1
Postępowanie w nagłych
wypadkach
Romuald Lango
Katedra Anestezjologii i Intensywnej Terapii
AMG
1
Postępowanie w nagłych
wypadkach
Romuald Lango
Katedra Anestezjologii i Intensywnej Terapii
AMG
2
Postępowanie w nagłych wypadkach
Porażenie prądem
Oparzenie
Podtopienie
Zespoły termiczne
Drgawki
Anafilaksja
Ukąszenie
3
Porażenie prądem
Konieczność powstania zamkniętego
obwodu i pokonania oporu elektrycznego
ciała
Znaczna część oporu – opór skóry. Opór
suchej skóry – do 100.000 Ohm
Opór od kończyny do kończyny przy
wilgotnej skórze – ok. 1000 Ohm
4
Stopień uszkodzenia ciała zależy od:
* natężenia prądu przepływającego przez ciało,
** czasu trwania przepływu prądu
*** tkanek przez które przepływa prąd.
Zwykle znane jest tylko napięcie
W zasadzie: niższe napięcie = mniejsze
uszkodzenie.
Nawet 50 V może spowodować zgon
5
Porażenie prądem
Główne rodzaje uszkodzenia:
Cieplne uszkodzenie tkanek
– uszkodzenie skóry zależy
od powierzchni kontaktu i oporu skóry
Narządy wewnętrzne ulegają uszkodzeniu termicznemu,
jeśli leżą na linii przepływu prądu
Depolaryzacja komórek mięśniowych
. Prąd zmienny o
natężeniu 30-200 mA powoduje migotanie komór, Prąd
> 5A powoduje przedłużający się skurcz (tężcowy)
Mięsie szkieletowe odpowiadają skurczem tężcowym na
pobudzenie częstotliwościami z sieci domowej
(dwufazowej) 50-60 Hz → niemożność „puszczenia”
źródła prądu
6
Porażenie prądem
Główne rodzaje uszkodzenia
Uszkodzenie układu nerwowego –
może dotyczyć
każdej części układu nerwowego – od oszołomienia do
porażenia
Niewydolność nerek
– wtórnie do mioglobinurii z
powodu rozległej martwicy mięśni
Piorun - 12 000 - 20 000 A , napięcie – do milionów
wolt. Uszkodzenie tkanek głównie wskutek ciepła.
Serce – częściej asystolia niż migotanie komór
Wyzdrowienia zdarzały się pomimo początkowych
objawów ciężkiego uszkodzenia układu nerwowego
7
Porażenie prądem – postępowanie
Leczenie podtrzymujące
Pierwsza pomoc – środowisko bezpieczne
dla ratowników
Odłączenie źródeł prądu, uwaga na mokre
podłoże.
Uwaga na pokusę by odciągnąć ofiarę, do
odłączenia źródła prądu.
W razie zatrzymania krążenia →
resuscytacja
8
Postępowanie w nagłych wypadkach
Porażenie prądem
Oparzenie
Podtopienie
Zespoły termiczne
Drgawki
Anafilaksja
Ukąszenie
9
Oparzenia
Mogą być spowodowane przez ciepło (suche lub
wilgotne), chemikalia, prąd elektryczny lub
promieniowanie
Stopień oparzenia klasyfikuje się jako:
Oparzenie 1 stopnia
:
obejmuje tylko warstwę naskórka. Zwykle bolesne ale
goi się bez pozostawiania blizny.
Oparzenie 2 stopnia:
obejmuje naskórek i część skóry
właściwej. Bolesność i bliznowacenie w zależności od
głębokości uszkodzenia.
Oparzenie 3 stopnia
– obejmuje pełną grubość skóry
właściwej. Jest zwykle bezbolesne z powodu
uszkodzenia unerwienia skóry. Prowadzi do
bliznowacenia.
10
Oparzenia – postępowanie
Obliczenie powierzchni skóry z oparzeniem – według
zasady „9”: głowa i każda kończyna górna po 9%,
przód i tył tułowia, kończyny dolne – po 18%, krocze
– 1%.
Leczenie bólu – opioidy, paracetamol, NLPZ.
Płynoterapia (2-4 ml/kg c.c /% oparzonej
powierzchni w ciągu pierwszych 24 godzin)
W oparzeniu dróg oddechowych - ryzyko ostrej
niedrożności GDO (rozwija się szybko i kończy się
katastrofalnie).
