Komunikacja 
interpersonlana
Komunikacja 
niewerbalna

Beata Sobolewska

Łaciński czasownik 

communico

, communicare 

znaczy uczynić wspólnym, połączyć, udzielić 
komuś wiadomości, naradzać się.
Rzeczownik 

communio

  oznacza wspólność, 

poczucie łączności.
Termimn 

communication

  został przyjęty 

przez języki nowożytne: w XIV w oznaczał  
wejście we wspólnotę, utrzymywanie z kimś 
stosunków, komunię, uczestnictwo, dzielenie 
się, a w wieku XVI   dołączyło nowe znaczenie  
transmisja, przekaz.

Poziomy procesu 
komunikowania 

Intrapersonalna

Interpersonalna

Grupowa

Międzygrupowa

Organizacyjna/instytucjo

nalna

Masowa

znaczeni

e

symbole

symbole

rozumien

ie

transmisja

transmisja

mowa

proces

proces

kan

ał

kan

ał

sytuacja

sytuacja

Najbardziej użyteczną definicją komunikacji 

jest ta, którą można zastosować do różnych 

sytuacji i do różnorodnych ludzi. 

KOMUNIKACJA jest procesem 

organizowania wiadomości w celu 

stworzenia znaczenia (Frey, Botan, 

Kreps,2000)

Najbardziej użyteczną definicją komunikacji 

jest ta, którą można zastosować do różnych 

sytuacji i do różnorodnych ludzi. 

KOMUNIKACJA jest procesem 

organizowania wiadomości w celu 

stworzenia znaczenia (Frey, Botan, 

Kreps,2000)

Wiadomo

ści

werbal

ne

niewerba

lne

organiza

cja

organiza

cja

Nadani

e

znacze

nia

Założenia dotyczące 
komunikacji prawda/fałsz

•Sprawdź swoje założenia:
•1. Komunikacja jest raczej odbiciem rzeczywistości niż jej 

tworzeniem.

•2. Najważniejszą funkcją komunikacji jest  ułatwienie 

wykonania pracy.

•3. Nigdy nie mówi się dwa razy tej samej rzeczy.
•4. Znaczenie symbolu jest takie samo bez względu na 

sytuację, w której 

       on występuje.
•5. Dobra komunikacja podlega wpływom norm związku 

lub kultury.

•6. Ważne jest, żeby być konsekwentnym w sposobie, w 

jaki się komunikujemy.

•7. Istnieje wiele sposobów na wyrażenie tego, co się 

myśli.

•8. Odbiorca wiadomości determinuje jej skuteczność.
•9. Znajomość intencji nadawcy wiadomości jest istotna 

dla zrozumienia procesu komunikacji.

•10. Skuteczna komunikacja jest zawsze jasna i 

jednoznaczna.

 

Typy komunikowania ze 
względu na cel 

Informacyjny:

wymiana informacji

instrukcje
opowieści

wyjaśnianie

dzielenie się ideami, 

myślami, 

doświadczeniem

CEL: WYMIANA

Informacyjny:

wymiana informacji

instrukcje
opowieści

wyjaśnianie

dzielenie się ideami, 

myślami, 

doświadczeniem

CEL: WYMIANA

Perswazyjny:

formowanie

wzmacnianie

zmiana

postaw, 

przekonań, 

wartości, 

zachowań

CEL: WYWIERANIE 

WPŁYWU

Elementy procesu 
komunikowania się

KONTEKST

(PSYCHOFIZYCZNY,SPOŁECZNY,
KULTUROWY,HISTORYCZNY)

NADAWCA

 

(OSOBA/GRUPA)

KANAŁ

 (ŚRODKI PRZEKAZU)

KOD INFORMACJI 

(ZNAKI, 

SYMBOLE) 

ODBIORACA

SZUM

SPRZĘŻENIE ZWROTNE

MODEL KOMPETENCJI 

KOMUNIKACJI 

INTERPERSONALNEJ

KOMPETENCJE WEWNĘTRZNE

KOMPETENCJA ZACHOWANIA

kompetencja interpretacyjna

(proces spostrzegania)

zdolność nazywania, organizowania 

i interpretowania informacji)

kompetencja ja

(proces prezentacji 

siebie)

zdolność wyboru i 

prezentowania 

pożądanego obrazu siebie

kompetencja roli

(proces adaptacji)

zdolność przyjmowania 

ról społecznych i wiedza 

o zachowaniach 

wynikających z roli

kompetencja celu

(proces planowania)

