background image

 

 

 

 

Odpowiedz swoista

background image

 

 

 

 

Odporność organizmu:

Odporność organizmu:

komórkowa

komórkowa

 

 

 charakteryzuje się gromadzeniem 

 charakteryzuje się gromadzeniem 

wokół antygenu komórek, głównie limfocytów T, 

wokół antygenu komórek, głównie limfocytów T, 

które bezpośrednio reagują z antygenem,  a 

które bezpośrednio reagują z antygenem,  a 

poprzez m.in. wydzielanie substancji zwanych 

poprzez m.in. wydzielanie substancji zwanych 

limfokininami wciągają do odpowiedzi 

limfokininami wciągają do odpowiedzi 

immunologicznej także makrofagi oraz granulocyty.

immunologicznej także makrofagi oraz granulocyty.

humoralna

humoralna

 

 

 polega na wytwarzaniu i uwalnianiu 

 polega na wytwarzaniu i uwalnianiu 

do płynów środowiska organizmu przeciwciał; 

do płynów środowiska organizmu przeciwciał; 

wiąże się ona z czynnością limfocytów B.

wiąże się ona z czynnością limfocytów B.

background image

 

 

 

 

background image

 

 

 

 

Szpik kostny

Szpik kostny

powstawanie limfocytów B

powstawanie limfocytów B

Grasica

powstawanie limfocytów T oraz dojrzewanie limfocytów T i 
B

Węzły chłonne

różnicowanie się limfocytów T i limfocytów B oraz komórek 

plazmatycznych

współpraca

odpowiedź 
komórkowa

odpowiedź 
humoralna

Schemat powstawania i dojrzewania 

limfocytów    w układzie odpornościowym 

człowieka.

background image

 

 

 

 

Schemat humoralnego typu 

odpowiedzi immunologicznej po 

wniknięciu antygenu

Limfocyty T stymulują limfocyty B do szybkiego 

namnażania się

Różnicowanie się licznych limfocytów B w 
komórki: plazmatyczne                                      
       pamięci

Wydzielanie specyficznych 

przeciwciał i ich transport we 

krwi

Komórki pamięci pozostają 

przez wiele lat w organizmie

Wiązanie antygenów przez 
przeciwciała w nieaktywne 

kompleksy

Szybka reakcja humoralna po 

ponownym kontakcie z 

antygenem

Fagocytoza 

antygenów

Przyciąganie makrofagów w rejon 

odpowiedzi immunologicznej

background image

 

 

 

 

Wniknięcie antygenu do 

organizmu

Związanie antygenu       

  z makrofagiem              

    i aktywacja 

limfocytów T

Szybkie namnażanie     

limfocytów T   komórek 

pamięci

Gromadzenie się 

komórek pamięci    

 w węzłach 

chłonnych

Po ponownym 

kontakcie z 

antygenem szybka 

odpowiedź 

immunologiczna

Powstawanie limfocytów 

T w węzłach chłonnych

Gromadzenie się 

limfocytów T w 

miejscu wtargnięcia 

antygenu

Uwalnianie 

cytotoksycznych 

białek 

niszczących 

antygeny

Schemat komórkowego 

typu odpowiedzi 

immunologicznej 

organizmu

Przyciąganie 

makrofagów           

 w rejon 

odpowiedzi 

immunologicznej

background image

 

 

 

 

Pamięć immunologiczna 

Pamięć immunologiczna 

 to silniejsze i szybsze 

 to silniejsze i szybsze 

reagowanie na każdy następny kontakt z określonym 

reagowanie na każdy następny kontakt z określonym 

antygenem.

antygenem.

background image

 

 

 

 

Kluczowa rola limfocytów: limfocyty B i T

Każda komórka wiąże się tylko z jednym 

antygenem ale dzięki wysokiej zdolności do 

wiązania i rozpoznawania obcych protein komórki 

mogą wiązać ogromną ilość antygenów

Celem odpowiedzi jest swoiste rozpoznanie i 

zniszczenie patogenów.

1. Rozpoznanie 1 antygenu z wysoką swoistością. 
2. Komórki pamięci immunologicznej.
3. Populacja ma zdolności do dynamicznego

           przystosowania.

Komórki NK – limfocyty odgrywające kluczową rolę 

w odpowiedzi wrodzonej.

background image

 

 

 

 

Działanie

Działanie

 

 

limfocytów

limfocytów

T  wytwarzają substancje 

        chemiczne (limfokiny)

Th (pomocnicze)

Ts  (supresorowe) – regulują  

          odpowiedz immunologiczną

Tc  cytotoksyczne - zabijają     

          komórki docelowe (np.obce,   
          nowotworowe, zakażone  
          wirusem)

background image

 

 

 

 

Działanie

Działanie

 

 

limfocytów

limfocytów

B  wytwarzają przeciwciała  

        (immunoglobuliny),  które łączą 

się 

        z antygenem (niszcząc go lub   
        ułatwiając fagocytozę)

NK  („natural killers”) – 

spontanicznie  

          cytotoksyczne-70% (wobec 
          komórek nowotworowych i 
          zakażonych przez wirusy, 

aktywne 

          przy pierwszym kontakcie z   
          antygenem)

background image

 

 

 

 

Odporność

Odporność

 