W razie wątpliwości – intubacja.
11
Oparzenia – postępowanie
Podejrzenie zatrucia CO - jeśli
współistnieją zaburzenia świadomości.
100 % tlen (ew. hiperbaria) skraca czas
półtrwania HbCO z 4 godz. do 80 min.
Wczesne wycięcia rany i przeszczep skóry
zmniejsza ryzyko infekcji i przyspiesza
gojenie.
Wycięcie i przeszczep- po resuscytacji
płynowej i ustabilizowaniu stanu chorego –
zwykle po 24-36 godzinach od oparzenia
12
Oparzenia – postępowanie
Oparzenie nie obejmujące całej grubości skóry jest zwykle
bardzo bolesne.
Jak najszybsze zanurzenie lub polewanie zimną wodą
ogranicza uszkodzenie termiczne i zmniejsza ból, (do 30 min.)
Należy polewać oparzoną skórę zimną wodą (6-12°C) przez
10-20 min.
Im mniejsza bolesność przy oparzeniu 2 stopnia – tym gorsze
rokowanie (Jeśli pow. > 15%.)
Petydyna (Dolargan) – 25 mg, lub morfina (2,5 mg) dożylnie.
Dawki powtarzane stosownie do reakcji chorego.
Podawanie domięśniowe = wolniejsze i niepewne wchłanianie,
ryzyko martwicy
13
Oparzenia – powikłania
Wstrząs (hipowolemiczny, toksyczny)
Ostra niewydolność nerek
Stresowe owrzodzenie żołądka lub XII-cy
Zapalenie płuc
Zakażenia – ze wstrząsem septycznym
włącznie.
14
Oparzenia – rokowanie
W oparzeniu 3 stopnia 35-40% powierzchni ciała
– śmiertelność około 50%
Wiek + % oparzonej powierzchni ciała > 80 → złe
rokowanie
15
Postępowanie w nagłych wypadkach
Porażenie prądem
Oparzenie
Podtopienie
Zespoły termiczne
Drgawki
Anafilaksja
Ukąszenie
16
Podtopienie
Definicja: przeżycie, przynamniej tymczasowe, po
niedotlenieniu wskutek zanurzenia w płynie
Śmierć może być wynikiem skurczu krtani,
odruchów płucnych i odruchów sercowych za
pośrednictwem nerwu błędnego, a nie tylko
aspiracją płynu do płuc.
Podtopienie może mieć miejsce także w płytkiej
wodzie, objętość zaaspirowanej wody może być
mała.
Spożycie alkoholu i padaczka korelują z wyższą
śmiertelnością
17
Podtopienie - Patofizjologia
Po zanurzeniu następuje początkowo okres bezdechu.
Bezdech osiąga punkt przełomowy, w którym
dwutlenkowęglowa lub hipoksyczna stymulacja
ośrodka oddechowego powoduje mimowolny wdech
Woda wnika do płuc, następuje często mimowolne
wzdychanie
Dość często pojawia się skurcz krtani
Zwiększa się opór dróg oddechowych, zmniejsza się
podatność płuc, następuje wzrost naczyniowego
oporu płucnego
18
Podtopienie - Patofizjologia
Woda przenika z pęcherzyków do krwiobiegu.
Następuje przełykanie, często wymioty i aspiracja
Następują dalsze mimowolne ruchy oddechowe i
utrata świadomości
Zwykle po kilku minutach następuje zatrzymanie
akcji oddechowej i zaburzenia rytmu serca
poprzedzające zgon
19
Podtopienie - Patofizjologia
Rodzaj zaaspirowanego płynu
W
wodzie słodkiej
– woda ulega szybkiej
absorbcji do układu krążenia. Możliwość hemolizy.
Zaburzenia elektrolitowe są zwykle niezbyt
głębokie. Uszkodzenie surfaktantu powoduje
powstanie ognisk niedodmy
W wodzie słonej – roztwór hipertoniczny
powoduje szybkie przemieszczenie wody z osocza
do pęcherzyków i śródmiąższu. Następuje
rozcieńczenie i wypłukanie surfaktantu,
uszkodzenie błony pęcherzykowo-włośniczkowej.
Bogatobiałkowy wysięk pojawia się w
pęcherzykach
20
Podtopienie - Patofizjologia
Niezależnie od zasolenia wody → mnogie ogniska
niedodmy obrzęk płuc przeciek płucny, zaburzenia
stosunku wentylacji do perfuzji, ciężka hipoksemia
Zniszczenie surfaktantu może pogłębiać się
pomimo prawidłowej resuscytacji.
