Podział i charakterystyka substancji ,toksycznych, palnych, wybuchowych i promieniotwórczych

Podział substancji

toksycznych

Trucizny

Srodki

Szkodliwe

Środki

Praktycznie

Nieszkodliwe

Substancje

Toksyczne

Terminy

podstawowe

Próg wyczuwalności węchowej

–dana liczbowa

zwykle w mg/m

, określająca minimalna ilość

danej substancji w atmosferze, która może być

wyczuwalna przez zmysł człowieka, przy czym

wielkości te są różne co do rzędu wielkości.

Najwyższe dopuszczalne stężenie

(NDS)

– dana

liczbowa najczęściej w mg/m

oznaczająca taką

maksymalną ilość danej substancji w atmosferze

środowiska pracy człowieka, którą organizm

ludzki może wchłaniać w czasie jednej zmiany

roboczej bez skutków ubocznych. Mechanizm

obronny organizmu przez pozostałą część doby

jest w stanie zwalczyć szkodliwe działanie

toksyny.

Stężenie szkodliwe

dla zdrowia lub życia

człowieka w odniesieniu do pewnego okresu

oddziaływania: kilkunastu minut –dana liczbowa

najczęściej w mg/m

określająca taką ilość

związku chemicznego w atmosferze, przy której

może nastąpić u człowieka trwałe uszkodzenie

narządów organizmu, a nawet życia

Stężenie śmiertelne

– dana liczbowa

wyrażana najczęściej w mg/m

określająca taką

ilość

substancji chemicznej w atmosferze, w

której człowiek ulega śmiertelnemu zatruciu w

krótkim okresie czasu lub natychmiast.

Terminy

podstawowe c.d.



Zatrucie inhalacyjne

(drogi oddechowe) – zwykle

gazy, opary cieczy, lub ciał stałych (sublimacja).

Statystycznie ok. 90-95% zatruć.



Zatrucie dermalne

(przez skórę) – głównie ciała

stałe i

ciecze, także niektóre gazy i opary

łączące się

z wilgocią na skórze (gł. Bezwodniki

kwasów). Mechanizm zatrucia związany jest

zazwyczaj z polaniem powierzchni ciała.

Drogi zatruć substancjami

toksycznymi



Zatrucie doustne

(przewód pokarmowy) – ciała

stałe, ciecze, w nielicznych przypadkach gazy i

opary. Zwykle związane są z próbami

samobójczymi możliwe także przy

niedostatecznej higienie osobistej.

Właściwości fizyczne mające wpływ na

toksyczność danej substancji to:



Rozpuszczalność (np. w wodzie),



Stopień rozdrobnienia,



Ciśnienie cząstkowe gazów i par ( im większe tym

substancja jest bardziej toksyczna).

Drogi zatruć substancjami

toksycznymi c.d.

Im większa jest masa cząsteczkowa związku

tym większa jest jego toksyczność w obrębie

grupy związków o podobnym działaniu,

budowie tzw. szeregu homologicznym.

Rodzaje zatruć

Zatrucia ostre

- spowodowane wprowadzeniem od

organizmu jednorazowej odpowiedniej dawki

właściwej dla danej substancji, a objawy jej

oddziaływania na organizm są wyraźne

Zatrucia przewlekłe

– spowodowane

wprowadzeniem stosunkowo małych ilości substancji

chemicznej lecz przez dłuższy okres czasu, a objawy

widoczne mogą wystąpić dopiero po kilku miesiącach

lub latach

Zatrucia podostre

– mają charakter pośredni

Charakterystyka

podstawowych grup

związków chemicznych

Biorąc pod uwagę mechanizm działania

toksycznego na organizm ludzki substancje

chemiczne możemy podzielić na

- Substancje drażniące,

- Substancje duszące,

- Substancje narkotyczne,

- Substancje o dwuetapowym

działaniu.

Substancje drażniące

Są bardzo aktywne chemicznie, agresywne w

stosunku do błon śluzowych dróg oddechowych,

oczu i skóry w bezpośrednim zetknięciu. Wywołują

drażnienie, a następnie stany zapalne połączone z

ruchami obronnymi organizmu (wydzielanie śluzu,

wstrzymanie oddechu, symptomy utraty

świadomości. Są to np.

pary i gazy kwaśne, kwasy,

zasady, chlor, amoniak itp.

