background image

KOMUNIKOWANIE 

JAKO PROCES

  modele komunikacji

Aleksy Awdiejew, Grażyna Habrajska, Wprowadzenie do gramatyki 

komunikacyjnej, Łask 2004 (tom 1), 2006 (tom 2)
Bogusława Dobek-Ostrowska, Komunikowanie polityczne i 

publiczne, Warszawa 2007
Michael Fleischer, Ogólna teoria komunikacji, Wrocław 2007
Tomasz Goban-Klas, Media i komunikowanie masowe, Warszawa 

2004

background image

DEFINICJE KOMUNIKOWANIA

DEFINICJE KOMUNIKOWANIA

Tomasz Goban-Klas, Media i komunikowanie masowe, Warszawa 2004 – część 1: 

Podstawowe pojęcia i modele

Komunikowanie jako transmisja – przekazywanie 

informacji, idei, emocji, umiejętności itd.
Komunikowanie jako rozumienie – proces, dzięki 

któremu rozumiemy innych i oni rozumieją nas
Komunikowanie jako tworzenie wspólnoty – 

proces umożliwiający wspólne działanie
Komunikowanie jako interakcja
Komunikowanie jako wymiana znaczeń
Komunikowanie jako składnik procesu 

społecznego – „Akt komunikatywny jest 

środkiem, przez który są wyrażane normy 

grupowe, sprawowana kontrola społeczna, 

przydzielane role, osiągnięta koordynacja 

wysiłków…”

background image

DEFINICJE KOMUNIKOWANIA

DEFINICJE KOMUNIKOWANIA

Bogusława Dobek-Ostrowska, Komunikowanie polityczne i publiczne, Warszawa 

2007

KOMUNIKOWANIE SPOŁECZNE TO

PROCES porozumiewania się jednostek, 
grup i instytucji
Jego celem jest wymiana myśli, dzielenie się 
wiedzą, informacjami i ideami
W zależności od poziomu komunikowania 
proces obejmuje swym zasięgiem różną 
liczbę jednostek
Realizowany jest przy użyciu wielu środków
Wywołuje określone skutki

background image

DEFINICJE KOMUNIKOWANIA

DEFINICJE KOMUNIKOWANIA

Michael Fleischer, Ogólna teoria komunikacji, Wrocław 2007

WSZYSTKO JEST KOMUNIKACJĄ

WSZYSTKO JEST KOMUNIKACJĄ
„Jeśli rozpoczynamy komunikację, 

powstają struktury społeczne, 
stabilizowane następnie przez kolejne 
komunikacje” 

„Producentem systemu społecznego jest 

mechanizm komunikacji”

System społeczny i wszystkie jego 

subsystemy są produktami komunikacji

background image

WSZYSTKO JEST KOMUNIKACJĄ

WSZYSTKO JEST KOMUNIKACJĄ

Michael Fleischer, Ogólna teoria komunikacji, Wrocław 2007

PO CO SIĘ KOMUNIKUJEMY?

PO CO SIĘ KOMUNIKUJEMY?

mówimy po to, by utrzymywać mówienie w ruchu
mówimy, by brać udział i przynależeć (do czegoś)
mówimy, ponieważ wszyscy inni też mówią
mówimy, by sprawdzić, czy sposób w jaki mówimy stosowany jest też przez 

innych
mówimy, by w trakcie mówienia dowiedzieć się, czy też tak i to co my mówią
mówimy, by sprawdzić, czy używane przez nas w tym celu konstrukty 

używane są przez innych w ten sam sposób oraz tak samo są sematyzowane
mówimy, ponieważ chcemy (i możemy) się przez to orientować
mówimy, by dowiedzieć się, czy nasz stan wiedzy jest taki sam jak stan 

wiedzy innych
mówimy z indywidualnych powodów, by zaspokoić nasze osobiste potrzeby
mówimy, ponieważ zmuszają nas do tego instytucje socjalizacyjne
mówimy, ponieważ zmuszają nas do tego społeczne systemy funkcyjne
mówimy, by uniknąć społecznych restrykcji
mówimy, ponieważ instytucje przez nasze mówienie są utrzymywane w 

