Przewlekła obturacyjna choroba 

Przewlekła obturacyjna choroba 

płuc (POChP)

płuc (POChP)

   

   

Jest to stan chorobowy, charakteryzujący 

Jest to stan chorobowy, charakteryzujący 

się 

niecałkowicie 

odwracalnym 

się 

niecałkowicie 

odwracalnym 

ograniczeniem przepływu powietrza przez 

ograniczeniem przepływu powietrza przez 

drogi 

oddechowe. 

To 

ograniczenie 

drogi 

oddechowe. 

To 

ograniczenie 

przepływu 

 

ma 

zwykle 

charakter 

przepływu 

 

ma 

zwykle 

charakter 

postępujący 

i 

towarzyszy 

mu 

postępujący 

i 

towarzyszy 

mu 

nieprawidłowa odpowiedź zapalna płuc na 

nieprawidłowa odpowiedź zapalna płuc na 

szkodliwe  pyły  i  gazy  (najważniejsza 

szkodliwe  pyły  i  gazy  (najważniejsza 

przyczyna - dym tytoniowy).

przyczyna - dym tytoniowy).

 

 

 

 

Przewlekła obturacyjna choroba 

Przewlekła obturacyjna choroba 

płuc (POChP)

płuc (POChP)

w Polsce choruje ok. 10% populacji po 

w Polsce choruje ok. 10% populacji po 

40 r.ż.

40 r.ż.

umieralność szacuje się na ok.17000 

umieralność szacuje się na ok.17000 

zgonów rocznie

zgonów rocznie

 

 

 

 

Przewlekła obturacyjna choroba 

Przewlekła obturacyjna choroba 

płuc (POChP)

płuc (POChP)

Czynniki ryzyka:

Czynniki ryzyka:

najważniejszy czynnik ryzyka to 

najważniejszy czynnik ryzyka to 

palenie 

palenie 

tytoniu

tytoniu

narażenie zawodowe na pyły i substancje 

narażenie zawodowe na pyły i substancje 

chemiczne

chemiczne

zanieczyszczenie powietrza atmosferycznego

zanieczyszczenie powietrza atmosferycznego

genetycznie uwarunkowany niedobór 

genetycznie uwarunkowany niedobór 

α

α

1-

1-

antytrypsyny

antytrypsyny

mała masa urodzeniowa

mała masa urodzeniowa

nawracające zakażenia ukł. oddechowego w 

nawracające zakażenia ukł. oddechowego w 

dzieciństwie

dzieciństwie

 

 

 

 

Przewlekła obturacyjna choroba 

Przewlekła obturacyjna choroba 

płuc (POChP)

płuc (POChP)

     

     

Ograniczenie  przepływu  powietrza  przez 

Ograniczenie  przepływu  powietrza  przez 

drogi 

oddechowe 

jest 

wynikiem 

drogi 

oddechowe 

jest 

wynikiem 

zwiększenia obturacji w małych oskrzelach i 

zwiększenia obturacji w małych oskrzelach i 

oskrzelikach  oraz  spadku  podatności  płuc 

oskrzelikach  oraz  spadku  podatności  płuc 

wskutek  zmian  rozedmowych  (rozedma  to 

wskutek  zmian  rozedmowych  (rozedma  to 

zwiększenie 

przestrzeni 

powietrznych 

zwiększenie 

przestrzeni 

powietrznych 

położonych 

dystalnie 

od 

oskrzelika 

położonych 

dystalnie 

od 

oskrzelika 

końcowego 

ze 

zniszczeniem 

ścian 

końcowego 

ze 

zniszczeniem 

ścian 

pęcherzyków płucnych).

pęcherzyków płucnych).

