Wiele wirusów może wywoływać zapalenie stawów
poprzez różne mechanizmy patogenetyczne ,w tym
bezpośrednie zakażenie komórek maziówki oraz
tworzenie kompleksów immunologicznych.
Większość wywołanych przez wirusy zapaleń stawów
ma charakter ostrych samoustępujących chorób,
którym zwykle towarzyszy gorączka ,
charakterystyczne zmiany skórne, zaburzenia
hematologiczne.
Ustalenie rozpoznania wymaga znajomości
epidemiologii chorób wirusowych i badań
laboratoryjnych , w nich stosowanych.
Wirusowe zapalenie wątroby
typu B
WZW typu B to jednostka chorobowa, w której dochodzi do
uszkodzenia wątroby na skutek zakażenia jednym z wirusów tzw.
hepatotropowych –czyli wirusów wyspecjalizowanych w zakażeniu i
niszczeniu komórek wątrobowych. Choroba atakuje wątrobę
powodując obumieranie komórek tego organu (marskość wątroby)
oraz pierwotnego raka wątroby. Marskość kończy się w 1/3
przypadków śmiercią w przeciągu jednego roku. Do zakażenia
dochodzi w wyniku naruszenia ciągłości skóry oraz podczas kontaktu
z zakażoną krwią i wydzielinami osoby chorej. Jedyną i długotrwałą
metodą zapobiegania wzw typu B są szczepienia. Do pełnego
uodpornienia potrzebne są trzy dawki, podane w odstępie 1miesiąca
od pierwszej dawki i 6m-cy od pierwszego szczepienia.
Rozpoznanie WZW polega na:
• Wywiadzie
• Badaniu fizykalnym
• Oznaczeniu u osób z przesłankami epidemiologicznymi poziomu
enzymów wątrobowych
• Wykonaniu testów serologicznych
Cechy wirusowego zapalenia
stawów wywołanego przez
WZW typu B
Szerzą się na drodze kontaktów seksualnych i pozajelitowo
;okres inkubacji 45-120dni
Gorączka ,bóle mięśniowe, złe samopoczucie, brak apetytu,
nudności i wymioty
Wyrazna pokrzywka z lub bez obecności żółtaczki
Ostre , symetryczne zapalenie wielostawowe (podobne do
RZS) ze sztywnością poranną
Zapalenie stawów występuje tylko w prodromalnym okresie
przedżółtaczkowym ; możliwe jest również pojawienie się
nawracającego lub przewlekłego zapalenia stawów w
przypadku przewlekłej wiremii wzw typu B lub aktywnego
zapalenia wątroby
Wirus WZW typu B (HBV) składa się z części powierzchniowej i
rdzeniowej. Wyróżniamy następujące postacie antygenów i
przeciwciał;
HBsAg- antygen powierzchniowy stanowiący zarówno płaszcz
wirusa jak i występuje samodzielnie we krwi osoby zakażonej.
Pojawia się w surowicy w okr.wylęgania choroby na 2-
8tyg.przed objawami żółtaczki lub uszkodzenia
wątroby.Następnie ukazuje się w okr.ostrym choroby i zanika w
okr.rekonwalescencji .U kilkunastu procent chorych występuje
latami w przypadku przewlekłego bezobjawowego nosicielstwa
oraz u osób z przewlekłymi postaciami zapalenie wątroby.Jest to
najpewniejszy wskaznik zakażenia HBV.
HBcAg- antygen rdzeniowy nie jest stwierdzany w surowicy,
prawdopodobnie ze względu na nadmiar przeciwciał.
HBeAg- jego obecność we krwi świadczy o zakażliwości
chorego.
Anty-HBs- przeciwciała dla antygenu powierzchniowego HBsAg
pojawiają się po zniknięciu HBsAg. Są to przeciwciała ochronne
świadczące o odporności pojawiającej się po przechorowaniu
WZW-B lub szczepieniu przeciwko WZW-B
Anty-HBc- przeciwciała dla HBcAg
Anty-HBe- przeciwiciała dla HbeAg. Pojawienie się ich i
zniknięcie HbeAg u ozdrowieńców po WZW-B jest dobrze
rokującym sygnałem powrotu do zdrowia.
Nagminne zapalenie
ślinianek
Świnka-czyli nagminne zapalenie ślinianek to ostra wirusowa
choroba zakazna przebiegająca z bolesnym obrzmieniem ślinianek
przyusznych , niekiedy podszczękowych lub podjęzykowych.
Częstym jej powikłaniem, zwłaszcza u dzieci, jest zapalenie opon
mózgowo-rdzeniowych, u dorosłych zaś zapalenie jąder i trzustki.
Zakażenie następuje zwykle droga kropelkową przez kontakt
bezpośredni, niekiedy pośrednio- przez zakażone przedmioty.
