Robaki płaskie

Fasciola hepatica

motylica wątrobowa

• Kosmopolityczna przywra występująca 

na terenie Francji, Kuby i Portugalii. 

• W Polsce inwazje rzadkie.
• Pasożytuje u zwierząt roślinożernych i 

wszystkożernych (owca, koza, bydło, 

świnia, dzik, koń osioł, zając, królik, 

słoń, małpa, kangur)

• Przypadkowo inwazji ulega człowiek
•  przywra pasożytuje w wątrobie i 

drogach żółciowych  

Fasciola hepatica

• Kolor szary z rdzawobrunatnymi 

plamami

• Powierzchnia ciała pokryta jest 

nierównomiernie różnorodnymi 
kolcami skierowanymi do tyłu

• Motylica jest obojnakiem
• Układ wydalniczy protonefridialny

Fasciola hepatica

• ZARAŻAMY SIĘ PRZEZ SPOŻYCIE 

NIE GOTOWANYCH WARZYW LUB 
WYPICIE NIE PRZEGOTOWANEJ 
WODY Z METACERKARIAMI

Fasciola 
hepatica

Cykl rozwojowy Fasciola hepatica

Fascjoloza

POSTAĆ OSTRA

• PODWYŻSZONA TEMPERATURA
• BÓLE MIĘŚNI I STAWÓW
• NUDNOŚCI I WYMIOTY
• POWIĘKSZENIE WĄTROBY I ŚLEDZIONY 

(HEPATOSPLENOMEGALIA)

• ŻÓŁTACZKA
• NIEDOKRWISTOŚĆ
• POKRZYWKA

Fascjoloza

POSTAĆ PRZEWLEKŁA

• ROZROST NABŁONKA ŻÓŁCIOWGO I 

ZWŁÓKNIENIE PRZEWODU ŻÓŁCIOWEGO 

WSPÓLNEGO

• OSTRE BÓLE W NADBRZUSZU
• POWIĘKSZENIE WĄTROBY
• ŻÓŁTACZKA
• ŚWIĄD
• PODWYŻSZENIE TEMPERATURY CIAŁA
• ROPNIE I MARSKOŚĆ WĄTROBY

Fascjoloza

• Sporadycznie inwazje do płuc, 

ośrodkowego układu 
nerwowego, mięśni, skóry oraz 
gałek ocznych

Wykrywanie Fasciola 

hepatica

W FAZIE OSTREJ

   

Badanie serologiczne (odczyn 

wiązania dopełniacza, 

hemaglutynacja pośrednia, 

immunofluorescencja pośrednia, 

immunodyfuzja, 

immunoelektroforeza, 

przeciwbieżna elektroforeza, 

ELISA)

Wykrywanie Fasciola 

hepatica

W FAZIE PRZEWLEKŁEJ 

Jaja w kale (najwcześniej po 8 

tygodniu od zarażenia) lub w treści 

dwunastnicy, we krwi obwodowej 

zwiększona liczba krwinek białych, 

wzrost komórek kwasochłonnych, 

podwyższone stężenie 

immunoglobulin klasy G,M i E

Zwalczanie Fasciola 

hepatica

• Profilaktyka

odrobaczanie zarażonych zwierząt 

i niszczenie żywicieli pośrednich, 
unikanie spożywania surowych roślin 
oraz picia nie przegotowanej wody 

Leki w fascjolozie

• Prazykwantel (Cesol)
• Niklozamid (Yomesan)
• Dehydroemetyna 

Badania kontrolne po 1 miesiącu po 

leczeniu

Clonorchis sinensis

przywra chinska

• Przywra pasożytująca w drogach 

żółciowych człowieka, kota, psa i 
innych ssaków mięsożernych

• Rozmieszczenie geograficzne – 

południowo-wschodnia Azja

Clonorchis sinensis

Budowa i rozwój

• Postać dojrzała- 10-25 mm
• Dwóch żywicieli pośrednich:

