background image

 

prof. dr hab. Eugeniusz Niedzielski

1

ZARZĄDZANIE 

STRATEGICZNE

WYKŁAD 3

background image

 

prof. dr hab. Eugeniusz Niedzielski

2

BAZOWE PRZEWAGI KONKURENCYJNE

Przewaga

barier wejścia

Przewaga
naturalna

Przewaga

systemu obsługi

Przewaga 

relacji

cena/jakość

background image

 

prof. dr hab. Eugeniusz Niedzielski

3

PRZEWAGA KONKURENCYJNA

naturalna

lokalizacja

dostęp do zasobów

patenty

relacja ceny do jakości

przewaga kosztowo-cenowa

przewaga jakościowa

cena/lojalność

przewaga systemu obsługi i oferowania rozwiązań

budowanie barier wejścia

monopolizacja

komplementarność

background image

 

prof. dr hab. Eugeniusz Niedzielski

4

ELEMENY ANALIZY KONKURENTA

                  

Co wpływa

                                               

Co konkurent 

robi

               

na konkurenta

                                             

i co może 

zrobić

     

CELE NA PRZYSZŁOŚĆ                                              

OBECNA STRATEGIA

   Na wszystkich szczeblach                                        

Sposób, w jaki przedsiębior-

     zarządzania i w różnych                                             

stwo obecnie konkuruje

             wymiarach

          

ZAŁOŻENIA  

                                                              

UMIEJĘTNOŚCI
   

Dotyczące jego samego

                                                Zarówno 

silne, jak i
           

i sektora

                                                                        słabe 

strony

SCHEMAT REAKCJI 

KONKURENTA

Czy konkurent jest 

zadowolony ze swojej 

obecnej sytuacji?

Jakich posunięć lub zmian 

strategii przypuszczalnie 

dokona konkurent?

W jakich dziedzinach 

konkurent jest mało odporny?

Co wywoła najsilniejsze i 

najskuteczniejsze działania 

odwetowe ze strony 

konkurenta?

background image

 

prof. dr hab. Eugeniusz Niedzielski

5

REGUŁY TWORZENIA STRATEGII

1.

Odejść od jednostronnego i krótkowzrocznego 
myślenia 

w kategoriach bilansu i zysku na rzecz myślenia w 

kategoriach i współzależności i osiągania powodzenia na 
rynku;

2.

Nie lekceważyć i nie ignorować żadnej, nawet 
chwilowej okazji do zdobycia przewagi, 

po to, aby się nie 

dać wyprzedzić. Ponowne odzyskanie utraconej pozycji jest 
z reguły kosztowne;

3.

Koncentrować się na mocnych stronach 

działania (rynki, 

kadra, personel, urządzenia, sprawdzone metody i sposoby 
produkcji, marketing, badania itp.) i unikać rozpraszania się 
na sfery, które przedsiębiorstwu są zbyt mało znane lub 
słabo przez nie opanowane;

background image

 

prof. dr hab. Eugeniusz Niedzielski

6

REGUŁY TWORZENIA STRATEGII

4.

Rozwijać i pogłębiać dobrze znane zakresy działania 

dla 

jeszcze lepszego wykorzystania możliwości i oferować 
„nowości” na opanowanym już i pewnym rynku. Lepiej być 
najlepszym na małym segmencie rynku niż mizernym na rynku 
szerokim. 

5.

Dokonując dywersyfikacji produkcji lepiej jest 
„wchodzić” w dziedziny, które rozwijają się stopniowo. 

Te 

dziedziny pozwalają bowiem łatwiej zachować przewagę 
(dobrą pozycję), niż te, które regularnie podlegają 
drastycznym zmianom technologii lub popytu

.

6.

Uznać, że najważniejszą zasadą strategiczną nie jest 
pokonywanie konkurentów, lecz dostarczenie klientowi 
wyrobów 

o coraz wyższych walorach i najkorzystniejszych 

warunkach sprzedaży, wysoką jakością, funkcjonalnością, 
umiarkowaną ceną. 

background image

 

prof. dr hab. Eugeniusz Niedzielski

7

REGUŁY TWORZENIA STRATEGII

7.

Uznać, że wysoka jakość stanowi główny atut 

we 

współczesnej konkurencji. Kosztowna jest dzisiaj zła 
jakość, nie zaś dobra, a na dłuższą metę gorszej jakości 
nie da zrównoważyć wyższymi inwestycjami rynkowymi

8.