Objawy;
• Początkowo nieznaczny wzrost temperatury
• Bóle głowy
• Złe samopoczucie
• Utrata łaknienia
• Dreszcze
• U dzieci wymioty i bóle brzucha
• Lub też od razu bolesne obrzmienie ślinianek, któremu towarzyszy
gorączka do 39stopni
Leczenie wyłącznie objawowe; konieczna staranna pielęgnacja
(należy dbać o higienę jamy ustnej)
Różyczka
Wirus różyczki przenosi się droga kropelkową. Pierwsze
objawy to; różowa wysypka początkowo za uszami,
na szyji a potem na całym ciele. Innym typowym
objawem jest powiększenie węzłów chłonnych na
potylicy, na szyji, za uszami. Niekiedy obrzęk ten może
utrzymywać się jeszcze przez parę tyg., nie jest to
jednak niebezpieczne dla dziecka. Choroba nie jest
grozna, zwykle przebiega łagodnie. Dziecko można
przeciw tej chorobie zaszczepić. Jest to szczególnie
wazne dla dziewczynek. Odporność na różyczkę będzie
przydatna w przyszłości - jest to choroba niebezpieczna
dla kobiet w pierwszych tygodniach ciąży. Może u niech
spowodować poronienie lub urodzenie dziecka z
wieloma wadami wrodzonymi: głuchotą, ślepotą,
wadami serca, upośledzeniem umysłowym .Szczepić
można dziecko między 13a 15 m-cem życia. Osoby
dorosłe które zachorowały na różyczkę przez kilka
tygodni po ustąpieniu wysypki odczuwają bóle stawów.
Cechy różyczkowego zapalenia
stawów;
Wirus rozprzestrzenia się wraz z wydzielinami
nosogardzieli (okres inkubacji 14-21dni) lub w
następstwie szczepienia
Szczyt zachorowań pózną zimą i na wiosnę
Odropodobna wysypka, niewielka gorączka, nieżyt
śluzowy nosa i powiększenie węzłów chłonnych
Ból stawów występuje o wiele częściej niż ich
zapalenie i pojawia się na tydzień przed wysypką lub
po jej ustąpieniu
Objawy stawowe ustępują po 7-10 dniach ;w rzadkich
przypadkach utrzymują się przez kilka miesięcy lub
lat.
U dzieci może wystąpić rwa ramienna, która objawia
się bólem ramienia i reki (zespół ramienny) lub rwa
lędzwiowa (zespół przykucnięcia łapacza)
AIDS
AIDS nie jest pojedynczą chorobą, lecz zespołem objawów różnych
chorób, która w charakterystyczny sposób atakuje osoby zakażone
HIV. Wiele z tych chorób występuje powszechnie i nie są one
szkodliwe dla osób z zdrowym systemem immunologicznym
(odpornościowym). Jednak dla tych, których system odpornościowy
jest uszkodzony, niektóre z tych chorób mogą być nawet śmiertelne.
Ludzki wirus upośledzenia odporności - HIV (ang.:
Human Immunodeficiency Virus) jest wirusem, który
atakuje, osłabia i niszczy system odpornościowy organizmu,
czego rezultatem jest utrata przez człowieka zdolności
zwalczania różnych chorób i infekcji. Dotychczas zakaziło się
nim około 30 mln. osób w co najmniej dwustu krajach.
Szacuje się, że 23 mln ludzi żyje z zakażeniem HIV.
AIDS (ang. Acquired Immune Deficiency Syndrome) - to
zespół nabytego upośledzenia odporności. Jest późną fazą
zakażenia się wirusem HIV. Pierwsze objawy kliniczne
pojawiają się po kilku lub kilkunastu latach od momentu
zakażenia.
Drogi zakażenia HIV
Z dotychczasowych obserwacji wynika, że pomimo
rozpowszechnienia HIV w świecie, człowiek może zakazić
się tylko w niektórych sytuacjach (tzw. sytuacjach
ryzykownych, niebezpiecznych):
• HIV szerzy się drogą kontaktów seksualnych z zakażonymi
osobami. Kontakty seksualne z wieloma partnerami
zwiększają ryzyko zakażenia HIV. Choroby narządów
płciowych torują drogę zakażeniu HIV.
• HIV może zostać przeniesiony od człowieka do człowieka
wraz z zakażoną krwią, np. podczas zabiegów medycznych i
niemedycznych - w związku z przerwaniem ciągłości tkanek
narzędziem zanieczyszczonym zakażoną krwią, a także gdy
zakażona krew dostanie się na spojówki, śluzówki lub
uszkodzoną skórę. Ryzyko zakażenia HIV jest duże przy
użytkowaniu wspólnego sprzętu do wstrzyknięć przez
stosujących środki odurzające.
• Dziecko może zakazić się od matki podczas ciąży, porodu
lub karmienia piersią
Nie można się natomiast zarazić w okolicznościach
wykluczających zakażenie - tzw. sytuacjach bezpiecznych.
Należą do nich:
• całowanie, dotykanie, masowanie, masturbacja,
• nieseksualny kontakt cielesny,
• życie w rodzinie i społeczeństwie,
• przebywanie z kimś kichającym lub kaszlającym,
• jedzenie w stołówkach, barach, restauracjach,
• korzystanie ubikacji publicznych, basenów kąpielowych, sauny,
• korzystanie z usług fryzjerów, kosmetyczek,
• wizyta u lekarza,
ukąszenie komarów.
