Interpretacja wyników

badań

laboratoryjnych

Klinika Propedeutyki Pediatrii i

Chorób Metabolicznych Kości

Materiały dla studentów

Morfologia krwi obwodowej



Na czczo, rano (po posiłku narasta

liczba leukocytów)



Pomocne badanie w rozpoznawaniu

chorób tj. niedokrwistość, skazy

krwotoczne, zakażenia, choroby

zapalne czy rozrostowe

Morfologia krwi obwodowej

infekcja

Morfologia krwi obwodowej

infekcja

Morfologia krwi obwodowej

Cechy charakterystyczne w okresie

poporodowym:



obecność form młodych w układzie czerwono-

i biało-krwinkowym (erytroblasty, mieloblasty,

promielocyty)



poliglobulia



nasilone procesy tworzenia krwinek

(duża liczba retikulocytów oraz obecność

erytroblastów)



wysokie stężenie erytropoetyny w surowicy krwi



wysokie wartości krwinek białych (skutek

stymulacji przez stres porodowy)

3 doba życia morfologia „noworodkowa”

przed skrzyżowaniem

Morfologia krwi obwodowej

Cechy charakterystyczne w pierwszych

dniach życia



Znika przesunięcie „w lewo” (brak

form młodych) w obrazie czerwono

i białokrwinkowym



Liczba krwinek białych ok. 5 doby

życia zmniejsza się nawet do połowy

wartości wyjściowej

Morfologia krwi obwodowej

2 TYDZIEŃ ŻYCIA



Zwiększenie liczby limfocytów



Zmniejszenie liczby neutrofilów



„

pierwsze skrzyżowanie” -

wyrównanie procentowego stosunku

limfocytów do neutrofilów



Zwiększenie liczby monocytów

Morfologia krwi obwodowej

I skrzyżowanie

Morfologia krwi obwodowej

1-2 MIESIĄC ŻYCIA

okres „niedokrwistości fizjologicznej

pierwszego kwartału”



Znaczne zmniejszanie się stężenia

hemoglobiny i liczby krwinek czerwonych

(zbyt małe tworzenie krwinek w stosunku do

szybkiego przyrostu masy ciała i objętości

krwi krążącej)



Niskie stężenie erytropoetyny



Obniżenie liczby retikulocytów

Morfologia krwi obwodowej

3-6 MIESIĄC ŻYCIA

okres „fizjologicznej niedokrwistości

niedobarwliwej”



Dalsze obniżanie się stężenia

hemoglobiny przy wysokiej erytropoezie

(retikulocyty 1,2-2,5 %)



Dysproporcja między niską wartością

hemoglobiny a wysoką wartością

hematokrytu



Krwinki niedobarwliwe i małe

Morfologia krwi obwodowej

NIEMOWLĘTA I MAŁE DZIECI



Ogólna liczba leukocytów wyższa niż u

dorosłych (od 5 do 12 tys/mm3)



Przewaga limfocytów we wzorze

odsetkowym (40-70%).najwyższe wartości

między 2. a 10. miesiącem życia –

„

fizjologiczna limfocytoza

”

Morfologia krwi obwodowej

WIEK PRZEDSZKOLNY



Powolne zmniejszanie liczby

limfocytów we krwi obwodowej



Tzw. „

drugie skrzyżowanie

”

wyrównanie liczby limfocytów i

neutrofilów przypada między 4 a 6

r.ż.