 

 

 

 

Przewlekła obturacyjna choroba 

Przewlekła obturacyjna choroba 

płuc (POChP)

płuc (POChP)

bezpośrednie przyczyny obturacji to:

bezpośrednie przyczyny obturacji to:

-

zwłóknienie ściany i zwężenie małych 

zwłóknienie ściany i zwężenie małych 

oskrzeli      i oskrzelików

oskrzeli      i oskrzelików

-

utrata właściwości sprężystych płuc 

utrata właściwości sprężystych płuc 

wskutek zniszczenia pęcherzyków 

wskutek zniszczenia pęcherzyków 

płucnych

płucnych

-

wypełnienie światła oskrzeli przez komórki 

wypełnienie światła oskrzeli przez komórki 

zapalne, śluz i wysięk

zapalne, śluz i wysięk

-

skurcz mięśni gładkich oskrzeli

skurcz mięśni gładkich oskrzeli

 

 

 

 

Przewlekła obturacyjna choroba 

Przewlekła obturacyjna choroba 

płuc (POChP)

płuc (POChP)

Objawy podmiotowe:

Objawy podmiotowe:

-

przewlekły kaszel, występujący okresowo lub 

przewlekły kaszel, występujący okresowo lub 

codziennie, często przez cały dzień, rzadko 

codziennie, często przez cały dzień, rzadko 

wyłącznie   w nocy

wyłącznie   w nocy

-

przewlekłe odkrztuszanie plwociny, 

przewlekłe odkrztuszanie plwociny, 

największe po przebudzeniu

największe po przebudzeniu

-

duszność, początkowo wysiłkowa, nasilająca 

duszność, początkowo wysiłkowa, nasilająca 

się z upływem czasu, wreszcie spoczynkowa

się z upływem czasu, wreszcie spoczynkowa

 

 

 

 

Przewlekła obturacyjna choroba 

Przewlekła obturacyjna choroba 

płuc (POChP)

płuc (POChP)

Objawy przedmiotowe:

Objawy przedmiotowe:

-

wdechowe ustawienie klatki piersiowej 

wdechowe ustawienie klatki piersiowej 

(klatka piersiowa beczkowata)

(klatka piersiowa beczkowata)

-

zmniejszoną ruchomość oddechowa przepony

zmniejszoną ruchomość oddechowa przepony

-

wypuk nadmiernie jawny

wypuk nadmiernie jawny

-

ściszony szmer pęcherzykowy

ściszony szmer pęcherzykowy

-

wydłużony czas wydechu, zwłaszcza 

wydłużony czas wydechu, zwłaszcza 

nasilonego

nasilonego

-

osłuchowo świsty lub furczenia

osłuchowo świsty lub furczenia

 

 

 

 

Przewlekła obturacyjna choroba 

Przewlekła obturacyjna choroba 

płuc (POChP)

płuc (POChP)

-

używanie dodatkowych mięśni 

używanie dodatkowych mięśni 

oddechowych

oddechowych

-

zaciąganie międzyżebrzy podczas 

zaciąganie międzyżebrzy podczas 

wdechu

wdechu

-

wydech przez „zasznurowane 

wydech przez „zasznurowane 

usta”

usta”

-

utrata masy ciała

utrata masy ciała

 

 

 

 

Przewlekła obturacyjna choroba 

Przewlekła obturacyjna choroba 

płuc (POChP)

płuc (POChP)

Badania pomocnicze:

Badania pomocnicze:

-

spirometria (FEV1/FVC < 70%, po inhalacji 

spirometria (FEV1/FVC < 70%, po inhalacji 

leku rozszerzającego oskrzela)

leku rozszerzającego oskrzela)

-

zmniejszenie tolerancji wysiłku

zmniejszenie tolerancji wysiłku

-

RTG klatki piersiowej

RTG klatki piersiowej

-

TK klatki piersiowej

TK klatki piersiowej

-

morfologia (HCT >55%)

morfologia (HCT >55%)

-

pulsoksymetria i gazometria krwi tętniczej

pulsoksymetria i gazometria krwi tętniczej

-

posiew plwociny

posiew plwociny

-

badania w kierunku niedoboru 

badania w kierunku niedoboru 

α

α

1-

1-

antytrypsyny

antytrypsyny

 