Kiedy należy obawiać się zakażenia HIV?. Możesz się
obawiać zakażenia HIV jeżeli:
miałeś tzw. zachowanie ryzykowne np. odbyłeś przygodny
stosunek płciowy,
dowiedziałeś się, że Twój partner był zakażony wirusem HIV,
przyjmujesz narkotyki drogą dożylna i nie jesteś pewien czy
używane przez Ciebie igły i strzykawki były sterylne,
pojawiają się u Ciebie i powtarzają nietypowe objawy
chorobowe.
Objawy zakażenia
W początkowej fazie zakażenia, gdy HIV wnika do organizmu
żadne objawy nie są zauważalne ani odczuwalne. Pierwsze
objawy mogą się pojawić w chwili, gdy organizm zakażonej
osoby zaczyna walczyć z wirusem i wytwarza przeciwciała
przeciwko niemu. Objawy mogą przybierać następujące formy:
bóle głowy, mięśni, lekkie nabrzmienie węzłów chłonnych. Są to
objawy podobne do objawów grypowych. Okres ten trwa od 7 do
14 dni, po czym objawy ustępują. Okres pomiędzy zakażeniem a
pojawieniem się przeciwciał anty-HIV nazywamy okienkiem
serologicznym. Może on trwać od kilku do kilkunastu tygodni, a
czasem i dłużej. Jest to bardzo niebezpieczna sytuacja, ponieważ
osoba zakażona nie jest tego świadoma i może w tym czasie
zakażać innych ludzi. Następnie przychodzi długi okres
bezobjawowy, w którym brak jest jakichkolwiek oznak
zakażenia. W tym czasie wirus zaczyna się namnażać. Okres ten
może trwać od 1 roku do 14 lat ale jest to tylko „umownie okres
bezobjawowy”, gdyż w tym czasie wirus podstępnie niszczy
coraz więcej limfocytów CD4+. Kiedy układ odpornościowy jest
już na tyle wyniszczony, że nie może odpowiadać na kolejne
infekcje i występują inne groźne choroby (np. nowotwory) to
mówimy, że dana osoba jest chora na AIDS.
Leczenie AIDS
Leczenie ludzi chorych na AIDS to właściwie dwa różne rodzaje
leczenia: zwalczanie wirusa AIDS oraz chorób związanych z AIDS.
Każda z takich chorób może być rozpoznana i zwalczana wieloma
sposobami. Tak więc na wiele sposobów leczy się na przykład
pneumocystozowe zapalenie płuc lub mięsaka Kaposiego.
Natomiast wirus HIV różni się od innych zakażeń. Wnika on do komórek
w różnych narządach, z układem pokarmowym, mózgiem, narządami
płciowymi i układem odpornościowym włącznie. Całkowite usunięcie
wirusa oznaczałoby zniszczenie wszystkich zakażonych nim komórek.
Ponieważ są one niezbędne do życia człowieka, lekarze nie mogą tego
zrobić. Mimo to chorych na AIDS leczy się. W leczeniu stosuje się
najczęściej leki tzw. antyretrowirusowe, które hamują namnażanie się
wirusów wewnątrz zdrowych komórek. Jednakże leczenie często
powoduje wystąpienie skutków ubocznych -od nudności do poważnych
kłopotów z wątrobą, uszkodzenia nerwów i trzustki.
W obecnej chwili jest kilka zarejestrowanych leków służących do
bezpośredniego leczenia AIDS. Niemniej u nosicieli HIV stosuje się
wiele innych sposobów zapobiegania wystąpienia choroby, od kuracji
witaminowych i terapii ziołami aż do korzystania z usług znachorów.
Nikt nie wie na pewno, czy alternatywne sposoby leczenia pomagają
fizycznie ludziom chorym na AIDS, mogą one jednak pomóc nosicielom
HIV żyć z ich problemami psychicznymi i emocjonalnymi.
Cechy zapalenia stawów
wywołanego wirusem HIV
Przenoszenie droga pozajelitową , przez kontakty
seksualne, łożysko
W przebiegu zakażenia wirusem HIV może pojawić się
wiele zespołów reumatycznych
Najczęściej występują bóle stawowe i mięśniowe,
szczególnie w póznych stadiach choroby
Może się rozwinąć reaktywne zapalenie stawów (zespół
Reitera) , łuszczycowe zapalenie stawów
W przypadku gdy u zakażonego wirusem HIV chorego
wystąpi zapalenie pojedynczego stawu , należy
rozważyć możliwość rozwoju septycznego zapalenia
stawów
Może wystąpić powiększenie ślinianki przyusznej lub
pojawić się suchość w jamie ustnej
Może wystąpić osłabienie siły mięśniowej jako wynik
miopatii zapalnej, towarzyszącej zakażeniu wirusem HIV