ruchu
mówimy, ponieważ myślimy
mówimy, ponieważ nie mamy innego wyboru

background image

WSZYSTKO JEST KOMUNIKACJĄ

WSZYSTKO JEST KOMUNIKACJĄ

SPOŁECZNE SYSTEMY FUNKCYJNE

SPOŁECZNE SYSTEMY FUNKCYJNE

Michael Fleischer, Ogólna teoria komunikacji, Wrocław 2007

Komunikacje sterowane przez określony modus 

tworzą program komunikacji, który potem na 

poziomie systemu społecznego widoczny staje się 

jako system funkcyjny

Jako uczestnicy komunikacji sądzimy, że mówimy o 

gospodarce, medycynie prawie itd., podczas gdy 

w rzeczy samej używamy tylko komunikacji, które 

sterowane przez określony modus, wynikający z 

języka, tworzą program komunikacji

„A ponieważ mówimy, nie zauważamy zwykle, że 

tylko mówimy”

MODUS  PROGRAM KOMUNIKACJI  SYSTEM FUNKCYJNY

background image

WSZYSTKO JEST KOMUNIKACJĄ

WSZYSTKO JEST KOMUNIKACJĄ

SPOŁECZNE SYSTEMY FUNKCYJNE

SPOŁECZNE SYSTEMY FUNKCYJNE

Michael Fleischer, Ogólna teoria komunikacji, Wrocław 2007

MODUS  PROGRAM KOMUNIKACJI  

SYSTEM FUNKCYJNY

Modus wynika z języka, a właściwością 

języka jest to, że tego czego nie można 

za jego pomocą powiedzieć, nie można 

powiedzieć, 

z czego wynika, że można powiedzieć 

wszystko, 

gdyż tego, czego powiedzieć nie można i 

tak nie można powiedzieć

background image

WSZYSTKO JEST KOMUNIKACJĄ

WSZYSTKO JEST KOMUNIKACJĄ

SPOŁECZNE SYSTEMY FUNKCYJNE

SPOŁECZNE SYSTEMY FUNKCYJNE

Michael Fleischer, Ogólna teoria komunikacji, Wrocław 2007

MODUS  PROGRAM KOMUNIKACJI  SYSTEM 

FUNKCYJNY

Jeśli uznamy wszystkie systemy funkcyjne za bazujące 

na komunikacji, to musimy pośrednio dla każdego 

systemu funkcyjnego i bezpośrednio dla każdego 

programu komunikacji postulować co najmniej dwa 

modusy – wewnętrzny i zewnętrzny oraz jeden 

obszar konstruktów stabilizujących

wspierających modusy w ich sposobie 

funkcjonowania w konkretnych komunikacjach

Modusy wewnętrzne zabezpieczają stabilność i 

manifestację swego własnego programu (produkują 

swoje programy komunikacji), a modusy zewnętrzne 

dbają o wpływy z zewnątrz (program komunikacji 

może podlegać wpływom innych programów tylko 

za pomocą modusu zewnętrznego)

background image

WSZYSTKO JEST KOMUNIKACJĄ

WSZYSTKO JEST KOMUNIKACJĄ

SPOŁECZNE SYSTEMY FUNKCYJNE

SPOŁECZNE SYSTEMY FUNKCYJNE

Michael Fleischer, Ogólna teoria komunikacji, Wrocław 2007

Konstrukty stabilizujące, to czysto znakowe, 

językowe konstrukty, pomagające w budowaniu 

systemów funkcyjnych i uznaniu ich potem za 

„prawdziwe”

