(aEDH)
•
u 60 % EDH jest poszrzenie źrenicy, w tym u 85 % tożstronne
u 60 % EDH jest poszrzenie źrenicy, w tym u 85 % tożstronne
•
u 15 % zjawisko
u 15 % zjawisko
Kernohana
Kernohana
•
nieobecność wyjściowej utraty przytomności u 60 %
nieobecność wyjściowej utraty przytomności u 60 %
•
u 40 % nie ma złamania kości, głównie poniżej 30 roku życia
u 40 % nie ma złamania kości, głównie poniżej 30 roku życia
•
diagnostyka CT- hyperdensyjny zazwyczaj w kształcie
diagnostyka CT- hyperdensyjny zazwyczaj w kształcie
soczewki dwuwypukłej
soczewki dwuwypukłej
•
śmiertelność ( ogólna ) ~ 20 %
śmiertelność ( ogólna ) ~ 20 %
•
- przy prawidłowej diagnozie i leczeniu 5 %
- przy prawidłowej diagnozie i leczeniu 5 %
•
przyczyna zgonu - wklinowanie haka zakretu
przyczyna zgonu - wklinowanie haka zakretu
przyhipokampowgo przez wcięcie namiotu , ucisk na
przyhipokampowgo przez wcięcie namiotu , ucisk na
śródmózgowie i zatrzymanie oddechu
śródmózgowie i zatrzymanie oddechu
•
wskazania do leczenia operacyjnego:
wskazania do leczenia operacyjnego:
•
- objawy „efektu masy” - bóle głowy, zaburzenia
- objawy „efektu masy” - bóle głowy, zaburzenia
świadomości, nudności, wymioty, niedowład połowiczy,
świadomości, nudności, wymioty, niedowład połowiczy,
poszerzenie źrenicy, zaburzenia oddechu
poszerzenie źrenicy, zaburzenia oddechu
•
- gdy asymptomatyczny ale o grubości > 1 cm w CT
- gdy asymptomatyczny ale o grubości > 1 cm w CT
OSTRY KRWIAK
OSTRY KRWIAK
NADTWARDÓWKOWY
NADTWARDÓWKOWY
(aEDH) - obraz CT
(aEDH) - obraz CT
ZŁAMANIE PODSTAWY
ZŁAMANIE PODSTAWY
PRZEDNIEGO DOŁU
PRZEDNIEGO DOŁU
CZASZKI
CZASZKI
OBJAWY ZŁAMANIA PODSTAWY PRZEDNIEGO DOŁU CZASZKI
OBJAWY ZŁAMANIA PODSTAWY PRZEDNIEGO DOŁU CZASZKI
•
krwiaki okularowe
krwiaki okularowe
•
płynotok nosowy
płynotok nosowy
•
nawracające zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych w
nawracające zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych w
wywiadzie u chorego po urazie głowy w przeszłości
wywiadzie u chorego po urazie głowy w przeszłości
ZŁAMANIE PODSTAWY
ZŁAMANIE PODSTAWY
PRZEDNIEGO DOŁU
PRZEDNIEGO DOŁU
CZASZKI
CZASZKI
ZŁAMANIE PODSTAWY
ZŁAMANIE PODSTAWY
PRZEDNIEGO DOŁU
PRZEDNIEGO DOŁU
CZASZKI
CZASZKI
ZŁAMANIE PODSTAWY
ZŁAMANIE PODSTAWY
PRZEDNIEGO DOŁU
PRZEDNIEGO DOŁU
CZASZKI
CZASZKI
ZŁAMANIE PODSTAWY
ZŁAMANIE PODSTAWY
PRZEDNIEGO DOŁU
PRZEDNIEGO DOŁU
CZASZKI
CZASZKI
ZŁAMANIE PODSTAWY
ZŁAMANIE PODSTAWY
PRZEDNIEGO DOŁU
PRZEDNIEGO DOŁU
CZASZKI
CZASZKI
ZŁAMANIE PODSTAWY
ZŁAMANIE PODSTAWY
PRZEDNIEGO DOŁU
PRZEDNIEGO DOŁU
CZASZKI
CZASZKI
ZŁAMANIE PODSTAWY
ZŁAMANIE PODSTAWY
PRZEDNIEGO DOŁU
PRZEDNIEGO DOŁU
CZASZKI
CZASZKI
WSKAZANIA DO OPERACJI
WSKAZANIA DO OPERACJI
•
płynotok nosowy
płynotok nosowy
•
masywne złamania kości
masywne złamania kości
podstawy przedniego dołu czaszki
podstawy przedniego dołu czaszki
•
powietrze wewnątrzczaszkowo
powietrze wewnątrzczaszkowo
•
zapalenie opon w wywiadzie
zapalenie opon w wywiadzie
ZŁAMANIE PODSTAWY
ZŁAMANIE PODSTAWY
PRZEDNIEGO DOŁU
PRZEDNIEGO DOŁU
CZASZKI
CZASZKI
WGŁOBIENIE KOŚCI
WGŁOBIENIE KOŚCI
SKLEPIENIA CZASZKI
SKLEPIENIA CZASZKI
WSKAZANIA DO OPERACJI
WSKAZANIA DO OPERACJI
•
wgłobienie na powyżej grubości kości
wgłobienie na powyżej grubości kości
lub >10 mm
lub >10 mm
•
uszkodzenie kory
uszkodzenie kory
•
wyciek płynu mózgowo-rdzeniowego
wyciek płynu mózgowo-rdzeniowego
WGŁOBIENIE KOŚCI
WGŁOBIENIE KOŚCI
SKLEPIENIA CZASZKI
SKLEPIENIA CZASZKI
DRĄŻĄCY URAZ GŁOWY
DRĄŻĄCY URAZ GŁOWY
• nie usuwać wystającego ciała obcego
• unieruchomić je względem głowy
• CT i czasami angiografia mózgowa
• antybiotyki
DRĄŻĄCY URAZ GŁOWY
DRĄŻĄCY URAZ GŁOWY
DRĄŻĄCY URAZ GŁOWY
DRĄŻĄCY URAZ GŁOWY
DRĄŻĄCY URAZ GŁOWY
DRĄŻĄCY URAZ GŁOWY
DRĄŻĄCY URAZ GŁOWY
DRĄŻĄCY URAZ GŁOWY
DRĄŻĄCY URAZ GŁOWY
DRĄŻĄCY URAZ GŁOWY
DRĄŻĄCY URAZ GŁOWY
DRĄŻĄCY URAZ GŁOWY