Nowotwory wieku 

dziecięcego

 

– stany wymagające 

interwencji chirurgicznej

  Faza rozpoznania choroby
  Faza leczenia
  Faza obserwacji po zakończonym 

    okresie leczenia

Rola chirurga w poszczególnych 

okresach leczenia choroby 

nowotworowej

Faza rozpoznania 
choroby

Zespół żyły głównej górnej

-  chłoniaki w przednim śródpiersiu, guzy

   zarodkowe, mięsaki, grasiczak, potworniaki

      - guzy łagodne : torbiele

 

Objawy

 : obrzęk, sinica twarzy i górnej części 

tułowia z poszerzeniem naczyń żylnych, 

zaburzenia oddechu z kaszlem, chrypką, liczne 

objawy neurologiczne objaw Hornera, zespół 

nacisku na kręgosłup szyjny, wzmożone 

ciśnienie śródczaszkowe

Zespół ucisku na rdzeń kręgowy

- klepsydrowaty rozrost nerwiaka 
współczulnego,
  chłoniaków nieziarniczych, mięsaków, 
  potworniaków ok. krzyżowo-ogonowych

Objawy

: 

zniesienie odruchów i czucia, 

zaburzenia pęcherzowo-jelitowe, zaburzenia 
ruchowe

Faza rozpoznania 
choroby

Faza rozpoznania 
choroby

Zespół hiperleukocytozy

-  przy liczbie leukocytów powyżej 
100x10

9

/l  

   (białaczka)

Następstwa :

 zwiększona lepkość krwi, 

nacieczenie OUN ( bóle głowy, senność, 
wzrost ciśnienia wewnątrzczaszkowego), 
płuc (duszność, sinica, rozwój prawostronnej 
niedomogi krążenia )

Ostre stany brzuszne

- przyczyny : nacieczenie narządów przez 
proces  
  nowotworowy, ucisk guza, toksyczne 
  uszkodzenie polekowe i po radioterapii, 
  masywne krwawienie

Objawy :

 

• 

niedrożność mechaniczna,

• niedrożność porażenna, 

• martwicze zapalenie jelit,
• samoistne

 pęknięcie śledziony

Faza rozpoznania 
choroby

Hiperkalcemia

-poziom Ca powyżej 12mg/dl może 
towarzyszyć
  rozwojowi białaczki, chłoniakowi, guzom 
CUN,
  mięsakom, wątrobiakowi zarodkowemu, 
rakowi 
  jajnika

Objawy

 

:  gorsze samopoczucie,  osłabienie, 

bóle głowy, senność, wzmożone pragnienie, 
wielomocz, mdłości, nudności, wymioty, 
zaparcia

Faza rozpoznania 
choroby

„Ostry brzuch

”   

  rakowiak      zapalenie wyrostka
  chłoniak, naczyniaki, ganglinerofibroma 

        wgłobienie jelit

  potworniak żołądka      krwawienie
 hemangioendothelioma, 

rhabdomyosarcoma 
        niedrożność  zewnątrzwątrobowych 
    przewodów żółciowych

Choroby nowotworowe 

naśladujące kliniczne objawy 

ostrych schorzeń 

chirurgicznych

Krwawienie do guza

  pęknięty guz Wilmsa (Nephroblastoma )
  pęknięty nerwiak zarodkowy 

(Neuroblastoma)

  krwawienie do chłoniaka nieziarniczego 

typu 
     Burkitta

  Choroby nowotworowe 

naśladujące kliniczne objawy 

ostrych schorzeń 

chirurgicznych

 Permanentna droga dożylna 

u dzieci z chorobą 

nowotworową

Wskazania

  

kwalifikacja do chemioterapii

  kwalifikacja do żywienia pozajelitowego
  kwalifikacja do rozległych zabiegów

    operacyjnych

Rodzaje długotrwałych 

dostępów naczyniowych

  cewnik Broviaca
  cewnik Hickmana
  cewnik Groshonga
  porty naczyniowe

Przeciwwskazania

 bezwzględne – posocznica (bakteriemia), aplazja 
szpiku

 względne – stany zapalne narządowe lub układowe,
  trombocytopenia

 

Wybór naczynia żylnego

  żyła podobojczykowa
  żyła szyjna zewnętrzna
  żyła szyjna wewnętrzna
  żyła twarzowa wspólna
  żyła odpromieniowa

