Patologia

Prof. dr hab. med. Krzysztof Sładek

Pielęgniarstwo II Rok studiów stacjonarnych  

Patologia - podręczniki

• Zahorska-Markiewicz B, Małecka-Tendera 

E.: Patofizjologia kliniczna. Elsevier 
Urban&Partner Wrocław 2009.

• Thor P: Podstawy patofizjologii człowieka. 

Wydawnictwo Vesalius, Kraków 2007.

• Kruś S, Skrzypek-Fakhoury E: 

Patomorfologia kliniczna. PZWL, Warszawa 
2007. 

Patologia 

Podstawowe pojęcia

Choroba

Podstawowe pojęcia

• Patologia to nauka zajmująca się ogółem 

zagadnień związanych z chorobami 

organizmów żywych. Zajmuje się badaniami 

przyczyn, mechanizmów (patogeneza) i 

skutków chorób. 

• Patomorfologia – zajmuje się 

rozpoznawaniem, klasyfikacją oraz czynnikami 

prognostycznymi chorób na podstawie zmian 

morfologicznych w tkankach i narządach

• Patofizjologia – zajmuje się badaniem zmian 

i zaburzeń w pracy komórek, narządów i 

układów (pokarmowego, nerwowego, 

limfatycznego itd.) organizmu będących 

wynikiem choroby.

Choroba 

(Prof. P. Thor)

• Choroba jest to dynamiczny stan organizmu, w 

którym następują nieprawidłowe reakcje 

układów lub narządów na bodźce środowiska 

zewnętrznego lub wewnętrznego.

• Stan taki prowadzi do zmian anatomicznych i 

zakłóceń mechanizmów regulacyjnych ustroju.

• Czynniki prowadzące do rozwoju choroby 

możemy podzielić na:

– zewnętrzne, które mogą być proste lub 

złożone

– oraz wewnętrzne, uwarunkowane zmianami 

genetycznymi środowiska wewnętrznego. 

Choroba 

(Prof. P. Thor)

•

Przyczyną uszkodzeń komórki funkcjonującej 

prawidłowo w wąskich granicach homeostazy 

mogą być: 

–

hipoksja (spowodowana utrudnieniem lub 

spadkiem przepływu krwi),

–

czynniki fizyczne (jak uraz mechaniczny, zmiany 

temperatury, zmiany ciśnienia atmosferycznego, 

promieniowanie, porażenie prądem),

–

czynniki chemiczne i leki,

–

infekcje (obejmujące całą gamę wirusów, riketsji, 

bakterii, grzybów oraz pasożytów),

–

reakcje immunologiczne (autoimmunologiczne), 

zaburzenia genetyczne oraz

–

niedobory pokarmowe.  

Choroba

Czynniki chorobotwórcze.
• czynniki fizyczne
• starzenie się organizmu
• uraz mechaniczny
• uraz psychiczny
• wada genetyczna
• czynniki chemiczne (zatrucia)
• czynniki zakaźne
• czynniki środowiskowe

Choroba

Podział chorób. 
• choroby zakaźne
• choroby genetyczne
• choroby wywołane urazem lub 

przeciążeniem

• choroby psychiczne
• choroby autoimmunologiczne
• choroby z niedożywienia, przekarmienia lub 

niedoborów pokarmowych

• choroby hormonalne
• choroby pasożytnicze parazytozy
• choroby o nieznanej przyczynie (etiologii)

Opis choroby

• Epidemiologia 

• Etiologia - co daną jednostkę wywołuje

• Patogeneza - mechanizmy powstawania i 

rozwoju choroby

• Symptomatologia - nauka o objawach

• Diagnoza różnicująca -  odróżniająca 

jednostki chorobowe.

• Przebieg choroby

• Zejście chorobowe- np. wyzdrowienie, 

powikłania

• Powikłania- czyli tzw. Zejście choroby

• Leczenie

Etiologia

• Etiologia- nauka o przyczynach i 

uwarunkowaniach chorób. 

• Czynniki etiologiczne- czyli 

sprawcze są to pewne, najczęstsze, 
zewnątrzustrojowe czynniki.

• Choroba idiopatyczna (samoistna) 

– nieznane czynniki zewnętrzne 

Etiopatogeneza

• Etiopatogeneza – czynniki 

etiologiczne powodujące określoną 
patologię.

• Etiopatogenezą jakiejś choroby 

nazywamy chronologiczny zespół 
przyczynowo-skutkowy będący 
przyczyną jej powstania. 

Czynniki etiologiczne

Czynniki zewnętrzne:

• Biologiczne - wirusy, priony, bakterie , pasożyty

• Fizyczne - promieniowanie, prąd elektryczny, 

podwyższone bądź obniżone ciśnienie

• Chemiczne - kwasy, ługi, gazy

• Społeczne - stres , niedożywienie

• Jatrogenne -  wywołujące działaniem lekarza

• Mieszane - toksyny bakteryjne
Czynniki wewnętrzne - uwarunkowane 

genetycznie

( mutacje). Choroba psychosomatyczna wywołana
czynnikami psychicznymi ( stres- wrzód żołądka) 

Symptomatologia

Symptomatologia- nauka o objawach choroby   
• Objawy podmiotowe- czyli subiektywne takie , 

które odczuwa pacjent. 

• Choroba- określana przez pewnie zespół objawów. 
• Podział objawów na 

– swoiste ( pewne)
–  i nieswoiste (prawdopodobne) 

• Objawy prodromalne ( zwiastunowe) – powstają 

przed okresem początkowym w czasie narastania 
choroby. 

Przebieg choroby

Przebieg choroby

• Ostry ( od 3-4 tyg.)

• podostry ( od 6-8 tyg.)

• przewlekły ( 8 tygodni) 

Objawy choroby mogą ulegać:

• Zmniejszeniu

• Zaostrzeniu

• Przepuszczaniu- okres zanikowi

• Nawrotowi

• Wyleczeniu

Zejście choroby

Zejście choroby:

• 1. Zupełne 

         a) sposób łagodny stopniowy
         b) sposób przełomowy

• 2.  Zejście śmiertelne

Metody badań choroby:

• Metody doświadczalne z udziałem zwierząt

• metody kliniczne

• badania epidemiologiczne

Choroba

• Przyczyny umieralności dorosłych

– Choroby układu krążenia 

50%

– Choroby nowotworowe 

30% 

– Choroby infekcyjne

układu oddechowego

10% 

– Wypadki

  9%.

Czynniki ryzyka choroby 

wieńcowej

• Starzenie się
• Płeć męska
• Wywiad rodzinny choroby wieńcowej
• Nadciśnienie tętnicze
• Otyłość
• Palenie papierosów
• Cukrzyca
• Hiperlipidemia
• Dieta o wysokiej zawartości tłuszczów 

nasyconych

Palenie tytoniu a choroby płuc

• Palenie tytoniu jest najczęstszą przyczyną 

chorób układu oddechowego.

• Ryzyko wystąpienia POChP u palaczy jest 

sześć razy większe, a raka płuc - dziesięć 
razy większe, niż u osób niepalących.

• 80–90% wszystkich zgonów na skutek 

przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP) 
wynika z palenia tytoniu. 

• Spośród wszystkich zgonów na skutek 

nowotworów najwięcej jest wynikiem raka 
płuc, do którego przyczynia się palenie tytoniu