Systematycznie poszukiwać innowacji 

i stale 

odnawiać programy produkcji. Innowacyjność należy 
rozszerzyć na wszystkie dziedziny działań 
przedsiębiorstwa: rynek, produkcję, finanse, 
planowanie, kierowanie ludźmi itp.

9.

Wkładać dużo wysiłku w rozszerzanie zbytu i 
inwestowanie w rynek, 

rozwiązywać szybkie i elastyczne 

kontakty z odbiorcami a dbałość o konsumenta traktować 
jako „Filozofię Firmy”, z której wynika dążenie do 
zaspokajania potrzeb, życzeń i oczekiwań klientów. 

background image

 

prof. dr hab. Eugeniusz Niedzielski

8

REGUŁY TWORZENIA STRATEGII

10.

Zwrócić szczególną uwagę na sprawy pozyskiwania 

odpowiednich (nowoczesnych) technologii. Należy dążyć 

do rozwinięcia istniejących i tworzenia nowych form 

współpracy ze sferą nauki (uczelnie i instytuty 

badawcze), a także do doskonalenia transferu licencji i 

patentów oraz stymulacji wymiany know-how

11.

Obserwować bacznie środowisko, analizować na bieżąco 
pojawiające się zmiany i starać się je wykorzystać jako 
sposobności do umocnienia własnej pozycji w otoczeniu. 

background image

 

prof. dr hab. Eugeniusz Niedzielski

9

PROCES FORMUŁOWANIA STRATEGII

A.

Co przedsiębiorstwo robi obecnie?

1.

Identyfikacja- Jaka jest obecna wyraźna lub 
domniemana strategia?

2.

Założenia- Jakie należy przyjąć założenia 

dotyczące względnej pozycji finansowej firmy, 

jej silnych i słabych stron, konkurentów oraz 

tendencji występujących w sektorze, aby 

obecna strategia miała sens?

background image

 

prof. dr hab. Eugeniusz Niedzielski

10

PROCES FORMUŁOWANIA STRATEGII

  

B.  Co się dzieje w otoczeniu?

1.

Analiza sektora- Jakie są główne czynniki powodzenia w 

konkurencji i jakie są ważne okazje i zagrożenia w sektorze?

2.

Analiza konkurentów- Jakie są możliwości i ograniczenia 

istniejących lub potencjalnych konkurentów oraz jakie 

prawdopodobne posunięcia mogą oni podjąć w przyszłości

3.

Analiza społeczna- Jakie ważne czynniki państwowe, społeczne i 

polityczne stworzą okazje lub zagrożenia

4.

Przy danej analizie sektora i konkurentów, jakie są silne i słabe 

strony przedsiębiorstwa w porównaniu z obecnymi i przyszłymi 

konkurentami?

background image

 

prof. dr hab. Eugeniusz Niedzielski

11

PROCES FORMUŁOWANIA 

STRATEGII

  C.  Co przedsiębiorstwo powinno robić?

1.

Sprawdziany założeń i strategii- W jakim stopniu założenia, 

zawarte w obecnej strategii, odpowiadają wynikom analizy 

otoczenia, zasobów  i kompetencji

2.

Możliwości strategiczne- Jakie są realne możliwości 

strategiczne w świetle powyższej analizy?, Czy obecna 

strategia się do nich zalicza?

3.

Wybór strategiczny- Która z możliwości najlepiej wiąże 

sytuację przedsiębiorstwa z zewnętrznymi okazjami i 

zagrożeniami?

background image

 

prof. dr hab. Eugeniusz Niedzielski

12

OCENA JAKOŚCI STRATEGII

Wewnętrzna zgodność

Czy jednoczesne osiągnięcie celów jest możliwe?

Czy podstawowe zasady polityki ułatwiają osiągnięcie 
przyjętych celów?

Czy podstawowe zasady polityki wzajemnie się wspierają?

Dostosowanie do zasobów

Czy cele i zasady polityki są dostosowane do zasobów 
stojących do
    dyspozycji firmy w porównaniu z konkurentami?

Czy rozkład celów i zasad polityki w czasie uwzględnia zdolność 
    organizacji do zmiany?

background image

 

prof. dr hab. Eugeniusz Niedzielski

13

OCENA JAKOŚCI STRATEGII

Dostosowanie do otoczenia

Czy cele i zasady polityki wykorzystują okazje sektora?

