Dr hab. med. Piotr Prowans prof. PUM
Dr hab. med. Piotr Prowans prof. PUM
Oddział Kliniczny Chirurgii Plastycznej
Oddział Kliniczny Chirurgii Plastycznej
Endokrynologicznej i Ogólnej
Endokrynologicznej i Ogólnej
Lasery w medycynie estetycznej
Lasery w medycynie estetycznej
sem. 1
sem. 1
Laser
Laser
light amplification by stimulated emission
light amplification by stimulated emission
of radiation
of radiation
Wzmocnienie światła poprzez wymuszoną
Wzmocnienie światła poprzez wymuszoną
emisję promieniowania
emisję promieniowania
Podstawowe pojęcia
Podstawowe pojęcia
Absorpcja
Absorpcja
Emisja spontaniczna
Emisja spontaniczna
Emisja wymuszona
Emisja wymuszona
Relaksacja bezpromienista
Relaksacja bezpromienista
Absorpcja
Absorpcja
E
E
E
E
foton
foton
Emisja spontaniczna
Emisja spontaniczna
E
E
E
E
foton
foton
Emisja wymuszona
Emisja wymuszona
fotony mają ten sam kierunek,
fotony mają ten sam kierunek,
częstotliwość, fazę
częstotliwość, fazę
E
E
E
E
Foton
Relaksacja bezpromienna
Relaksacja bezpromienna
E
E
tu brak fotonu
tu brak fotonu
E
E
Foton o małej energii
Foton o małej energii
Fluorescencja
Fluorescencja
E
E
Bezpromieniste obniżenie energii atomu musi
Bezpromieniste obniżenie energii atomu musi
wywołać skutek -
wywołać skutek -
zasada zachowania energii
zasada zachowania energii
Ciecze i gazy: spadek energii kinetycznej
Ciecze i gazy: spadek energii kinetycznej
Ciała stałe: drgania sieci krystalicznej
Ciała stałe: drgania sieci krystalicznej
(fonon)
(fonon)
Ośrodkiem emitującym
Ośrodkiem emitującym
promieniowanie laserowe może być
promieniowanie laserowe może być
ciało stałe, ciecz, gaz
ciało stałe, ciecz, gaz
W laserach rubinowych kryształem jest
W laserach rubinowych kryształem jest
rubin
rubin
W laserach nierubinowych do kryształów
W laserach nierubinowych do kryształów
dodaje się pierwiastki ziem rzadkich: Nd,
dodaje się pierwiastki ziem rzadkich: Nd,
Pr, Tm, Gd, Ho, Er, Yb.
Pr, Tm, Gd, Ho, Er, Yb.
Laser rubinowy
Laser rubinowy
Długość fali laserów nierubinowych
Długość fali laserów nierubinowych
zależy od stosowanego pierwiastka
zależy od stosowanego pierwiastka
Gd: 0,31 mikro m.
Gd: 0,31 mikro m.
Nd: 1,064 mikro m.
Nd: 1,064 mikro m.
Dy: 2,36 mikro m.
Dy: 2,36 mikro m.