Powikłania dostępów naczyniowych

 związane z utrzymaniem dostępu 
naczyniowego

 związane z zakładaniem dostępu 
naczyniowego

Powikłania związane z zakładaniem 

dostępu naczyniowego

 powstanie odmy opłucnowej (1,2 – 5 

% )

 nakłucie tętnicy podobojczykowej lub 

szyjnej

 uszkodzenie struktur nerwowych w 

obszarze 
    wenopunkcji

 nieprawidłowe przemieszczenie 

cewnika do 
    mniejszych naczyń żylnych

Powikłania związane z utrzymaniem 

dostępu naczyniowego

  powikłania mechaniczne i/lub infekcyjne

  mechaniczna niedrożność częściowa lub 

    całkowita

• odkładanie się złogów włóknika w świetle 

cewnika

• odkładanie się strątów podawanych 

substancji lub 

  leków

• przyleganie końca cewnika do ściany 

naczynia

• powstanie wewnątrznaczyniowego skrzepu 

wokół 

  cewnika

• odkładanie się materiału zakrzepowego na 

  zewnętrznej ścianie cewnika

 

pęknięcie cewnika, uszkodzenie zbiornika 

    „portu”

 powikłania infekcyjne (8 – 51% )

• 

miejsce wprowadzenia cewnika

•  tunel podskórny

•  wewnątrznaczyniowa część cewnika

  

Powikłania związane z utrzymaniem 

dostępu naczyniowego (c.d.)

Faza leczenia

 powikłania leczenia operacyjnego 

nowotworów
    wieku dziecięcego

 chirurgiczne powikłania chemio i 

radioterapii

 chirurgiczne komplikacje przeszczepu 

szpiku 
    kostnego 

 powikłania leczenia wspomagającego u 

dzieci 
    z chorobą nowotworowa

Powikłania leczenia operacyjnego

 nowotworów wieku dziecięcego

  niedrożność zrostowa przewodu 

pokarmowego  
    (operacje metodami małoinwazyjnymi )

 wgłobienie jelit (guz Wilmsa, nerwiak 

zarodkowy)

Powikłania chemio i radioterapii

  zapalenie przełyku (dysfagia, ból w 

nadbrzuszu, 
     krwawienie)

  zapalenie i perforacja żołądka  (ból, 

krwawienie)

  choroby jelita cienkiego – martwica, 

perforacja, 
     mechaniczna niedrożność przewodu 
     pokarmowego

Powikłania chemio i radioterapii (c.d.)

  zapalenie jelit po radioterapii

• faza ostra – nudności, wymioty, biegunka, bóle

  brzucha, krwawienie w ok. 5% przypadków 

  przechodzi w fazę przewlekłą

• faza przewlekła – przewężenia i zwężenia 

  doprowadzające do niedrożności mechanicznej, 

  przetoki

 

jelitowe do pochwy, pęcherza

.

  rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego – 

    zakażenie bakteryjne – Clostridium difficile – 

    biegunka, wzdęcia brzucha, bóle gorączka,
    nudności, brak łaknienia

Powikłania chemio i radioterapii (c.d.)

  typhlitis – zapalenie kątnicy w wyniku 

zniszczenia

    błony śluzowej przez leki p-nowotworowe 

    współistniejące z polekową neutropenią. 

Wskazania do leczenia operacyjnego

:

• 

nasilone krwawienie z trombocytopenią 

   i zaburzeniami układu krzepnięcia

•  perforacja przewodu pokarmowego

•  gwałtowne pogorszenie stanu ogólnego 

•  nasilenie się ostrych procesów brzusznych 
   wymagających operacji

Powikłania chemio i radioterapii (c.d.)

 ostre zapalenie trzustki – wynik objawów 

    ubocznych leczenia L-asparaginazą – 

leczenie 

    zachowawcze

 powikłania ze strony układu moczowo-

płciowego 

• 

krwotoczne zapalenie błony śluzowej 

pęcherza 

  moczowego po Cyklofosfamidzie – leki 

  protekcyjne 

  Uromiteksan oraz obfite nawadnianie

• stany ropne krocza oraz zapalenia 

narządów 

  płciowych

 uszkodzenia powłok ciała – pierwotne i 

wtórne 

    zmiany skórne na skutek osłabienia 

odporności

                   

Chirurgiczne komplikacje 

przeszczepu szpiku kostnego

  choroba okluzyjna naczyń żylnych wątroby (50%)

