Stres w pracy
Stres w pracy
Czym jest stres
Według Selyego stres to nieswoista
reakcja organizmu na wszelkie stawiane
mu żądania
Wyróżniamy dwa rodzaje stresu
Negatywny – dystres
Pozytywny - eustres
Stresory
Stresory fizyczne
Hałas, gorąco, zimno, wahania
temperatury, zmiany ciśnienia
powietrza, głód, urazy fizyczne, nadmiar
bodźców
Stresory psychiczne
Obawa, że nie sprosta się postawionym
zadaniom, nadmierne obciążenie,
niedociążenie zadaniami, brak
samodzielności, brak czasu, pośpiech,
utrata kontroli
Stresory społeczne – konflikty, izolacja,
niepożądana wizyta, strata bliskich osób
Czynniki wywierające wpływ na człowieka w
miejscu pracy (Walter, 1993)
Obciążenia organizacyjne
Stopień trudności
Tempo pracy
Zakres pracy
Wielkość stanowiska pracy
Ruchowy czas pracy
Normy produktywności
Praca zmianowa
Nadgodziny
Obciążenia fizyczne
Ogólne obciążenie mięśni
Jednostronne obciążenie mięśni
Statyczne obciążenie mięśni
Oświetlenie
Klimatyzacja
Hałas
Substancje szkodliwe
Wyposażenie techniczne
Obciążenia społeczne
Praca samodzielna
Praca grupowa
Gęstość społeczna
Izolacja społeczna
Konflikty
Mobbing
Obciążenia psychiczne
Strach, niepowodzenie, nagany
Niepewność miejsca pracy
Brak uznania i wsparcia
Brak relaksu
Brak samodzielności
Brak informacji
Atmosfera pracy
Presja konkurencji
Zakłócenia
Niejasne sprzeczne zlecenia
Odpowiedzialność
Skuteczność działania a
stres
Wzrost poziomu stresu wspomaga efektywność
wykonania zadania, ale tylko do pewnego
poziomu, po którym następuje spadek
efektywności (Prawo Yerkesa, Dodsona)
Średnie natężenie stresu jest optymalne
Natężenie stresu będzie wzrastało jeśli nastąpi
przeszacowanie lub nieoszacowanie
możliwości pracownika
Pracownik na danym stanowisku pracy będzie
niekompetentny
Albo jego kompetencje nie zostaną w
wystarczający sposób wykorzystane
Vester określa to trzema
zasadami
Parkinsona
Gdy pracownik odpowiedzialny za
merytoryczne działania zobligowany jest
do pracy administracyjnej
(niedociążenie) – następuje walka o
prestiż
Petera
Następuje awansowanie pracownika aż
do stanowiska, które przekracza jego
kompetencje (przeciążenie)
Zasada Paula
Jeśli nawet awans jest adekwatny do
kompetencji nie ma gwaracji, że ten stan
się utrzyma
Strategie radzenia sobie ze
stresem
Systematyka Perreza i Reichertsa
Radzenie sobie ze stresem odnoszące
się do danej sytuacji
Aktywne wpływanie na sytuację
Ucieczka lub wycofanie
Pasywność
Radzenie sobie ze stresem zorientowane
na reprezentację
Poszukiwanie informacji
Supresja (tłumienie informacji)
Radzenie sobie ze stresem
zorientowane na ewaluację
Pozytywne przewartościowanie
Zmiana celu
Model SOR
S – stresor
O – ocena
R – reakcja
Na ocenę wpływa:
Doświadczenie
Nastawienie
Cech wrodzone
Indywidualna konstytucja
Umiejętności
Reakcja
Poznawcza
Emocjonalna
Wegetatywna
Mięsni
Behawioralna
Akty poznawcze a stres
Spostrzeżenia zawężają się do bodźców istotny
w sytuacji stresowej
Stres obniża poziom zdolności poznawczych
Emocje zaburzają efektywność przetwarzania
informacji
Rozpraszają uwagę
Następuje obstawanie przy sztywnych wzorach
zachowania
Czasami lepiej poświęcić się miłym zdarzeniom
bo pozwalają odreagować i pozwalają na