zdolność formułowania 

celów, przewidywania 

konsekwencji i wyboru 

odpowiednich sposobów 

działania

S.Trenholm, A.Jensen

kompetencja 

niewerbalna

zdolność efektywnego 

wykorzystania gestów, tonu 

głosu i innych sposobów 

komunikacji niewerbalnej

kompetencja 

werbalna

zdolność efektywnego 

wykorzystania słów, 

fraz i innych narzędzi 

lingwistycznych

kompetencja 

relacyjna

zdolność formułowania 

przekazu tak, aby 

utrzymywać pożądany 

typ relacji

K

O

N

T

E

K

S

T

 H

IS

T

O

R

Y

C

Z

N

Y

K

O

N

T

E

K

S

T

 R

E

L

A

C

JI

K

O

N

T

E

K

S

T

 K

U

LT

U

R

O

W

Y

kompetencja przekazu

(proces prezentacji siebie)

Perspektywy poznawcze a 
sposób komunikowania się

PERSPEKTYWA  

OBIEKTYWNA:

Zakłada, że istnieje 

obiektywna 

rzeczywistość 

niezależna od 

poznającego

Możliwe jest poznanie 

jej oraz opisanie przez 

teorię

PERSPEKTYWA  

OBIEKTYWNA:

Zakłada, że istnieje 

obiektywna 

rzeczywistość 

niezależna od 

poznającego

Możliwe jest poznanie 

jej oraz opisanie przez 

teorię

PERSPEKTYWA 

INTERPRETACYJNA:

określa znaczenie danego 

zachowania w kontekście 

społeczno –kulturowym

Prawda jest subiektywna 

Subiektywizm 

doświadczenia i znaczeń

Nie można oddzielić 

poznającego od 

poznawanego

Teoria jest traktowana 

tutaj jako narzędzie 

interpretacji

PERSPEKTYWA 

INTERPRETACYJNA:

określa znaczenie danego 

zachowania w kontekście 

społeczno –kulturowym

Prawda jest subiektywna 

Subiektywizm 

doświadczenia i znaczeń

Nie można oddzielić 

poznającego od 

poznawanego

Teoria jest traktowana 

tutaj jako narzędzie 

interpretacji

Komunikacja 

niewerbalna

• KOMUNIKACJA NIEWERBALNA dotyczy 

wszystkich ludzkich zachowań,  postaw innych niż 
słowa

• Obejmuje: wygląd fizyczny, ruch ciała, gesty, 

wyraz twarzy, ruch oczu, dotyk, głos oraz sposób 
wykorzystywania czasu i miejsca w 
komunikowaniu się. 

Pytanie

• Czy język migowy jest komunikacją niewerbalną?

• Czy słowo pisane jest komunikacją niewerbalną?

adaptor

y

adaptor

y

ilustrat

ory

pantomimi

ka

pantomimi

ka

KOMUNIKATY 

NIEWERBALNE (1)

mimik

a

mimik

a

emblem

aty

emblem

aty

regulato

ry

regulato

ry

strefa 

publiczna do 7,5 

m 

strefa 

publiczna do 7,5 

m 

strefa 

intymna

 

do 0,5 

m 

strefa 

intymna

 

do 0,5 

m 

strefa 

osobista d

o 1,2 m

Proksemik

a

(zachowania 

przestrzenne, 

sympatia/niechęć, 

status)

Proksemik

a

(zachowania 

przestrzenne, 

sympatia/niechęć, 

status)

KOMUNIKATY 

NIEWERBALNE (2)

strefa 

społeczna do 

3,5 m 

strefa 

społeczna do 

3,5 m 

STYLE KOMUNIKACJI 

NIEWERBALNEJ

• STYL AFILIATYWNY(bliski dystans, 

dotyk, kontakt wzrokowy, uśmiech)

• STYL 

DOMINATYWNY(wyprostowana  
postawa, uniesiona głowa, szybka 
mowa, jednostronna komunikacja 
werbalna)

Niewerbalne oznaki 

naruszenia strefy 

osobistej/intymnej

• psychiczne zdystansowanie można poznać 

po:

• odwróceniu twarzy
• zawieszaniu wzroku w przestrzeni, skupianie się 

na czymś innym

•  staniu bokiem lub tyłem
• nieznacznym odchyleniu się do tyłu lub w bok 

(zachowując otwartą przestrzeń przed twarzą)