 

organizmu

organizmu

Różne rodzaje odporności 

Różne rodzaje odporności 

swoistej

swoistej

czynna

biern
a

natural
na

sztuczn
a

natural
na

sztuczn
a

(przebyte 

choroby     

  i 

zakażenia)

(szczepienia 

ochronne)

(przeciwciała 

matki 

przekazywan

e przez 

łożysko 

matki)

(surowice 

odpornościowe 

np. 

przeciwtężcow

a, 

przeciwjadowa

)

background image

 

 

 

 

Odporność nabyta/ swoista

Odporność nabyta/ swoista

 – powstaje w wyniku 

 – powstaje w wyniku 

kontaktu z czynnikiem szkodliwym, rozwija się w ciągu 

kontaktu z czynnikiem szkodliwym, rozwija się w ciągu 

całego życia. Jest cechą osobniczą , uzyskaną w ciągu 

całego życia. Jest cechą osobniczą , uzyskaną w ciągu 

życia płodowego lub po urodzeniu.

życia płodowego lub po urodzeniu.

   

   

Wytworzenia tej odporności jest wywołane przez 

Wytworzenia tej odporności jest wywołane przez 

wyspecjalizowany układ komórkowy, ma charakter 

wyspecjalizowany układ komórkowy, ma charakter 

swoisty tzn. ściśle związany z czynnikiem szkodliwym.

swoisty tzn. ściśle związany z czynnikiem szkodliwym.

   

   

Odporność nabyta biernie w sposób naturalny

Odporność nabyta biernie w sposób naturalny

 - 

 - 

    

    

przeciwciała matki przechodzą do płodu przez łożysko

przeciwciała matki przechodzą do płodu przez łożysko

    

    

u noworodków z mlekiem matki przez przewód 

u noworodków z mlekiem matki przez przewód 

pokarmowy- błona jelit jest przepuszczalna dla 

pokarmowy- błona jelit jest przepuszczalna dla 

przeciwciał. Ma duże znaczenia, noworodek nie 

przeciwciał. Ma duże znaczenia, noworodek nie 

wytwarza własnych przeciwciał, pozbawiony byłby 

wytwarza własnych przeciwciał, pozbawiony byłby 

ochrony i narażony na zakażenia. Przeciwciała 

ochrony i narażony na zakażenia. Przeciwciała 

utrzymują się przez kilka miesięcy. (nawet do 18 mies.)

utrzymują się przez kilka miesięcy. (nawet do 18 mies.)

background image

 

 

 

 

Odporność bierna sztuczna

Odporność bierna sztuczna

 – wprowadzenie 

 – wprowadzenie 

surowicy zawierającej przeciwciała wytworzone 

surowicy zawierającej przeciwciała wytworzone 

przez innego osobnika (homologiczne lub 

przez innego osobnika (homologiczne lub 

heterologiczne

heterologiczne

)

)

Surowice

Surowice

 - odpornościowe zawierają gotowe 

 - odpornościowe zawierają gotowe 

przeciwciała. Są podawane, kiedy organizm nie 

przeciwciała. Są podawane, kiedy organizm nie 

może dostatecznie szybko uruchomić 

może dostatecznie szybko uruchomić 

mechanizmów odporności czynnej.

mechanizmów odporności czynnej.

Wykorzystywana w praktyce do wytwarzania 

Wykorzystywana w praktyce do wytwarzania 

surowic przeciwtężcowych, przeciwbłoniczych, w 

surowic przeciwtężcowych, przeciwbłoniczych, w 

profilaktyce chorób zakaźnych. Rodzaj takiej 

profilaktyce chorób zakaźnych. Rodzaj takiej 

odporności jest krótkotrwały, gdyż przeciwciała 

odporności jest krótkotrwały, gdyż przeciwciała 

(jako obce białka) są stosunkowo szybko usuwane 

(jako obce białka) są stosunkowo szybko usuwane 

z organizmu)

z organizmu)

background image

 

 

 

 

Odporność czynna naturalna

Odporność czynna naturalna

 -

 -

  powstaje po 

  powstaje po 

przebyciu choroby zakaźnej lub częstych zakażeń 

przebyciu choroby zakaźnej lub częstych zakażeń 

bezobjawowych, charakteryzuje się dużą 

bezobjawowych, charakteryzuje się dużą 

trwałością zaczyna się wykształcać podczas 

trwałością zaczyna się wykształcać podczas 

początków choroby aż do wyzdrowienia, po 

początków choroby aż do wyzdrowienia, po 

przebyciu niektórych chorób zakaźnych (ospa, 

przebyciu niektórych chorób zakaźnych (ospa, 

odra, płonica) odporność utrzymuje się do końca 

odra, płonica) odporność utrzymuje się do końca 

życia.

życia.

Odporność czynna sztuczna

Odporność czynna sztuczna

 –

 –

 

 

Szczepionki

Szczepionki

 są 

 są 

to preparaty zawierające żywe, lecz pozbawione 

to preparaty zawierające żywe, lecz pozbawione 

zjadliwości drobnoustroje lub ich martwe 

zjadliwości drobnoustroje lub ich martwe 

elementy. Składnikami szczepionek mogą być 

elementy. Składnikami szczepionek mogą być 

również toksyny będące produktami przemiany 

również toksyny będące produktami przemiany 

materii drobnoustrojów.

materii drobnoustrojów.


Document Outline