Funkcje konstruktów stabilizujących:

umożliwiają i zabezpieczają możliwość 

komunikowania miedzy poszczególnymi 

programami komunikacji – czyli umożliwiają 

produkcję odpowiednich wypowiedzi
umożliwiają tworzenie nowych konstruktów  
dbają o połączenia między programami 

komunikacji

background image

Programy komunikacji i ich modusy

Programy komunikacji i ich modusy

Michael Fleischer, Ogólna teoria komunikacji, Wrocław 2007

PROGRAMY

MODUS 

WEWNĘTRZNY

MODUS 

ZEWNĘTRZNY

KONSTRUKTY 

STABILIZUJĄCE

gospodarka

towar

pieniądze

wartość, posiadanie, 
własność, rynek, umowa, 
kupujący, sprzedający, praca

religia 

bogowie

wiara

bóg, kościół, modlitwa, 
nieczyste sumienie, prawda, 
wartości

medycyna

zdrowie

normalność

choroba, lekarz, lek

prawo

prawo (ustawa)

regulowanie

sąd, adwokat, sędzia

wojsko

rozkaz

przemoc

władza, policja, wojna, 
zamieszki

polityka

instytucjonaliz
acja 
komunikacji

tworzenie partii

parlament, organizacje, 
związki

administracja

rozporządzenie

organizowanie

porządek, urząd

edukacja

socjalizacja

wychowanie

szkoła, nauczyciel, rodzice

nauka

odkrycie

przyrost poznania

uniwersytet, badania, postęp

nauki 
humanistyczne

potwierdzenie, 
perpetuowanie

wiedza

„uniwersytet”, krytycy, 
biblioteki

sport

zwycięstwo

rywalizacja / 
konkurencja

gra, pierwszy, dokonanie, 
start, rekord

rozrywka

gra/zabawa

fikcjonalność

fun, radość, miłość, moda

technika

naprawialność 
(odwracalność)

funkcjonowanie, coś 
jest do zrobienia

zakłócenie, kontrola, 
powtarzalność, zepsucie się, 
przemysł, rzemiosło

prywatność 

zorientowanie 
na ja

osoba

dom, mieszkanie, małżonka/-
ek, kobieta, mężczyzna, pies, 
kot

background image

OGÓLNY MODEL 

TRANSMISJI 

Arystotelesowska triada:

MÓWCA – MOWA – SŁUCHACZ 

NADAWCA

PRZEKAZ

ODBIORC
A

Tomasz Goban-Klas, Media i komunikowanie masowe
Warszawa 2004, s. 54

background image

ELEMENTY PROCESU 

KOMUNIKOWANIA

B. Dobek-Ostrowska, Komunikowanie polityczne i publiczne

Warszawa 2007

Elementy procesu komunikowania:

SZUMY

KANAŁ

KANAŁ

KOMUNIKA

KOMUNIKA

T

T

UCZESTNIK 
1

UCZESTNIK 
2

SPRZĘŻENIE 
ZWROTNE

KONTEKST

• kontekst, 

• 

uczestnicy,

• 

przekaz/komunik
at,

• 

kanał, 

• 

szumy, 

• sprzężenie 
zwrotne

background image

ELEMENTY PROCESU 

ELEMENTY PROCESU 

KOMUNIKOWANIA

KOMUNIKOWANIA

B. Dobek-Ostrowska, Komunikowanie polityczne i publiczne

Warszawa 2007

 

KONTEKST

UCZESTNICY

PRZEKAZ/KOMUNIKA
T

 KANAŁ

 SZUMY 

SPRZĘŻENIE 
ZWROTNE

KONTEKST – warunki, w jakich 

odbywa się komunikowanie

Aspekty kontekstu komunikowania:
 aspekt fizyczny (temperatura, 

światło, miejsce, czas itd.)  

 aspekt historyczny (fakty znane z 

przeszłości, w tym wcześniejsze 

wypowiedzi itp.) 

 aspekt psychologiczny (życzliwość / 

lubienie interlokutora, oficjalność / 

nieoficjalność sytuacji itd.)

 aspekt kulturowy (wierzenia, 

wartości, symbole itd.) 

