LECZENIE RAN
LECZENIE RAN
Agnieszka Krężelewska
Agnieszka Krężelewska
Mateusz Blank
Mateusz Blank
IV rok lekarski, grupa 2
IV rok lekarski, grupa 2
LECZENIE RAN
LECZENIE RAN
Agnieszka Krężelewska
Agnieszka Krężelewska
Mateusz Blank
Mateusz Blank
IV rok lekarski, grupa 2
IV rok lekarski, grupa 2
rana (vulnus)
przerwanie
przerwanie ciągłości
tkanek pod wpływem
urazu lub celowego
działania (zabieg
chirurgiczny)
Ze względu na głębokość rany
rozróżniamy:
otarcie lub zadrapanie naskórka
(excoriatio)
rany powierzchowne
(v. superficiale)
rany głębokie
(v. profundum)
rany powikłane
(v. complicatum), tj.
drążące do jam ciała lub uszkadzające
naczynia, nerwy, ścięgna
Ze względu na rodzaj urazu i kształt
rozróżniamy:
ra
ra
nę kłutą
(v. ictum)
ranę ciętą
(v. sectum)
ranę szarpaną
(v. laceratum)
ranę tłuczoną
(v. contusum)
ranę miażdżoną
(v. conquasatum)
ranę kąsaną
(v. morsum)
ranę postrzałową
(v.sclopetarium)
ranę oparzeniową
(v. combustum)
ranę zatrutą
(v. venenatum)
rana kłuta
po
powstaje wskutek zranienia przedmiotem
ostrym, długim i wąskim (igła, gwóźdź, widły)
ma wąski kanał, którego długość jest większa
niż szerokość
nie zieje lub zieje nieznacznie i brzegi jej
często stykają się ze sobą
wymaga obserwacji – po pewnym czasie
wymaga obserwacji – po pewnym czasie
mogą wystąpić objawy zakażenia, a na
mogą wystąpić objawy zakażenia, a na
tułowiu powikłania ze strony narządów
tułowiu powikłania ze strony narządów
wewnętrznych
wewnętrznych
rana kłuta cd.
kanał rany ma zwykle przebieg
prosty, jednak różna spoistość i
sprężystość poszczególnych tkanek
oraz skurcz mięśni mogą zmieniać
kierunek i załamywać go, co utrudnia
wypływanie wydzieliny i sprzyja
zatrzymaniu w głębi ciał obcych.
rana cięta
po
powstaje wskutek przecięcia ostrymi
przedmiotami tnącymi, jak brzytwa,
nóż, szkło
ma brzegi i ściany równe, może
krwawić obficie
uraz ogranicza się do rozdzielenia
tkanki, nie niszczy tkanek tworzących
ściany rany
świeże rany cięte łatwo goją się po
zbliżeniu ich brzegów
rana tłuczona
powstaje na skutek pęknięcia skóry i głębiej
powstaje na skutek pęknięcia skóry i głębiej
leżących tkanek pod działaniem tępego
leżących tkanek pod działaniem tępego
przedmiotu (
przedmiotu (drąg, kopyto, kamień)
ma brzegi nierówne, obrzękłe, nieco wywinięte
na zewnątrz
w brzegach i ich sąsiedztwie często stwierdza
się krwawe podbiegnięcia
naczynia krwionośne są przerwane lub
zgniecione w promieniu kilku centymetrów
mniejsze krwawienie)
krew nacieka tkanki otaczające ranę
tkanki tworzące ściany rany są niezdolne do
życia
rana tłuczona cd.
wypełniona skrzepłą krwią i chłonką zawiera często
ciała obce: strzępy ubrania, włosy, grudki ziemi,
kurz
zanieczyszczenie rany, obecność w niej tkanek o
upośledzonym ukrwieniu i skrzepów krwi sprzyjają
zakażeniu i stwarzają niepomyślne warunki gojenia
jeśli uraz zadany narzędziem tępym trafia w
okolice, w których skóra i tkanki miękkie
przykrywają występy kostne cienką warstwą, to
pęknięcie skóry wykazuje brzegi równe i rana
upodabnia się do rany ciętej
obrzęk brzegów oraz podbiegnięcia krwawe
ułatwiają właściwe rozpoznanie
rana rąbana
j
jest odmianą rany ciętej
p
powstaje przez zranienie szablą, dłutem,
siekierą itp.
zazwyczaj głęboka, broczy mniej obficie niż
rana cięta
tkanki ulegają nie tylko przecięciu, lecz w
pewnym stopniu i stłuczeniu, gdy ostrze nie
jest zbyt ostre, a narzędzie raniące ciężkie
często występuje uszkodzenie nerwów,
naczyń krwionośnych, okostnej i kości
rana szarpana
p
powstaje wskutek rozciągania tkanek
zakrzywionymi przedmiotami (szponami,
haczykami, sękami, gwoździami itp.