Wtórne utopienie: odpowiada niewydolności płuc,
która może rozwinąć się zwykle w czasie < 72
godzin od podtopienia
Wtórna infekcja płuc pogłębia zaburzenie ich
funkcji
21
„Suche utonięcie”
Około 10-20% przypadków utonięcia to tzw.
„utonięcie suche”. W badaniu sekcyjnym w płucach
nie ma wody
Prawdopodobny mechanizm: odruchowy skurcz
krtani utrzymujący się aż do śmierci wskutek
niedotlenienia
Częściej występuje u dorosłych. Częściej pod
wpływem alkoholu
22
Podtopienie - Postępowanie
Główne problemy patofizjologiczne w podtopieniu
w wodzie słodkiej i słonej są podobne
Hipoksemia, obrzęk płuc , kwasica metaboliczna,
niewydolność krążenia. Początkowe leczenie jest
jednakowe
Leczenie ukierunkowane na przywrócenie
prawidłowego utlenowania krwi i stabilizacji
układu krążenia, równowagi kwasowo-zasadowej,
ochrona mózgu
23
Podtopienie - Postępowanie
W przypadku objawów NZK – resuscytacja
Zabiegi drenowania wody z dróg oddechowych są
kontrowersyjne
Zwiększają ryzyko zachłystu
U ponad połowy ofiar podtopienia podczas
resuscytacji dochodzi do wymiotów lub regurgitacji
24
Podtopienie - Postępowanie
Należy zdjąć mokre ubranie i zabezpieczyć
ofiarę przed utratą ciepła
Podczas resuscytacji należy pamiętać o ryzyku
uszkodzenia rdzenia, szczególnie podczas
wypadków przy nurkowaniu lub surfowaniu.
W przypadku wątpliwości – postępowanie jak w
uszkodzeniu rdzenia
25
26
Podtopienie - Rokowanie
Zależy od skuteczności i szybkości podjęcia
resuscytacji.
Podtopienie bez aspiracji → Zwykle dobre
rokowanie.
Podtopienie z aspiracją → rokowanie trudne do
przewidzenia.
Czas do pierwszych inicjowanych ruchów
oddechowych ma wartość prognostyczną. (< 30 min
→ dobre rokowanie)
Nie wolno wcześnie zaprzestawać resuscytacji.
Szczególnie u młodych osób często obserwuje się
przeżycie po podtopieniu trwającym kilkanaście
minut, zwłaszcza w zimnej wodzie. .
27
Postępowanie w nagłych wypadkach
Porażenie prądem
Oparzenie
Podtopienie
Zespoły termiczne
Drgawki
Anafilaksja
Ukąszenie
28
Zespoły termiczne
Hipotermia
Odmrożenia
Udar cieplny
Hipertermia złośliwa
Złośliwy zespół neuroleptyczny
29
Zespoły termiczne
W stanie zdrowia – temp. Głęboka w granicach 36.0
-d 37.5°C, dzięki utrzymaniu równowagi między
produkcją i utratą ciepła
Ciepło jest produkowane wskutek przemian
metabolicznych – głównie w wątrobie i wskutek
aktywności mięśni
Organizm traci ciepło drogą promieniowania,
przewodzenia, konwekcji i parowania przez skórę i
układ oddechowy
30
Hipotermia
Hipotermia – gdy temp. Głęboka obniża się < 35°C
Jest stanem zagrożenia życia wymagającym
szybkiej interwencji
Często pozostaje nie zdiagnozowana
Wysoka śmiertelność
Klasyfikacja w zależności od temperatury głębokiej:
Łagodna: 32-35°C,
Umiarkowana: 28-32°C,
Głęboka: < 28°C.
31
Hipotermia - patofizjologia
Nadkomorowe zaburzenia rytmu są powszechne <
30°C, Migotanie komór może pojawić się < 28°C
Migotanie komór jest oporne na defibrylację do
czasu podniesienia temperatury głębokiej >28°C
Układ oddechowy: po początkowym wzrości
stymulacji oddechowej (uwaga: możliwość
tężyczki) następuje postępująca depresja
oddychania. Oddychanie zwykle zatrzymuje się ok.
24°C.