background image

ELEMENTY PROCESU 

ELEMENTY PROCESU 

KOMUNIKOWANIA

KOMUNIKOWANIA

B. Dobek-Ostrowska, Komunikowanie polityczne i publiczne

Warszawa 2007

KONTEKST

 UCZESTNICY

PRZEKAZ/KOMUNIKA
T

 KANAŁ

 SZUMY 

SPRZĘŻENIE 
ZWROTNE

UCZESTNICY – w transakcyjnym 

procesie komunikowania odgrywają 

wymiennie role nadawcy i odbiorcy

sytuacji nieoficjalnej

sytuacji nieoficjalnej

 role mogą 

być:
symetryczne – ten sam status (np. 

koledzy)
asymetryczne – różny status (np. 

rodzice – dzieci)

sytuacji oficjalnej

sytuacji oficjalnej

 role zwykle są 

niesymetryczne (np. przełożony – 

podwładny, egzaminator – student 

itd.) 

background image

ELEMENTY PROCESU 

ELEMENTY PROCESU 

KOMUNIKOWANIA

KOMUNIKOWANIA

B. Dobek-Ostrowska, Komunikowanie polityczne i publiczne

Warszawa 2007

KONTEKST

 UCZESTNICY

PRZEKAZ/KOMUNIKA
T

 KANAŁ

 SZUMY 

SPRZĘŻENIE 
ZWROTNE

Na uczestnictwo w procesie 

komunikowania mają wpływ:
 osobiste doświadczenia
 uczucia 
 wyznawane religie
 idee i wartości
 nastroje
 wykonywane zajęcia i zawody itd.

Stąd temu samemu komunikatowi 

mogą być przypisywane różne 

treści

background image

ELEMENTY PROCESU 

ELEMENTY PROCESU 

KOMUNIKOWANIA

KOMUNIKOWANIA

B. Dobek-Ostrowska, Komunikowanie polityczne i publiczne

Warszawa 2007

KONTEKST

 UCZESTNICY

PRZEKAZ/KOMUNIKA
T

 KANAŁ

 SZUMY 

SPRZĘŻENIE 
ZWROTNE

Jednostki komunikujące się 

mają:
 określony stosunek do 
pozostałych członków 
procesu komunikowania 
 płeć
 kultura

background image

ELEMENTY PROCESU 

ELEMENTY PROCESU 

KOMUNIKOWANIA

KOMUNIKOWANIA

B. Dobek-Ostrowska, Komunikowanie polityczne i publiczne

Warszawa 2007

KONTEKST

UCZESTNICY

  

KOMUNIKAT

  

KANAŁ

 SZUMY 

SPRZĘŻENIE 
ZWROTNE

KOMUNIKAT – łączy uczestników 

aktu komunikacji i stanowi treść

KANAŁ – droga przekazu 

komunikatu 
 środki prezentacji – kanały 
sensoryczne (słuch, wzrok, 
dotyk, węch, smak)
 środki reprezentacji / rejestracji
 środki transmisji  - techniczne 
środki przekazu

background image

ELEMENTY PROCESU 

ELEMENTY PROCESU 

KOMUNIKOWANIA

KOMUNIKOWANIA

B. Dobek-Ostrowska, Komunikowanie polityczne i publiczne

Warszawa 2007

KONTEKST

UCZESTNICY

KOMUNIKAT

KANAŁ

 

 

SZUMY 

SZUMY 

 

 

SPRZĘŻENIE 

SPRZĘŻENIE 

ZWROTNE

ZWROTNE

SZUMY – źródło zakłóceń

 szum zewnętrzny (temperatura, 
hałas, uszkodzony odbiornik itp.)
 szum wewnętrzny (ból, 
zmęczenie, uprzedzenia, 
stereotypy itd.)
 szum semantyczny 

SPRZĘŻENIE ZWROTNE

 bezpośrednie
 opóźnione

background image

FUNKCJE KOMUNIKOWANIA

B. Dobek-Ostrowska, Komunikowanie polityczne i publiczne

Warszawa 2007

1.

