Immune  recognition of      

all  biological  antigens:

• Each lymphocyte expresses a specific surface antigen 

receptor. 

• Receptor genes are rearranged  from gene segment 

libraries

:

Budowa węzła chłonnego

Budowa węzła chłonnego

Limf B

Limf.T

Strefa T 
- 
zależna

Śledziona

Strefa B 
- 
zależna

  Combined surface area of 

mucus membrane = 400 m

2

 

(size of basketball court)

   Major sites of entry
   Protected by loose 

assemblage of organized 
lymphoid tissues (MALT)

    Tonsils
    Peyer’s patches

Tkanka limfatyczna 

związana z błonami 

śluzowymi (MALT)

GALT

BALT

Makrofag

Kom. 

Langerha

nsa

Migdałki

• Duże grupy grudek 

limfatycznych 
nosogardzieli i jamy 
ustnej.

–

Podniebienne

–

Gardłowy

–

Językowy

Kępki Peyera

Bakterie

Wirusy

Odpowiedź swoista

Blona śluzowa

Bariery 
fizyczne

Rzęski

Odpowiedź nieswoista

Cytokiny

Antybakteryjne wydzieliny

Makrofagi

Makrofagi APC

Odpowiedź komórkowa

Limf.T Cytokiny

Limf. Tc

Odpowiedź humoralna

Limf.B

Kom. pamięci B

Kom. plazmatyczne

Przeciwciała

Odpowiedź 

Odpowiedź 

immunologiczna

immunologiczna

: 

: 

limfocyty 

limfocyty 

T 

T 

 

 

Ag

Ag

MHC II

MHC II

TcR

wiązanie 

wiązanie 

antygenu

antygenu

prolifera

prolifera

cja 

cja 

klonaln

klonaln

a

a 

Dojrzewanie 

Dojrzewanie 

i 

i 

różnicowani

różnicowani

e

e

 

B

B

Tc

Tc

 

 

Th

Th

AP
C

APC

  Th

Aktywowa

Aktywowa

ny 

ny 

      

      

Th

Th

 

 

Th

Th

T 
pamięci

Cytokin
y

Grasica – centralny narząd 

limfatyczny

Odpowiedź 

Odpowiedź 

immunologiczna

immunologiczna

:

:

limfocyty B

limfocyty B

Rozpoznan
ie i 
prezentacj
a  
antygenu

Proliferacj
a klonalna

Dojrzewanie i 
różnicowanie

Ant

Ant

y

y

gen

gen

y

y

Y

Y

Y

Y

U

U

U

U

U

U

Y

Y

Y

Y

 

 

U

U

Y

Y

U

U

Y

Y

U

U

Y

Y

  

  

U

U

Y

Y

Y

Y

U

U

K.Plazm 

B 
pam

K.Plazm 

 

 B 

pam

duży

duży

 B

 B

Mały 

Mały 

B 

B 

Mały 

Mały 

B

B

duży

duży

 

 

B 

B 

 

 

l

l

i

i

m

m

f

f

oblast

oblast

 

 

l

l

i

i

m

m

f

f

oblast

oblast

  
Th

  
Th

SIEĆ CYTOKINOWA - 

fragment

Limfocyt w 
ruchu

Limfocy

Limfocy

ty

ty

Odporność 
nabyta

Na 
drodze 
naturalne
j

Na drodze 
sztucznej

Czynna

Choroba 
lub 
kontakt z 
patogene
m

Bierna

Przekazani
e Ab przez 
łożysko i z 
siarą

Czynna

Szczepio
nki 
atenuow
ane i 
inne

Bierna

Podanie 
preparató
w 
immunogl
obulinowy
ch

Zabijanie komórki 

docelowej przez limfocyt 

Tc ( animacja)

Figure 7-2

The development of T-
cells.

