ENDOMETRIAL CARCINOMA

Nowotwory Trzonu Macicy

•

ENDOMETRIUM

•

MYOMETRIUM

Endometrial

stroma

Endometrial polyps

Endometrial

glands

Endometrial carcinoma

Mixed

Mesodermal

Tumors

Stromal Nodule

Stromal Sarcoma

LEIOMYOMA

LEIOMYOSARCOMA

Populacja

około

000 000 000

Kobiety

około

3 500 000

000

Kobiety

> 50

r.życia

około

1 000

000 000

RAK ENDOMETRIUM

150 000

nowych przypadków rocznie

Epidemiologia

Zachorowania

USA

35000/rocznie, 22/100000

Szwajcaria, Dania, Niemcy

Francja, Szwecja

Norwegia

POLSKA

Indi

, Jap

, Kuw

it, Filipin

0,4-1/100000

Struktura zachorowań na najczęstsze

nowotwory złośliwe u kobiet

Polska 2002

0,2

1,3

2,6

3,3

3,6

5,7

5,9

6,4

6,7

7,7

21,3

I nne

Srom i pochwa

Nerka

Żołądek

Odbytnica

J ajnik

Okrężnica

Szyjka macicy

Trzon macicy

Płuco

Pierś

Struktura zgonów na najczęstsze

nowotwory złośliwe u kobiet

Polska 2002

0,6

2,0

2,9

3,2

5,0

5,5

5,6

7,9

12,1

12,9

Inne

Srom i pochwa

Trzon macicy

Mózg

Pęcherzyk żółciowy

Szyjka macicy

Trzustka

Żołądek

J ajnik

Okrężnica

Płuco

Sutek

Epidemiologia

POLSKA 2001

zachorowania

3476

Zgony

810

Pięcioletnie przeżycia

66%

Zachorowalność i umieralność

na raka trzonu macicy wg grup wieku

Polska 2002

0 5 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 60 65 70 75 80 85

Zachorowalność

Umieralność

5-letnie przeżycia względne chorych

na raka trzonu macicy, Europa 1990-

(wg Eurocare-3)

64,2

65,8

68,2

71,9

73,9

74,1

76,6

76,9

77,6

80,4

80,8

82,1

82,6

82,8

83,4

76,6

Estonia

Słowacja

Polska

Francja

Anglia

Hiszpani

Słowenia

Czechy

Włochy

Szwajcar

Holandia

Dania

Finlandia

Szwecja

Austria

Niemcy

Europa

Hormony płciowe

Aktywność

ESTROGEN

Stymulują podział komórki

PROGESTAGE

Hamują podział komórki

Powstawanie hormonów

płciowych

Okres rozrodczy

, E

JAJNIKI

Progesteron

Testosteron

Androstendion

NADNERCZA

Androstendion

Powstawanie hormonów

płciowych

Okres przedmenopauzalny

, E

JAJNIK

Testosteron

Androstendion

NADNERCZA

Androstendion

względny hiperestrogenizm

Powstawanie hormonów

płciowych

Okres pomenopauzalny

JAJNIKI

Testosteron

NADNERCZA

Androstendion

PROCES AROMATYZACJI ANDROGENÓW

Androstendion

Estron

Testosteron

Estradiol

Pathogene

Estrogenozależny rak endometrium

typical

atypical

hyperplasia

Carcinoma

II.

Rak endometrium niezależny od estrogenów

normal

Carcinoma

endometrium

•

związek z hyperestrogenizmem

•

młode kobiety

•

dłuższy czas objawów

•

wysoki stopień zróżnicowania histologicznego

•

adenocarcinoma endometrioides endometrii

•

rzadziej rozsiew drogami chłonnymi

•

lepsza wrażliwość na leczenie progestagenami

•

lepsze rokowanie (

> 85%

przeżyć 5- letnich )

•

guzy diploidalne

•

brak ekspresji genów

p53 , HER-2/neu

•

obecna mutacja PTEN, niestabilność

mikrosatelitarna

RAK ENDOMETRIUM TYP I

•

starsze kobiety

•

niezależny od estrogenów

•

krótki czas objawów

•

niski stopień zróżnicowana

histologicznego

histologicznego
•

ca clarocellulare, ca serosum papillare

•

częściej rozsiew drogami chłonnymi

•

gorsza wrażliwość na leczenie

progestagenami

progestagenami
•

gorsze rokowanie (

< 50%

przeżyć 5-

letnich )

letnich )
•

guzy aneuploidalne

•

obecna ekspresja genów

p53 , HER-

2/neu

2/neu
•

brak mutacji PTEN, niestabilności

mikrosatelitarnej

RAK ENDOMETRIUM TYP

CZYNNIKI RYZYKA



OTYŁOŚĆ

BMI>30



hypertonia arterialis



Długi okres miesiączkowania i późna menopauza

> 52



ieródki



Cykle bezowulacyjne, PCOs



Guzy jajnika hormonalnie czynne



Cukrzyca

typ II



Marskość wątroby



Niedoczynność tarczycy



Hyperprolact

nemia

ZESPÓŁ LYNCH II

HNPCC, CA endometrii, CA ovariorum



3 członków rodziny w II pokoleniach

2 członków rodziny w I stopniu pokrewieństwa

rozpoznanie u jednego przed 50 r.ż.