Funkcja informacyjna

2.

Funkcja edukacyjna

3.

Funkcja identyfikacji osobistej – 

wzmacnianie wzorów zachowań i 

wartości, utożsamianie się z grupą itp. 

4.

Funkcja integracyjna – koordynowanie 

aktywności społecznej

5.

Funkcja mobilizacyjna – propaganda i 

perswazja

6.

Funkcja rozrywkowa

background image

KLASYFIKACJA PROCESÓW 

KOMUNIKOWANIA

B. Dobek-Ostrowska, Komunikowanie polityczne i publiczne

Warszawa 2007

1.

Klasyfikacja ze względu na zasięg 

uczestników procesu (poziomy 

komunikowania)

2.

Klasyfikacja ze względu na sposoby 

(kanały) porozumiewania się

3.

Klasyfikacja ze względu na 

stosowane znaki i kody

4.

Klasyfikacja ze względu na cel 

przekazu

background image

1.

Klasyfikacja ze względu na zasięg 

uczestników procesu (poziomy 

komunikowania) – D. McQuail

B. Dobek-Ostrowska, Komunikowanie polityczne i publiczne

Warszawa 2007

(1)Komunikowanie intrapersonalne –

komunikowanie się człowieka z 

własnym organizmem

(2)Komunikowanie interpersonalne – 

między jednostkami

(3)Komunikowanie wewnątrzgrupowe
(4)Komunikowanie między grupami
(5)Komunikowanie instytucjonalne
(6)Komunikowanie masowe

background image

2. Klasyfikacja ze względu na sposoby (kanały) 

porozumiewania się

B. Dobek-Ostrowska, Komunikowanie polityczne i publiczne

Warszawa 2007

(1) Komunikowanie interpersonalne – 

bezpośrednie: 

A mówi do B o X

(2) Komunikowanie masowe – pośrednie 

A mówi do B o X za pośrednictwem 

mediów masowych C

(3) Komunikowanie interpersonalne 

sieciowe – pośrednie 

A mówi do B o X za pośrednictwem 

urządzeń technicznych C

background image

3. Klasyfikacja ze względu na stosowane znaki i 

kody

B. Dobek-Ostrowska, Komunikowanie polityczne i publiczne

Warszawa 2007

Komunikowanie

werbalne (cyfrowe) – za pomocą języka
forma ustna
forma pisemna
niewerbalne (analogowe)
Kinezjetyka (mimika, kontakt wzrokowy, zmiana koloru 

skóry – czerwienienie, blednięcie itd.)
Parajęzyk (ton, barwa, wysokość, natężenie, głośność i 

modulacja głosu oraz tempo mówienia itd.)
Autoprezentacja (wygląd fizyczny człowieka, ubranie, 

makijaż itd.)
Dotyk (uścisk dłoni, poklepywanie itd.)
Proksemika (relacje przestrzenne między 

komunikującymi się osobami)
Chronemika – wykorzystanie czasu przez ludzi 

(punktualność, spóźnianie, oczekiwanie itd.)
Elementy otoczenia (temperatura, oświetlenie, hałas, 

kolor ścian itd.)

background image

3. Klasyfikacja ze względu na stosowane znaki i 

kody

B. Dobek-Ostrowska, Komunikowanie polityczne i publiczne

Warszawa 2007

Funkcje komunikowania 

niewerbalnego
funkcja zastępowania
funkcja uzupełniania
funkcja ekspozycji
funkcja regulacyjna
funkcja moderująca 

background image

4. Klasyfikacja ze względu na cel przekazu

B. Dobek-Ostrowska, Komunikowanie polityczne i publiczne

Warszawa 2007

KOMUNIKOWANI

E

A mówi do B o X

INFORMACJA

(1) dzielenie się ideami, myślami, 

wiedzą

(2) wyjaśnianie

(3) instruktaż

Cel  promowanie wzajemnego 

zrozumienia między A i B

PERSWAZJA

(1) formowanie postaw

(2) wzmacnianie postaw

(3) zmiana zachowań i 

postaw

Cel  promowanie 

interakcyjnych 
zależności między A i 
B

background image

4. Klasyfikacja ze względu na cel przekazu

B. Dobek-Ostrowska, Komunikowanie polityczne i publiczne

Warszawa 2007

KOMUNIKOWANI

E

A mówi do B o X

Metody 

INFORMACYJNE

(1) Narracja 

(relacjonowanie)