Czy cele i zasady polityki uwzględniają zagrożenia sektora ( w tym 

    ryzyko reakcji konkurentów) z punktu widzenia dostępnych 

zasobów?

Czy zaprogramowanie celów i zasad polityki w czasie uwzględnia 

    możliwości akceptacji przez otoczenie podejmowanych działań?

Czy cele i zasady polityki uwzględniają szersze problemy społeczne?

background image

 

prof. dr hab. Eugeniusz Niedzielski

14

OCENA JAKOŚCI STRATEGII

Komunikacja i wdrożenie

Czy główne osoby wdrażające cele dobrze je rozumieją?

Czy istnieje dostateczna zgodność między celami i 

     zasadami polityki przedsiębiorstwa a osobistymi 
skalami 

     wartości głównych osób je wdrażających?

Czy są do dyspozycji dostateczne umiejętności 
kierownicze 

    umożliwiające skuteczne wdrożenie?

background image

 

prof. dr hab. Eugeniusz Niedzielski

15

OCENA STRATEGII FIRMY

1.

Wewnętrzna spójność i zgodność- wiąże się ze 
wszystkimi działaniami i celami, jakie firma realizuje 
obecnie i w przyszłości;

2.

Zgodność strategii z otoczeniem- posiada dwa 
wymiary: statyczny i dynamiczny;

3.

Odpowiedniość strategii w stosunku do dostępnych 
zasobów
. Zasobem jest sama firma, jej środki rzeczowe, 
pieniężne, zasoby ludzkie itp. a także zasoby 
niematerialne, jak na przykład szczególne umiejętności 
kadry kierowniczej, znak firmowy;

background image

 

prof. dr hab. Eugeniusz Niedzielski

16

OCENA STRATEGII FIRMY

4.

Satysfakcjonujący poziom ryzyka- obejmuje między 
innymi badanie ilości zasobów (kluczowych dla realizacji 
strategii), do których nieprzerwany dostęp jest nie 
zabezpieczony, czasu, na jaki zasoby te wystarczą oraz 
proporcji pomiędzy zasobami posiadanymi przez firmę a 
pojedynczym przedsięwzięciem;

5.

Zgodność celów z horyzontem czasowym, intensywność 
celów;

6.

Wykonalność, w tym:

Stopień zgodności celów z przedsięwzięciami

Zgodność z dostępnymi zasobami

Zgodność z normami prawa i normami społecznymi

Kompletność strategii

background image

 

prof. dr hab. Eugeniusz Niedzielski

17

STRATEGIE PRZEDSIĘBIORSTWA

Defensywne

(obronne, pasywne)

Ofensywne

(aktywne, rozwojowe)

Eliminowanie słabych

stron i unikanie

zagrożeń

Wykorzystanie silnych

stron firmy i szans

w otoczeniu

utrzymanie stanu

tworzenie nowego

redukcja

inwestowanie

Trwanie

regres, recesja

Trwanie

rozwój, ekspansja

background image

 

prof. dr hab. Eugeniusz Niedzielski

18

RODZAJE STRATEGII KONKURENCYJNYCH

STRATEGIA

DYFERENCJACJI

STRATEGIA

ZINTEGROWANA

STRATEGIA

PRZYWÓDZTWA

KOSZTOWEGO

STRATEGIA

WYCZEKIWANIA

KONCENTRACJA NA KOSZTACH

K

O

N

C

E

N

T

R

A

C

JA

 N

A

 J

A

K

O

Ś

C

I

background image

 

prof. dr hab. Eugeniusz Niedzielski

19

PODSTAWOWE RODZAJE STRATEGII 

RYNKOWYCH WG PORTERA

Strategie  kosztowe  opierające  się  na  korzystnych 

relacjach ceny i jakości

Strategie  różnicowania  (dyferencjacji)  –  oferowanie 

wyrobu  lub  usługi,  które  odróżniają  się  wyraźnie  od 

innych

Strategia koncentracji – specjalizacji lub niszy rynkowej

background image

 

prof. dr hab. Eugeniusz Niedzielski

20

CZTERY TYPY DYWERSYFIKACJI

WYJŚCIOWA POZYCJA KONKURENCYJNA W DANYM

SEGMENCIE STRATEGICZNYM

W

Y

C

IO

W

A

 A

T

R

A

K

C

Y

JN

O

Ś

Ć

S

E

G

M

E

N

T

U

 S

T

R

A

T

E

G

IC

Z

N

E

G

O

Wysoka

Niska

Silna 

                                  