najłatwiej ulega rozdarciu tkanka
tłuszczowa oraz mięśnie i narządy
miąższowe, najtrudniej skóra i ścięgna
brzegi rany są poszarpane, rozciągnięte
lub podwinięte, wskutek czego mało broczą
ściany i dno są nierówne, mogą zawierać
szczeliny i kieszenie
rana miażdżona
o
odmiana rany tłuczonej, lecz siła urazu oraz
obrażenia tkanek są znacznie większe
brzegi rany są nierówne, obrzękłe, blade
lub o zabarwieniu sino-czerwonym
w ścianach i dnie znajdują się tkanki
zmiażdżone, przesiąknięte krwią, strzępy
mięśni, powięzi, ścięgien oraz odłamki kości
naczynia krwionośne są poszarpane,
skręcone, wypełnione skrzepliną, nerwy
zgniecione lub przerwane
rana kąsana
z
zadana zębami ludzi lub zwierząt
zwierzę miażdży szczękami tkanki
zwierzę miażdży szczękami tkanki
na znacznie większym obszarze niż
na znacznie większym obszarze niż
dziurawi skórę
dziurawi skórę
r
rany kąsane goją się źle wskutek
zakażenia drobnoustrojami z jamy
ustnej i obecności poszarpanych
strzępów tkanek
rana postrzałowa
n
następstwo działania różnego rodzaju
pocisków bojowych lub ich części (kul
karabinów ręcznych i maszynowych,
pocisków dział artyleryjskich, bomb
lotniczych, min itp.)
wyglądem jest zbliżona do rany kłutej,
szarpanej lub miażdżonej, niekiedy do
obrażenia cieplnego lub chemicznego
działanie pocisku wywołuje, obok obrażenia
anatomicznego tkanek, również wybitne
zaburzenia czynnościowe, co nadaje ranom
postrzałowym swoiste piętno i odróżnia je od
ran innego pochodzenia
rana postrzałowa cd.
w
w ranie postrzałowej powstają trzy
współśrodkowo ułożone strefy:
kanał rany
strefa zniszczonych obumarłych
tkanek
strefa tkanek uszkodzonych w różnym
stopniu czynnościowo i anatomicznie
w zakresie ukrwienia, unerwienia i
odżywienia wskutek działania energii
kinetycznej pocisku
rana postrzałowa cd.
u
uszkodzenia uwidaczniają się przede
wszystkim w postaci zaburzeń w
krążeniu, a więc w przekrwieniu,
zastoju krwi, licznych drobnych
wylewach krwawych, zawałach
t
tkanki te, upośledzone w swej
żywotności, mogą nawet ulegać
szybko martwicy lub powolnemu
obumieraniu oraz zakażeniu
rana zatruta
powstaje w naszych warunkach
powstaje w naszych warunkach
geograficznych po ukąszeniach
geograficznych po ukąszeniach
przez żmije oraz po ukłuciach
przez żmije oraz po ukłuciach
żądłem pszczoły, osy lub szerszenia
żądłem pszczoły, osy lub szerszenia
gojenie się ran
gojenie się ran
przebieg gojenia można
przebieg gojenia można
podzielić na 2 okresy:
podzielić na 2 okresy:
1)
1)
oczyszczanie rany
oczyszczanie rany
2)
2)
odbudowa ubytku
odbudowa ubytku
oczyszczanie rany
oczyszczanie rany
brzegi rany są obrzęknięte,
brzegi rany są obrzęknięte,
zaczerwienione, cieplejsze
zaczerwienione, cieplejsze
okolica jest bolesna
okolica jest bolesna
pojawia się płynna wydzielina, która
pojawia się płynna wydzielina, która
stopniowo zamienia się w ropę
stopniowo zamienia się w ropę
zmiażdżone i obumarłe tkanki czernieją, a
zmiażdżone i obumarłe tkanki czernieją, a
później żółkną (ulegają stopniowo
później żółkną (ulegają stopniowo
rozpadowi i upłynnieniu)
rozpadowi i upłynnieniu)
martwe tkanki oddzielają się od zdrowych
martwe tkanki oddzielają się od zdrowych
i zostają wydzielone z rany
i zostają wydzielone z rany
odbudowa ubytku
odbudowa ubytku
znika obrzęk i zaczerwienienie
znika obrzęk i zaczerwienienie
zmniejsza się bolesność rany
zmniejsza się bolesność rany
ściany rany i dno zaczynają pokrywać się
ściany rany i dno zaczynają pokrywać się
ziarniną, która stopniowo wypełnia całą
ziarniną, która stopniowo wypełnia całą
ranę
ranę
zmniejszenie powierzchni rany dzięki
zmniejszenie powierzchni rany dzięki
kurczeniu się głębszych warstw ziarniny
kurczeniu się głębszych warstw ziarniny
z brzegów rany nasuwa się naskórek
z brzegów rany nasuwa się naskórek
ziarnina ulega zwłóknieniu, twardnieje,
ziarnina ulega zwłóknieniu, twardnieje,
kurczy się i przemienia w bliznę
kurczy się i przemienia w bliznę
czynniki upośledzające
czynniki upośledzające
gojenie
gojenie
Czynniki ogólne:
Czynniki ogólne:
niedożywienie (białko,
niedożywienie (białko,
wit. A i C)
wit. A i C)
cukrzyca
cukrzyca
(hiperglikemia)
(hiperglikemia)
niedokrwistość
niedokrwistość
kortykosteroidy
kortykosteroidy
chemioterapia
chemioterapia
promienie jonizujące
promienie jonizujące
Czynniki miejscowe:
Czynniki miejscowe:
obecność tkanki
obecność tkanki
martwiczej
martwiczej
krwiak
krwiak
zakażenie
zakażenie
niedokrwienie
niedokrwienie
urazy
urazy
zimno
zimno
środki podawane
środki podawane
miejscowo (antybiotyki/
miejscowo (antybiotyki/
środki odkażające)
środki odkażające)
Badanie rannego
wywiad
ocena stanu ogólnego chorego
ocena stanu ogólnego chorego
(
(zachowanie chorego, zabarwienie
skóry, tętno, ciśnienie krwi, źrenice,
istnienie sztywności karku, napięcie
mięśni)
istniejące choroby niezależne od
wypadku (hemofilia, cukrzyca,
choroby układowe)
Badanie rannego cd.