32
Hipotermia - patofizjologia
Metabolizm jest zwiększony w fazie drżenia,
kiedy drżenie ustaje metabolizm obniża się
w tempie 5-7% na 1°C.
W głębokiej hipotermii rozwija się głęboka
kwasica.
Następuje uogólniona depresja CUN Utrata
świadomości i rozszerzenie źrenic następuje
ok. 30°C.
Drżenie stopniowo ustępuje sztywności
mięśni w temp. ok. 33°C, ok. 24°C – wygląd
przypomina rigor mortis
33
Hipotermia - postępowanie
Ocena pod kątem NZK → resuscytacja
Pacjent w hipotermii powinien być
monitorowany (oddech, krążenie,
świadomość, temperatura, bilans płynowy)
Zabezpieczenie przed dalszą utratą ciepła
Podstawowe leczenie – ogrzewanie
34
Hipotermia - postępowanie
Czynne ogrzewanie głębokie – stosuje się
umiarkowanej i głębokiej hipotermii.
Powoduje skuteczne ogrzanie serca → ↑ rzutu serca, ↓
zaburzeń rytmu. Dość szybki powrót do „prawie
normalnej” temperatury głębokiej.
W zasadzie wymaga specjalistycznego sprzętu
Płukanie żołądka ciepłą solą 42°C, przepływ 3l/godz.
Szybkość ogrzewania – ok. 1,5°C/godz.
Wymaga intubacji tchawicy
Metoda z wyboru leczenia głębokiej hipotermii w Danii
35
Czynniki wyzwalające migotanie
komór podczas hipotermii
Wysiłek fizyczny
Założenie rurki ustno-gardłowej
Intubacja dotchawicza
Zasadowica oddechowa (zbyt „intensywne
„ wentylacja)
Masaż serca jeśli nie ma NZK
Adrenalina i inne katecholaminy
Gwałtowne ogrzewanie zewnętrzne
Gwałtowne ruchy podczas postępowania i transportu
36
Hipotermia - postępowanie
Bierne ogrzewanie zewnętrzne (zalecanie u
starszych i w płytkiej hipotermii)
Umieścić chorego w ciepłym pomieszczeniu
(temp > 25°C), zawinąć lub okryć ciepłym kocem
i pozwolić by ogrzewał się „ we własnym tempie”
Zwykle ogrzewanie odbywa się z szybkością ok.
0.5°C/godz.
37
Hipotermia - postępowanie
Czynne ogrzewanie zewnętrzne przez
zanurzenie w ciepłej wodzie – u młodych
Zanurzenie w ciepłej wodzie nie
obejmujące kończyn
Inne metody: promienniki cieplne, koc
elektryczny, butelki z ciepłą wodą
38
Superficial frostbite
It is limited to the skin and subcutaneous tissues.
The skin is pale, waxy and stiff to palpation, the
affected area feels numb. With reperfusion the
injured area turns to a mottled blue,and the patient
experiences a hot stinging sensation. Edema and
blisters develop within the few hours thereafter.
Treatment: Get the patient out of cold. Rewarm the
injured part with the body heat. Do not rub or
massage a frostbitten area. Cover blisters with a
dry, sterile dressing. Transport the patient to a
hospital.
39
Deep frostbite
It usually involves the hand or the feet. It is a serious injury,
which can , if not handed properly, lead to the necessity to
amputate the part or all of the limb.
A frozen part looks white, yellow-white, or mottled-blue-white,
and it is heard, cold and completely insensitive to touch.
If the extremity is still frozen it is preferable to leave it frozen,
until the patients reaches hospital, if it is possible within one
hour. Pad the injured extremity to protect the tissues from
further trauma. The rescuer must not under any circumstances
rub snow or ice onto a frostbitten extremity, or massage the
extremity. Transport without delay.
40
Deep frostbite
If the extremity is already partially thawed, or the
patient is several hours from the hospital:
Rewarm the injured extremity with a water-bath (38-
42 C), Morphine sulfate 0.1 mg/kg should be
administered i.v. Keep the thermometer in water, and
when the water temperature falls below 38 C
temporarily remove the injured extremity from the
bath, while adding more hot water into the container.
When the bath is again in the right temperature range
then reimmerse the injured extremity.
Do not attempt rewarming in the field if there is any
possibility of refreezing.
