1
Finanse-Podstawy
Wykład 5
dr Sławomir Franek
Katedra Finansów
sfranek@uoo.univ.szczecin.pl
1
Finanse-Podstawy
Wykład 5
dr Sławomir Franek
Katedra Finansów
sfranek@uoo.univ.szczecin.pl
2
Euro jak wspólna waluta europejska
Etapy wprowadzania euro
a) okresu przygotowawczy (początek 1998
roku - 31 grudnia 1998):
•
ogłoszenie listy krajów
zakwalifikowanych do UGW,
•
przyjęcie prawodawstwa niezbędnego
do wprowadzenia euro,
•
przygotowanie systemu finansowego do
przyjęcia nowej waluty
b) okres przejściowy (1 stycznia 1999 - 31
grudnia 2001):
•
euro stało się samodzielną walutą,
•
usztywniono nieodwołalne kursy walut
państw UGW względem euro,
•
rozpoczął działalność Europejski Bank
Centralny,
•
euro używane było tylko w
rozliczeniach bezgotówkowych,
•
nowe emisje instrumentów
finansowych dokonywane były
wyłącznie w euro,
•
osoby prywatne i przedsiębiorstwa
mogły mieć rachunek bankowy w euro.
3
Etapy wprowadzania euro
c) okres końcowy (1 stycznia - 31 lipca
2002):
•
wprowadzono do obiegu banknoty i
monety euro,
•
narodowe banknoty i monety
stopniowo wycofywano z obiegu,
•
płace, świadczenia socjalne i transakcje
detaliczne dokonywano w euro,
•
zakończono procesy dostosowawcze w
instytucjach publicznych i jednostkach
usługowych,
•
narodowe waluty przestał być prawnym
środkiem płatniczym,
•
od 1 sierpnia 2002 euro jest jedynym
środkiem płatniczym w UGW.
4
ECU jako pierwowzór euro
5
Nieodwołalne kursy wymiany walut krajów
wstępujących do strefy euro
6
Procentowy udział wybranych walut w
średniodziennych obrotach rynku walutowego
Waluta
1998
2001
2004
2007
Dolar
amerykański
87,3
90,3
88,7
86,3
Euro
-
37,6
37,2
37,0
Jen japoński
20,2
22,7
20,3
16,5
Funt
brytyjski
11,0
13,2
16,9
15,0
Frank
szwajcarski
7,1
6,1
6,1
6,8
Żródło: Triennal Central Bank Survey, BIS
2007, s.11
7
Ramy instytucjonalne -Europejski Bank Centralny,
Eurosystem, Europejski System Banków Centralnych
EUROSYSTEM= EBC + narodowe banki centralne
krajów strefy euro
ESBC = EBC + narodowe banki centralne krajów Unii
Europejskiej
8
Kryteria konwergencji
Kryteria fiskalne:
-deficyt sektora finansów
publicznych – nie więcej niż 3%
PKB;
-dług sektora finansów
publicznych – nie więcej niż 60%
PKB
B
i
l
l
s
9
Kryteria monetarne
Inflacja
Długoterminowe stopy
procentowe
Kurs walutowy
Kryterium inflacyjne - kraj chcący przystąpić
do Unii Gospodarczej i Walutowej powinien
osiągnąć stabilność cen, co oznacza, że średnia
stopa inflacji w tym kraju, przez rok przed
przystąpieniem, nie może być wyższa niż 1,5
punktu procentowego od średniej stopy inflacji w
3 krajach Unii Europejskiej mających najniższą
inflację
10
Kryterium długoterminowych stóp
procentowych
Nominalna długoterminowa stopa
procentowa (mierzona zwykle na
bazie dziesięcioletnich obligacji
skarbowych o stałym oprocentowaniu)
w trakcie jednego roku przed
przeprowadzoną oceną nie przekracza
o więcej niż dwa punkty procentowe
średniej stopy procentowej w trzech
krajach Unii Europejskiej o najniższej
inflacji.
11
Kryterium kursu walutowego
Kraj kandydujący do unii monetarnej
powinien przez co najmniej dwa lata
uczestniczyć w systemie ERM II. W
ciągu tego okresu kurs waluty krajowej
do euro powinien się utrzymywać albo w
tzw. normalnym paśmie wahań
względem centralnego parytetu,
wynoszącym +/–15%, albo w paśmie
węższym, indywidualnie wynegocjowa
nym przez kraj uczestniczący w ERM II.