Średnia  

                      

Słaba

DYWERSYFIKACJA

UDZIAŁOWA

DYWERSYFIKACJA

POSZERZAJĄCA

DYWERSYFIKACJA

WZMACNIAJĄCA

DYWER- 

SYFIKACJA

DLA

PRZETRWANI
A

background image

 

prof. dr hab. Eugeniusz Niedzielski

21

Firma działa w niepewnym otoczeniu i dywersyfikacja może 
rozproszyć ryzyko,

Dalsze inwestowanie w dotychczasowym sektorze nie może 
przynieść  proporcjonalnie  wysokich  zysków  ze  względu  na 
malejącą atrakcyjność sektora,

Przedsiębiorstwo nie może sprostać konkurencji w sektorze 
ze względu na przewagi strategiczne konkurentów,

Przedsiębiorstwo  osiągnęło  lub  zbliża  się  do  udziału  w 
rynku uznanego przez przepisy danego kraju za dominujący,

Przedsiębiorstwo 

posiada 

znaczną 

nadwyżkę 

mocy 

produkcyjnych  niemożliwą  do  wykorzystania  w  jednym 
sektorze,

Na  rynku  przedsiębiorstw  pojawiają  się  nadzwyczajne 
okazje 

zakupu 

przedsiębiorstw 

innych 

sektorów 

obiecujące wysoki zwrot z inwestycji.

FIRMIE ZALECA SIĘ DYWERSYFIKACJĘ DZIAŁALNOŚCI 
KIEDY:

background image

 

prof. dr hab. Eugeniusz Niedzielski

22

KRYTERIA SEGMENTACJI STRATEGICZNEJ

Popyt

Podaż 

Wyodrębnienie 

na podstawie 

różnic

Typ klienta

Funkcja 

użyteczności
  (potrzeby – kryteria 
   zakupów

Sposoby dystrybucji

Strategia 

konkurencji

Technologie

Struktura kosztów

Grupowanie na 

podstawie 

analogii 

(kryteria 

zbiorcze)

Subsydiarność

Synergia – zasoby 

   wspólne

Granice terytorialne

background image

 

prof. dr hab. Eugeniusz Niedzielski

23

STRATEGIE KONKUROWANIA W OKRESIE 

SCHYŁKOWYM

Warianty strategii

Cel strategii

Przywództwo

Dążenie do zdobycia pozycji 

przywódczej z punktu widzenia 

udziału w rynku

Nisza

Zdobycie lub obrona mocnej pozycji w 

określonym segmencie

Żniwa

Równoczesne prowadzenie polityki 

stopniowego wycofywania się i 

wykorzystywania silnych stron

Szybkie wycofanie się

Możliwe wczesne likwidowanie 

inwestycji w fazie schyłkowej

background image

 

prof. dr hab. Eugeniusz Niedzielski

24

DZIESIĘĆ ZASAD REALIZACJI STRATEGII

1.

Wola działania. Równocześnie trzeba wykazać odwagę i 
zdecydowanie do natychmiastowego działania oraz 
sprawić, aby to pragnienie stało się udziałem całego 
przedsiębiorstwa;

2.

PrzedsiębiorczośćInicjować działania, stale 
zabezpieczając im pierwszeństwo, wybierając właściwe 
miejsce, czas i środki;

3.

Oszczędzanie środków. Nie należy trwonić swoich sił 
na daremne przedsięwzięcia;

4.

Koncentracja wysiłku. Trzeba kierować swoje siły tam, 
gdzie jest to warte zachodu. Należy więc uporządkować 
swoje cele według hierarchii ich ważności: ustalić, które z 
nich mają charakter priorytetowy. 

background image

 

prof. dr hab. Eugeniusz Niedzielski

25

DZIESIĘĆ ZASAD REALIZACJI STRATEGII

5.

Spójność działaniaPlan działań poszczególnych funkcji 
przedsiębiorstwa musi być skoordynowany; nie powinien on 
zawierać sprzeczności między potrzebami w zakresie 
zasobów ludzkich i materialnych oraz finansowych

6.

Swoboda działaniaPlan realizacji nie powinien być zbyt 
sztywny. Trzeba pozostawić możliwość jego adaptacji w 
trakcie realizacji, stwarzać szanse dla inicjatywy i 
delegowania zadań, uprawnień i odpowiedzialności;

7.

