Socjologia pokazuje konieczność uzyskania
szerszego spojrzenia na to, dlaczego
jesteśmy, kim jesteśmy i dlaczego działamy
tak,
jak działamy.
A. Giddens, Socjologia
Co to jest socjologia?
Powiada się, że socjologia to nowa nauka
na bardzo stary temat. Albo że socjologia
ma krótką historię, ale długą przeszłość.
P. Sztompka, Socjologia
Wyobraźnia socjologiczna
Socjologiczne spojrzenie na świat
musi być twórcze.
Socjolog bada rzeczy zanurzone
w szerokim kontekście społecznym.
Badanie socjologiczne wymaga
obserwowania i interpretowania
zjawisk społecznych z dystansu.
Studia socjologiczne
Jak kontekst społeczny, w którym
żyjemy wpływa na nasze zachowanie?
Jak nasze zachowania i decyzje
wpływają na kształt społeczeństwa?
Struktura społeczna –
wzory zachowań
i stosunków między jednostką
a społeczeństwem, podlega ciągłemu
procesowi strukturacji.
Myśl socjologiczna
Kontekst historyczny:
rewolucja francuska
(1789 r.)
która zmieniła dotychczasowy porządek społeczny
rewolucja przemysłowa
(XVIII/XIX w.)
która doprowadziła do powstania nowych form
stosunków społecznych i zmiany wielu zwyczajów
Te wydarzenia doprowadziły do
powstania pytań o przyczyny i skutki
zachodzących zmian.
August Comte (1798-1857)
Po raz pierwszy użył terminu socjologia.
Zgodnie z tradycją pozytywistyczną
pragnął badać społeczeństwo
rygorystycznymi metodami naukowymi:
obserwacją i eksperymentami.
Wierzył, że społeczeństwem rządzą
określone prawa, których odkrycie
miało pozwolić na kształtowanie losu
ludzkości.
A. Comte – Prawo trzech etapów
1.
Teologiczne –
społeczeństwo istnieje
z woli Boga.
2.
Metafizyczne –
społeczeństwem
nie rządzą nadnaturalne siły.
3.
Pozytywne –
poznawanie praw rządzących
społeczeństwem poprzez metody naukowe.
Emil Durkheim (1858 - 1917)
Fakty społeczne –
zewnętrzne wobec jednostki
sposoby działania, niezależne od jednostki, rządzące się
swoimi prawami, wywierające na jednostkę przymus ich
przyjmowania i zachowywania się wg tych wzorów.
Często przyjmowane nieświadomie, w przekonaniu,
że podporządkowanie się faktowi społecznemu jest
własnym wyborem jednostki.
Ich nieprzestrzeganie pociąga za sobą konsekwencje
wyciągane przez społeczność.
Emil Durkheim - solidarność
Solidarność mechaniczna - występuje
w społeczeństwach tradycyjnych, gdzie nie
istnieje specjalizacja pracy i jest oparta
na wspólnych przekonaniach.
Solidarność organiczna - charakteryzuje
społeczeństwo nowoczesne, w którym
występuje wyraźny podział pracy; spoiwem
jest tutaj ekonomiczna współzależność.
Anomia – zagrożenie wynikające
z gwałtownych zmian w społeczeństwie.
Karol Marks (1818 - 1883)
Kapitalizm i walka klas
kapitał –
mienie (pieniądze, maszyny, fabryki)
wykorzystywane do wytworzenia nowego
mienia
praca zarobkowa –
dotycząca tych grup,
które nie posiadają kapitału
proletariat –
klasa robotnicza, nie posiadająca
kapitału
Wzajemny stosunek między klasami ma
charakter wyzysku, który tworzy konflikt.
Karol Marks
- materialistyczna koncepcja dziejów
Zmiana społeczna
Jest konsekwencją warunków
ekonomicznych.
Narastający konflikt interesów i sprzeczności
ekonomiczne między klasami prowadzą do
przełomu i zmiany porządku społecznego
stopniowo lub drogą rewolucji.
Rewolucja robotnicza miała nastąpić
w niedługim czasie i obalić system
kapitalistyczny.
Max Weber (1864 - 1920)
Zmiana społeczna
Dokonuje się pod wpływem idei i wartości.
Socjologia powinna badać działanie
społeczne.
Czynniki ekonomiczne występują ale mają
one niewielkie znaczenie.
Struktury społeczne występują ale są
efektem istnienia skomplikowanych
zależności między działaniami jednostek.
Max Weber
Typ idealny
Model teoretyczny zjawiska w formie czystej.
Służy za punkt odniesienia dla badań
socjologicznych
Racjonalizacja
Forma organizacji życia społecznego przy
użyciu współczesnej techniki i wiedzy.
Kapitalizm jako proces rozwoju biurokracji.
Zagrożenie dla duchowości człowieka.
Współczesne teorie socjologiczne
Swoje korzenie mają w poglądach
wczesnych socjologów:
Funkcjonalizm – Comte i Durkheim
Teorie konfliktu (marksizm) –
– Marks
Teorie działania społecznego –
– Weber
Funkcjonalizm
Elementy społeczeństwa współgrają
tworząc stabilną całość.
Analogia organiczna – społeczeństwo
jest jak organizm ludzki, różne komórki
pełnią różne funkcje; te funkcje powinno
odkrywać badanie socjologiczne.
Konsens moralny – stabilizator
równowagi społecznej.
Krytyka: pomniejszenie znaczenia
podziałów i nierówności.
Teorie konfliktu
Silne akcentowanie struktur
społecznych.
Podkreślanie podziałów społecznych:
każda grupa dąży do realizacji
własnych interesów.
Te dążenia wywołują potencjalny
konflikt między grupami.
Teorie działania społecznego
Akcent na proces formowania struktur
przez działania i interakcje
w społeczeństwie
Podkreślenie zachowań jednostki
względem innych jednostek
i społeczeństwa.
Interakcjonizm symboliczny
(G. H. Mead)
każda interakcja między jednostkami
polega na wymianie symboli (słowa,
gesty, mimika).
Socjologia w życiu codziennym
Uświadomienie i próba zrozumienia
różnic kulturowych – współżycie
w społeczeństwach wielokulturowych.
Ocena efektów pewnych decyzji
i działań.
Lepsze poznanie siebie samego,
zrozumienie swojego funkcjonowania
w społeczności.
Co to jest socjologia?
Socjologia jest badaniem życia społecznego
człowieka, grup społecznych i społeczeństw.
A. Giddens, Socjologia
Za uwagę dziękuje:
Karolina Kumor
Ciąg dalszy w wykonaniu
Sylwii Szyszko
nastąpi za chwilę:)