Oglądając ranę zwracamy uwagę na:
umiejscowienie
kształt
wielkość
brzegi
otoczenie
krwawienie
wpuklanie się do niej tkanek lub narządów
głębiej leżących
charakter wycieku z niej (krew, żółć, mocz,
pmr,ropa)
obecność ciał obcych
Badanie rannego cd.
wnętrza rany nie dotykać
, ale
badanie dotykiem jej otoczenia
może wiele wyjaśnić (krwiak,
ropień, trzeszczenie banieczek
gazu)
postępowanie
w razie potrzeby i przystąpić najpierw
do zwalczenia wstrząsu i odwodnienia
(dopiero po ustąpieniu jego objawów
można rozpocząć leczenie rany)
zastosować postępowanie p/tężcowe
(0,5-1,0 ml anatoksyny podskórnie)
jeżeli chory nie znajduje się w stanie
wstrząsu, można przygotować go do
zabiegu zaraz po ustaleniu
rozpoznania
postępowanie
w warunkach sali operacyjnej, obmyć ranę
w warunkach sali operacyjnej, obmyć ranę
wokół, unikając przenikania do rany środków
wokół, unikając przenikania do rany środków
dezynfekcyjnych (od rany na zewnątrz)
dezynfekcyjnych (od rany na zewnątrz)
usunąć z rany skrzepliny i ciała obce
usunąć z rany skrzepliny i ciała obce
przepłukać ranę roztworem fizjologicznym
przepłukać ranę roztworem fizjologicznym
NaCl (rana zanieczyszczona kurzem, piaskiem)
NaCl (rana zanieczyszczona kurzem, piaskiem)
odchylić brzegi rany w celu zbadania jej
odchylić brzegi rany w celu zbadania jej
uchyłków i kieszeni (rozpoznanie uszkodzeń
uchyłków i kieszeni (rozpoznanie uszkodzeń
wymagających naprawy chirurgicznej)
wymagających naprawy chirurgicznej)
postępowanie
szczelne zaszycie rany dopuszczalne tylko w
szczelne zaszycie rany dopuszczalne tylko w
ranach zadanych czystym nożem lub
ranach zadanych czystym nożem lub
spowodowanych stłuczoną szybą nie później niż
spowodowanych stłuczoną szybą nie później niż
6h po wypadku =
6h po wypadku =
szew pierwotny doraźny
(dla bezpieczeństwa korzystne jest
(dla bezpieczeństwa korzystne jest
pozostawienie w ranie drenu)
pozostawienie w ranie drenu)
w ranach zabrudzonych lub trudnych do oceny
w ranach zabrudzonych lub trudnych do oceny
korzystnym postępowaniem jest wprowadzenie
korzystnym postępowaniem jest wprowadzenie
szwów przez brzegi rany, lecz odroczenie
szwów przez brzegi rany, lecz odroczenie
zawiązania nitek o kilka dni =
zawiązania nitek o kilka dni =
szew pierwotny
odroczony
(szwy zawiązuje się po
(szwy zawiązuje się po
spostrzeżeniu korzystnego oczyszczania się dna
spostrzeżeniu korzystnego oczyszczania się dna
rany)
rany)
postępowanie
w ranach znacznie zabrudzonych ze
w ranach znacznie zabrudzonych ze
stłuczeniem brzegów są dwie
stłuczeniem brzegów są dwie
możliwości postępowania:
możliwości postępowania:
pozostawić ranę otwartą na gojenie
pozostawić ranę otwartą na gojenie
przez ziarninowanie
przez ziarninowanie
wyciąć tkanki martwicze, a nawet ranę
wyciąć tkanki martwicze, a nawet ranę
(uzyskanie czystej rany, którą można
(uzyskanie czystej rany, którą można
bez ryzyka zamknąć)
bez ryzyka zamknąć)