Dług publiczny w Polsce

Dług publiczny

całość finansowych zobowiązań władz

publicznych (państwowych i

samorządowych) z tytułu

zaciągniętych pożyczek.

Jest zaciągany na pokrycie deficytu

budżetowego poprzez:



emisje skarbowych papierów

wartościowych,



zaciąganie kredytów w bankach

komercyjnych



emisję obligacji i bonów skarbowych

Czym się różni się dług

publiczny od deficytu

budżetowego?



dług publiczny

składają się długi rządu,

samorządów i FUS-u.

Na koniec 2009 r. wyniósł

on ok. 670 mld zł.

Z tego 624 mld zł

przypadały na budżet centralny (odpowiada

za niego rząd), 39 mld zł na samorządy i 7

mld zł na FUS.



Deficyt budżetowy

to z kolei różnica

pomiędzy wydatkami a dochodami rządu,

samorządów i innych instytucji publicznych

w konkretnym roku. Deficyt budżetowy jest

częścią deficytu finansów publicznych.

Szacunkowa wielkość

państwowego długu publicznego

rośnie obecnie

z 798,3 mld zł na

koniec 2011 r. do 841,4 mld zł

na koniec grudnia 2012 r.,

czyli o ponad 117,8 mln zł na

dobę, 4,9 mln zł na godzinę i

1363,5 zł na sekundę.

Dług publiczny na 1 mieszkańca

rośnie

z 21 473 zł na koniec

grudnia 2011 r. do 22 633 zł na

koniec grudnia 2012 r.

Jako liczbę

mieszkańców Polski przyjęto

opublikowaną przez GUS w wynikach

spisu powszechnego liczbę ludności

rezydującej (

37,2 mln osób

w 2011

roku).

Co jest groźnego w polskim

długu publicznym?



Największym problemem jest szybki

przyrost długu, bo im wyższe mamy

zadłużenie, tym więcej musimy płacić

za jego obsługę.



Gdyby dług publiczny przestał rosnąć

i ustabilizował się na obecnym

poziomie około 50-55 proc., PKB, to w

sprzyjających okolicznościach można

by go

rolować

bez końca.

Który kraj ma bezpieczny

poziom długu i deficytu?



Rumunia dług 30,5% PKB, a deficyt

8% PKB

NIEBEZBIECZNY



Łotwa dług 48,5% PKB, a deficyt

8,6% PKB

NIEBEZPIECZNY



Wlk.Brytania dług 79,1% PKB, a

deficyt 12% PKB

BEZPIECZNY

Niemcy, Wielka Brytania, Francja czy

Włochy w relacji do PKB mają wyższy

dług publiczny niż Polska



W rozwiniętych krajach Europy Zachodniej

rosnące zadłużenie także niepokoi opinię

publiczną, polityków i ekonomistów, lecz

kraje zachodnie są od nas nie tylko znacznie

bogatsze, ale także znacznie bardziej

wiarygodne dla inwestorów na rynku

finansowym. Polskę lepiej więc porównywać

do pozostałych krajów regionu, które mają

podobną do nas wielkość PKB na

mieszkańca. Kraje rozwinięte bez większych

problemów pożyczają pieniądze na

sfinansowanie swojego deficytu.

Jaki jest rezultat wysokiego

długu?



Wysoki dług publiczny hamuje tempo

rozwoju w Polsce, a w efekcie wydłuża

czas niezbędny do skrócenia dystansu, jaki

dzieli Polskę od krajów rozwiniętych.

Zamiast wydawać publiczne pieniądze np.

na autostrady i edukację, my płacimy ok.

2,4 proc.

PKB tylko za same

odsetki

zaciągniętego długu. Już dziś Polska płaci

nabywcom obligacji jedne z najwyższych

odsetek spośród krajów Unii Europejskiej.

Jak zmniejszyć dług

publiczny?



Przykłady: Chile, Turcja, RPA, Bułgaria.



Spadek długu publicznego najczęściej w

60% wynikał z szybkiego wzrostu PKB 40

ze zmniejszenia deficytu finansów

publicznych.



