1

Polityka  

bezpieczeństwa do I 

połowy lat 90.



Do 1994 roku RFN postrzegała się wyłącznie 
jako „mocarstwo cywilne” i stawiała w 
polityce zagranicznej na instrumenty 
dyplomatyczne, gospodarcze i pomocy 
rozwojowej. Uwarunkowania prawne i 
historyczne nie pozwalały RFN na użycie 
instrumentów wojskowych w 
międzynarodowej polityce bezpieczeństwa. 

2



Jako jedno z niewielu państw NATO RFN nie 
posiadała (i nie posiada) oficjalnej, 
zatwierdzonej przez 

rząd strategii 

bezpieczeństwa narodowego 

– jedynie 

Ministerstwo Obrony co kilka lat wydaje tzw. 

wytyczne polityczno-obronne i białe księgi.



Powstała w 1955 roku Bundeswehra do 
początku lat 90. nie mogła angażować się 
militarnie za granicą i służyła wyłącznie do 
obrony terytorium RFN w ramach NATO

3

Polityka bezpieczeństwa 
po zakończeniu zimnej 
wojny



brak konwencjonalnych zagrożeń zastąpiony 
został jednak pojawieniem się nowych wyzwań 
dla bezpieczeństwa obszaru transatlantyckiego 
– m.in. konfliktów etnicznych, regionalnych, 
międzynarodowego terroryzmu.



Po zjednoczeniu, wraz ze zmianą pozycji 
geopolitycznej Niemcy po części z wyboru, a 
po części pod naciskiem musiały 

porzucić 

koncepcję „mocarstwa cywilnego”. 



Oczekiwania sojuszników Niemiec zmierzały w 
kierunku jednoznacznym: że RFN weźmie pełny 
udział w sojuszniczej polityce bezpieczeństwa.

4



W ten scenariusz oczekiwań wpisało się Orzeczenie 
Federalnego Trybunału Konstytucyjnego z 1994  
umożliwiające  wysyłanie Bundeswehry na wojskowe 
misje zagraniczne ONZ, NATO i UE za uprzednią zgodą 
 Bundestagu.



Po przełomowym orzeczeniu Trybunału niemiecką 
politykę bezpieczeństwa kształtowała zasada 
określana 

jako doktryna multilateralizmu

.



Wykluczała ona podejmowanie samodzielnych decyzji 
w ramach NATO i UE, niezgodnych z polityką USA czy 
Francji oraz zakładała wsparcie polityczne i wkład 
wojskowy RFN dla postulowanych i prowadzonych 
przez nie operacji zagranicznych. Jej uzasadnieniem 
były względy historyczne i przekonanie o konieczności 
tworzenia zaufania w relacjach z sojusznikami i 
partnerami, którzy mogli czuć się zagrożeni 
„remilitaryzacją” zjednoczonych Niemiec i obawiali się 
prowadzenia przez nie samodzielnej polityki

5



Jej uzasadnieniem były względy historyczne i 
przekonanie o konieczności tworzenia zaufania w 
relacjach z sojusznikami i partnerami, którzy mogli czuć 
się zagrożeni „remilitaryzacją” zjednoczonych Niemiec i 
obawiali się prowadzenia przez nie samodzielnej polityki



Doktryna ta wiązała się również z dążeniem do:



zwiększenia znaczenia RFN w NATO, - poszerzenia 
wpływów w ONZ



wzmocnienia pozycji w stosunku do Francji i Wielkiej 
Brytanii w UE.. Konstrukcja doktryny multilateralizmu 
opierała się na założeniu, że to, co jest dobre dla UE i 
NATO, jest tożsame z niemieckimi interesami. 



Doktryna ta stała się „fundamentem  kolejnych rządów 
po 1994 roku i poniekąd usprawiedliwiała również 
zaangażowanie wojskowe Bundeswehry za granicą 
przed pacyfistycznie nastawionym niemieckim 
społeczeństwem.

6

BIAŁA KSIĘGA Z 2006 

ROKU

Biała Księga dotycząca bezpieczeństwa 

Niemiec i przyszłości Bundeswehry z 

28 kwietnia 2006r. W porównaniu 

do swojej poprzedniczki z 1994r. 

Koncentrowała się przede wszystkim 

na zagadnieniach strukturalnych i 

militarnych modernizacji 

Bundeswehry

.

7

Biała Księga z 2006 r. stwierdza, że w 

dalszym ciągu podstawa 

bezpieczeństwa Niemiec i Europy 

pozostają stosunki transatlantyckie. 

Członkostwo Niemiec w NATO jest 

fundamentem ich polityki 

bezpieczeństwa i obrony. Niemcom 

jako członkom UE szczególnie zależy 

na wzmocnieniu międzynarodowej roli 

Unii. Niemcy popierają również OBWE, 

a szczególną rolę w gwarantowaniu i 

zabezpieczaniu pokoju przypisują ONZ.

8

Kompetencje organów państwa 

w zakresie polityki 

bezpieczeństwa 



Zasadnicze kompetencje w obszarze 
bezpieczeństwa nalezą do rządu federalnego 



Kanclerz i minister obrony narodowej - wytycza  
podstawowe kierunki polityki bezpieczeństwa;



Federalna Rada Bezpieczeństwa – jest organem 
pomocniczym złożonym z kanclerza MON,, MSZ 
MSW,, minister gospodarki i finansów 



Bundestag- nadzoruje działalność rządu 
federalnego za pośrednictwem Komisji Obrony



Oraz Pełnomocnika Bundestagu ds. wojskowych 



Parlament podejmuje również decyzje o wysłaniu 
Bundeswehry poza granice państwa.

9

Cele polityki 

bezpieczeństwa 

Niemiec:



Rozbudowa systemów bezpieczeństwa zbiorowego;



Wspieranie w handlu światowym zasad wolnego rynku;



Wspieranie procesów transformacyjnych w państwach 
byłego bloku wschodniego;



„pogłębianie” i rozszerzanie UE;



Zapewnienie bezpieczeństwa i dobrobytu RFN- 
europeizacja, stworzenie organizacjom pożytku 
społecznego możliwości rozwoju, wspieranie tworzenia 
się sieci transnarodowych powiązań gospodarczych;



demokratyzacja, promocja praw człowieka i zasad 
wolnorynkowych spoza grupy OECD

10

Wytyczne Polityki Obronnej 
2011



Wytyczne zawierają deklarację o chęci 
większego zaangażowania w operacje 
reagowania kryzysowego a poprzez to 
wzmocnienie międzynarodowej pozycji 
kraju. 



Mowa jest również o większej autonomii – 
Niemcy mają decydować o zaangażowaniu 
w odniesieniu do konkretnego przypadku  
użycia  własnych sił zbrojnych. 



Powrócono także do podkreślania 

głównej 

roli Bundeswehry jako armii obrony 
terytorialnej

. 

11