Substancje duszące

typ 1

Uniemożliwiają proces oddychania z powodu

obniżenia zawartości tlenu w powietrzu lub

pośrednio wskutek działania na krew i enzymy w

sposób inhibicyjny.

Są to np. azot, dwutlenek węgla

wodór, metan.

Granicznym stężeniem tlenu w powietrzu, przy

którym zaczynają się trudności w oddychaniem to

17 % obj. Wysiłek fizyczny potęguje te trudności

Substancje duszące

typ 2



Substancjami duszącymi

oddziaływującymi chemicznie na

hemoglobinę (blokując jej zdolności do

transportu i odwracalnego wiązania

tlenu) są:

cyjanowodór, nitryle, chlorany

nadmanganiany, nitrozwiązki i aminy.



Działanie tych toksyn jest

nieodwracalne

Substancje narkotyczne



Substancje te

charakteryzują się

silnym wpływem na ośrodkowy

(centralny) układ nerwowy, a w

szczególności korę mózgową.



Należą do nich :

etery, estry, węglowodory,

„aromatyczne” popularne

„rozpuszczalniki” benzen, ksylen,

aceton.

Substancje o dwuetapowym

działaniu



Cechą charakterystyczną

tych substancji jest to,

że

po wchłonięciu ich przez organizm odczuwalne są

przez pewien okres czasu skutki zatrucia, a po

odizolowaniu organizmu od toksyny samopoczucie

poprawia się aż do stanu normalnego. Dopiero po

upływie kilku lub kilkunastu godzin następuje

drugi etap mogący skończyć się nawet śmiercią

zwłaszcza w razie braku pomocy lekarskiej.



Substancjami tymi są:

tlenki azotu, fosgen,

siarkowodór, tlenek węgla.

cd Nr 14



Człowiek

, który miał kontakt z tego

rodzaju substancjami bez względu

na samopoczucie musi poddać się

obserwacji lekarskiej – hospitalizacji.

Pozwoli to na, w razie potrzeby,

natychmiastową fachową pomoc

lekarską.

Chemiczna systematyka

substancji

KWASY

ZASADY

NITROZWIĄZKI

AMNIOZWIĄZKI

CIECZE

ŁATWOPALNE

GAZY

SKROPLONE

CYJANOZWIĄZKI

ZWIĄZKI

BARU

ZWIĄZKI

RTĘCI

ZWIĄZKI

ARSENU

ZWIĄZKI

FLUORU

ZWIĄZKI

CHEMICZNE

Kwasy



Rozróżniamy kwasy organiczne i nieorganiczne



Podstawowe własności: Stan skupienia w war.

normalnych - ciecz,



Gęstość cieczy

: cięższe od wody ok..

1,5 –2 razy



Barwa

: bezbarwne (kw. techn. słomkowo-żółte),



Zapach

: ostry duszący,



Nad lustrem cieczy obecne są duszące ostre opary,



Rozpuszczalność

w wodzie: nieograniczona,



Palność: subst

. palne, w kontakcie z metalami

powodują ich „trawienie” z wydzielaniem wodoru

Działanie na organizm

ludzki



W kontakcie ze skórą silnie żrąco-parzący,



Niebezpieczny dla dróg oddechowych z

uwagi na żrące opary kwasów łączące się z

wilgocią tkanek organizmu powodujące ich

zniszczenie,



Szczególnie niszczące dla oczu,



Przy rozcieńczeniu zachować szczególną

ostrożność - różnice twardości.

Zasady - wodorotlenki - ługi



Stan skupienia w war. normalnych - ciecz lub ciało

stałe (w stanie płatków przy wysokim stężeniu)



Gęstość cieczy

: cięższe od wody oleiste,



Barwa: ciecz -

bezbarwne płatki – barwa biała,



Zapach:bez

zapachu,



Obecność oparów znikoma, jedynie w T> 100



Rozpuszczalność

w wodzie: ograniczona,



Palność

: niepalne, zagrożenie wybuchowe stważ.



Roztwory działające na:

Sn, Zn, Al. wydziel.

wodór.

Działanie na organizm ludzki



W zetknięciu ze skórą silnie żrąco-

parzący, w większym stopniu niż kwasy

powodując rozpuszczanie białka i

głębokie trudno gojące się rany.



Szczególnie chronić oczy.

Document Outline