 

 

 

Przewlekła obturacyjna choroba 

Przewlekła obturacyjna choroba 

płuc (POChP)

płuc (POChP)

     

     

Zagrożenie  zgonem  w  POChP 

Zagrożenie  zgonem  w  POChP 

przewiduje 

się 

na 

podstawie 

przewiduje 

się 

na 

podstawie 

wskaźnika BODE:

wskaźnika BODE:

   

   

B – BMI

B – BMI

   

   

O – obstruction (FEV1)

O – obstruction (FEV1)

   

   

D – dyspnoe 

D – dyspnoe 

   

   

E – exercise

E – exercise

 

 

 

 

Przewlekła obturacyjna choroba 

Przewlekła obturacyjna choroba 

płuc (POChP)

płuc (POChP)

„

„

sini dmuchacze” 

sini dmuchacze” 

-

mały napęd oddechowy

mały napęd oddechowy

-

dość dobra tolerancja wysiłku

dość dobra tolerancja wysiłku

-

hipoksemia i hiperkapnia

hipoksemia i hiperkapnia

 „

 „

różowi sapacze”

różowi sapacze”

-

duży napęd oddechowy

duży napęd oddechowy

-

hpierwentylacja (prawidłowy skład krwi)

hpierwentylacja (prawidłowy skład krwi)

-

stała duszność 

stała duszność 

-

zła tolerancja wysiłku

zła tolerancja wysiłku

 

 

 

 

Przewlekła obturacyjna choroba 

Przewlekła obturacyjna choroba 

płuc (POChP)

płuc (POChP)

Różnicowanie:

Różnicowanie:

-

astma (10% przypadków 

astma (10% przypadków 

współistnieje ze sobą)

współistnieje ze sobą)

-

zastoinowa niewydolność serca

zastoinowa niewydolność serca

-

gruźlica

gruźlica

-

rozstrzenie oskrzeli

rozstrzenie oskrzeli

-

zarostowe zapalenie oskrzelików

zarostowe zapalenie oskrzelików

 

 

 

 

Przewlekła obturacyjna choroba 

Przewlekła obturacyjna choroba 

płuc (POChP)

płuc (POChP)

Leczenie:

Leczenie:

1)

1)

całkowite zaprzestanie palenia tytoniu

całkowite zaprzestanie palenia tytoniu

2)

2)

leczenie przewlekłe: farmakologiczne 

leczenie przewlekłe: farmakologiczne 

oraz leczenie tlenem

oraz leczenie tlenem

3)

3)

leczenie zaostrzeń

leczenie zaostrzeń

4)

4)

leczenie operacyjne

leczenie operacyjne

5)

5)

rehabilitacja

rehabilitacja

 

 

 

 

Przewlekła obturacyjna choroba 

Przewlekła obturacyjna choroba 

płuc (POChP)

płuc (POChP)

Leczenie farmakologiczne:

Leczenie farmakologiczne:

-

leki rozszerzające oskrzela:

leki rozszerzające oskrzela:

β

β

2-mimetyki

2-mimetyki

leki przeciwcholinergiczne

leki przeciwcholinergiczne

metyloksantyny

metyloksantyny

-

glikokortykosterydy

glikokortykosterydy

-

opioidy (w bardzo zaawansowanym stadium)

opioidy (w bardzo zaawansowanym stadium)

-

antybiotyk (w zaostrzeniu z nadkażeniem 

antybiotyk (w zaostrzeniu z nadkażeniem 

bakteryjnym)

bakteryjnym)

 

 

 

 

Przewlekła obturacyjna choroba 

Przewlekła obturacyjna choroba 

płuc (POChP)

płuc (POChP)

Leczenie tlenem:

Leczenie tlenem:

DLT (domowe leczenie tlenem)

