Zarządzanie ryzykiem finansowym
Zarządzanie ryzykiem finansowym
Ryzyko
Słowo ryzyko pochodzi od starowłoskiego „risicare”,
które oznacza odważyć się. Zatem z semantyki tego
określenia wynika, że ryzyko jest raczej wyborem, a
nie nieuchronnym przeznaczeniem
Możliwość zysków lub strat towarzysząca jakiejś
czynności, niebezpieczna próba, odważenie się na
jakiś niebezpieczny krok, niebezpieczne
przedsięwzięcie
Ryzyko jest obecne we wszystkich dziedzinach
działalności człowieka. Szczególnie dużą rolę
odgrywa w działalności gospodarczej.
Ryzyko finansowe
Ryzyko jest to obiektywnie istniejąca możliwość
niepowodzenia, poniesienia straty lub szkody w
wyniku prowadzonej działalności,
Ryzyka nie można wyeliminować, ale można je
ograniczać poprzez odpowiednią prewencję
ekonomiczną, prawną, organizacyjną i kadrową.
Wielkość ryzyka zależy od wielu wzajemnie
powiązanych czynników, z których większość
jest niezależna od działań przedsiębiorstwa.
Należą do nich czynniki: ogólnogospodarcze,
społeczne, polityczne, demograficzne oraz
techniczne.
Ryzyko instytucji finansowej to zagrożenie, które
wynika z faktu osiągnięcia zysków z działalności
odmiennych od przewidywanych. W książce:
„Zarządzanie ryzykiem” prof. Jachowicz wskazuje
jako główne źródło ryzyka: „brak możliwości
doskonałej antycypacji stanów przyszłych oraz
wskazuje możliwość wystąpienia stanów
nieoczekiwanych”, czyli wskazuje na
bezsprzeczną niemożność przewidzenia
wszystkich determinantów przyszłej sytuacji, w
omawianej dziedzinie sytuacji gospodarczej i co za
tym idzie konsekwencji wynikających dla naszej
działalności, czyli przedsiębiorstwa.
Widzimy więc, iż bezsprzecznie ryzyko jest
nieodłącznym elementem każdej działalności
gospodarczej. Co więcej ryzyko jest podejmowane
rozmyślnie w celu osiągnięcia wyższego zysku,
gdyż istnieje ścisły związek między wielkością
dochodów, a ryzykiem. Wyższe ryzyko daje
możliwość uzyskania wyższej rentowności z
inwestycji. Wiadomo, iż podejmując ryzyko
narażamy się na większe straty, ale równocześnie
uzyskujemy szanse wyższych zysków, czyli
spektrum naszych korzyści lub niekorzyści jest
większe, ale oczywiście podejmujemy ryzyko w
oczekiwaniu wyższych zysków.
Zaś samo ryzyko definiuje się jako negatywne
odchylenie osiągniętego wyniku od wielkości
wcześniej zaplanowanej.
W następstwie podejmowania nietrafnych decyzji
ekonomicznych może nastąpić zmniejszenie
potencjalnych zysków, utrata płynności
finansowej, a ostatecznie upadłość
przedsiębiorstwa, a nawet ogromne długi, za
które ponosi się odpowiedzialność prawną.
Rodzaje ryzyka
Handlowe – np. kredytowe, płynności (wynika
bezpośrednio z prowadzonej działalności),
Rynkowe – np. walutowe, stopy procentowej,
Operacyjne – zagrożenie nieosiągnięcia zamierzonych
celów w wyniku różnorodnych błędów w firmie,
Społeczne,
Wystąpienia zdarzeń losowych,
Polityczne,
Gospodarcze,
Prawne,
Itd.
Zarządzanie ryzykiem
finansowym
Zarządzanie ryzykiem to przedsięwzięcia mające
na celu planową i celową analizę oraz
sterowanie poszczególnymi rodzajami ryzyka
poprzez kontrolę przedsięwzięć,
Nowoczesne zarządzanie ryzykiem finansowym
jest możliwe dzięki instrumentom finansowym
Etapy zarządzania ryzykiem:
1. identyfikacja i kwantyfikacja (pomiar)
ryzyka,
2. sterowanie ryzykiem,
3. kontrola podejmowanych przedsięwzięć.
Proces zarządzania
ryzykiem
Wybór strategii
Analiza ryzyka
- identyfikacja ryzyka
- kwantyfikacja ryzyka
- ocena akceptowalności
ryzyka
Sterowanie
ryzykiem
Sprzężen
ie
zwrotne
Strategie zarządzania ryzykiem
Podejście konserwatywne – wiąże się z pełnym zabezpieczeniem
pozycji walutowej w taki sposób, aby zmiany kursu walutowego
nie powodowały zmiany wartości przepływów pieniężnych. W
ten sposób już dzisiaj niezależnie od wahań kursów walutowych
możemy określić wartość w krajowej walucie należności,
przyszłych płatności, czy rat kredytu,
Podejście aktywne – zarządzanie ryzykiem walutowym może
przybrać formę aktywnego zarządzania pozycją walutową. W
tym przypadku świadomie decydujemy się na częściowe lub
całkowite pozostawienie ekspozycji walutowej, w oczekiwaniu
na korzystne zmiany kursu. Zabezpieczenie pozycji (również
pełne) może nastąpić w momencie, gdy uznamy, iż poziom kursu
walutowego jest dla nas korzystny.