Morfologia krwi obwodowej

Pierwsze skrzyżowanie

Drugie skrzyżowanie

Morfologia krwi obwodowej

wiek

Hb g/dl

Htk %

Retikulo

cyty %

WBC w

mm3

Neutrofi

Limfocy

Kwaso-

chłonne

monocy

Krew

pępowi

nowa

16,8

(13,7-

20,1)

(45-65)

5,0

18 000

(9000-

30000)

61 (40-

80)

tydzień

16,5

(13-20)

50 (42-

66)

1,0

12000

(5000-

21000)

miesiąc

12,0

(31-41)

1,0

12 000

(6000-

18000)

6 mc-6

lat

(9,5-

14,5)

37 (33-

42)

1,0

10 000

(6000-

15000)

7-12 lat

13 (11-

16)

(34-40)

1,0

8000

(4500-

13500)

Morfologia krwi obwodowej

Pancytopenia po cyklu

chemioterapii

Morfologia krwi obwodowej

Dodatkowo pojawiła się
infekcja

Morfologia krwi obwodowej

Niedokrwistość śródinfekcyjna

Morfologia krwi obwodowej

Ten sam pacjent po zastosowaniu leków
krwiotwórczych

Mocz - Badanie Ogólne

Prawidłowy sposób pobrania materiału



do czystego naczynia / u niemowląt

do podklejonego specjalnego

woreczka



po starannym umyciu dziecka pod

bieżącą wodą



u chłopców konieczne jest

odprowadzenie napletka



barwa



odczyn (pH)



obecność białka, cukru, bilirubiny,

urobilinogenu, ciał ketonowych, krwi



badanie mikroskopowe osadu

Mocz - Badanie Ogólne

norma

prawie bezbarwny

–

ciemnożółty

zmiana zabarwienia związana z:

•

dietą np.: różowe po spożyciu

buraków

•

stosowanie leków

barwa moczu



mocz od początku

mętny

•

zakażenia układu moczowego

•

duża ilość moczanów



mocz barwy od

pomarańczowej do brunatnej

•

gorączka

•

odwodnienie

•

niedokrwistość hemolityczna



mocz barwy

czerwonej

•

hematuria (erytrocyturia)

•

hemoglobinurii



mocz barwy

ciemnobrązowej

•

wydalanie bilirubiny w żółtaczce miąższowej lub

zaporowej

odczyn (pH)

norma

lekko kwaśny, pH 6,2

0,5

zwiększenie pH

zakażenie dróg moczowych

dieta wegetariańska

norma

do 150 mg/db



w czasie gorączki



po wysiłku



wynik postawy stojącej

(białkomocz ortostatyczny)

białko

glukoza

norma

nieobecna (nb.)

Glikozuria

= obecność glukozy w moczu

wskazuje na

•

zwiększone stężenie glukozy we krwi

(przyczyna poza nerkowa)

•

uszkodzenie kanalika bliższego (przyczyna

nerkowa)

norma

bilirubina: (–)

urobilinogen: (+)



brak urobilinogenu żółtaczka

zaporowa



wzmożone wydalanie urobilinogenu

zwiększona hemoliza

uszkodzenie komórki wątrobowej

bilirubina i urobilinogen

norma

nieobecne (nb.)

Ketonuria



cukrzyca



głodzenie



uporczywe wymioty

ciała ketonowe

norma:

niewielka liczba komórek

i innych elementów upostaciowanych

(np. pojedyncze wałeczki szkliste)

badanie mikroskopowe

odwirowanego osadu

Leukocyturia

zakażenie dróg moczowych

Hematuria

(erytrocyturia)

choroby nerek

nieprawidłowości w drogach moczowych

Wałeczki

(skoagulowane białko, odlewy

kanalików)

białkomocz

badanie mikroskopowe

odwirowanego osadu

Sposób pobrania:



metoda środkowego

strumienia



cewnikowanie



nakłucie nadłonowe

Mocz - Badanie

Bakteriologiczne

BAKTERIOMOCZ:

– 10

/ ml zanieczyszczenie

– 10

/ ml

zakażenie

> 10

/ml

znamienny

bakteriomocz

Mocz - Badanie Ogólne

Wartości elektrolitów w surowicy u dzieci

Rodzaj

jonu

Zakres wartości referencyjnych dla dzieci

Jednostki tradycyjne

Jednostki

międzynarodowe SI

sód (Na)

135 – 145 mEq/l

135 – 145 mmol/l

potas (K)