41
The frostbite don’ts
Don’t rub snow on a frostbitten part
Don’t massage or rub the frostbitten area
Don’t rewarm with a dry or radiant heat
Don’t rupture blisters
Don’t apply ointments
Don’t apply tight bandages
Don’t allow thawed extremity to refreeze
Don’t handle a frostbitten extremity roughly
Don’t allow the victim to smoke
42
Heat stress
Heat exhaustion occurs as a result of salt and water loss along
with peripheral pooling of blood. It occurs in persons working in
hot environment. It’s common in dehydrated, elderly persons
and in hypertensives. Heat exhaustion may come on suddenly as
syncope or may be heralded by symptoms such as headache,
fatigue, dizziness, nausea, and sometimes abdominal cramping.
The patient is usually sweating profusely and his skin is pale and
clammy. He may be disoriented, the pulse is rapid and weak, the
respiration is fast and shallow, the blood pressure may be
decreased.
Treatment: cool environment, legs elevated. If the patients
temperature is elevated, sponge him with tepid water and fan
him gently.
43
Heat stress
Heat stress can produce a variety of different
syndromes, depending on the type of heat (dry or
humid), the intensity of the exposure and the age and
previous state of health of the victim.
The elderly are more vulnerable to heat illness because
they perspire less, they acclimatize more slowly, and
they feel thirst less readily in response to dehydration.
Other predisposing factors: diabetes, obesity and
cardiovascular disease are also more common in
elderly.
44
Heat stress
Heat cramps are muscle pains, usually in the lower
extremities, or the abdomen, that occur because of profuse
sweating and consequent salt depletion. The patient may
become slightly hypotensive, and nauseated , the pulse is
generally rapid, the skin pale and moist. If untreated, heat
cramps may progress to heat exhaustion.
Treatment: cool environment, one or two glasses of salt-
containing solution. (Gastolit, water or lemonade with 1/2
teaspoonful of salt). If the patient is too nauseated to take
liquids by mouth, normal saline i.v. Don’t massage the
cramping muscles. Any effort should be avoided for at least
next 12 hours.
45
Heat stroke
Of all the heat illnesses the heat stroke is least
common, but most deadly
It is caused by a severe disturbance in the body’s
heat-regulating mechanism and is a profound
emergency
Mortality rate up to 70%.
46
Heat stroke
Heat stroke is a condition caused by excessive heat storage
brought about by either “heat overloading” or failure of the
thermo-regulatory system during exposure to heat stress.
The classic (or passive) heat stroke usually appears during
heat waves and is most likely to affect the very old, the
very young, or debilitated.
Predisposing factors are dehydration, lack of
acclimatization, obesity, infection, heart disease,
alcoholism, and some drugs (diuretics, tranquilizers).
Mortality:70%.
47
Heat stroke
The exertional heat stroke is characteristically
seen in young athletes or military recruits -
exercising under hot and humid conditions.
Mortality < 20%
In classic heat stroke hyperpyrexia occurs usually
with and in exertional heat stroke - without
dehydration.
48
Heat stroke - Symptoms
Severe central nervous system disturbance (Confusion,
aggressive behavior, delirium, convulsions and pupillary
abnormalities may progress rapidly to coma). The
degree of damage (sometimes permanent) is related to
the degree and duration of hyperthermia.
Hyperpyrexia (core temperature 41-43 C)
Hot dry skin, which is pink or ashen, depending on the
circulatory state. Sweating may be profuse or absent.
Heart rate increases at 10 beats/min. for each 1 C rise
in body temperature.
49
Heat stroke - Management
Rapid and effective cooling and support of vital
organ systems are the two principal therapeutic
objectives. Clothing should be removed and the
patient rapidly cooled externally by cold (or even
ice-cold) water pouring or bath.
Wetting the skin and using a moving air to produce
evaporation has been proved efficient.
Intravenous normal saline or Ringer’s solution for
classic heat stoke, for exertional heat stroke 5%
Glucose solution may be also appropriate.
50
Postępowanie w nagłych wypadkach
Porażenie prądem
Oparzenie
Podtopienie
Zespoły termiczne
Drgawki
Anafilaksja
Ukąszenie
51
Seizures
Seizures (convulsions, or fits) occur when there is
a massive discharge of a groups of neurons in the
brain
The single most common cause is failure of an
epileptic to take medications
Several days up to 2 weeks afterwards
52
Status epilepsy
Status epilepsy is a medical emergency requiring
prompt intervention
It is a condition when seizures appears so
frequently that complete recovery between fits
does not occur, or when prolonged, continuous
seizure activity lasts not less than 30 min.