4 -

8 low

4 low
8 low

4 + 8 +

TCR 

4 + 8 +

TCR 

Produkcja TCR

Brak 

wytwarzania 

TCR

Rozpoznanie wlasnego MHC

Brak rozpoznania

 wlasnego MHC

TCR  rozpoznające

 własne antygeny

 bez aktywacji

TCR rozpoznające własne 

antygeny

zbyt swoiście 

makrofagi

makrofagi

Apoptoza

4 + 8 +

TCR 

4 - 8 -

Region 
podtoreb
kowy

Kora

Region korowo -medullarny

4 + 8 -

TCR 

4 - 8 +

TCR

Medulla

Dojrzewanie limfocytów w 

grasicy

Cytokin

Cytokin

y

y



   

   

Niska masa cząsteczkowa (5-30 

Niska masa cząsteczkowa (5-30 

kDa)       

kDa)       



   

   

zidentyfikowane ponad 200 

zidentyfikowane ponad 200 



   

   

Działają jako molekularne nośniki 

Działają jako molekularne nośniki 

informacji 

informacji 



  

  

Tworzą zewnątrzkomórkową sieć 

Tworzą zewnątrzkomórkową sieć 

informacyjną , poprzez którą kontrolują 

informacyjną , poprzez którą kontrolują 

każdą funkcję układu 

każdą funkcję układu 

immunologicznego i wpływają na 

immunologicznego i wpływają na 

funkcjonowanie wszystkich innych 

funkcjonowanie wszystkich innych 

układów.

układów.



 

 

Na komórkach znajdują się swoiste 

Na komórkach znajdują się swoiste 

receptory dla cytokin.

receptory dla cytokin.

CD3 

on all T cells, NOT on B cells. 

Among T cells there are two main sub-groups:

CD4

 “helper T cell”

CD8

 cytotoxic T cell

CD 19

 and 

20

 are on B cells but not T cells. 

CD56

 is on NK cells but not other types of 

lymphocytes.

Key CD Ags to 

remember

Antibody 

action

Budowa węzła chłonnego

Budowa węzła chłonnego

Miazga 
czerwona

Strefa marginalna

Zatoka brzeżna

Centra namnażania

Strefa T - 
zależna

Centralna 
tętniczka

Śledziona

Eosinophilia
Eosinopenia

• Neoplasia
• Allergic reaction
• Addison’s disease
• CVD
• parasites

• Acute stress
• Infection
• Steroids/Cushing’s 

syndrome

Basophilia
Basopenia

• Hypersensitivity 

reactions

– Allergies, asthma, 

eczema

• Hypothyroidism
• Hematologic 

malignancy

• Ulcerative colitis
• Varicella

– pox

• Stress
• Infection
• Steroids/ Cushing’s 

syndrome

Lymphocytosis
Lymphopenia

• Count varies with age
• Viral infection
• Other infections

– Syphillis, toxoplasmosis, 

mycoplasma

• Drug sensitivity

– delantin

• Miscellaneous

– Autoimmune, 

hyperthyroidism, 
Addison’s, graft 
rejection

• Decreased production

– Inherited immunodef.
– AIDS

• Increased destruction

– Steroids/ Cushing’s
– Radiation, chemo
– Intestinal loss
– Malignancies
– Misc.

• TB, CVD, sarcoidosis

HISTORY OF 

IMMUNOLOGY

•1862 Ernst Haeckel, Recognition of phagocytosis 

•1877 Paul Erlich, recognition of mast cells 

•1879 Louis Pasteur, Attenuated chicken cholera vaccine 
development 

•1883 Elie Metchnikoff Cellular theory of vaccination 

•1885 Louis Pasteur, Rabies vaccination development 
•1888 Pierre Roux & Alexandre Yersin, Bacterial toxins 
•1888 George Nuttall, Bactericidal action of blood 

•1891 Robert Koch, Delayed type hypersensitivity 

•1894 Richard Pfeiffer, Bacteriolysis 

•1895 Jules Bordet, Complement and antibody activity in 

bacteriolysis 

•1900 Paul Erlich, Antibody formation theory 
•1901 Karl Landsteiner, A, B and O blood groupings 
•1901-8 Carl Jensen & Leo Loeb, Transplantable tumors 