Lasery gazowe
Lasery gazowe
CO
CO
2
2
Dodatkowo stosuje się N
Dodatkowo stosuje się N
2
2
He
He
Azot umożliwia powstanie silniejszych
Azot umożliwia powstanie silniejszych
wzbudzeń
wzbudzeń
Hel stabilizuje wyładowania i przejście atomów
Hel stabilizuje wyładowania i przejście atomów
do poziomu podstawowego
do poziomu podstawowego
Zjawiska zachodzące po wniknięciu
Zjawiska zachodzące po wniknięciu
promieni lasera do tkanki
promieni lasera do tkanki
Odbicie
Odbicie
Rozproszenie
Rozproszenie
Transmisja
Transmisja
Absorpcja
Absorpcja
Efekty wywołane wnikaniem
Efekty wywołane wnikaniem
promieni lasera do tkanki
promieni lasera do tkanki
Efekty fototermiczne
Efekty fototermiczne
Efekty fotojonizacyjne
Efekty fotojonizacyjne
Efekty fotochemiczne
Efekty fotochemiczne
Efekty fototermiczne
Efekty fototermiczne
Gęstość mocy: 1-10
Gęstość mocy: 1-10
6
6
W/cm
W/cm
2
2
Impulsy: 1-kilka s /1-kilka 0,001s
Impulsy: 1-kilka s /1-kilka 0,001s
denaturacja koagulacja
denaturacja koagulacja
odparowanie
odparowanie
zwęglenie
zwęglenie
Efekty fotojonizujące
Efekty fotojonizujące
(fotoablacja)
(fotoablacja)
Gęstość mocy: 10
Gęstość mocy: 10
6
6
-10
-10
12
12
W/cm
W/cm
2
2
Impulsy: nano- pikosekundy
Impulsy: nano- pikosekundy
jonizacja plazma absorpcji
jonizacja plazma absorpcji
mikroeksplozja plazmy
mikroeksplozja plazmy
rozerwanie tkanki
rozerwanie tkanki
Efekty fotochemiczne
Efekty fotochemiczne
(biostymulacja)
(biostymulacja)
Gęstość mocy <1 W/cm
Gęstość mocy <1 W/cm
2
2
Impulsy 1s – kilka min.
Impulsy 1s – kilka min.
Rodzaje wiązki laserowej
Rodzaje wiązki laserowej
Ciągła
Ciągła
<1s>
<1s>
Pulsacyjna
Pulsacyjna
<450 mikro s>
<450 mikro s>
Prawie ciągła
Prawie ciągła
<60ns>
<60ns>
<20ns>
<20ns>
Q-switch
Q-switch
<10ns>
<10ns>
IPL
IPL
Intensywne źródło światła
Intensywne źródło światła
Światło: niekoherentne, polichromatyczne
Światło: niekoherentne, polichromatyczne
Właściwe długości uzyskuje się stosując filtry.
Właściwe długości uzyskuje się stosując filtry.
Elementy tkanek absorbujące
Elementy tkanek absorbujące
światło lasera
światło lasera
Chromofory:
Chromofory:
Hemoglobina
Hemoglobina
Melanina
Melanina
Kolagen
Kolagen
Woda
Woda
Usuwanie tkanki (termiczne)
Usuwanie tkanki (termiczne)
Wartość progowa gęstości promieniowania
Wartość progowa gęstości promieniowania
1- 500 mJ/mm
1- 500 mJ/mm
2
2
zależy od długości fali
zależy od długości fali
500
500
1
1
0,2 0,6 0,8 4 10 (mikrom)
0,2 0,6 0,8 4 10 (mikrom)
Fazy procesu termicznego
Fazy procesu termicznego
FazaI FazaII FazaIII
FazaI FazaII FazaIII
185
185
0
0
C-450
C-450
0
0
C
C
podgrzewanie
podgrzewanie
100
100
0
0
C wrzenie wody
C wrzenie wody
