Rola pielęgniarki w 

profilaktyce i leczeniu 

zakażeń szpitalnych

Romuald Krajewski

 

 

Epidemiologia

•

Pielęgniarki mają najczęściej bezpośredni i 
pośredni (przez często używany sprzęt) 
kontakt z pacjentami 

•

Większość zakażeń szpitalnych przenosi 
się na zasadzie bezpośredniego kontaktu – 
przede wszystkim na rękach personelu 
(>80%)

•

Pielęgniarki mają największy wpływ na 
czystość w miejscu pracy 

 

 

Epidemiologia

•

Pielęgniarki są najbardziej narażone na 
infekcje pochodzące od pacjentów 

•

Stały kontakt z różnymi 
drobnoustrojami może być przyczyną 
nosicielstwa 

•

Miejscami szczególnie niebezpiecznymi 
dla personelu są OIT, oddziały zakaźne, 
blok operacyjny, oddziały zabiegowe

 

 

Ryzyko dla personelu

•

Nieprzestrzeganie zasad 
dotyczących aseptyki/profilaktyki 
zakażeń

•

Nieznajomość problemów 
infekcyjnych w oddziale

•

Brak informacji o zakażeniach lub o 
podejrzeniu zakażenia

 

 

Ochrona personelu - 
gruźlica

•

Zachorowalność na gruźlicę wynosi 25-
30/100000

•

Mycobacterium jest bardzo zakaźną 
bakterią – 1-10 bakterii może spowodować 
zakażenie, jeden chory zaraża 10-15 osób 

•

Szczególne ryzyko zakażenia gruźlicą 
występuje w oddziałach dla chorych na 
gruźlicę i w pracowniach bronchoskopowych

 

 

Przekazywanie informacji 

•

Zgłaszanie zauważonych 
nieprawidłowości oraz 
dokumentacja 

•

Zapisywanie daty założenia kaniul, 
cewników, sondy 

•

Widoczne informacje o 
stwierdzonym zakażeniu 

 

 

Pielęgniarka 
epidemiologiczna

•

opracowanie zasad mycia i dezynfekcji powierzchni 
szpitalnych oraz dekontaminacji sprzętu 
medycznego

•

opracowanie standardów wykonywania procedur 
inwazyjnych

•

postępowanie poekspozycyjnego

•

postępowanie w przypadku wystąpienia ognisk 
epidemicznych zakażeń szpitalnych

 

 

Zadania pielęgniarki 
epidemiologicznej

•

Codzienny raport epidemiologiczny oddziału.

•

Znajomość przez personel oddziału i pielęgniarkę 
epidemiologiczną liczby pacjentów z czynnikami 
ryzyka (założone wkłucie obwodowe)

•

Znajomość liczby pacjentów wymagających IV 
poziomu opieki pielęgniarskiej, a tym samym 
zagrożonych zapaleniem płuc.

•

Znajomość liczby pacjentów z temperaturą 
powyżej 37,5 st. C., reagowanie na pierwsze 
objawy zakażenia.

 

 

Zadania pielęgniarki 
epidemiologicznej

•

Na oddziałach zabiegowych znajomość liczby pacjentów 
po zabiegach operacyjnych i monitorowanie procesu 
gojenia się miejsca chirurgicznego.

•

Znajomość stosowania w oddziale antybiotyków drogą 
iniekcji i doustną, analiza zasadności stosowania i 
kosztów antybiotykoterapii.

•

Znajomość innych czynników, które mają wpływ na 
stosowanie antybiotyków (specyfika oddziału).

•

Możliwość prowadzenia analiz porównawczych zakażeń w 
poszczególnych kwartałach w ciągu roku i na przestrzeni 
lat.

 

 

Zadania pielęgniarki 
epidemiologicznej

•

Codzienna analiza wyników bakteriologicznych 
(porozumiewanie się z Laboratorium mikrobiologicznym).

•

Wizyta w oddziałach (obchód oddziałów), w tym kontrola 
pacjentów na podstawie wyników uzyskanych w 
Laboratorium mikrobiologicznym oraz pacjentów 
pacjenci, którzy predysponowani są do wystąpienia 
zakażenia w oddziale. Pacjentów takich przedstawiają 
pielęgniarki łącznikowe i umieszczają w codziennej Karcie 
monitorowania czynników ryzyka do wystąpienia 
zakażenia.

•

Zakładanie Karty Zakażenia Szpitalnego wspólnie z 
lekarzem i ustalenie dalszego postępowania- w przypadku 
potwierdzenia zakażenia u pacjenta.

 

 

Zadania pielęgniarki 
epidemiologicznej

•

Sprawdzenie warunków izolacji pacjenta lub organizacja 
izolacji.

•

Dokumentowanie podjętych działań w pielęgniarskiej 
dokumentacji pacjenta.

•

Udział w wizytach lekarskich w celu obserwacji 
wszystkich pacjentów i weryfikacji danych o czynnikach 
ryzyka. 

•

Przestrzeganie procedury pobierania materiału do 
badania bakteriologicznego i wskazań do pobrania 
materiału.

•

Prowadzenie dokumentacji pacjentów u których wystąpiło 
zakażenie szpitalne, a także dokumentacji pacjentów 
izolowanych.

 

 

Zadania pielęgniarki 
epidemiologicznej

•

Udział w spotkaniach Zespołu ds. Kontroli 
Zakażeń Szpitalnych.

•

Edukacja personelu w zakresie zakażeń 
szpitalnych (planowa i dodatkowa w przypadku 
wystąpienia zakażeń).

•

Nadzór nad przestrzeganiem istniejących 
procedur dotyczących redukowania ryzyka 
zakażenia, a także współudział w opracowaniu 
nowych procedur.

•

Sporządzanie sprawozdań z działalności Zespołu 
ds. Kontroli Zakażeń Szpitalnych.

 

 

Zadania pielęgniarki 
epidemiologicznej

•

Opieka nad 200-250 pacjentami. 

•

Aktywna rejestracja zakażeń szpitalnych 

−przegląd dokumentacji (historia choroby i 

raporty)

−karty gorączkowej
−wyniki badań 
−stosowanie antybiotyków 
−zakładanie karty zakażenia
−zgłaszanie zakażeń do zespołu kontroli 

zakażeń