Spadek deficytu budżetowego

wynikał

średnio w 70% z redukcji wydatków

publicznych, a jedynie w 30% ze

wzrostu podatków

Od kogo pożycza Polska?



Najczęściej od swoich obywateli.

Każdy Polak, który kupuje obligacje

skarbowe pożycza rządowi swoje

pieniądze.

Co więcej, ten dług zostanie mu

spłacony z jego własnych podatków

. To

jednak oznacza, że im więcej państwo

pożycza, tym więcej musi nakładać

podatków. Jeżeli rząd systematycznie

zwiększa dług, to ciężar jego spłaty spada

na kolejne pokolenia.

Czy większość polskiego długu

to dług zagraniczny?



Nie. Na koniec 2009 roku państwowy dług

publiczny wyniósł

670 mld zł

z czego zadłużenie

wobec inwestorów zagranicznych stanowiło

250 mld zł

Pozostałe

420 mld zł

było

zadłużeniem wobec krajowych instytucji

finansowych oraz inwestorów

indywidualnych



Oprócz 250 mld zł zagranicznego długu

publicznego

, Polska miała dodatkowo

550 mld

zł długu za granicą

, z czego:

•

176 mld

zł stanowiły długi sektora bankowego

•

15 mld

zł pożyczył NBP

•

357 mld

zł pożyczyli polscy obywatele i

przedsiębiorstwa

Prawie połowa długu

publicznego powstała w ciągu

ostatnich 10 lat.

Przyczyny:

•

Kryzys gospodarczy na świecie i spowolnienie

gospodarcze w Polsce, co spowodowało spadek

wpływów z podatków i wzrost wydatków (np. na zasiłki

dla bezrobotnych).

•

Obniżka podatków i składek przez poprzednie rządy.

Nie towarzyszyło jej proporcjonalne obniżenie

wydatków publicznych, a w efekcie olbrzymią dziurę

budżetową trzeba łatać pożyczkami oraz przychodami

z prywatyzacji.



stopniowe ujawniania przyszłych zobowiązań

emerytalnych. W latach 1999-2009 kwota refundacji

składek emerytalnych wraz z odsetkami zwiększyła

rejestrowany dług publiczny o ok. 170 mld zł (13 proc.

PKB).



Znaczna część wzrostu długu publicznego

wynika ze stopniowego ujawniania

przyszłych zobowiązań emerytalnych.

latach 1999-2009 ZUS przekazał do

OFE ponad 140 mld zł składek

emerytalnych i tyle samo – w ramach

refundacji -- otrzymał dotacji z budżetu

państwa. Gdyby te pieniądze pozostały w

ZUS, to nasz rejestrowany dług publiczny

(publikowany przez GUS i Eurostat) byłby

mniejszy niż obecnie, ale jednocześnie

mielibyśmy większy dług ukryty.

W relacji do PKB nasz dług publiczny

był

najniższy w 2000 roku

(37,6%

) i od tego czasu dość

systematycznie rośnie.

W tym roku

zbliży się do poziomu 55%.

Dług publiczny według Polski, a

Unii Europejskiej.



Różni się! Dlaczego?



Według Komisji Europejskiej (lis. 2010) polski dług

publiczny na 55,5% PKB. Rząd Polski zapowiada

53,2%. Skąd ta różnica?



Rząd polski i Komisja Europejska różnie definiują dług

publiczny. Kluczowe znaczenie ma tu klasyfikacja

Krajowego Funduszu Drogowego (KFD). Krajowa

metodologia powstała niemal tylko i wyłącznie po to,

żeby zmniejszyć ryzyko przekroczenia progu

ostrożnościowego wynoszącego 55%, który nakłada na

rząd konkretne, obowiązkowe oszczędności (m.in.

zamrożenie płac w budżetówce, waloryzacja rent i

emerytur tylko o inflację). A że oszczędności nie są

popularne, rząd woli zmienić definicję długu, niż

zacząć oszczędzać.