aktywną konfrontację ze stresorem
Emocje
Działanie stresora wywołuje:
Lęk, panikę, nerwowość, niepewność,
wściekłość, pobudzenie
Długotrwały stres prowadzi do
uogólnionej agresji
Obniża się samoocena
Może nastąpić zmiana cech osobowości
Układ wegetatywny
Układ współczulny zostaje pobudzony i
uwalniają się hormony stresu:
Kortyzolu
Adrenalizny
Noradrenalizny
Efekty:
Przyśpieszone oddychanie
Szybkość pracy serca i układu krążenia
Rozszerzenie źrenic
Zwężenie naczyń
Uwalniają się naturalne substancje
przeciwbólowe: endorfiny
Układ mięśniowy
Reakcje mięśni mogą zostać wykorzystane
do rozpoznania wstępnej fazy stresu
Możliwe reakcje ukałdu mięśniowego
Sztywna mimika
Bębnienie palcami
Nerwowe machanie nogą
Tiki
Bóle pleców
Niespokojna gestykulacja
Zachowanie
Reakcje na stresory
Kontrolowanie
Przeciwdziałanie lub ucieczka
Reakcja aktywna możne przerodzić się w
agresywną
Może przerodzić się w lękliwość
Tolerowanie
Adaptacja stresorów i nadzieja na zmianę
Rezygnacja
Nie przyjmowanie do wiadomości działania
stresora
Może przerodzić się w reakcje depresywne
Radzenie sobie ze stresem
Krótkotrwałe działanie
Odreagowywanie
Aktywność fizyczna
Unikaj głośnego przeklinania
Odwracanie uwagi
Gra na komputerze
Telefonowanie do przyjaciół
Pójście na spacer
Kontrolowanie swoich myśli
Przerwanie potoku negatywnych myśli
Powiedzenie „Stop”
Powtarzanie bezsensownych fraz
Dawanie sobie powodów do zadowolenia
Robie przyjemnych rzeczy
Konstruktywna rozmowa ze sobą
Pozytywna autosugestia
Często wewnętrzne mysłi wywołują negatywne
skojarzenia, są jednostronnie interpretowane
Przeformułowywanie sposbu ujmowania siebie i
problemu
„Strach mnie pokona” na „Nie mogę zapobiec
pobudzeniu ale będę nad nim panować”
Spontaniczna relaksacja
Relaks progresywny
Trening autogenny
Relaksacyjne ćwiczenia oddechowe
Zwolnienie tempa
Przyśpieszenie działania jest próbą ucieczki
Podczas rozmów mów wolno i z głębokim głosem
Długofalowe działanie
Odrzucenie roli ofiary
Zerwij z narzekaniem
Weź za siebie odpowiedzialność nie uciekaj w
bezradność
Dostrzegaj fakt, że masz swój wkład w odniesiony
sukces
Zmiana nastawienia
Uwierzenie, że wiele jest mozłiwych do
rozwiazania
Przyjmowanie dobrago rozwiaaznia z zadowoelnie
a nie biadolenie, że mogło być lepiej
Nie stawianie sobie zbyt wygórowanych wymagań
Zaprzestanie spostrzegania świata w czarno-
białych barwach
Zmiana zachowania
Nie próbuj zmieniać calej swojej osobowości
Wybieraj zachowania, które łatwo zmienić
Relaks
Program progresywny Jacobsona
Odprężanie mięśni. Napinanie i rozluźnianie
poszczególnych mięśni szkieletowych
Trening autogenny – trening skoncentrowanej
autorelaksacji. Wypowiadanie pewnych formuł
„Moja ręka jest ciężka” i koncentracja na
opisywanym stanie
Ćwiczenia oddechowe
Wsparcie społeczne
Instrumentalne w formie konkretnej pomocy
materialnej lub innego zachowania
Wsparcie emocjonalne (sympatia, uznanie itp.)
Wsparcie oceniające polegające na potwierdzaniu
opinii i sądów, udzielanie informacji zwrotnej
Wsparcie informacyjne polegające na
dostarczaniu inoformacji na temat potencjalnej
pomocy
Zarządzanie czasem
Systematyczna relaksacja
Styl życia
Więcej ruchu
Dieta