3,6 – 5,5 mEq/l

3,6 – 5,5 mmol/l

wapń (Ca)

całkowity

9,0 – 10,5 mg/dl

(noworodki dolna granica

8,8)

2,25 – 2,62 mmol/l

(noworodki dolna

granica 2,15)

wapń

zjonizowan

y (Ca++)

4,8 – 4,92 mg/dl

1,12 – 1,23 mmol/l

fosfor

nieorganic

zny (P)

3,5 – 7,0 mg/dl

noworodki: 5 – 7

niemowlęta: 4-7

dzieci starsze: 3,5 – 5,5

1,13 – 2,26 mmol/l

noworodki: 1,61 – 2,26

niemowlęta: 1,29 – 2,26

dzieci starsze: 1,13 –

1,78

magnez

(Mg)

1,9 – 2, mg/dl

0,78 – 1,09

Hiponatremia <135mmol/l

Jest wyrazem względnego nadmiaru

wody w stosunku do sodu.

Przyczyny:



z odwodnienia

duża utrata Na i wody



z prawidłowym uwodnieniem

nadmierne wydzielanie hormonu

antydiuretycznego

wpływ niektórych leków



z przewodnieniem

upośledzona zdolność wydalnicza nerek

nadmierne podawanie płynów

bezelektrolitowych

Obraz kliniczny

(poza objawami choroby podstawowej)



objawy neurologiczne



obniżenie ciśnienia tętniczego krwi



ogólne osłabienie



nudności, wymioty

Hiponatremia <135mmol/l

Jest związana z utratą czystej wody lub

płynów hipotonicznych albo z

nadmierną podażą sodu.

Przyczyny:



utrata płynów przez skórę

nadmierne poty



utrata płynów przez przewód pokarmowy

wymioty

biegunka



utrata płynów przez nerki

moczówka prosta

przewlekła niewydolność nerek

zaburzenia przebiegające z hiperkalcemią lub

hipokaliemią

Hipernatremia >

145mmol/l

Przyczyny cd.:



nadmierna podaż sodu

karmienie niemowląt pełnym mlekiem

krowim lub nadmiernie solonymi

mieszankami

dializy

przedawkowanie dwuwęglanu sodu

(NaHCO

)

Hipernatremia >

145mmol/l

Obraz kliniczny



zwiększona pobudliwość nerwowa



wzmożenie odruchów ścięgnistych i napięcia

mięśni szkieletowych



skurcze mięśniowe



drgawki



objawy ze strony układu nerwowego

(śpiączka)

Hipernatremia >

145mmol/l

Przyczyny utraty potasu:



wymioty



biegunka



nadmiar endogennych hormonów

(hiperaldosteronizm, zespół Cushinga)



leki m.in.:

moczopędne, GKS-glikokortykosteroidy,

antybiotyki, środki przeczyszczające

Hipokaliemia < 3,6 mmol/l

może towarzyszyć:

pierwotnym zaburzeniom

metabolicznym

kwasica cewkowa proksymalna

kwasica cewkowa dystalna

wtórnym zaburzeniom metabolicznym

kwasica ketonowa

nadczynność tarczycy

zasadowica

zatrucia np.: barem

Hipokaliemia < 3,6 mmol/l

Obraz kliniczny



ze strony mięśnia sercowego:

•

częstoskurcz

•

skurcze dodatkowe

•

migotanie komór



ze strony mięśni poprzecznie prążkowanych:

•

osłabienie siły mięśniowej

•

porażenia



ze strony mięśni gładkich:

•

zaparcia, niedrożność porażenna

•

nietrzymanie moczu

Stan zagrożenia

życia !!!