1 – 3% wszystkich Ca endometrii



mutacje w genach reparacyjnych DNA

MSH2, MLH1, PMS1, PMS2



kolonoskopia, USG, biopsja endometrium co 1 rok



TAH + BSO u nosicieli mutacji po 40 r.ż.

Czynniki ochronne



Antykoncepcja hormonalna



Hormonalna terapia

zastępcza



Palenie tytoniu

Endometrial

Carcinoma

OBJAWY

•

Krwawienia pomenopauzalne

•

Acykliczne krwawienia

przedmenopauzalne

•

Cuchnące wodniste upławy

•

Ból

•

Wodobrzusze

Krwawienia pomenopauzalne

Główne przyczyny

Krwawienia pomenopauzalne

Główne przyczyny



Zanik endometrium

50 %



Polip endometrium

15 %



Mięśniak podśluzówkowy

10 %



Rozrost endometrium

10 %



Rak endometrium



Rak szyjki macicy

Zmiany poprzedzające



Rozrost prosty bez atypii



Rozrost złożony bez atypii



Polip endometrium



Rozrost atypowy (prosty lub złożony)

EIN

Nomenclature

Topography

Functional

Category

Treatment

Proliferative

endometrium with

alterations in

architecture consistent

with unopposed estrogen

effect

(anovulatory, or

disordered proliferative)

Diffuse

Estrogen

Effect

Hormonal

therapy

EIN

Endometrial

Intraepithelial

Neoplasia

Focal

progressing

to diffuse

Precancer

Hormonal or

surgical

Focal

progressing

to diffuse

Cancer

Surgical

stage-based

Carcinoma

Endometrial Carcinoma

Typy histologiczne , Klasyfikacja WHO



Adenocarcinoma endometrioides endometrii

postać kosmkowo-gruczołowa

postać wydzielnicza

Postać z komórek rzęskowych

z różnicowaniem płaskonabłonkowym



Adenocarcinoma serosum



Adenocarcinoma clarocellulare



Adenocarcinoma mucinosum



Carcinoma planoepitheliale



Carcinoma mixtum



Undifferented Carcinoma

FIGO Surgical Staging of Endometrial Carcinoma

STADIUM I

Guz ograniczony do trzonu macicy

I A

Guz ograniczony do endometrium

I B

Naciek < ½ myometrium

I C

Naciek > ½ myometrium

FIGO Surgical Staging of Endometrial Carcinoma

STADIUM II

Guz nacieka szyjkę macicy

II A

Naciek gruczołów szyjkowych

II B

Naciek podścieliska

FIGO Surgical Staging of Endometrial Carcinoma

STADIUM III

Guz wychodzi poza macicę

III A

Zajęcie surowicówki i/lub przydatków lub

komórki NEO w wymazach otrzewnowych

(naciekanie przymacicz)

III B

Przerzuty do pochwy

III C

Przerzuty do węzłów miednicy lub

okołoaortalnych (9-18% przerzuty

skokowe)

FIGO Surgical Staging of Endometrial Carcinoma

STADIUM IV

IV A

Naciek śluzówki pęcherza moczowego lub

odbytnicy

IV B

Przerzuty do narządów jamy brzusznej,

węzłów chłonnych pachwinowych, przerzuty odległe

LECZENIE RAKA ENDOMETRIUM

•

LECZENIE CHIRURGICZNE

•

RADIOTERAPIA

•

HORMONOTERAPIA

•

CHEMIOTERAPIA

Leczenie raka endometrium

Stadium

•

TAH

+ BSO

•

Hormonoterapia

(

młode kobiety – prokreacja, p/wskazania do

operacji

)

Kontrola histologiczna po leczeniu: 3 m-ce, 1rok

Leczenie raka endometrium

Stadium

TAH

+ BSO + PLN + wymazy otrzewnowe

węzły okołoaortalne + sieć większa:

•

przerzuty do PLN w badaniu śródoperacyjnym

•

AdenoCA serosum, AdenoCa clarocellulare

•

palpacyjnie powiększone węzły okołoaortalne

•

przerzuty do jajników

Brachyterapia

Stage Ia-G3, Ib-G2,3, IC-G1-3

Leczenie raka endometrium

Stadium

przeciwwskazania lub brak zgody na leczenie

operacyjna

•

Teleterapia

46 Gy

•

Brachyterapia

4 x 7,5 Gy

(1xtyg.)