DLT (domowe leczenie tlenem)

1)

1)

PaO2 < 55 mmHg lub SaO2 < 88 

PaO2 < 55 mmHg lub SaO2 < 88 

%

%

2)

2)

PaO2 56-60 mmHg ale występują 

PaO2 56-60 mmHg ale występują 

objawy nadciśnienia płucnego, 

objawy nadciśnienia płucnego, 

obrzęki obwodowe lub Hct >55%

obrzęki obwodowe lub Hct >55%

 

 

 

 

Przewlekła obturacyjna choroba 

Przewlekła obturacyjna choroba 

płuc (POChP)

płuc (POChP)

Przyczyny zaostrzeń:

Przyczyny zaostrzeń:

-

zakażenie układu oddechowego

zakażenie układu oddechowego

-

zanieczyszczenie powietrza

zanieczyszczenie powietrza

-

zatorowość płucna

zatorowość płucna

-

odma opłucnowa

odma opłucnowa

-

płyn w jamie opłucnej

płyn w jamie opłucnej

-

niewydolność serca

niewydolność serca

-

złamanie żeber i inne urazy klp

złamanie żeber i inne urazy klp

-

leki (

leki (

β

β

-blokery, uspokajające i nasenne)

-blokery, uspokajające i nasenne)

 

 

 

 

Przewlekła obturacyjna choroba 

Przewlekła obturacyjna choroba 

płuc (POChP)

płuc (POChP)

Ciężkość zaostrzeń:

Ciężkość zaostrzeń:

-

stopień I – można leczyć 

stopień I – można leczyć 

ambulatoryjnie

ambulatoryjnie

-

stopień II – konieczna 

stopień II – konieczna 

hospitalizacja

hospitalizacja

-

stopień III – leczenie na OIT

stopień III – leczenie na OIT

 

 

 

 

Przewlekła obturacyjna choroba 

Przewlekła obturacyjna choroba 

płuc (POChP)

płuc (POChP)

Leczenie operacyjne:

Leczenie operacyjne:

1)

1)

wycięcie pęcherzy rozedmowych 

wycięcie pęcherzy rozedmowych 

(bullektomia)

(bullektomia)

2)

2)

operacje zmniejszania objętości 

operacje zmniejszania objętości 

płuc

płuc

3)

3)

przeszczepienie płuc

przeszczepienie płuc

 

 

 

 

Przewlekła obturacyjna choroba 

Przewlekła obturacyjna choroba 

płuc (POChP)

płuc (POChP)

Rehabilitacja:

Rehabilitacja:

-

ćwiczenia oddechowe

ćwiczenia oddechowe

-

ogólnousprawniające ćwiczenia 

ogólnousprawniające ćwiczenia 

fizyczne

fizyczne

-

edukacja chorego i jego bliskich

edukacja chorego i jego bliskich

-

odzwyczajanie od palenia tytoniu

odzwyczajanie od palenia tytoniu

-

wsparcie psychiczne

wsparcie psychiczne

-

poradnictwo w zakresie żywienia

poradnictwo w zakresie żywienia

 

 

 

 

Przewlekła obturacyjna choroba 

Przewlekła obturacyjna choroba 

płuc (POChP)

płuc (POChP)

Powikłania:

Powikłania:

1)

1)

nadciśnienie płucne i 

nadciśnienie płucne i 

niewydolność prawej komory 

niewydolność prawej komory 

serca

serca

2)

2)

żylna choroba zakrzepowo-

żylna choroba zakrzepowo-

zatorowa

zatorowa

3)

3)

depresja i zaburzenia lękowe

depresja i zaburzenia lękowe

 

 

 

 

ASTMA

ASTMA

     

     