     – bolesność, powiększenie wątroby, żółtaczka – 

     ok. 6 dnia po przeszczepie szpiku

  choroba „przeszczep przeciwko gospodarzowi”  

     w okresie 2-5 tyg. od przeszczepu –  postać 

     jelitowa to nudności, wymioty, silne bóle brzucha, 

     biegunka lub obraz niedrożności porażennej; 

     nasilone krwawienie, pneumatoza ściany jelita 

     z perforacją. W późniejszym czasie może dojść 

     do przewężeń i objawów podniedrożności

  krwotoczne zapalenie pęcherza moczowego po 

     alogenicznym przeszczepie szpiku -6 – 30% 

     dzieci – leczenie zachowawcze i objawowe.

Faza obserwacji po zakończonym 

leczeniu

Powikłania ze strony układu sercowo-

naczyniowego

Przyczyny

 

 

stosowanie :

•  

antracyklin ( doksorubicyna, epirubicyna )

•   mitoksantronu

•   leków alkilujących – 

cyklofosfamid,ifosfamid

•   cysplatyny

•   antymetabolity ( fluorouracyl, 

cytoarabina

 )

 udział radioterapii ( dawka 40 – 60 Gy )

Faza obserwacji po zakończonym 

leczeniu (c.d)

  Czynniki predysponujące do 

wystąpienia 
    powikłań

• dzieci 

młodsze, wiek w trakcie leczenia 

poniżej 5 r.ż.

• płeć żeńska

• trisomia 21

• sumaryczna dawka antracyklin (powyżej 
300mg/m

2

• wydłużający się okres obserwacji

Powikłania ze strony układu sercowo-
naczyniowego

Powikłania ze strony płuc

 Przyczyny

• 

chemioterapia z bleomycyną (dawka powyżej  

450mg)
• chemioterapia lekami alkilującymi ( pochodne 
  nitrozomocznika, cyklofosfamid, 
• leczenie metotreksatem
• powikłania przeszczepowe

Faza obserwacji po zakończonym 

leczeniu (c.d)

Faza obserwacji po zakończonym 

leczeniu (c.d)

Powikłania ze strony przewodu 
pokarmowego

 Przyczyny 

  

Stosowanie:

• leki alkilujące ( cyklofosfamid, chlormetyna )

• antymetabolity ( fluorouracyl, metotreksat,  
cytarabina, 
  merkaptopuryna )

• winkrystyna
• radioterapia ( dawka 40 -50 Gy

 )

Uszkodzenie nerek

 

cytostatyki nefrotoksyczne  -Cysplatyna,

    Karboplatyna, Metotreksat, 
Cyklofosfamid, 
    Ifosfamid

 powikłania okołoprzeszczepowe 

(cyklosporyna)

 radioterapia ( dawka powyżej 20Gy )
 udział leków wspomagających 

(Gentamycyna 
   Amfoteryczna B )

Faza obserwacji po zakończonym 

leczeniu (c.d)

Zaburzenie czynności gruczołów

 

wydzielania wewnętrznego

  radioterapia osi przysadka-podwzgórze 

    (powyżej 60Gy )

  zaburzenia wzrostu

  czynność tarczycy – niedoczynność 

pochodzenia

     centralnego lub uszkodzeniem gruczołu

  zaburzenia funkcji gonady męskiej

  zaburzenie funkcji gonady żeńskiej

  otyłość

  osteoporoza 

Faza obserwacji po zakończonym 

leczeniu (c.d)

Powikłania ze strony narządu 
wzroku

  Przyczyny

• 

steroido-, chemio-, radioterapia

  Następstwa

• zaćma, jaskra, rozwój zakażeń
• zaburzenia funkcji aparatu ruchowego 
oka 
  (opadanie powieki, zez )
• problemy poprzeszczepowe

Faza obserwacji po zakończonym 

leczeniu (c.d)

Powikłania ze strony narządu 
słuchu

 Przyczyny

• chemioterapia z użyciem platyn 
  i ifosfamidu

 Następstwa

• nieodwracalny niedosłuch

Faza obserwacji po zakończonym 

leczeniu (c.d)

Faza obserwacji po zakończonym 

leczeniu (c.d)

Powikłania neurologiczne

 obwodowa neuropatia ( Vincrystyna, 

Cysplatyna) 

 encefalopatia ( Ifosfamid )
 leukoencefalopatia ( radioterapia , 

Metotreksat )