•1902 Paul Portier & Charles Richet, Anaphylaxis 

•1903 Almroth Wright & Stewart Douglas, Opsonization 
reactions 

•1906 Clemens von Pirquet, coined the word allergy 

•1907 Svante Arrhenius, coined the term 
immunochemistry 

•1910 Emil von Dungern, & Ludwik Hirszfeld, Inheritance 
of ABO blood groups 

•1910 Peyton Rous, Viral immunology theory 

•1914 Clarence Little, Genetics theory of tumor 
transplantation 

•1915-20 Leonell Strong & Clarence Little, Inbred mouse 
strains 

•1917 Karl Landsteiner, Haptens 

•1921 Carl Prausnitz & Heinz Kustner, Cutaneous 
reactions 

•1924 L Aschoff, Reticuloendothelial system 

•1926 Lloyd Felton & GH Bailey, Isolation of pure 
antibody preparation 

•1934-8 John Marrack, Antigen-antibody binding 
hypothesis 

•1936 Peter Gorer, Identification of the H-2 antigen 
in mice 

•1940 Karl Lansteiner & Alexander Weiner, 
Identification of the Rh antigens 

•1941 Albert Coons, Immunofluorescence technique 
•1942 Jules Freund & Katherine McDermott, 
Adjuvants 

•1942 Karl Landsteiner & Merill Chase, Cellular 
transfer of sensitivity in guinea pigs (anaphylaxis) 

•1944 Peter Medwar, Immunological hypothesis of 
allograft rejection 

•1948 Astrid Fagraeus, Demonstration of antibody 
production in plasma B cells 

•1948 George Snell, Congenic mouse lines 
•1949 Macfarlane Burnet & Frank Fenner, 
Immunological tolerance hypothesis 

•1950 Richard Gershon and K Kondo, Discovery of 
suppressor T cells 

•1952 Ogden and Bruton, discovery of 
agammagobulinemia (antibody immunodeficiency) 

•1953 Morton Simonsen and WJ Dempster, Graft-
versus-host reaction 

•1953 James Riley & Geoffrey West, Discovery of 
histamine in mast cells 

•1953 Rupert Billingham, Leslie Brent, Peter 
Medwar, & Milan Hasek, Immunological tolerance 
hypothesis 

•1955-1959 Niels Jerne, David Talmage, Macfarlane 
Burnet, Clonal selection theory 

•1957 Ernest Witebsky et al., Induction of 
autoimmunity in animals 

•1957 Alick Isaacs & Jean Lindemann, Discovery of 
interferon (cytokine) 

•1958-62 Jean Dausset et al., Human leukocyte 
antigens 

•1959-62 Rodney Porter et al., Discovery of antibody 
structure 

•1959 James Gowans, Lymphocyte circulation 
•1961-62 Jaques Miller et al., Discovery of thymus 
involvement in cellular immunity 

•1961-62 Noel Warner et al., Distinction of cellular 
and humoral immune responses 

•1963 Jaques Oudin et al., antibody idiotypes 

•1964-8 Anthony Davis et al., T and B cell cooperation 
in immune response 

•1965 Thomas Tomasi et al., Secretory 
immunoglobulin antibodies 

•1967 Kimishige Ishizaka et al., Identification of IgE as 
the reaginic antibody 

•1971 Donald Bailey, Recombinent inbred mouse 
strains 

•1974 Rolf Zinkernagel & Peter Doherty, MHC 
restriction 

•1975 Kohler and Milstein, 
Monoclonal antibodies used in 
genetic analysis 

•1984 Robert Good, Failed treatment of severe 
combined immunodeficiency (SCID, David the bubble 
boy) by bone marrow grafting. 1985 Tonegawa, Hood 
et al., Identification of immunoglobulin genes 

•1985-7 Leroy Hood et al., Identification of genes for 
the T cell receptor 

•1990 Yamamoto et al., Molecular differences 
between the genes for blood groups O and A and 
between those for A and B 

•1990 NIH team, Gene therapy for SCID using 
cultured T cells. 

•1993 NIH team, Treatment of SCID using genetically 
altered umbilical cord cells. 

•1985-onwards Rapid identification of genes for 
immune cells, antibodies, cytokines and other 
immunological structures. 