Metody zarządzania RF
Fizyczna kontrola ryzyka
Finansowa kontrola ryzyka
Redukcja ryzyka
Unikanie ryzyka
Transfer ryzyka
Zatrzymanie
ryzyka
- kooperanta
- kontrahenta
- zakład ubezpieczeń
- instytucje finansowe
- brak podejmowania działań
- podejmowanie działań ograniczających
ryzyko
- zabezpieczenie źródeł pokrycia strat
Instrumenty pochodne
O symetrycznym ryzyku:
Kontrakty FRA
Kontrakty terminowe: forward i futures
Swapy finansowe
O niesymetrycznym ryzyku:
Opcje
Warranty
Kurs walutowy
Kurs walutowy to cena waluty obcej wyrażona w
pieniądzu krajowym, która oznacza ilość pieniędzy
jaką należy zapłacić za nabycie jednostki waluty
obce,
Ryzyko walutowe jest to ryzyko na które narażone są
firmy posiadające zobowiązania oraz należności
nominowane w walutach obcych,
Związane jest to z możliwością wystąpienia aprecjacji
lub deprecjacji kursu danej waluty, czyli możliwości
zmiany wartości składników majątku, przepływów
pieniężnych lub zobowiązań wynikającą ze zmian
kursu walutowego,
Ryzyko walutowe jest trwałym elementem handlu z
państwami, które posługują się inną walutą.
Ryzyko walutowe wynika z natury rynku walutowego,
na którym występuje ciągła fluktuacja kursów,
Kursy walutowe zależą od wielu czynników
wpływających na nie w dłuższym i krótszym okresie.
Zmiany kursów zależą m.in. od:
czynników ekonomicznych (stóp procentowych,
inflacji, bilansu płatniczego, polityki monetarnej, PKB
itp.),
czynników politycznych (reżimów kursowych,
trwałości systemu prawnego, polityki fiskalnej itp.),
spekulacji na rynku walutowym i operacji banków
centralnych.
Opcje walutowe
Opcja walutowa to instrument finansowy dający jego
nabywcy prawo (ale nie nakładający na niego
obowiązku) do sprzedaży lub zakupu jednej waluty
za inną w określonym momencie w przyszłości po z
góry określonym kursie.
Posiadacz opcji nabywa prawo (nie zaś
zobowiązanie), a wystawca opcji przyjmuje na siebie
zobowiązanie do zrealizowania transakcji. Za nabyte
prawo posiadacz płaci wystawcy opcji premię (cena
opcji). Są instrumentami pochodnymi, ponie waż
premia (cena opcji) jest uzależniona od aktualnej
ceny rynkowej instrumentu bazowego.
Klasyczny podział
opcji walutowych
Opcje:
Europejskie,
Amerykańskie.
Opcje:
Kupna (call option),
Sprzedaży (put option).
Swapy
Istota swapu walutowego polega na tym,
iż strony transakcji przekazują sobie
wzajemnie, w momencie zawarcia
kontraktu, określone sumy pieniężne
wyrażone w dwóch różnych walutach i
zwracają je sobie w czasie obowiązywania
umowy według ustalonego planu
regulującego zasady i terminy płatności
odsetek i amortyzacji kapitału.
Hedging
Hedging – to operacja zabezpieczająca, mająca na celu
minimalizację ryzyka.
Wyróżnia się dwie formy Hedgingu [7]:
Hedging naturalny,
Hedging z wykorzystaniem instrumentów pochodnych.
Hedging naturalny polega na dokonywaniu różnorodnych
operacji na aktywach i pasywach przedsiębiorstwa, ale bez
wykorzystania instrumentów pochodnych.
Hedging z wykorzystaniem instrumentów pochodnych
polega na zawarciu transakcji, która pozwoli zabezpieczyć się
przed stratą związaną z niekorzystną zmianą kursu walutowego,
ceny towaru lub ceny instrumentu finansowego w przyszłości.
Zawierając transakcje terminowe w przypadku hedgingu inwestor
postępuje tak, aby ryzyko związane z inwestycjami wzajemnie się
znosiło.
Sylabus
Istota ryzyka,
Podstawowe odmiany ryzyka,
Negatywne czynniki ryzyka,
Pozytywne oddziaływanie na ryzyko,
Proces podejmowania decyzji w zarządzaniu ryzykiem.
Miary ryzyka (pomiar) – prawdopodobieństwo,
zmienność, odchylenie standardowe, miary
wrażliwości, miary zagrożenia,
Narzędzia (Instrumenty) zarządzania ryzykiem – opcje
walutowe, swapy, kontrakty forward i futures, hedging.
Pomiar wielkości (mierzenie)
ryzyka finansowego -
zadania