Dzieci i dzieciństwo w czasie II wojny światowej

Dzieciństwo



II Wojna Światowa



Szkolnictwo



Dzieci w gettach



Obozy Koncentracyjne



Wywózki na Sybir



Dzieci

walczące

w czasie wojny



Przykłady w literaturze



Janusz Korczak



Podsumowanie

II wojna światowa



Od 01.09.1939

( atak na Polskę)

do 02.09.1945

(podpisanie kapitulacji

przez Japonię).



Ziemie polskie podzielone między:

ZSRR,

Niemcy

utworzenie Generalnej Guberni.

Germanizacja polskich

dzieci



Germanizacja dzieci polskich w czasie II wojny

światowej była elementem celowej polityki okupanta

niemieckiego. Dla systemu hitlerowskiego dzieci polskie

były źródłem taniej siły roboczej.



Liczba dzieci polskich wywiezionych do Niemiec jest

trudna do dokładnego oszacowania. Większość

dokumentów Niemcy wywieźli lub zniszczyli. Wiadomo,

że wysiedlenie było prowadzone od początku wojny, a

ich ofiarą padło prawie 200 tys. zamieszkujących ziemie

polskie dzieci. Do zniemczenia wybierano dzieci będące

sierotami albo takie, których rodzice lub opiekunowie

znajdowali się w więzieniu lub w obozie.

Wstrząsające wrażenie wywołuje

fotografia 12- letniej dziewczynki, która

płacze siedząc przy ciele zabitej bombą

siostry.



Mieszkaliśmy na Powązkach. Rodzice

i siedmioro dzieci. Gdy zaczęła się

wojna i spłonął nasz dom,

chodziliśmy po jedzenie do

gospodarza Neumana na ul.

Tatarską. 13 września poszła tam

moja siostra Andzia. Była ode mnie o

dwa lata starsza - Pojawiły się

niemieckie samoloty. Leciały nisko i

strzelały. Andzia wyskoczyła z domu

Neumana i położyła się pod

drzewem. Z karabinu dostała w

kręgosłup. Szrapnel trafił ją pod

łopatkę. Znalazłam ją w tamtym

miejscu następnego dnia- tak

wspomina to wydarzenie Kazimiera

Mika.



Tę poruszającą scenę 14 września

1939 r. sfilmował na Powązkach

amerykański reporter Julien

Bryan. Zdjęcia obiegły wówczas

świat. Ich bohaterka do dziś

mieszka w Warszawie.

Rodzina



Rodzina byłej więźniarki,

Żydówki słowackiej Lili

Jacob - ciotka o imieniu

Tauba

(siostra ojca Lili)

wraz

z czwórką swoich dzieci, w

grupie kobiet oczekujących

na rampie w Birkenau na

selekcję.



Podczas selekcji

wszyscy

zostali skierowani do

komory gazowej

Transport ten wyjechał do

KL Auschwitz 27.05.1944 r.

z getta w Beregszasz na

Węgrzech.

Szkolnictwo powszechne



Okupacja niemiecka

- likwidacja szkół na terenie tzw. Kraju Warty

- wprowadzenie szkół niemieckich na

Śląsku, Pomorzu i Wielkopolsce

- konfiskata książek i podręczników

na terenie Generalnej Guberni



Okupacja rosyjska

- propagowanie wychowania komunistycznego

- usunięcie religii i innych przedmiotów

- usunięcie polskich nauczycieli ze swoich

stanowisk

Szkolnictwo średnie



Okupacja niemiecka

- likwidacja szkół pod pretekstem

szerzącej się epidemii bądź

koniecznością przeznaczenia budynku

szkoły do innego ważniejszego celu.



Okupacja rosyjska

- gimnazja i licea zastąpiono 10-latkami.

- wprowadzono nowe przedmioty, m.in.

historię narodów ZSRR.

Szkolnictwo wyższe



Okupacja niemiecka

- likwidacja uniwersytetów w Poznaniu,

Krakowie, Lublinie, Warszawie, Wilnie

- aresztowanie i mordowanie

profesorów uczelni



Okupacja rosyjska

- wykłady odbywały się w języku

rosyjskim i ukraińskim (we Lwowie)

- ilość zajęć zwiększona 2,5-krotnie

Tajne nauczanie

- trudne i niebezpieczne warunki

- trudności ze znalezieniem lokalów, nauczycieli,

podręczników

- uzupełniano zakazane przez okupanta

przedmioty nauczania (historię, geografię,

literaturę polską)

- spotkania odbywały się 2-3 razy w tygodniu,

wieczorami lub w niedzielę

- ważną rolę wychowawczą spełniał amatorski

ruch artystyczny (wieczory poezji, jasełka,

popularyzacja czytelnictwa, teatrzyki

kukiełkowe)

Getto Warszawskie



Utworzone 02.10.1940 r.



Powierzchnia miała ok. 307 ha (

powierzchnia na

jednego mieszkańca wynosiła 7 m kwadratowych powierzchni)



Dzielnica getta podzielona na duże i małe getto.



„

Most Westchnień” jako odcinek łączący oba

getta.



Codzienność w gettcie.



Dzieci osierocone.



Opieka nad osieroconymi dziećmi w gettcie



Likwidacja Getta

Codzienność w gettcie



Wieczny głód - jedzenie było wydawane na kartki, przy

czym na jednego mieszkańca dziennie przypadało

253

kcal

(dla porównania dzienna racja Niemca wynosiła

2613 kcal



Zimno - brakowało opału i mieszkań.



