LEKI PRZECIWPSYCHOTYCZNE
LEKI PRZECIWPSYCHOTYCZNE
LEKI PRZECIWPSYCHOTYCZNE
LEKI PRZECIWPSYCHOTYCZNE
PATOLOGIA SCHIZOFRENII
Objawy
Objawy
Pozytywne
Pozytywne
(inaczej "wytwórcze"),
(inaczej "wytwórcze"),
czyli dodatkowe
czyli dodatkowe
w stosunku do
w stosunku do
normalnego
normalnego
funkcjonowania)
funkcjonowania)
halucynacje
halucynacje
urojenia
urojenia
dziwacznych zachowań
dziwacznych zachowań
Negatywne
Negatywne
(zmniejszające zdolności
(zmniejszające zdolności
normalnego zachowania)
normalnego zachowania)
ubóstwa mowy (mutyzm)
ubóstwa mowy (mutyzm)
anhedonia – niezdolność do
anhedonia – niezdolność do
spontanicznego przeżywania
spontanicznego przeżywania
pozytywnych uczuć
pozytywnych uczuć
(np. radości, optymizmu)
(np. radości, optymizmu)
apatia
apatia
zobojętnienie
zobojętnienie
trudności prowadzenia
trudności prowadzenia
aktywności społecznej
aktywności społecznej
trudności w komunikacji
trudności w komunikacji
interpersonalnej
interpersonalnej
SZLAKI NERWOWE
SZLAKI NERWOWE
Szlak mezolimbiczny
Szlak mezolimbiczny
(objawy
(objawy
pozytywne
pozytywne
)
)
Szlak mezokortykalny
Szlak mezokortykalny
(objawy
(objawy
negatywne
negatywne
)
)
Szlak nigrostriatalny
Szlak nigrostriatalny
(działania
(działania
niepożądane
niepożądane
)
)
Szlak guzkowo-lejkowy
Szlak guzkowo-lejkowy
(działania
(działania
niepożądane
niepożądane
)
)
LEKI PRZECIWPSYCHOTYCZNE
LEKI PRZECIWPSYCHOTYCZNE
Mechanizm działania
Mechanizm działania
Blokowanie receptorów:
Blokowanie receptorów:
D
D
2
2
, D
, D
3
3
, D
, D
4
4
5-HT
5-HT
2
2
M
M
1
1
Alfa
Alfa
1
1
H
H
1
1
Agoniści NMDA
Agoniści NMDA
Szlak mezolimbiczny
Szlak mezolimbiczny
Układ mezolimbiczny –
Układ mezolimbiczny –
nadczynność
nadczynność
dopaminergiczna
dopaminergiczna
Szlak mezokortykalny –
Szlak mezokortykalny –
zwiększona aktywność
zwiększona aktywność
glutaminergiczna
glutaminergiczna
Związany z
Związany z
powstaniem objawów
powstaniem objawów
negatywnych
negatywnych
Prawdopodobnie
Prawdopodobnie
zwiększona aktywność
zwiększona aktywność
glutaminergiczna przy
glutaminergiczna przy
osłabionej transmisji
osłabionej transmisji
dopaminergicznej
dopaminergicznej
Blokowanie receptorów D2
Blokowanie receptorów D2
Szlak nigrostriatalny
Szlak nigrostriatalny
Szlak guzkowo-lejkowy
Szlak guzkowo-lejkowy
LEKI PRZECIWPSYCHOTYCZNE
LEKI PRZECIWPSYCHOTYCZNE
Mechanizm działania
Mechanizm działania
Blokowanie receptorów:
Blokowanie receptorów:
D
D
2
2
, D
, D
3
3
, D
, D
4
4
5-HT
5-HT
2
2
M
M
1
1
Alfa
Alfa
1
1
H
H
1
1
Agoniści NMDA
Agoniści NMDA
LEKI PRZECIWPSYCHOTYCZNE
LEKI PRZECIWPSYCHOTYCZNE
PODZIAŁ
PODZIAŁ
Klasyczne neuroleptyki
Klasyczne neuroleptyki
Atypowe neuroleptyki
Atypowe neuroleptyki
Antagoniści receptora D
Antagoniści receptora D
2
2
oraz 5-HT2
oraz 5-HT2
