1
Marcin Budziński
Na podstawie:
Miasto. Ekonomicznie aspekty funkcjonowania.
Małgorzata Czornik, AE Katowice 2004
EKONOMIKA MIASTA
1
Marcin Budziński
Na podstawie:
Miasto. Ekonomicznie aspekty funkcjonowania.
Małgorzata Czornik, AE Katowice 2004
EKONOMIKA MIASTA
2
Zalecana literatura
PODSTAWOWA
Czornik M., Miasto. Ekonomiczne aspekty funkcjonowania,
Wydawnictwo AE w Katowicach 2004 lub nowsze,
Ustawy:
o samorządzie gminnym,
o samorządzie powiatowym,
o samorządzie województwa.
UZUPEŁNIAJĄCA
Bury P., Markowski T., Regulski J., Podstawy ekonomiki miasta,
Fundacja Rozwoju Przedsiębiorczości, Łódź 1993
Parysek J. Podstawy gospodarki lokalnej, Wydawnictwo
Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu,
Poznań 2001
Markowski T. Zarządzanie rozwojem miast
Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1999.
Klasik A., Kuźnik F. (red.), Zarządzanie strategiczne rozwojem
lokalnym i regionalnym, Wydawnictwo AE w Katowicach,
Katowice 2001
3
Ekonomika miasta -
zakres tematyczny
4
Ekonomika miasta –
podstawowy zakres
tematyczny 1/4
W ujęciu miasta jako przedmiotu
gospodarowania zakres tematyczny dotyczy
między innymi:
definicji i istoty miasta,
czynników miastotwórczych,
zarysu historycznego,
rodzajów i funkcji miast,
produktów i rynków miasta.
5
Ekonomika miasta –
podstawowy zakres
tematyczny 2/4
W ujęciu miasta jako podmiotu gospodarującego
zakres tematyczny dotyczy między innymi:
demokracji lokalnej,
władz miasta,
użytkowników miasta,
społeczności lokalnej.
6
Ekonomika miasta –
podstawowy zakres
tematyczny 3/4
W ujęciu miasta jako zbioru korzyści zakres
tematyczny dotyczy między innymi:
przestrzeni miejskiej i nieruchomości
korzyści urbanizacyjnych,
miejskich dóbr publicznych,
środowiska przedsiębiorczości w mieście.
7
Ekonomika miasta –
podstawowy zakres
tematyczny 4/4
W ujęciu miasta jako obiektu dynamicznie
zmieniającego się zakres tematyczny dotyczy
między innymi:
rozwoju miasta,
wielkości i rangi miasta,
procesów urbanizacji,
procesów metropolizacji.
8
Miasto jako przedmiot
gospodarowania
9
Definiowanie miasta
Wspólną cechą wielu definicji miasta jest
odmienność miasta w stosunku do obszarów
wiejskich.
Miasto – jednostka osadnicza, grupująca
przede wszystkim ludność zatrudnioną w
zawodach pozarolniczych (Bury, Markowski,
Regulski),
Gmina miejska odznaczająca się przewagą
zajęć przemysłowo-handlowych swych
mieszkańców (Weber, Broszkiewicz)
10
Wyznaczniki miejskości
jednostki osadniczej - istota
miejskości 1/2
(M.Czornik, - A.Wallis, J. Malanowski)
zwartość skupiska ludzi,
zróżnicowanie zawodowe mieszkańców,
heterogeniczność mieszkańców,
znaczny obszar zwartej zabudowy,
zróżnicowanie zabudowy (przestrzenne,
funkcjonalne, estetyczne itp.),
11
Wyznaczniki miejskości
jednostki osadniczej - istota
miejskości 2/2
(M.Czornik, - A.Wallis, J. Malanowski)
przewaga grup wtórnych nad pierwotnymi,
przewaga kontaktów rzeczowych nad
osobistymi,
odmienne w stosunku do wsi demograficzne
zarysy miejskich społeczności,
miejski styl życia ludności,
proces zmian użytkowania terenów nieciągły
w czasie i przestrzeni,
nagromadzenie podmiotów gospodarczych.
12
Zasady delimitacji miasta
(M.Czornik)
System prawny państwa – nadający prawa
miejskie po spełnieniu określonych prawem
kryteriów,
Cechy mieszkańców potwierdzone ich stylem
życia i rodzajem działalności stanowiącej ich
utrzymanie,
Gęstość zaludnienia – zamieszkanie dużej
grupy ludzi na względnie małej powierzchni,
Gęstość zabudowy – jako stosunkowo
niewielkie odległości pomiędzy budynkami,
Intensywne wykorzystanie terenu – np.
budownictwo wielokondygnacyjne,
Występowanie renty budowlanej.
13
Czynniki miastotwórcze
Przyrodnicze – sprzyjające warunki życia ludzi:
woda, klimat, wiatry, nasłonecznienie itp.,
Militarne – dobre warunki obronne, możliwość
zabezpieczenie otaczających obszarów
wiejskich,
Ekonomiczne – surowce naturalne, warunki
prowadzenia działalności handlowej, duże
zakłady przemysłowe, rynek usług,
Komunikacyjne – położenie przy szlaku, drodze,
miejscu przeprawy, linii kolejowej, nad żeglowną
rzeką, w miejscu nadającym się do budowy
portu,
Administracyjne – decyzja o charakterze
politycznym, spełniająca pożądane warunki.
14
Rodzaje miast
Kryterium wielkości – liczba mieszkańców,
powierzchnia (małe, średnie, duże),
Kryterium funkcji miejskich – przemysłowe,
handlowe, usługowe, rekreacyjne, siedziby
władz, ośrodki kultu religijnego, centa życia
artystycznego, naukowego itp.
Dynamika rozwoju, poziom aktywności funkcji
miastotwórczych – tworzenie nowych funkcji,
rozwijające się, w fazie stagnacji, w fazie
schyłkowej, w fazie odbudowy funkcji,
Miejsce w podziale administracyjnym państwa –
stolica, miasta wojewódzkie, miasta na prawach
powiatu, miasta siedziby władz powiatowych,
gminy miejskie.
15
Rodzaje miast według relacji
przestrzenno - ekonomicznych
w układzie regionalnym
Centralne (wysoka motoryczność, niska zależność),
Wyspecjalizowane, (wysoka motoryczność, wysoka
zależność),
Satelitarne, (wysoka zależność, niska motoryczność),
Autarkiczne (niska motoryczność, niska zależność).
16
Typy dziejowe miast
(P.Rybicki)
Miasta stanowiące skupienia rodów.
Miasta-kolonie,
Grody i miasta przy grodach,
Miasta portowe i handlowe,
Miasta górnicze i przemysłowe,
Miasta ośrodki kultu, życia artystycznego i
umysłowego,
Miasta administracji publicznej,
Miasta rekreacyjne i rezydencjonalne,
Miasta mieszane.
17
Funkcje miast
Funkcje zewnętrzne (egzogeniczne,
miastotwórcze, podstawowe) – rodzaje
działalności realizowanej przez podmioty
zlokalizowane w mieście i pozostałych
użytkowników miasta, których rezultaty
przeznaczone są na rynek pozamiejski są
odpowiedzą miasta na potrzeby zgłaszane przez
nabywców nie będących jego mieszkańcami.
Funkcje wewnętrzne (endogeniczne, obsługowe,
uzupełniające) - rodzaje działalności
podejmowane dla zaspokojenia wewnętrznych
potrzeb miasta, stworzenia pożądanych
warunków życia mieszkańców miasta i
prowadzenia działalności gospodarczej w mieście.