Grade 1 i 2 i mała masa guza tylko brachyterapia

Leczenie raka endometrium

Stadium

Hysterectomia radicalis

węzły okołoaortalne + sieć większa:

•

przerzuty do PLN w badaniu śródoperacyjnym

•

AdenoCA serosum, AdenoCa clarocellulare

•

palpacyjnie powiększone węzły okołoaortalne

•

przerzuty do jajników

Brachyterapia 3 x 7,5 Gy

Leczenie raka endometrium

Stadium

III

Hysterectomia radicalis (IIIA, B)

węzły okołoaortalne + sieć większa:

•

przerzuty do PLN w badaniu śródoperacyjnym

•

AdenoCA serosum, AdenoCa clarocellulare

•

palpacyjnie powiększone węzły okołoaortalne

•

przerzuty do jajników

Brachyterapia 3 x 7,5 Gy

Teleterapia 50-60 Gy

Leczenie raka endometrium

Stadium

•

Egzenteracja miednicy mniejszej

•

Radioterapia paliatywna 20 Gy

•

Hormonoterapia(E

R + PgR+lub E

R- PgR+)

•

Chemioterapia

Obiektywna ocena wyników

leczenia

(

complete remission

, całkowita

odpowiedź na leczenie – ustąpienie

wszystkich objawów potwierdzone w

2 kolejnych badaniach wykonanych w

odstępie min. 4 tygodni).

Obiektywna ocena wyników

leczenia

(

partial remission

, częściowa odpowiedź

na leczenie – zmniejszenie się guza lub

guzów nowotworowych o minimum 50%,

potwierdzone w minimum 2 kolejnych

badaniach w odstępie min. 4 tygodni,

oraz brak nowych ognisk nowotworu i

niepowiększanie się ognisk istniejących).

Obiektywna ocena wyników

leczenia

(

stable disease

, no remision –

zmniejszenie ogniska/ognisk

nowotworowych o mnie niż 50% lub stany

niespełniające kryteriów CR i PR).

(

progressive disease

, progresja chory –

powiększenie się istniejących ognisk

nowotworowych o minumum 25%

lub/i pojawienie się nowych).

Około 30-35% kobiet leczonych na

raka trzonu macicy będzie miała nawrót

(wznowę lub/i progresję) choroby.

80% wznów raka endometrium i przerzutów

odległych powstaje w ciągu pierwszych

3-lat po zakończeniu leczenia

onkologicznego.

Nawroty

•

Wznowa miejscowa

•

Pojedyncze przerzuty

•

Przerzuty mnogie

Wznowa miejscowa

NCCN

Bez

pierwotnej

RT + pochwowa

BRT

radioterapii

lub

resekcja

Po BRT

(jeśli możliwa}

egzenteracja

pierwotnej

lub paliatywna RT

radioterapii

lub HT

Po TRT

lub CHT

Przerzuty do płuc

•

występują z częstością 2,3 – 8,3%

przypadków, najczęściej współistnieją

z innymi przerzutami;

•

pojedyncze ogniska w 20%, mnogie

72%;

•

średni czas pojawienia się nawrotu

w płucach:

31m-cy

(27 – 45,5);

•

średni czas przeżycia od pojawienia

się wznowy

10 – 15 m-cy

;

Tangjitgamol S et al., Int J Gynec Cancer 2004

Przerzuty do wątroby

•

rzadko jako izolowane nawroty;

•

średni czas do pojawienia się nawrotu

15 – 70 m-cy

;

•

średni czas przeżycia po usunięciu

izolowanej wznowy w wątrobie

33 m-

;

Tangjitgamol S et al., Int J Gynec Cancer 2004

Przerzuty do CUN

•

występują w 0,3 – 0,9% przypadków;

•

rokują ź

le i średnie prze

ycia

wynosz

2 m-ce

;

•

czesne rozpoznanie i zastosowanie

chirurgii wraz z radioterapi

poprawia wyniki prze

żyć

do 13 m-cy

;

•

ajcz

stsz

lokalizacj

jest mó

;

Tangjitgamol S et al., Int J Gynec Cancer 2004

Rokowanie w raku endometrium

Pięcioletnie przeżycie

•

Stage I

75 – 100 %

•

Stage II

50 – 65 %

•

Stage III

20 – 40 %

•

Stage IV

poniżej

10 %

PIĘCIOLETNIE PRZEŻYCIE

•

Endometrial Carcinoma

•

Vul

ar Carcinoma

•

Cervical Carcinoma

•

Ovarian carcinoma

35 %

Document Outline