(2) Opis

(3) Demonstracja 

(równoczesne 
wykonywanie czynności

(4) Definiowanie

Typy PERSWAZJI

(1) Perswazja przekonująca (obie 

strony dążą do porozumienia, 
nawet kosztem odstąpienia od 
swoich przekonań i wartości)

(2) Perswazja nakłaniająca 

(przyciągnięcie odbiorcy do 
swoich przekonań)

(3) Perswazja pobudzająca 

(narzucenie odbiorcy swoich 
przekonań i wzorów zachowań

background image

4. Klasyfikacja ze względu na cel przekazu

B. Dobek-Ostrowska, Komunikowanie polityczne i publiczne

Warszawa 2007

Efektywność 

komunikowania 
informacyjnego 
zależy od:

(1) Kreatywność przekazu 

(jakość informacji, 
sposób prezentacji, 
propozycje 
alternatywnych 
wyborów)

(2) Wiarygodność nadawcy 

i zaufanie do niego

(3) Nowość informacji

(4)  Doniosłość informacji

(5) Położenie nacisku na 

informację

(6) Wykorzystanie pomocy 

wizualnych

Efektywność komunikowania 

perswazyjnego zależy od:

(1) Sprecyzowanie celów działania i 

wskazanie efektów

(2) Stosowanie logicznej 

argumentacji

(3) Rozpoznanie istniejących 

systemów postaw i wzorów 
zachowa odbiorców

(4) Posługiwanie się językiem 

motywującym do działania

(5) Budowanie i rozwijanie 

wiarygodności

(6) Prezentacja komunikatu w 

przekonujący sposób

(7) Obalanie przeciwnych 

argumentów

background image

LINGWISTYCZNY MODEL 

KOMUNIKACJI

Aleksy Awdiejew, Grażyna Habrajska, Wprowadzenie do 

gramatyki komunikacyjnej, 2004 (tom 1)

background image

1. OGÓLNY MODEL 

TRANSMISJI 

Arystotelesowska triada:

MÓWCA – MOWA – SŁUCHACZ 

NADAWCA

PRZEKAZ

ODBIORC
A

Tomasz Goban-Klas, Media i komunikowanie masowe
Warszawa 2004, s. 54

background image

1.1. MODEL WSZECHMOCY 

PROPAGANDY

Serge Tchakhotine – psycholog (1939)

POPĘDY 
LUDZKIE

POSTAWY I 
ZACHOWANIA

MOTYWY

PROPAGANDYST
A

ODBIORCY

TREŚCI 

MASOWEJ PROPAGANDY

Psychologiczny model oddziaływania masowej propagandy

Działanie propagandy na zasadzie odruchów warunkowych – 
skojarzenie określonych treści ideologicznych z popędami 
(instynktami) wewnętrznymi człowieka (agresywny, seksualny, 
opiekuńczy, pokarmowy)

Człowiek kieruje się uczuciem i instynktem – nie rozumem

Moc propagandy osiąga się przez uporczywe powtarzanie 
szerzonych haseł

background image

1.2. MODEL AKTU 

PERSWAZYJNEGO

Harold Lasswell – politolog (1948)

Główny cel nadawcy: zmiana postaw lub zachowań 

odbiorców

KTO?

Analiza 

nadawc

y

CO?

Analiza 

treści

JAKIM 

MEDIU

M?

DO 

KOGO?