Obraz kliniczny

cd.



upośledzenie czynności nerek

•

zaburzenia zagęszczania moczu



upośledzenie funkcji układu nerwowego



zachwianie równowagi kwasowo-zasadowej

(RKZ)

Hipokaliemia < 3,6 mmol/l

Hiperkaliemia > 5,5

mmol/l

Przyczyny:



nadmierna podaż potasu



zaburzone wydalanie przez nerki

•

ostra i przewlekła niewydolność nerek

•

defekty metaboliczne cewek nerkowych

•

hipoaldosteronizm



zwiększone uwalnianie z komórki

•

oparzenia

•

zespoły zmiażdżenia

•

Ostre zapalenie trzustki

•

Hemoliza

Obraz kliniczny



zwolnienie czynności serca



skurcze dodatkowe lub zaburzenia

przewodnictwa

(aż do zatrzymania krążenia)



skurcze pojedynczych grup mięśni

szkieletowych



uogólnione drgawki



zaburzenia neurologiczne (stany

splątania, parestezje)

Hiperkaliemia > 5,5

mmol/l

Przyczyny:



niedoczynność przytarczyc



niedobór magnezu



nadmierna podaż fosforanów



niedobory witaminy D

•

niedostateczna podaż (z pokarmem lub skutek

ZZW)

•

zahamowanie tworzenia się aktywnych

metabolitów (choroby miąższu wątroby,

przewlekła niewydolność nerek)



długotrwałe stosowanie GKS i leków

przeciwdrgawkowych



nadmierna utrata wapnia z moczem (tubulopatie)



zwiększone odkładanie się soli wapnia w tkankach

Hipokalcemia < 2,25 mmol/l

Hipokalcemia < 2,25

mmol/l

Obraz kliniczny



Tężyczka

zespół objawów nadpobudliwości

nerwowo - mięśniowej

•

Tężyczka jawna

: napad drgawek uogólnionych

lub ogniskowych; u starszych dzieci: kurcz głośni,

skurcze stopowo-nadgarstkowe, skurcz oskrzeli

•

Tężyczka utajona

stan potencjalnego

zagrożenia napadem; rozpoznanie: (+) objawy

Chvostka lub Trousseau.



Przebieg bezobjawowy

np. u chorych z niewydolnością nerek

Przyczyny:



przedawkowanie lub nadwrażliwość na

witaminę D



długotrwałe unieruchomienie



pierwotna nadczynność przytarczyc



nadczynność tarczycy



inne zaburzenia przebiegające ze

zwiększoną resorpcją kości.

Hiperkalcemia >2,65

mmol/l

Obraz kliniczny



ze strony nerek

•

wielomocz

•

hiperkalciuria, hiperkaliuria

•

wapnica i/lub kamica nerek



ze strony układu nerwowego

•

senność, śpiączka

•

adynamia,

•

porażenie mięśni np. twarzy

•

osłabienie odruchów ścięgnistych



ze strony serca

•

częstoskurcz

•

inne niemiarowości

Hiperkalcemia >2,65

mmol/l

Hipofosfatemia

Przyczyny:



zwiększone wydalanie fosforanów z

moczem

•

nadczynność przytarczyc

•

niedobór witaminy D

•

Tubulopatie



niedostateczna podaż

(z pokarmem lub

skutek ZZW, obecność leków wiążących

fosforany)

Obraz kliniczny



Krzywica niedoborowa



upośledzenie funkcji nerek, wątroby i

mięśni szkieletowych

Hipofosfatemia

Przyczyny:



przedawkowanie witaminy D

(zwiększone wchłanianie fosforanów z przewodu

pokarmowego

i zmniejszone wydalanie z moczem)



okresy przyspieszonego wzrastania

(związane z zwiększonym wydzielaniem hormonu

wzrostu)



karmienie niemowląt mlekiem krowim

bogatym w fosforany



niedoczynność przytarczyc



kwasica z odwodnieniem



ostra i przewlekła niewydolność nerek

Hiperfosfatemia

Obraz kliniczny



zahamowanie sytntezy aktywnych

metabolitów witaminy D



obniżenie kalcemi drgawki

tężyczkowe

Hiperfosfatemia

Przyczyny:



niedostateczna podaż

(z pokarmem lub skutek

ZZW)



przewlekła niewydolność nerek z

wielomoczem,



kwasica cewkowa



choroby trzustki



często + hiperkalcemia

Hipomagnezemia <0,78

mmol/l

Obraz kliniczny



zwiększona pobudliwość nerwowo-

mięśniowa



rzadko Tężyczka



zwiększenie pobudliwości mięśnia sercowego



obniżenie odporności organizmu



ogólne osłabienie



bóle głowy



brak łaknienia

Hipomagnezemia <0,78

mmol/l

Występuje rzadko, może towarzyszy

poważnym zaburzeniom

metabolicznych,

często + hiperkaliemia.

Hipermagnezemia > 1,1

mmol/l

FOSFATAZA ZASADOWA



Enzym składający się z kilku frakcji

(izoenzym kostny, wątrobowy,

jelitowy)



W okresie intensywnego wzrostu

frakcja kostna może stanowić 100%

enzymu



N:100-350 IU ( w zależności od

metody)

FOSFATAZA ZASADOWA

Podwyższona

aktywność FZ:



Stany wzmożonej

przebudowy kostnej



Krzywica



Gojenie się złamań



Okresy przyspieszonego

rozwoju somatycznego

(wcześniaki,

niemowlęta, okres

pokwitania)



Choroby wątroby

Obniżona
aktywność FZ:

Hiperwitaminoza D
Fluoroza
Wrodzona
hipofosfatazja
Niedobór magnezu
(aktywator FZ)

GLUKOZA

Wartości referencyjne 3,3-6,6 mmol/l

(60-120 mg/dl)

HIPOGLIKEMIA

- stan zmniejszonego

stężenia glukozy w surowicy, poniżej

2,2 mmol/l=40 mg/dl

HIPERGLIKEMIA

–stan zwiększonego

stężenia glukozy w surowicy, powyżej

126 mg/dl



OBJAWY

: senność aż do utraty kontaktu z

otoczeniem, drżenia i drgawki, bladość pocenie się,

uczucie głodu, tachykardia, ból głowy, zaburzenia

koncentracji, podwójne widzenie



Przyczyny hipoglikemii



Hormonalne (hiperinsulinizm, niedoczynność

tarczycy)



Bloki enzymatyczne (galakozemia, fruktozemia,

glikogenozy)



Genetycznie uwarunkowane zespoły metaboliczne

(tyrozynemia, choroba syropu klonowego)



Upośledzenie wchłaniania jelitowego



Uszkodzenie wątroby i mózgu



U noworodka: nieproporcjonalny wyrzut insuliny

(erystoblastoza płodowa, dziecko matki z cukrzycą),

wyczerpaniem zapasów (wcześniaki), zwiększone

zużycie kalorii( stres, oziębienie, niedotlenienie)

HIPERGLIKEMIA



Cukrzyca



Egzogenny lub endogenny nadmiar

glikokortykosteroidów



Nadczynność przysadki ze

zwiększonym wydzielaniem ACTH lub

hormonu wzrostu

Równowaga kwasowo-

zasadowa



Składowa metaboliczna (stężenie

wodorowęglanów)



Składowa oddechowa (ciśnienie parcjalne

CO2)



Wzór Hendersona-Hasselbacha

pH = HCO3/(pCO

)

Prawidłowa wartość pH krwi tętniczej lub

arterializowanej krwi włośniczkowej waha się

od 7,36-7,44.

Ciśnienie parcjalne tlenu

pO2



U najmłodszych dzieci (wcześniaki,

noworodki donoszone) wartości

między 50-80 mm Hg świadczą o

wystarczającym utlenowaniu



Od 1 miesiąca życia powinno wynosić

95 mm Hg.