53
Status epilepsy
Initial management includes assessment of the airway,
breathing and circulation, as well as specific therapy
directed at terminating the seizures.
The patient should be placed at left lateral position and high
flux oxygen should be applied by face mask
Any presence of central cyanosis may be an indication for
endotracheal intubation.
Hypoxia is a common coexistent feature due to the
uncoordinated respiratory movements during the fit, and
pulmonary aspiration of the gastric contents.
54
Seizures - Management
Treatment of an isolated seizure lasting less than 10 min.
is aimed at maintaining an airway and preventing the
patient from injuring himself during the clonic phase.
Clear all furniture and other hard object away from the
patient.
Do not try to restrain him during the tonic-clonic phase
of the seizure - you will risk the injury to both the patient
and yourself.
55
Seizures - Management
Bite blocks and padded tongue-blades are often
brandished at patients having seizures.
If the teeth are not already clenched, it is
reasonable to place a tongue depressor.
Never try to jam any objects into the mouth once
the teeth are clenched. If possible remove
dentures before the teeth are clenched.
56
Status epilepsy
An accurate history and physical examination
should be performed when appropriate, however,
this should not delay initial emergency
management.
As there may be an underlying hypoglycemia 50 ml
of 40% glucose, or dextrose should be administered
intravenously, before any other medicine given.
Diazepam i.v. 2-5 mg bolus, repeated each minute
until seizure stop, or a total dose of 20-25 mg have
been administered.
57
Postępowanie w nagłych wypadkach
Porażenie prądem
Oparzenie
Podtopienie
Zespoły termiczne
Drgawki
Anafilaksja
Ukąszenie
58
Anaphylaxis
Anaphylaxis is a symptom complex
accompanying the acute reaction to foreign
substance to which the patient have been
previously sensitized.
Clinical anaphylaxis commonly follows injection
of drugs, blood products, plasma substitutes or
contrast media.; ingestion of foods or food
additives; or insect bites.
59
Anaphylaxis - Symptoms
The latent period between exposure and the
development of symptoms is variable, but usually
occurs within 30 min. if the provoking agent is
given parenterally. Reactions may be transient or
protracted , and may vary in severity from mild to
fatal.
Cutaneous, cardiovascular respiratory and
gastrointestinal manifestations may occur alone
or in combination. Cardiovascular shock is a most
common feature and may appear as a sole
clinical manifestation.
60
Anaphylaxis - Management
Oxygen by a face-mask. Endotracheal intubation may be
required to facilitate ventilation especially if laryngeal
edema, angio-edema, bronchospasm, apnea or cardiac
arrest is present.
Adrenaline (0.3 - 1.0 mg) i.m. is a drug of choice. Very
large volumes of intravenous fluid may be required.
Cardiopulmonary resuscitation should be instituted
irrespective of rhythm if the patient is pulsless.
Aminophylline 5 mg/kg i.v. is given over 30 min if the
bronchospasm is unresponsive to adrenaline alone.
Steroids and antihistamines are other options.
61
Postępowanie w nagłych wypadkach
Porażenie prądem
Oparzenie
Podtopienie
Zespoły termiczne
Drgawki
Anafilaksja
Ukąszenie
62
Envenomation
General principles
Prevention of absorption and systemic spread of
venom
Administration of antivenom
Provision of supportive measures
63
Envenomation
The bandage and splint method.
The technique based on limiting venom
movement within superficial vessels and
capillaries by emptying this channels.
A broad bandage is applied, with a firmness
equivalent to that for a sprained joint, over the
envenomated site and the whole limb, which is
then immobilized with a splint.
64
Envenomation
The patient is not permitted to move and should be
carried to transport, as muscle activity may aid systemic
absorption. When a bite occurs on the trunk, pressure
should be applied over the site and a firm bandage
applied
This technique has advantages over the arterial
tourniquet technique that it causes less pain and tissue
damage, and upon removal does not produce such a
reactive hyperemia which may lead to catastrophic
envenomation.
65
Envenomation
Most serious envenomations produce symptoms
within four hours
Anaphylactic shock may occur particularly in
people previously envenomated
Results of venom action: muscular paralysis,
coagulopathy, rhabdomyolysis, hypotension, local
tissue damage.
66