To  przewlekła  choroba  zapalna  dróg 

To  przewlekła  choroba  zapalna  dróg 

oddechowych,  w  której  uczestniczy  wiele 

oddechowych,  w  której  uczestniczy  wiele 

komórek 

i 

substancji 

przez 

nie 

komórek 

i 

substancji 

przez 

nie 

uwalnianych.  Przewlekłe  zapalenie  jest 

uwalnianych.  Przewlekłe  zapalenie  jest 

przyczyna 

nadreaktywności 

oskrzeli, 

przyczyna 

nadreaktywności 

oskrzeli, 

prowadzącej  do  nawracających  epizodów 

prowadzącej  do  nawracających  epizodów 

świszczącego  oddechu,  duszności,  uczucia 

świszczącego  oddechu,  duszności,  uczucia 

ściskania  w  klatce  piersiowej  i  kaszlu, 

ściskania  w  klatce  piersiowej  i  kaszlu, 

występujących  szczególnie  w  nocy  i  nad 

występujących  szczególnie  w  nocy  i  nad 

ranem. 

ranem. 

 

 

 

 

ASTMA

ASTMA

Klasyfikacja ze względu na:

Klasyfikacja ze względu na:

1)

1)

etiologię:

etiologię:

-

alergiczna

alergiczna

-

niealergiczna

niealergiczna

2)

2)

przebieg:

przebieg:

-

sporadyczna

sporadyczna

-

przewlekła – lekka, umiarkowana i ciężka

przewlekła – lekka, umiarkowana i ciężka

    

    

(umieralność w Polsce 1500 zgonów 

(umieralność w Polsce 1500 zgonów 

rocznie)

rocznie)

 

 

 

 

ASTMA

ASTMA

Główne czynniki ryzyka zachorowania na 

Główne czynniki ryzyka zachorowania na 

astmę:

astmę:

1)

1)

osobnicze:

osobnicze:

-

predyspozycja genetyczna

predyspozycja genetyczna

-

alergia

alergia

-

nadreaktywność oskrzeli

nadreaktywność oskrzeli

-

płeć żeńska

płeć żeńska

-

rasa czarna

rasa czarna

 

 

 

 

ASTMA

ASTMA

2) czynniki środowiskowe:

2) czynniki środowiskowe:

-

alergeny wewnątrz pomieszczeń

alergeny wewnątrz pomieszczeń

-

alergeny środowiska zewnętrznego

alergeny środowiska zewnętrznego

-

czynniki zawodowe

czynniki zawodowe

-

dym tytoniowy

dym tytoniowy

-

zanieczyszczenie powietrza

zanieczyszczenie powietrza

-

zakażenia układu oddechowego

zakażenia układu oddechowego

-

status społeczno-ekonomiczny

status społeczno-ekonomiczny

-

otyłość

otyłość

 

 

 

 

ASTMA

ASTMA

Czynniki wyzwalające napady i powodujące 

Czynniki wyzwalające napady i powodujące 

zaostrzenia: 

zaostrzenia: 

1)

1)

alergeny

alergeny

2)

2)

zanieczyszczenia powietrza

zanieczyszczenia powietrza

3)

3)

zakażenia układu oddechowego

zakażenia układu oddechowego

4)

4)

wysiłek fizyczny i hpierwentylacja

wysiłek fizyczny i hpierwentylacja

5)

5)

zmiany pogody

zmiany pogody

6)

6)

konserwanty w żywności

konserwanty w żywności

7)

7)

leki (

leki (

β

β

-blokery, kw.acetylosalicylowy)

-blokery, kw.acetylosalicylowy)

8)

8)

bardzo silne emocje

bardzo silne emocje

9)

9)

dym tytoniowy

dym tytoniowy

 

 

 

 

ASTMA

ASTMA

Objawy podmiotowe:

Objawy podmiotowe:

-

duszność

duszność

-

ucisk w klatce piersiowej

ucisk w klatce piersiowej

-

świszczący oddech

świszczący oddech

-

kaszel (suchy, napadowy)

kaszel (suchy, napadowy)

-

alergiczny nieżyt nosa

alergiczny nieżyt nosa

 

 

 

 

ASTMA

ASTMA

Objawy przedmiotowe:

Objawy przedmiotowe:

-

świsty

świsty

-

furczenia

furczenia

-

wydłużony wydech

wydłużony wydech

-

praca dodatkowych mięśni oddechowych

praca dodatkowych mięśni oddechowych

-

tachykardia

tachykardia

W bardzo ciężkim zaostrzeniu tzw. 