Ablacja
Ablacja
fotodysocjacja
fotodysocjacja
rozpad wiązań chemicznych
rozpad wiązań chemicznych
jonizacja (powstanie plazmy)
jonizacja (powstanie plazmy)
odparowanie tkanki
odparowanie tkanki
Zabiegi fotoodmładzania
Zabiegi fotoodmładzania
Regeneracja skóry
Regeneracja skóry
Wzrost napięcia skóry
Wzrost napięcia skóry
Wzrost ilości kolagenu
Wzrost ilości kolagenu
Usuwanie zmarszczek
Usuwanie zmarszczek
Usuwanie blizn potrądzikowych
Usuwanie blizn potrądzikowych
Typy fotoodmładzania
Typy fotoodmładzania
I – niszczenie komórek z barwnikiem oraz zamykanie
I – niszczenie komórek z barwnikiem oraz zamykanie
naczyń (podgrzanie w celu usunięcia zmian
naczyń (podgrzanie w celu usunięcia zmian
barwnikowych
barwnikowych
II – poprawa struktury skóry (podgrzanie kolagenu w
II – poprawa struktury skóry (podgrzanie kolagenu w
celu jego obkurczenia i wzrostu elastyczności)
celu jego obkurczenia i wzrostu elastyczności)
III – wygaszenie przewlekłych procesów zapalnych
III – wygaszenie przewlekłych procesów zapalnych
(terapia fotodynamiczna + krem fotouczulający kw. 5-
(terapia fotodynamiczna + krem fotouczulający kw. 5-
aminolewulinowy)
aminolewulinowy)
Różne techniki
Różne techniki
Techniki nieablacyjne: lasery, IPL, Diody
Techniki nieablacyjne: lasery, IPL, Diody
Techniki ablacyjne: Laser C0
Techniki ablacyjne: Laser C0
2
2
, Er YAG
, Er YAG
Techniki nieablacyjne
Techniki nieablacyjne
naskórek nieuszkodzony
naskórek nieuszkodzony
uszkodzenie kolagenu
uszkodzenie kolagenu
stymulacja fibroblastów
stymulacja fibroblastów
produkcja nowego kolagenu
produkcja nowego kolagenu
Lasery frakcyjne
Lasery frakcyjne
20% - 50% powierzchni
20% - 50% powierzchni
100
100
300 mikrom
300 mikrom
Lasery nieablacyjne
Lasery nieablacyjne
100 – 1000 punktów /cm
100 – 1000 punktów /cm
2
2
naskórek
naskórek
głębokość 0,5 – 2,5mm
głębokość 0,5 – 2,5mm
średnica 0,05 – 0,2mm
średnica 0,05 – 0,2mm
Uwagi kliniczne
Uwagi kliniczne
Mała średnica ogniska zmniejsza ryzyko
Mała średnica ogniska zmniejsza ryzyko
powikłań i efektów nieporządanych
powikłań i efektów nieporządanych
średnica 0,05 – 0,2mm
średnica 0,05 – 0,2mm
Grubość usuwanych zmian
Grubość usuwanych zmian
50 – 100 mikrom.
50 – 100 mikrom.
Strefa uszkodzeń do 600 mikrom.
Strefa uszkodzeń do 600 mikrom.
Lasery ablacyjne
Lasery ablacyjne
Uwagi kliniczne
Uwagi kliniczne
Skuteczność metod ablacyjnych do
Skuteczność metod ablacyjnych do
nieablacyjnych wynosi
nieablacyjnych wynosi
1 : 4
1 : 4
Metody nieablacyjne wymagają:
Metody nieablacyjne wymagają:
4 – 5 zabiegów co 4-5 tygodni
4 – 5 zabiegów co 4-5 tygodni
2 – 3 zabiegów co 6 miesięcy.
2 – 3 zabiegów co 6 miesięcy.