Antagoniści wielu
Antagoniści wielu
receptorów
receptorów
Agoniści receptora NMDA
Agoniści receptora NMDA
Chlorpromazyna
Chlorpromazyna
Sulpiryd, amisulpiryd
Sulpiryd, amisulpiryd
Risperidon,ziprazidon
Risperidon,ziprazidon
Olanzapina, klozapina
Olanzapina, klozapina
D-seryna, D-alanina
D-seryna, D-alanina
Neuroleptyk
Neuroleptyk
NEUROLEPTYKI KLASYCZNE
Chloropromazyna, haloperydol, perfenazyna, tiorydazyna
NEUROLEPTYKI ATYPOWE - RÓŻNICE
Mechanizm działania
Szybkość dysocjacji z
receptorem
dopaminergicznym
Działanie
antagonistyczno-
agonistyczne
Wpływ na transmisję
5-HT
Selektywność
działania
NEUROLEPTYKI ATYPOWE
NEUROLEPTYKI ATYPOWE
Małe ryzyko
objawów
pozapiramidowych
Większa
skuteczność
terapeutyczna
Korzystny wpływ na
zaburzenia
poznawczwe
Leki przeciwpsychotyczne-
Leki przeciwpsychotyczne-
klasyczne/atypowe
klasyczne/atypowe
Risperidon- neuroleptyk
Risperidon- neuroleptyk
atypowy
atypowy
Blokowanie
Blokowanie
receptorów
receptorów
dopaminowych
dopaminowych
D2
D2
Blokowanie
Blokowanie
receptorów
receptorów
serotoninowych
serotoninowych
5HT2
5HT2
co w
co w
konsekwencji
konsekwencji
zwiększa
zwiększa
uwalnianie
uwalnianie
DA
DA
w układzie
w układzie
mezokortykalnym
mezokortykalnym
NEUROLEPTYKI ATYPOWE
NEUROLEPTYKI ATYPOWE
Aripiprazol
Stabilizator transmisji dopaminergicznej
Częściowy agonista receptora D
2
pre- i
postsynaptycznego
Antagonizm – wysokie stężenie DA (płat
limbiczny)
Agonizm – małe stężenie DA (kora
przedczołowa)
LEKI PRZECIWPSYCHOTYCZNE-
DZIAŁANIA NIEPOŻĄDANE
Objawy związane z działaniem leków na
Objawy związane z działaniem leków na
o.u.n
o.u.n
Objawy ze strony układu krążenia
Objawy ze strony układu krążenia
Objawy ze strony układ krwiotwórczego i
Objawy ze strony układ krwiotwórczego i
krwi
krwi
Reakcje alergiczne
Reakcje alergiczne
Zaburzenia czynności wątroby
Zaburzenia czynności wątroby
Zaburzenia endokrynologiczne
Zaburzenia endokrynologiczne
Obwodowe objawy cholinolityczne
Obwodowe objawy cholinolityczne
LEKI PRZECIWPSYCHOTYCZNE-
DZIAŁANIA NIEPOŻĄDANE
Dystonie
Silne NL, pozajelitowo
Mężczyźni, pierwsza
terapia
Lęk, ból
Leczenie
Biperiden
BD
LEKI PRZECIWPSYCHOTYCZNE-
DZIAŁANIA NIEPOŻĄDANE
Akatyzja
Poczucie wewnętrznego
i somatycznego
niepokoju
Silne NL w dużych
dawkach
Leczenie
Beta-blokery
BD
Amantatyna
Klonidyna
Amitryptylina
LEKI PRZECIWPSYCHOTYCZNE-
LEKI PRZECIWPSYCHOTYCZNE-
DZIAŁANIA NIEPOŻĄDANE
DZIAŁANIA NIEPOŻĄDANE
Parkinsonizm
polekowy
20%
20%
Ludzie młodzi, kobiety
Ludzie młodzi, kobiety
Duże dawki silnych NL
Duże dawki silnych NL
Leczenie
Biperiden
Biperiden
Pridinol
Pridinol
Amantadyna
Amantadyna
3-6 tygodnie
3-6 tygodnie
Późne dyskinezy
Późne dyskinezy
LEKI PRZECIWPSYCHOTYCZNE-
LEKI PRZECIWPSYCHOTYCZNE-
DZIAŁANIA NIEPOŻĄDANE
DZIAŁANIA NIEPOŻĄDANE
Późne dyskinezy
