Żywienie osób w starszym
wieku
Profilaktyka
nadwagi, otyłości i
niedożywienia.
Żywienie osób w starszym
wieku
Profilaktyka
nadwagi, otyłości i
niedożywienia.
Problematyka stanu odżywienia seniorów
należy do najważniejszych problemów opieki
nad osobami w podeszłym wieku.
W geriatrii występują dwa zasadnicze rożne problemy
związane ze stanem odżywiania:
1. Problem nadwagi/otyłości występuje przede wszystkim u
seniorów młodszych i zamieszkałych w środowisku
domowym.
2. Problem niedożywienia białkowo-energetycznego występuje u
seniorów w bardzo zaawansowanym wieku, z wieloma
współistniejącymi chorobami i przebywającymi w szpitalu lub
domu opieki.
Otyłość
➲
Otyłość- patologiczne nagromadzenie
się tkanki tłuszczowej w organizmie
przekraczające jego fizjologiczne
potrzeby i możliwości adaptacyjne.
➲
Nadwaga- nadmierna masa ciała
powyżej masy optymalnej.
Przyczyny otyłości nadwagi
Najczęstszą przyczyna jest zbyt duża wartość
energetyczna pożywienia w stosunku do
zaopatrzenia organizmu.
Czynniki genetyczne i biologiczne
Stosowana farmakoterapia -stosowane leki
przeciwdepresyjne, przeciwlękowe, psychotropowe,
przeciwpadaczkowe).
Czynniki środowiskowe- głównie mała aktywność
fizyczna
BMI
Współczynnik powstały przez podzielenie
masy ciała podanej w kilogramach
przez kwadrat wysokości podanej w
metrach.
Dla osób dorosłych wartość BMI wskazuje na:
* < 16,0 – wygłodzenie
* 16,0–17,0 – wychudzenie (spowodowane często
przez ciężką chorobę lub anoreksję)
* 17–18,5 – niedowagę
* 18,5–25,0 – wartość prawidłową
* 25,0–30,0 – nadwagę
* 30,0–35,0 – I stopień otyłości
* 35,0–40,0 – II stopień otyłości
* ≥ 40,0 – III stopień otyłości (otyłość skrajna)
Leczenie
➲
W leczeniu otyłości u osób w podeszłym
wieku stosuje się przede wszystkim
aktywność ruchową.
➲
Dieta z ograniczeniem podaży energii(lecz
nie mniejszy 800kcal/dziennie). Powinno
zapewniać pełne pokrycie zapotrzebowania
na białko, witaminy i mikroelementy.
➲
Nie zaleca się stosowania farmakoterapii w
leczeniu otyłości u osób w podeszłym
wieku.
Niedożywienie białkowo-
energetyczne
Stan ten może wynikach z niedostatecznej podaży,
złego wchłaniania i nadmiernego zużycia substancji
odżywczych przez organizm.
U osób starszych dzienna dobowa podaż białka
powinna wynosić około- 1,25g/kg mc./dobę (1,0-
1,5g/kgmc./dobę).
Przyczyny niedożywienia
a) związane z wiekiem zmiana składu ciała
b) zmniejszenie stężenia krążących hormonów analitycznych.
c) zmniejszenie aktywności fizycznej i wydatku energetycznego.
d) szybko osiągane uczucie sytości
e) osłabienie węchu i smaku
f) zaburzenia wchłaniania( choroba trzewna, niewydolność
trzustki).
g) nadmierny katabolizm
h) depresja, otępienie, alkoholizm
i) leki(powodują spadek łaknienia, zaburzenia jelitowe, nudności,
zaburzenia wchłaniania).
j) niewłaściwa dieta
k) braki w uzębieniu, suchość jamy ustnej, utrudnienie połykania,
niepełnosprawność, ubóstwo.
l) trudności w zrobieniu zakupów i przygotowaniu posiłków.
Diagnostyka niedożywienia
- Aspekty kliniczne( albuminy< 3,5g/dl,
cholesterol<160mg/dl, niedokrwistość).
- Masa ciała i jej utrata( 1kg w ciągu
miesiąca lub 3 kg w ciągu 6 miesięcy).
- BMI <20
- Fałdy skórne(procentowa zawartość
tkanki tłuszczowej).
- Obwód ramienia< 22 cm, i łydki< 31.
Zapobieganie i leczenie
Zapobieganie i leczenie niedożywienia osób w
starszym wieku opiera się na zwalczaniu przyczyny
i wczesnym wykrywaniu niedożywienia.
Zapewnienie odpowiedniej ilości kalorii w
pożywieniu w tym krótkotrwałe karmienie prze
sondę.
Podaż płynów powinna wynosić 1500-2000ml/ dobę.
Poza pełnowartościową dietą można stosować
suplementacje żywieniową( odżywki białkowo-
energetyczne, witaminy, mikroelementy, hormony).
Płynne odżywki powinny być podawane pomiędzy
posiłkami.
W przypadku
niedożywienia z
ograniczeniem
możliwości karmienia
doustnego możliwe
jest okresowe
zastosowanie sondy
nosowo-żołądkowej,
przezskórnej przetoki i
żywienia poza
jelitowego.
Źródło: http://www.google.pl/
Powikłania niedożywienia i utraty masy ciała u osób w
starszym wieku
- uczucie zmęczenia i hipokinezja
- hipotonia ortostatyczna
- niedokrwistość
- zaburzenia immunologiczne
- infekcje, odleżyny
- ﺀꜜ funkcji poznawczych
- obrzęki, osteoporoza, upadki i
złamania.
Zalecenia dietetyczna dla osób w starszym
wieku
Wartość kaloryczna powinna się
mieścić w granicach 1800-2200 kcal.
Pożywienie osób starszych powinno być
przede wszystkim:
· urozmaicone
· lekko strawne
· wysoko wartościowe, ale o niższej
wartości energetycznej niż dla
młodych.
Powinna zawierać dostateczną ilość białka, witamin i soli mineralnych
zwłaszcza wapnia, potasu i żelaza. Ludzie starsi powinni jadać
częściej, ale mniejsze objętościowo posiłki 4-5 razy dziennie. Przy
sporządzaniu potraw należy uwzględnić stan uzębienia i układu
trawiennego.
Zalecane są wysoko wartościowe oleje roślinne, zawierające niezbędne
nienasycone kwasy tłuszczowe (NNKT). Zmniejszają one zawartość
cholesterolu w surowicy krwi, przez co zapobiegają przedwczesnemu
starzeniu się naczyń.
Należy spożywać dużo białka, zwłaszcza zwierzęcego. Jego dostateczne
ilość zapobiega zanikowi mięśni i innych tkanek, co przeciwdziała
równocześnie przedwczesnemu starzeniu się.
W jadłospisie osób starszych powinny często występować takie produkty
jak:
· chude mięso
· twaróg
· sery
· słodkie i zsiadłe mleko
· owoce i warzywa (zawarta w nich celuloza wspomaga perystaltykę
jelit, a wit. C unieszkodliwia cholesterol zamieniając go a kwasy
żółciowe).
3.
Przeciwwskazania diety.
Osoby starsze nie mogą spożywać
potraw ciężko strawnych, tłustych i
wzdymających. Należy ograniczyć
tłuszcze zwłaszcza zwierzęce. Aby
zapobiec przedwczesnemu starzeniu
się naczyń ogranicza się spożycie
żółtek i mięsa wieprzowego. Ponadto
ogranicza sie cukier w jego widzialnej
postaci, słodycze i słodzone napoje.
Osoby starsze powinny wykluczyć
picie alkoholu, mocnej kawy i herbaty
oraz palenia tytoniu.