W ciągu tych dwóch lat nie mogą
wystąpić poważne napięcia na rynku
walutowym, w szczególności
przybierające formę dewaluacji kursu
centralnego przez kraj aspirujący do
unii monetarnej
.
12
13
Korzyści z wprowadzenia euro
•
likwidacja kosztów wymiany walut,
•
ograniczenie ryzyka kursowego,
•
łatwość w porównywaniu cen,
•
ograniczenie ryzyka makroekonomicznego kraju,
•
ograniczenie wysokości stóp procentowych i zwiększenie skłonności do inwestycji,
•
integracja rynku finansowego
14
Zagrożenia związane z wprowadzeniem wspólnej waluty
możliwość asymetryczności wstrząsów,
likwidacja kursu walutowego jako narzędzia polityki
gospodarczej krajów członkowskich,
brak autonomii monetarnej krajów członkowskich,
ryzyko presji inflacyjnej (efekt Ballasy- Samuelsona)
brak możliwości emisji własnej waluty przez poszczególne
kraje członkowskie,
zaostrzenie polityki fiskalnej wynikające z restrykcyjnych
wymogów członkostwa,
utrata części dochodów przez banki,
problemy z przeliczaniem walut i dezorientacja
społeczeństwa
(efekt capuccino)
15
Robert Mundell- Twórca teorii
OOW
•ścisłe powiązanie ze sobą regionów tworzących
unię walutową,
•wysoka mobilność wewnętrzna czynników
produkcji (szczególnie siły roboczej),
•podobieństwo w przebiegu cyklów
koniunkturalnych regionów (ewentualne wstrząsy
są skorelowane, symetryczne),
•pełna integracja rynków finansowych
•podobny poziom dywersyfikacji struktury
gospodarki w regionach,
•istnieje koordynacja polityki pieniężnej ,
•wzajemna (zwrotna) koordynacja polityki
monetarnej i fiskalnej
16
Konwergencja realna???
1999
2004
2005
2006
2007
EU (27 countries)
100
100
100
100
100,0 (f)
Euro area
116
110,9
110,9
110,4
109,7 (f)
Bulgaria
27
33,9
35,4
36,7
38,7 (f)
Czech Republic
69,8
75,4
76,8
78,9
82,0 (f)
Germany
122,7
116,9
115,4
114,5
114,1 (f)
Ireland
126,8
142,2
144,1
145,9
143,9 (f)
Greece
83,1
94,1
96,6
97,9 (f)
98,4 (f)
Spain
96,7
101,4
103,2
105,3
102,6 (f)
Latvia
36,2
45,9
50
54,3
60,6 (f)
Lithuania
38,9
50,6
53,3
56,3
61,6 (f)
Luxembourg
238,3
253,8
264,9
279,9
284,1 (f)
Hungary
53,7
63,4
64,4
65
65,4 (f)
Netherlands
131,4
129,8
131,4
130,9
132,6 (f)
Austria
133,1
129,2
129,1
127,9
129,5 (f)
Poland
48,8
50,9
51,4
52,5
55,2 (f)
Portugal
78,6
74,9
75,6
74,7
73,9 (f)
Slovenia
78,8
85,5
87,1
88,1
91,7 (f)
Slovakia
50,7
57,3
60,7
63,9
67,6 (f)
Sweden
125,9
125,3
124
124,9
123,7 (f)
United Kingdom
116,2
122,3
119,5
118,3
119,7 (f)
Switzerland
146,5
135
134,4
135,2
135,6 (f)
United States
161,9
155,1
158,5
157,7 (f)
151,0 (f)
Japan
118,3
113,4
114,7
114,8 (f)
112,8 (f)
17
Przeczytać:
www.nbp.pl
Witold M.Orłowski, Kto zyska na
euro?
(http://nbp.pl/publikacje/O_Euro/euro_5.pdf)
Andrzej Kaźmierczak, Integracja
Polski ze strefą euro - szanse i
wyzwania
(http://nbp.pl/publikacje/O_Euro/euro_3.pdf)
Cezary Mech, Euro wypchnie miejsca
pracy
(http://gospodarka.gazeta.pl/gospodarka/1,33211,4805288.html)