• wyciąganiu nogi przed siebie

Niewerbalny sposób 

zmniejszania dystansu

• nieznaczne zbliżanie się do rozmówcy
• wychylanie się w jego kierunku
• Zwracanie się do siebie twarzami 
• sylwetki bez cech napięcia (m.in. nie są 

usztywnione, nie kręcą się nadmiernie)

•  całe ręce i dłonie są otwarte, co świadczy o tym, 

że relacja ta jest "zamknięta dla innych”, osobie 
trzeciej może być trudno włączyć się do rozmowy

strefa 

publiczna do 7,5 

m 

strefa 

publiczna do 7,5 

m 

strefa 

intymna

 

do 0,5 

m 

strefa 

intymna

 

do 0,5 

m 

strefa 

osobista d

o 1,2 m

Proksemik

a

(zachowania 

przestrzenne, 

sympatia/niechęć, 

status)

Proksemik

a

(zachowania 

przestrzenne, 

sympatia/niechęć, 

status)

KOMUNIKATY 

NIEWERBALNE (2)

Elementy 

paralingwisty

czne

Elementy 

paralingwisty

czne

strefa 

społeczna do 

3,5 m 

strefa 

społeczna do 

3,5 m 

wzro

k

wzro

k

PYTANIE

•

Czy powierzchowność (rodzaj ubrania, zegarki, kolczyki, 
makijaż, komórka, sygnety, buty itp.) są komunikacją 
niewerbalną?

•

 Czy stany fizjologiczne (zapach, rumieńce, łzawienie 
oczu) są komunikacją niewerbalną.

•

 Czy budowa ciała - np. szerokie plecy, mała głowa, 
silne nogi, biodra wypięte do przodu, duże kości itp. - 
cechy temperamentu są komunikacją niewerbalną.

•

Czy postawa, ułożenie ciała są komunikacją 
niewerbalną?

•

Czy ruch oczu, odruch źreniczny i wielkość źrenic, 
częstość mrugania, kierunek patrzenia, kontakt wzrokowy, 
wielkość oczu itp.) czy są komunikacją niewerbalną?

Funkcje komunikacji 

niewerbalnej

• Jest rodzajem naturalnej ekspresji ludzkiej
• Współwystępuje/wspomaga lub zaburza 

komunikację werbalną

• Może zastąpić język mówiony gdy, są problemy z 

aparatem mowy

Dziękuję za uwagę

MODEL KOMPETENCJI 

KOMUNIKACJI 

INTERPERSONALNEJ

KOMPETENCJE WEWNĘTRZNE

KOMPETENCJA ZACHOWANIA

kompetencja interpretacyjna

(proces spostrzegania)

zdolność nazywania, organizowania 

i interpretowania informacji)

kompetencja ja

(proces prezentacji 

siebie)

zdolność wyboru i 

prezentowania 

pożądanego obrazu siebie

kompetencja roli

(proces adaptacji)

zdolność przyjmowania 

ról społecznych i wiedza 

o zachowaniach 

wynikających z roli

kompetencja celu

(proces planowania)

zdolność formułowania 

celów, przewidywania 

konsekwencji i wyboru 

odpowiednich sposobów 

działania

S.Trenholm, A. Jensen

kompetencja 

niewerbalna

zdolność efektywnego 

wykorzystania gestów, tonu 

głosu i innych sposobów 

komunikacji niewerbalnej

kompetencja 

werbalna

zdolność efektywnego 

wykorzystania słów, 

fraz i innych narzędzi 

lingwistycznych

kompetencja 

relacyjna

zdolność formułowania 

przekazu tak, aby 

utrzymywać pożądany 

typ relacji

K

O

N

T

E

K

S

T

 H

IS

T

O

R

Y

C

Z

N

Y

K

O

N

T

E

K

S

T

 R

E

L

A

C

JI

K

O

N

T

E

K

S

T

 K

U

LT

U

R

O

W

Y

kompetencja przekazu

(proces prezentacji siebie)

adaptor

y

adaptor

y

ilustrat

ory

Proksemik

a

(zachowania 

przestrzenne, 

sympatia/niechęć, 

status)

Proksemik

a

(zachowania 

przestrzenne, 

sympatia/niechęć, 

status)

KOMUNIKATY 

NIEWERBALNE cd.

mimik

a

mimik

a

emblem

aty

emblem

aty

regulato

ry

regulato

ry