 ślimaki, 

ryby

• Człowiek zaraża się po spożyciu surowej 

nie dogotowanej lub źle uwędzonej ryby 
zawierającej metacerkarie

Jajo Clonorchis sinensis 
powiększenie 2000x

Cykl 
życiowy 
Clonorch
is 
sinensis

Clonorchis sinensis

KLONORCHOZA

• STAN OSTRY

PODWYŻSZONA TEMP. CIAŁA
DRESZCZE                  BÓLE W 

NADBRZUSZU   

GORĄCZKA                TKLIWOŚĆ WĄTROBY
BIEGUNKA                  ŻÓŁTACZKA

Clonorchis sinensis

KLONORCHOZA

STAN PRZEWLEKŁY

• TĘPE BÓLE BRZUCHA
• UCZUCIE DYSKOMFORTU
• POWIĘKSZENIE WĄTROBY
• ŻÓŁTACZKA MECHANICZNA
• NAWRACAJĄCE ROPNE ZAPALENIE 

PĘCHERZYKA ŻÓŁCIOWEGO

NASTĘPSTWEM MOŻE BYĆ 

PRZEWLEKŁE ZAPALENIA TRZUSTKI

Clonorchis sinensis

• Wykrywanie

   - Wykrycie jaj w kale lub treści 

dwunastnicy

   - Diagnostyka serologiczna (odczyn 

wiązania dopełniacza, test 
hemaglutynacji pośredniej)

Clonorchis sinensis

Zwalczanie

• niszczenie żywicieli pośrednich
• niespożywanie surowych, nie 

dogotowanych lub niedostatecznie 
uwędzonych ryb  

Clonorchis sinensis

Leki

• Prazykwantel (Cesol)
• Niklozamid (Yomesan)
• Dehydroemetyna 

Badanie kontrolne miesiąc po leczeniu 

 Paragonimus westermani

przywra płucna

• Przywra pasożytująca w płucach 

człowieka oraz licznych zwierząt 
(kot, tygrys, pantera, lew, pies, 
wilk, świnia, szczur) 

• Południowo-wschodnia Azja

Paragonimus westermani

• Postać dojrzała- 7,5 –16 x 4-7 mm 
• Płaska od strony brzusznej
• Pokryta łukowatymi kolcami
• Jaja złocistobrązowe z wieczkiem

Paragonimus westermani

• Dwóch żywicieli pośrednich

Pierwszy - ślimaki, drugi - raki lub 

kraby

Źródłem zarażenia człowieka są raki 

lub kraby spożywane na surowo 
zawierające metacerkarie  

Postać dojrzała żyje 20 lat

Jajo Paragonimus westemani

Cykl 
rozwojowy 
Paragonim
us 
westerma
ni

Paragonimus westermani

Paragonimoza

• Pierwszy okres
- ekscystacja metacerkarii w 

dwunastnicy i przenikanie przez 

ściany jelita

- może przebiegać bezobjawowo

Paragonimus westermani

• Paragonimoza

• Metacerkarie przechodząc przez przeponę 

do jamy opłucnej i płuc, wywołują nacieki z 

komórek kwasochłonnych i 

obojętnochłonnych

• Wiele przebija się do oskrzeli uwalniając 

jaja, pękająca torebka wywołuje kaszel

• Jaja droga krwi mogą się dostać do wątroby, 

ściany jelita, otrzewnej, mięśni, mózgu i 

rdzenia kręgowego

Paragonimus westermani

Paragonimoza

• W przypadku lokalizacji w OUN (gł. 

płat skroniowy i potyliczny) stwierdza 
się podwyższona temperaturę, bóle 
głowy z nudnościami, wymioty, 
padaczką, zaburzenia widzenia, 
osłabienie ruchowe, porażenie 
połowicze lub całkowite, objawy 
zapalenia opon, encefalopatia, 
rzekomy guz

Paragonimus westermani

Wykrywanie

• Jaja w kale, plwocinie lub 

popłuczynach oskrzelowo-płucnych 

• Metody serologiczne (OWD, 

hemaglutynacja pośrednia, 

immunoelektroforeza, 

przeciwbieżna elektroforeza, ELISA, 

antygeny w surowicy)

Paragonimus westermani

Zwalczanie – profilaktyka

• Zwalczanie żywicieli pośrednich
• Unikanie spożywania surowego 

mięsa krabów i raków

Paragonimus westermani

Zwalczanie – leczenie

• Prazykwantel (Cesol)
• Dehydroemetyna

Badanie kontrolne 1 miesiąc po 

leczeniu

Schistosoma haematobium

przywra krwi

• Przywra pasożytująca w splotach 

żylnych pęcherza moczowego i 
miednicy mniejszej człowieka

• Występuje w Portugalii, krajach 

Afryki, Bliskiego Wschodu

Schistosoma haematobium

• Przywra rozdzielnopłciowa
• 10-15 mm długości
• Brązowo-żółte jaja pozbawione 

wieczka z prostym kolcem na  jego 
tylnym biegunie (cecha gatunku)

• Samica składa jaja wewnątrz 

pęcherza moczowego i miednicy 
mniejszej

Schistosoma haematobium

• Jeden żywiciel pośredni – ślimak
• Pominięcie stadium redii 
• Cerkarie w postaci furkocerkarii 

(długi rozwidlony na końcu ogon)

• Z jednego miracidium powstaje ok. 