Przygotowanie chorego do zabiegu
Przygotowanie chorego do zabiegu
ablacyjnego
ablacyjnego
Ciemna karnacja (-)
Ciemna karnacja (-)
Bliznowce w wywiadzie (-)
Bliznowce w wywiadzie (-)
Unikanie UV 2-3 tyg. przed zabiegiem
Unikanie UV 2-3 tyg. przed zabiegiem
Tretynoina krem 0,025% lub 0,005% 2 – 6 tyg. przed
Tretynoina krem 0,025% lub 0,005% 2 – 6 tyg. przed
zabiegiem (przyspiesza naskórkowanie)
zabiegiem (przyspiesza naskórkowanie)
Wit. C 10% lub 15% (antyoksydant przyspiesza
Wit. C 10% lub 15% (antyoksydant przyspiesza
produkcję kolagenu)
produkcję kolagenu)
Odstawić aspirynę i NLPZ 10 dni przed zabiegiem
Odstawić aspirynę i NLPZ 10 dni przed zabiegiem
Ciprofloksacyna 1dzień przed i 14 dni po zabiegu
Ciprofloksacyna 1dzień przed i 14 dni po zabiegu
Acyklowir 1-3 dni przed i 7-10 dni po zabiegu
Acyklowir 1-3 dni przed i 7-10 dni po zabiegu
Znieczulenie nasiękowe, przewodowe, ogólne
Znieczulenie nasiękowe, przewodowe, ogólne
Zasady techniki zabiegu laser CO
Zasady techniki zabiegu laser CO
2
2
zacieranie 2 x 3x 2x zacieranie
zacieranie 2 x 3x 2x zacieranie
mocy
mocy
mocy
mocy
Jeżeli stosujemy 1 naświetlanie pozostawiamy naskórek
Jeżeli stosujemy 1 naświetlanie pozostawiamy naskórek
jako opatrunek
jako opatrunek
Przy 2 – 3 naświetlaniach po każdym usuwamy naskórek
Przy 2 – 3 naświetlaniach po każdym usuwamy naskórek
wilgotnym gazikiem
wilgotnym gazikiem
Usuwanie owłosienia (klatka piersiowa
Usuwanie owłosienia (klatka piersiowa
kończyny)
kończyny)
Anagen Katagen Telogen
Anagen Katagen Telogen
4 – 6 miesięcy 3 – 4 tygodni 9 miesięcy
4 – 6 miesięcy 3 – 4 tygodni 9 miesięcy
Zakres długości fali: 630,
Zakres długości fali: 630,
700,
700,
1200nm
1200nm
Głębokość penetracji światła 3 – 4 mm
Głębokość penetracji światła 3 – 4 mm
Uwagi kliniczne
Uwagi kliniczne
Jasna karnacja skóry, ciemne włosy
Jasna karnacja skóry, ciemne włosy
Dla włosów jasnych, rudych redukcja owłosienia 1 -3
Dla włosów jasnych, rudych redukcja owłosienia 1 -3
miesięcy
miesięcy
Ciemna karnacja skóry – kremy wybielające 1-2
Ciemna karnacja skóry – kremy wybielające 1-2
miesiące przed zabiegiem i po zabiegu
miesiące przed zabiegiem i po zabiegu
Ochrona przed UV
Ochrona przed UV
Dla pełnego efektu potrzeba czasem 5 – 6 zabiegów
Dla pełnego efektu potrzeba czasem 5 – 6 zabiegów
Zabieg jest bolesny (wrażliwość indywidualna) wymaga
Zabieg jest bolesny (wrażliwość indywidualna) wymaga
znieczulenia
znieczulenia
Gęstość mocy 10 – 40 J/cm
Gęstość mocy 10 – 40 J/cm
2
2
Można stosować IPL
Można stosować IPL
Usuwanie przebarwień i tatuaży
Usuwanie przebarwień i tatuaży
Plamy soczewicowate, piegi, hiperpigmentacje polekowe,
Plamy soczewicowate, piegi, hiperpigmentacje polekowe,
pozapalne
pozapalne
Chromofor: melanina
Chromofor: melanina
Wykorzystuje się lasery oraz IPL
Wykorzystuje się lasery oraz IPL
Gęstość mocy od 2 – 27 J/cm
Gęstość mocy od 2 – 27 J/cm
2
2
6 – 8 naświetlań
6 – 8 naświetlań
Tatuaże: czerwony, żółty, jasne kolory (-),
Tatuaże: czerwony, żółty, jasne kolory (-),
zielony (+-65%)
zielony (+-65%)
Gęstość mocy 6 - 12 J/cm
Gęstość mocy 6 - 12 J/cm
2
2
Zabiegi co 1 – 2 miesiące, gojenie ran 14 dni
Zabiegi co 1 – 2 miesiące, gojenie ran 14 dni