Czas niezbędny do zrealizowania zamierzonych celów
Powinien być ustalany w sposób rzeczowy. Nieprzewidziane 
ważne trudności mogą opóźnić realizację celów, a zwłaszcza 
skierować uwagę na działania bieżące (codzienne).

background image

 

prof. dr hab. Eugeniusz Niedzielski

26

DZIESIĘĆ ZASAD REALIZACJI STRATEGII

8.

Obserwacja przebiegu realizacji. 

Otoczenie 

przedsiębiorstwa może ukrywać przykre niespodzianki. 

Jeśli zagrożenia nie zostały dostatecznie wcześnie 

uwzględnione, to mogą one wywrócić „do góry nogami” 

najlepiej przygotowane plany;

9.

Pracownicy. 

Od szefa do szeregowego członka zespołu są 

oni kluczami do sukcesu, dzięki ich kompetencjom (wiedzy 

i umiejętnościom) i ich wierze w powodzenie programu;

10.

System informacji. 

Powinien zapewniać niezbędne 

informacje dotyczące przebiegu i stopnia zaawansowania 

działań;

background image

 

prof. dr hab. Eugeniusz Niedzielski

27

POSTAWY ZGODNE ZE STRATEGIĄ

-

Wszyscy w tej firmie 

wiedzą

, jakie cele stawia sobie kierownictwo 

przedsiębiorstwa (informacja i interpretacja);

-

Wszyscy 

identyfikują

 się z taką wizją przedsiębiorstwa oraz z 

podstawową strategią prowadzącą w tym kierunku (przekonanie, 
włączenie do działania, motywacja) 

-

Wszyscy współpracownicy wiedzą, jaki specyficzny 

wkład

 mogą lub 

powinni wnieść w zależności od pełnionej funkcji (zadania, 
wytyczenie celów)

-

Współpracownicy wiedzą, w jakim stopniu osiągnęli swoje 

cele

-

Współpracownicy są zadowoleni, ponieważ otrzymują 

dochody

 

odpowiednie od wydajności oraz indywidualne, osobiste 

uznanie

 

(dochody, uznanie)

-

Współpracownicy, sami uznają, w jakim kierunku winni się 
dokształcać zawodowo i osobiście, by włączyć się w strategię 
przedsiębiorstwa i stale pracują nad swoim 

dalszym rozwojem

 

(poparcie, rozwój pracowników)

-

Współpracownicy zespołowo pracują 

wydajnie, lubią

 swoją pracę i 

utrzymują między sobą 

partnerskie

 stosunki (styl komunikacji i 

kierowania)

background image

 

prof. dr hab. Eugeniusz Niedzielski

28

GŁÓWNE CZYNNIKI PROCESÓW GLOBALIZACJI 

SEKTORÓW

PROCESY

GLOBALIZACJI

CZYNNIKI
KOSZTOWE

C

Z

Y

N

N

IK

I

K

O

N

K

U

R

E

N

C

Y

JN

E

CZYNNIKI
POLITYCZNE

C

Z

Y

N

N

IK

I

R

Y

N

K

O

W

E

Potrzeby klientów

Globalny popyt

Globalna dystrybucja

Marketing międzynarodowy

Globalne korzyści skali

Efekt doświadczenia

Obniżka kosztów transportu

Wzrost kosztów B + R

Zróżnicowanie kosztowe krajów

Eksport i import

Międzynarodowe współzależ- 
 ności gospodarcze

Wielonarodowi konkurenci

Globalizacja konkurencji

Polityka wolnego handlu

Normy techniczne

Jednolita reglamentacja

Wymiany handlowej

Liberalizacja przepisów

background image

 

prof. dr hab. Eugeniusz Niedzielski

29

WYMIARY GLOBALIZACJI Z PUNKTU WIDZENIA 

ZARZĄDZANIA

Zaawansowane technologie 

     w zakresie informacji      

                 i 

telekomunikacji, w tym 

internet

Globalna 
konkurencja

Megakonkurencja 

własności 

kapitału

Współpraca między 

przedsiębiorstwami   

      w skali  świata

Nowa 
polityka 
inwestycyjna

Gospodarowan
ie oparte na 
kapitale  
intelektualnym

GLOBALIZACJ
A

ZARZĄDZANIE 

PRZEDSIĘBIORST

-WEM

Zakres 

dostosowa

ń

Sposób 

dostosowań


Document Outline