250 tys. cerkarii

• Człowiek zaraża się przez wniknięcie 

przez skórę cerkarii

Cykl 
rozwojowy 
przywr z 
rodzaju 
Schistoso
ma

Schistosoma haematobium

Chorobotwórczość (Schistosomoza)

• Faza skórna:
świąd i miejscowy odczyn zapalny, ok. 

36h. trwająca grudkowo-plamista 
wysypka

Schistosoma haematobium

Chorobotwórczość (Schistosomoza)

• Faza toksyczno – alergiczna 
Podwyższona temperatura ciała, 

dreszcze, skurcze oskrzeli, bóle 

głowy, stawów i brzucha, biegunka, 

powiększenie węzłów chłonnych, 

wątroby i śledziony, obrzęki, 

pokrzywka na skórze

Schistosoma haematobium

Chorobotwórczość (Schistosomoza)

• Faza traumatyczna (narządowa) 

okres wydalania jaj

Bóle w podbrzuszu, częstomocz, 

krwiomocz

Schistosoma haematobium

Chorobotwórczość (Schistosomoza)

• Następstwem zarażenia mogą być 

miejscowe zmiany zapalne, 
krwotoczne i przerostowe 
brodawczakowate, zwapnienia, 
zbliznowacenia i zezłośliwienia. Mogą 
powstawać zatory naczyń żylnych

Schistosoma haematobium

Wykrywanie

• Jaja w moczu (osad dobowej zbiórki moczu po 

5 tyg. po zarażeniu), w kale lub zeskrobinach 

błony śluzowej jelita grubego

• Test wylegania miracidiów
• Testy serologiczne (OWD, 

immunofluorescencja pośrednie, 

hemaglutynacja pośrednia, 

immunoelektroforeza, ELISA antygeny krążące 

w surowicy, znaczna eozynofilia krwi 

obwodowej)

Schistosoma haematobium

Zwalczanie

• Niszczenie żywicieli pośrednich
• Nie oddawanie moczu i kału w 

miejscach komunikujących się z 
siedliskami ślimaków, zaniechanie 
kąpieli w akwenach 
zanieczyszczonych

Schistosoma haematobium

Leczenie

• Prazykwantel (Cesol)
• Niklozamid (Yomesan)
• Dehydroemetyna
• Nirydazol

Badanie kontrolne miesiąc po leczeniu

Schistosoma mansoni

przywra jelitowa

• Przywra pasożytująca u człowieka i 

niektórych innych ssaków (pawian, 
koczkodan, szczur)

• Bytuje w splotach żylnych jelita 

grubego  (żyła kreskowa dolna)

• Nieco mniejsze rozmiary od 

S.haematobium 

• Schistosomoza 

(faza skórna, 

toksyczno-alergiczna, 
traumatyczna)

Schistosoma mansoni

Leczenie

• Prazykwantel (Cesol)
• Niklozamid (Yomesan)
• Dehydroemetyna
• Nirydazol
• Oksamnichina (Vansil)

Badanie kontrolne miesiąc po leczeniu

Schistosoma japonicum

przywra japońska

Przywra pasożytująca u człowieka 
Pasożytuje w splotach żylnych krezki 

(żyła krezkowa górna)

Schistosomoza 

 -   najcięższa postać

W fazie

 toksyczno-alergicznej

  -  ciężki 

stan, nieregularna gorączka, silne 

bóle brzucha, powiększająca się 

wątroba, śledziona, żółtaczka

Schistosoma japonicum

Schistosomoza

W fazie narządowej
- 

postać mózgowa

 (zaburzenia 

mowy, utrata pamięci, napady 
padaczki, niedorozwój umysłowy) 

- 

postać jelitowa

 (biegunki, 

krwawienia z przewodu 
pokarmowego, niedokrwistość 
marskość wątroby, wodobrzusze)