Późne dyskinezy
Ryzyko wzrasta z czasem
Ryzyko wzrasta z czasem
leczenia
leczenia
Częściej u kobiet, w
Częściej u kobiet, w
starszym wieku, z
starszym wieku, z
uszkodzeniem o.u.n
uszkodzeniem o.u.n
Leczenie
Leczenie
Zmniejszenie dawki NL,
Zmniejszenie dawki NL,
zamiana na inny lek
zamiana na inny lek
Blokery kanałów
Blokery kanałów
wapniowych
wapniowych
Lewodopa
Lewodopa
Amantadyna
Amantadyna
Leki p/padaczkowe
Leki p/padaczkowe
LEKI PRZECIWPSYCHOTYCZNE- DZIAŁANIA
NIEPOŻĄDANE
Drgawki
Słabe neuroleptyki
Szybkość wzrostu dawki
Klozapina
Klozapina +
uszkodzenie o.u.n
Leczenie
Odstawienie leku na 24h
Redukcja dawki do ½
Kwas walproinowy
LEKI PRZECIWPSYCHOTYCZNE-
LEKI PRZECIWPSYCHOTYCZNE-
DZIAŁANIA NIEPOŻĄDANE
DZIAŁANIA NIEPOŻĄDANE
Zaburzenia
poznawcze
Zaburzenia uwagi,
pamięci, ocen i sądów
Klozapina –pogorsznie
pamięci wzrokowej
Risperidon, ziprazidon
–poprawa pamięci
LEKI PRZECIWPSYCHOTYCZNE-
LEKI PRZECIWPSYCHOTYCZNE-
DZIAŁANIA NIEPOŻĄDANE
DZIAŁANIA NIEPOŻĄDANE
Złośliwy zespół
Złośliwy zespół
neuroleptyczny
neuroleptyczny
Niska częstotliwość
Niska częstotliwość
występowania
występowania
Wysoka śmiertelność
Wysoka śmiertelność
Leczenie
Leczenie
Agoniści recetora D
Agoniści recetora D
Amantadyna
Amantadyna
Dantrolen
Dantrolen
BD
BD
LEKI PRZECIWPSYCHOTYCZNE-
DZIAŁANIA NIEPOŻĄDANE
Ośrodkowe działanie
cholinolityczne
Zaburzenia poznawcze,
zaburzenia świadomości
Silne działanie
cholinolityczne
chlorprotiksen,
klozapina, tiorydazyna
Redukcja lub
odstawienie leku
Depresja
Depresja towarzysząca
objawom wytwórczym
Depresja
popsychotyczna
Działanie
tymoleptyczne
amisulpiryd,
tiorydazyna,
lewomepromazyna,
chlorprotiksen
LEKI PRZECIWPSYCHOTYCZNE-
DZIAŁANIA NIEPOŻĄDANE
Hipotonia ortostatyczna
Noradrenalina
Selektywny agonista
alfa1- fenylefryna
Kardiotoksyczność
Słabe NL
Torsade de pointes-
mezoridazyna,
tioridazyna
LEKI PRZECIWPSYCHOTYCZNE-
DZIAŁANIA NIEPOŻĄDANE
Sedacja
Słabe neuroleptyki
Zmniejszenie w miarę
leczenia
lewomepromazyna,
klozapina
Pobudzenie
Flupentiksol, sulpiryd
W leczeniu BD lub
NL silnie uspokajające
w postaci depot
Cytochrom P450
Cytochrom P450
CYP1A2
CYP1A2
Substraty
Substraty
leki przeciwpsychotyczne,
leki przeciwpsychotyczne,
TPLP, BD
TPLP, BD
Inhibitory
Inhibitory
fluoksetyna, fluwoksamina,
fluoksetyna, fluwoksamina,
amiodaron, tiklpidyna,
amiodaron, tiklpidyna,
Induktory
Induktory
fenytoina, karbamazepina,
fenytoina, karbamazepina,
kofeina, nikotyna
kofeina, nikotyna
LEKI PRZECIWPSYCHOTYCZNE
Poprawa stanu psychicznego
Zmniejszenie nasilenia objawów
wytwórczych, pozytywnych i
negatywnych
Wpływ na napęd
psychoruchowy, lęk, nastrój
Działanie uspokajające i
zmniejszające zaburzenia
wegetatywne
Zapobieganie nawrotom choroby
Brak istotnego wpływu na
świadomość i zdolności
intelektualne