Bankructwo kraju

Potocznie o bankructwie państwa mówimy

wtedy, gdy nie jest ono w stanie terminowo

spłacać swojego zadłużenia. Ogłoszenie

bankructwa kraju nie wiąże się z jego

likwidacją.

Na zadłużeniu publicznym można bankrutować na

różne sposoby. Po pierwsze, trzeba rozróżnić

bankructwo na

zadłużeniu wewnętrznym

uproszczeniu: długi wobec własnych obywateli

danego państwa) i

zewnętrznym

(w uproszczeniu:

wobec zagranicznych instytucji).

Kto zbankrutował?



•

na zadłużeniu zagranicznym :

Argentyna (2001 rok), Wybrzeże Kości Słoniowej

(2000), Ekwador (1999 i 2008), Indonezja (1998 i

2000), Kenia (2001), Myanmar (1997), Nigeria

(2001 i 2005), Paragwaj (2002), Rosja (1998), RPA

(1993), Turcja (prawie, pomoc MFW w 2000),

Urugwaj (2003), Wenezuela (1995 i 2004),

Zimbabwe (2000).



•

na zadłużeniu wewnętrznym:

Argentyna (2000 rok), Argentyna (2007), Ekwador

(1999), Angola (1992), Rosja (1998), Sri Lanka

(1996), Wenezuela (1998), Zimbabwe (2006)

PS.: Krótsza lista bankructw krajowych nie wynika z tego, że jest ich

mniej. Są one po prostu słabiej udokumentowane

Kraje, które w czasie ostatniego

światowego kryzysu finansowego zwróciły

się o pomoc do Międzynarodowego

Funduszu Walutowego i innych instytucji

międzynarodowych (np. Komisji

Europejskiej)

Angola (w 2009 roku), Antigua i Barbuda (2010),

Bośnia i Hercegowina (2009), Dominikana

(2009), Salwador (2010), Gruzja (2008), Grecja

(2010), Gwatemala (2009), Węgry (2008),

Islandia (2008), Irak (2010), Jamajka (2010),

Kosowo (2010), Łotwa (2008), Maldewiny

(2009), Mongolia (2009), Pakistan (2008),

Rumunia (2009), Serbia (2009), Sri Lanka

(2009), Ukraina (2008)

Bankructwo

Rozwiązania



Państwo może

zawiesić spłatę

długów

denominowanych w walucie krajowej lub w

walutach obcych (można dopuścić się

wzrostu inflacji)



Lub

restrukturyzować dług

, czyli rozłożyć

spłaty długu na dłuższy okres, wziąć

przejściową pomoc innych krajów lub

instytucji międzynarodowych w zaciąganiu

kolejnych długów (np. na niższy procent)

lub ewentualnie anulować część

zadłużenia.

Ciekawostka



Najbardziej zadłużonym krajem na

świecie są USA. Jednak dotyczy to

liczb bezwzględnych, bo jeśli

porównamy ich zadłużenie do PKB to

okaże się, że wcale nie jest tak źle.



Polska

w tym zestawieniu nie

wypada źle - z długiem

w wysokości 53 proc. PKB

nasz kraj

zajął 49 miejsce w zestawieniu.

PIIGS

Skrót PIIGS oznacza kraje :Portugalię, Włochy,

Grecję, Hiszpanię oraz Irlandię. Po angielsku

pierwsze litery nazw tych krajów (Portugal,

Ireland, Italy, Greece, Spain)

•

Grecja pożyczyła od europejskich banków 116 mld

EUR, z czego najwięcej, bo 44 mld EUR od francuskich

banków

•

Irlandia pożyczyła od europejskich banków 417 mld

EUR, z czego 114 mld EUR

z Niemiec i 122 mld EUR z Wielkiej Brytanii

•

Portugalia pożyczyła od europejskich banków 168 mld

EUR,z czego ponad 1/3 pochodziła z Hiszpanii

•

Hiszpania pożyczyła od europejskich banków 538 mld

EUR, z czego ponad połowa przypada na Niemcy i

Francję

•

Włochy pożyczyły 691 mld EUR od europejskich

banków, z czego ponad połowę z Francji.

Document Outline