Analiza 

audytoriu

m

Z JAKIM 

SKUTKIEM

Analiza 

efektów

Istota procesu komunikowania jak gra w kręgle:

gracz – kula – tor – kręgle – przewrócone kręgle 

background image

1.3. MODEL PRZEKAZU 

SYGNAŁÓW

C. Shannon – matematyk (1948)

Źródło informacji tworzy przekaz
Nadajnik
 przekształca przekaz w sygnał dostosowany do 

kanału

Odbiornik rekonstruuje odebrany przekaz, który dociera 

do adresata

background image

1.4. MODEL TOPOLOGICZNY

Kurt Lewin – psycholog społeczny (1947)

Selekcjonowanie informacji

background image

1.5. MODEL DWUSTOPNIOWEGO 

PRZEPŁYWU INFORMACJI I OPINII

Katz, Lazarsfeld – politolog (1948)

Selekcjonowanie informacji + 

oddziaływanie na odbiorcę 

background image

1.6. MODEL SOCJOLOGICZNY

J.M.Rileyowie  – psychologowie społeczni (1959)

Grupa pierwotna – to grupa, w której więź oparta na 

kontaktach osobistych i postawach emocjonalnych

Grupa odniesienia – to grupa z którą jednostka najsilniej 

się identyfikuje

Grupa 
odniesienia

Grupa 
odniesienia

Grupy społeczne są swoistymi filtrami dla społecznego 
wpływu mediów

background image

1.7. MODEL SELEKCJI

Westley i MacLean – politolog (1957)

X

1

, X

2

… X

n

 - elementy rzeczywistości, A – nadawca, B – 

odbiorca, C – pośrednik 

Komunikowanie masowe jest samoregulującym się 
procesem, kierowanym przez interesy i żądania 
audytorium

background image

1.8. MODEL ANALITYCZNY

G.Maletzke – psycholog (1963)

Rozbudowany model Rileyów o zmienne 

psychologiczne

background image

1.9. MODEL WSPÓLNOTY 

DOŚWIADCZEŃ

Wilbur Schramm (1954)

Informacja może być przesłana tylko 

w zakresie wspólnoty kompetencji

background image

1.10. MODEL SPRZĘŻENIA 

ZWROTNEGO

Melvin DeFleur – socjolog (1966)

Nadawca jest równocześnie 

Odbiorcą

Nadawca ------→Przekaz 

------→Odbiorca

Odbiorca ------←Przekaz 

------←Nadawca

background image

1.11. MODEL SYSTEMOWY

Melvin DeFleur – socjolog (1966)

Model uwzględniający 

instytucje

 kontrolujące, 

regulujące i stymulujące 

background image

1.12. MODEL MOZAIKI 

KULTUROWEJ

Abraham Moles (1967)

MEDI
A

background image

1.13. MODEL SPOŁECZNO-

KULTUROWY

A.Tudor (1970)

Uwarunkowania komunikowania społeczne i kulturowe

efekty

background image

1.14. MODEL ROZSZERZANIA 

DOŚWIADCZEŃ

A.Moles (1971)

Rozwinięta wersja modelu Schramma i 

Shannona

background image

2. MODEL EKSPRESYJNY LUB 

RYTUALNY

James Carey (1975)

Komunikowanie – „podzielanie, uczestnictwo, stowarzyszenie, 

braterstwo, posiadanie wspólnej wiary”;

Komunikowanie – nie jest nastawione na rozpowszechnianie 

przekazu w przestrzeni, ale na podtrzymanie społeczeństwa w 
czasie; nie jest aktem wysyłania informacji, lecz publicznym 
przedstawieniem „podzielanych społecznie przekonań”