Ciśnienie parcjalne dwutlenku

węgla pCO2



33-44 mm Hg (4,38-5,85 kPa)



Zależne od funkcji płuc oraz układu

sercowo-naczyniowego



Interpretacja wyniku pCO2 wymaga

znajomości pH krwi oraz stężenia

wodorowęglanów



Stężenie wodorowęglanów odpowiada

aktualnemu stężeniu HCO3- w osoczu, które

wynosi w warunkach prawidłowych 22-28

mmol/l

pH=



Kwasica metaboliczna

–

pierwotnie HCO3- (biegunki)



Kwasica oddechowa

pierwotnie pCO2 (zapalenie płuc)



Zasadowica metaboliczna

pierwotnie HCO3- (zwężenie

odźwiernika)



Zasadowica oddechowa

pierwotnie pCO2 (hiperwentylacja-ból)

HCO3-

pCO
2



morfologia krwi (



leukocytów, wzór

odsetkowy przesunięcie w lewo)



Białka ostrej fazy:

•

CRP

•

PCT - prokalcytonina



Wskaźniki specyficzne (np. RF – czynnik

reumatoidalny)

Wskaźniki ostrej fazy

CRP

Białko C reaktywne

podwyższone

infekcje bakteryjne, posocznicy

(nieznaczny wzrost lub brak w infekcjach

wirusowych)

SIRS i inne stany zapalne

PCT

- prokalcytonina

podwyższona

wczesna diagnostyka infekcji bakteryjnych

infekcje grzybicze i pasożytnicze

Wskaźniki ostrej fazy

Opadanie krwinek czerwonych

(odczyn Biernackiego)

Norma: 10

podwyższone

infekcje

stany zapalne

nowotwory

gammapatie monoklonalne (np. szpiczak

mnogi)

kolagenozy

zespół nerczycowy

obniża się w policytemii

Wskazania do nakłucia

lędźwiowego:



Obecne objawy oponowe



Białaczka – wykluczenie zajęcia OUN,

podanie dokanałowe leków

Płyn mózgowo-rdzeniowy

pobranie - nakłucie lędźwiowe

Płyn mózgowo-rdzeniowy -

nakłucie lędźwiowe

Płyn mózgowo-rdzeniowy

–

wynik prawidłowy

barwa

bezbarwny

pleocyto

< 5 w 1 mm

100%

jednojądrzastyc

h (limfocytów)

białko

20 – 45 mg/dl

glukoza

50 – 75 mg / dl

(75% wartości

we krwii)

chlorki

120 – 130 mEq/l

Płyn mózgowo-rdzeniowy –

diagnostyka różnicowa zapalenia opon

mózgowo-rdzeniowych

pleocytoza

(kom w 1

)

rodzaj

komórek

białko

glukoza

ropne



granulocyty





wirusowe



limfocyty

N lub



gruźlicze



limfocyty



grzybicze



limfocyty



Płyn mózgowo-rdzeniowy

Document Outline

Slide 1
Slide 2
Slide 3
Slide 4
Slide 5
Slide 6
Slide 7
Slide 8
Slide 9
Slide 10
Slide 11
Slide 12
Slide 13
Slide 14
Slide 15
Slide 16
Slide 17
Slide 18
Slide 19
Slide 20
Slide 21
Slide 22
Slide 23
Slide 24
Slide 25
Slide 26
Slide 27
Slide 28
Slide 29
Slide 30
Slide 31
Slide 32
Slide 33
Slide 34
Slide 35
Slide 36
Slide 37
Slide 38
Slide 39
Slide 40
Slide 41
Slide 42
Slide 43
Slide 44
Slide 45
Slide 46
Slide 47
Slide 48
Slide 49
Slide 50
Slide 51
Slide 52
Slide 53
Slide 54
Slide 55
Slide 56
Slide 57
Slide 58
Slide 59
Slide 60
Slide 61
Slide 62
Slide 63
Slide 64
Slide 65
Slide 66
Slide 67
Slide 68
Slide 69
Slide 70
Slide 71
Slide 72
Slide 73
Slide 74
Slide 75
Slide 76
Slide 77
Slide 78
Slide 79
Slide 80