W bardzo ciężkim zaostrzeniu tzw. 

cicha klatka 

cicha klatka 

piersiowa

piersiowa

.

.

 

 

 

 

ASTMA

ASTMA

Badania pomocnicze:

Badania pomocnicze:

1)

1)

spirometria

spirometria

2)

2)

szczytowy przepływ wydechowy 

szczytowy przepływ wydechowy 

(PEF)

(PEF)

3)

3)

RTG klatki piersiowej

RTG klatki piersiowej

4)

4)

badania wykrywające alergię

badania wykrywające alergię

5)

5)

badania utlenowania krwi tętniczej

badania utlenowania krwi tętniczej

 

 

 

 

ASTMA

ASTMA

Rozpoznanie różnicowe:

Rozpoznanie różnicowe:

1)

1)

POChP

POChP

2)

2)

dysfunkcja strun głosowych

dysfunkcja strun głosowych

3)

3)

niewydolność serca

niewydolność serca

4)

4)

rozstrzenia oskrzeli

rozstrzenia oskrzeli

5)

5)

zatorowość płucna

zatorowość płucna

6)

6)

zakażenia układu oddechowego

zakażenia układu oddechowego

 

 

 

 

ASTMA

ASTMA

Leczenie:

Leczenie:

1)

1)

kontrolujące przebieg choroby: GKS 

kontrolujące przebieg choroby: GKS 

wziewne i doustne, kromony, 

wziewne i doustne, kromony, 

długodziałające 

długodziałające 

β

β

2-mimetyki wziewne, 

2-mimetyki wziewne, 

metyloksantyny, leki 

metyloksantyny, leki 

przeciwleukotrienowe, monoklonalne 

przeciwleukotrienowe, monoklonalne 

przeciwciało anty-IgE

przeciwciało anty-IgE

2)

2)

przyjmowane doraźnie: szybkodziałające 

przyjmowane doraźnie: szybkodziałające 

β

β

2-mimetyki wziewne, krótkodziałające 

2-mimetyki wziewne, krótkodziałające 

wziewne leki antycholinergiczne

wziewne leki antycholinergiczne

 

 

 

 

ASTMA

ASTMA

Leczenie zaostrzenia:

Leczenie zaostrzenia:

-

szybkodziałające 

szybkodziałające 

β

β

2-mimetyki wziewne

2-mimetyki wziewne

-

tlen

tlen

-

GKS podany ogólnoustrojowo

GKS podany ogólnoustrojowo

-

bromek ipratropium 

bromek ipratropium 

( l.antycholinergiczny)

( l.antycholinergiczny)

-

metyloksantyny

metyloksantyny

-

pojedyncza dawka siarczanu magnezu 

pojedyncza dawka siarczanu magnezu 

i.v.

i.v.

 

 

 

 

ASTMA – szczególne 

ASTMA – szczególne 

postaci:

postaci:

1)

1)

astma ciężka i trudna

astma ciężka i trudna

2)

2)

astma chwiejna (PEF)

astma chwiejna (PEF)

3)

3)

astma steroidooporna

astma steroidooporna

4)

4)

astma steroidozależna

astma steroidozależna

5)

5)

astma w okresie przedmiesiączkowym

astma w okresie przedmiesiączkowym

6)

6)

astma aspirynowa

astma aspirynowa

7)

7)

powysiłkowy skurcz oskrzeli

powysiłkowy skurcz oskrzeli

8)

8)

astma zawodowa

astma zawodowa