Ten model komunikowania kładzie nacisk na psychiczną 

satysfakcję nadawcy 

(i odbiorcy), a nie na cel instrumentalny. Opiera się na 

podzielanych znaczeniach i emocjach. 
Przekaz jest ukryty i wieloznaczny, zależny 
od skojarzeń i symboli obecnych w kulturze

background image

3. MODEL ROZGŁOSU: KOMUNIKOWANIE 

JAKO POKAZYWANIE I PRZYCIĄGANIE UWAGI 

Należy uchwycić i utrzymać uwagę odbiorców nie tyle wobec 

samego przekazu, co wobec samego medium

Fakt uwagi jest ważniejszy od jakości uwagi. Fakt 

ŻE

 się jest 

znanym jest ważniejszy od tego, 

JAK

 się jest znanym

background image

4. MODEL RECEPCJI: KODOWANIE 

4. MODEL RECEPCJI: KODOWANIE 

I DEKODOWANIE PRZEKAZU

I DEKODOWANIE PRZEKAZU

Stuart Hall (1980)

Stuart Hall (1980)

 

 

Odmienność interpretacji tego samego 

przekazu przez wielu odbiorców

background image

4. MODEL RECEPCJI: KODOWANIE 

4. MODEL RECEPCJI: KODOWANIE 

I DEKODOWANIE PRZEKAZU

I DEKODOWANIE PRZEKAZU

Stuart Hall (1980)

Stuart Hall (1980)

Komunikatorzy kodują przekazy zgodnie z 

ideologicznymi i instytucjonalnymi 
celami, używając języka manipulatywnego

Odbiorcy nie muszą przyjmować treści 

przekazywanych przez nadawcę – mogą je 
odrzucać zgodnie ze swoimi postawami

Kodowanie odbywa się w ramach gatunków

background image

4.1. MODEL PERCEPCJI

George Gerbner (1966)

Komunikowanie – zjawisko 

psychologiczne

background image

4.1. MODEL PERCEPCJI

George Gerbner (1966)

background image

4.2. MODEL FALOWY

Hiebert, Ungurait, Bohn (1974)

gate-keeperzy 
– kontrolerzy, 
stymulatorzy, 
recenzenci;

przekaźniki – 
media;

regulatory – 
kontrola 
społeczna;

filtry – 
fizyczne i 
psychiczne 
receptory

background image

PROPOZYCJA MODELU 

SYNTETYCZNEGO

background image

NOWE WZORY PRZEPŁYWU 

INFORMACJI

Alokucja – łacińskie 

określenie przemowy 
dowódcy do żołnierzy

Informacja 

równocześnie 
rozchodzi się od 
centrum do wielu 
odbiorców 
peryferyjnych

Przekaz 

jednokierunkowy

Mocna pozycja nadawcy, 

który określa czas i 
miejsce 
komunikowania

C

background image

NOWE WZORY PRZEPŁYWU 

INFORMACJI

Konwersacja – 

jednostki 
oddziałują 
bezpośrednio na 
siebie

- pomijając centrum 

i/lub 
pośredników

- samodzielnie 

wybierają 
partnera, czas, 
miejsce i temat 
komunikowania

Równość w 

wymianie

C

background image

NOWE WZORY PRZEPŁYWU 

INFORMACJI

Konsultacja – uczestnik szuka informacji w centrum 

informacyjnym

Czas, miejsce i temat wyznacza odbiorca

Rejestracja – centrum „żąda” od odbiorców (często bez 
ich zgody) podawania wyznaczonych informacji
Czas, miejsce i temat wyznacza nadawca

konsultacja

rejestracja

C

C

background image

NOWE WZORY PRZEPŁYWU 

INFORMACJI

KONTROLA ZASOBÓW 

INFORMACJI

CENTRALNA

INDYWIDUALNA

KONTROL

A CZASU I 
WYBORU 
TEMATÓW

CENTRALNA

ALOKUCJA

REJESTRACJA

INDYWIDUALN

A

KONSULTACJ

A

KONWERSACJ

A

background image

1.9. MODEL WSPÓLNOTY 

DOŚWIADCZEŃ

Wilbur Schramm (1954)

Informacja może być przesłana tylko 

w zakresie wspólnoty kompetencji


Document Outline