•1798 Edward Jenner, 

Smallpox vaccination 

•1975 Kohler and Milstein,

 Monoclonal antibodies used in 

genetic analysis

•1798 Edward Jenner, Smallpox vaccination 

skutki wiazania przeciwciała 

i antygenu

 

 

Lokalizacja hematopoezy 

podczas embriogenezy

Worek żółtkowy

Wątroba płodowa

Szpik kostny

17 dzień

Worek żółtkowy 

Erytrocyty i płytki

6 tydzień Wątroba

rbcs, plts i WBC

12 tydzień Wątroba i śledziona
20 tydzień Szpik kostny

Fagocytujący 

Fagocytujący 

makrofag

makrofag

 

 

Typy odporności swoistej 

(nabytej

)

I. Naturalnie nabyta odporność swoista:  uzyskiwana 

w czasie życia osobniczego.

A.  Naturalnie nabyta czynna odporność

:

- 

Antygeny

 lub patogeny wnikające do organizmu ze 

środowiska.  

- Organizm sam wytwarza mechanizmy odporności.
- Odporność może być długotrwała (odra, świnka) lub czasowa 

(grypa,  infekcje przewodu pokarmowego).

 

B.  Naturalnie nabyta bierna odporność

:

- 

Przeciwciała

  przechodzące od matki przez łożysko (IgG) i z 

siarą ( IgA).

- Nie ma odpowiedzi immunologicznej.
- Odporność jest zwykle 

krótkoterminowa

  (tygodnie - miesiące) 

-Ochrona noworodków zanim same wytworzą mechanizmy 

odpowiedzi immunologicznej 

 

 

Typy odporności swoistej (nabytej ) cd

.

II. Sztucznie nabyta swoista odporność:  Uzyskana przez 

zastosowanie szczepień lub surowic odpornościowych .

1.  Sztucznie nabyta 

1.  Sztucznie nabyta 

czynna odporność

czynna odporność

  

  

:  

:  

- 

- 

Antygeny

Antygeny

 

 są podawane w formie szczepionek

są podawane w formie szczepionek

 

 

(immunizacja).

(immunizacja).

  

  

–

Organizm wytwarza odpowiedź immunologiczną na 

Organizm wytwarza odpowiedź immunologiczną na 

antygeny.

antygeny.

–

Odporność może być długotrwała (doustna 

Odporność może być długotrwała (doustna 

szczepionka Polio)  lub czasowa (anatoksyna 

szczepionka Polio)  lub czasowa (anatoksyna 

błonicza).

błonicza).

2. Sztucznie nabyta 

2. Sztucznie nabyta 

bierna odporność

bierna odporność

: 

: 

–

 

 Podawane są do organizmu poprzez iniekcje gotowe

Podawane są do organizmu poprzez iniekcje gotowe

 

 

przeciwciała

przeciwciała

 

 (preparaty immunoglobulinowe swoiste)

(preparaty immunoglobulinowe swoiste)

  

  

 

 

–

Odporność jest krótkotrwała (okres półtrwania - 3 

Odporność jest krótkotrwała (okres półtrwania - 3 

tygodnie).

tygodnie).

–

Organizm nie wytwarza odpowiedzi immunologicznej.

Organizm nie wytwarza odpowiedzi immunologicznej.

Szpik kostny

1

2

3

Po antygenowej aktywacji  
uczulone limfocyty 
podlegają recyrkulacji w 
organizmie

legenda: = miejsce powstawania limfocytów

= Miejsce dojrzewania 

immunokompetwncji lomfocytów T i B –
centralne narzady limfatyczne

= Miejsce rozpoznawania antygenu 

i ostatecznego różnicowania się 
limf T i B po aktywacji.

Niedojrza

łe 

limfocyty

1

1

Limf. T migrują do grasicy 
gdzie nabywają 
immunokompetencję . 
Limf.B nabywają 
immunokompetencję w 
szpiku .

Ggrasica

Szpik kostny

2

2

Immunokompetentne 
dziewicze limfocyty T i B 
zasiedlają obwodowe 
narządy limfatyczne

3

3

 Limfocyty T i B

Figure 21.8

Selekcja klonalna i ekspansja klonalna