Handel - ludzie sprzedawali, co tylko mogli. Czasem

również poza mury

getta



Szmugiel

- parały się nim głównie dzieci. Robiły

niewielkie dziury u dołu muru, przeciskały się przez

nie, a potem żebrały na ulicach Warszawy. To, co udało

im się zdobyć, musiało wystarczyć dla całej rodziny.

Szmugiel



„

Niemcy mieli zabawę. Kiedy niemiecki

patrol zauważył jakąś dziurę w murze,

wiedział, że jakieś dziecko właśnie poszło

zdobyć coś do jedzenia. Czekali więc, aż

wróci. Chodzenie z paczkami w rękach

zawsze groziło zatrzymaniem, dlatego dzieci

swoje zdobycze wiązały pod ubraniem wokół

pasa. Często przez to nie mogły przecisnąć

się z powrotem przez dziurę w murze.

Niemcy, widząc, że szmugler utknął, bili go z

obu stron. Aż do jego śmierci.”

Osierocone dzieci



Przyczyny:

Bezpośrednie działania wojenne, ewakuacja oraz

narzucony przez okupanta obowiązek pracy

Wywózki rodziców do obozów.

Oddawanie przez matki (często samotnie

opiekujące się dziećmi) całej swojej racji

żywnościowej dziecku, skazując się tym samym na

śmierć głodową, a dzieci na samotną wegetację.



Ciężka egzystencja osieroconych dzieci:

Grupy ulicznych muzykantów

Żebranie

Tzw. „Chaperzy”

Opieka nad osieroconymi

dziećmi w gettcie



Z relacji działaczy

Żydowskiej Samopomocy Społecznej

w getcie warszawskim było ponad

100 000

dzieci, z czego

75% wymagało natychmiastowej i wszechstronnej opieki



Komitety domowe

tworzyły kąciki dla dzieci, czyli wydzielone

miejsca, w których dzieci mogły się ogrzać i zjeść ciepły posiłek.



„

Akcja łyżeczkowa”

ażdy lokator był zobowiązany dać jedną

łyżeczkę od herbaty jakiegoś produktu - mąki, kaszy, tłuszczu i z tak

uzbieranej żywności przyrządzano zupę dla podopiecznych. )



Centos

(Centrala Towarzystw Opieki nad Sierotami i Dziećmi

Opuszczonymi

) podlegały mu sierocińce, domy opieki i szpitale

m.in. Główny Dom Schronienia, Dom Sierot prowadzony przez dr

Janusza Korczaka, Sanatorium im. Medema w Miedzeszynie,

internaty Aarona Konińskiego, Marii Rotblat



Utworzenie nowych placówek

Likwidacja Getta



Pierwsza akcja likwidacyjna, która w czasie od 22 lipca do 21 września 1942r.

pochłonęła przeszło 300 tysięcy istnień ludzkich, w tym niemal wszystkie dzieci.



22 licpa 1942r. Hermann Hofle, dowódca esesmańskiej ekipy eksterminacyjnej

podyktował członkom warszawskiej Rady Żydowskiej rozkaz o tzw. Przesiedleniu

ludności getta na „tereny wschodnie”. Terenem zbiorczym dla ludzi przeznaczonych

do wywózki był tzw. Umschlagplatz ogrodzony drutem kolczastym i połączony

bocznicą kolejową ze stacją Warszawa Gdańsk.



Wystąpiły 3 okresy akcji likwidacji:



pierwszy – od 22 do 29 lipca ,



drugi – od końca lipca do końca sierpnia,



trzeci – od końca sierpnia do 21 września 1942 r



W tym okresie placówki opieki nad dziećmi były chronione, natomiast dzieci z bloków

mieszkalnych szły na Umschlagplatz razem z dorosłymi. W niedługim czasie sytuacja

uległa zmianie: od 29 lipca do bezpośredniego udziału w blokadach włączyli się

Niemcy z Sonderkommando. Z początkiem sierpnia 1942r. przystąpili oni również do

likwidacji instytucji opiekujących się dziećmi.



Bilans strat getta: ok. 100 tysięcy zmarłych z głodu i chorób w okresie eksterminacji

pośredniej i przeszło 370 tysięcy pomordowanych, w ośrodkach zagłady, a więc razem

ok. 500 tysięcy osób, w tym 25 – 27% dzieci w wieku do lat 14.

Likwidacja Getta



Ta fotografia została

zrobiona podczas

wypędzania Żydów z

domów (lub kryjówek) i

prowadzenia ich wprost

transportów

obozów koncentracyjnych.



Jest 1943 rok – wiadomości

o tym, co się dzieje z

wywożonymi Żydami

raczej są już wszystkim

znane.



Najbardziej przejmujące

jest przerażenie absolutnie

niewinnego

dziecka

Obozy koncentracyjne



Były to miejsca uwięzienia i odosobnienia , pracy niewolniczej i masowej

zagłady, organizowane przez władze hitlerowskie w latach

1933-1945

terenie III Rzeczy i krajów okupowanych.



Od września 1939 roku zmieniła się zasadniczo ich funkcja i struktura

narodowościowa więźniów. Sieć rożnego typu obozów koncentracyjnych, które

stały się ośrodkami stopniowej, masowej zagłady, organizowane były ośrodki

natychmiastowej zagłady, obozy pracy, obozy przesiedleńcze, obozy dla dzieci

i młodzieży, obozy jenieckie.



Fakt umieszczenia dzieci w obozach koncentracyjnych znajduje potwierdzenie

rozkazie

Himmlera z 6 stycznia 1943

roku: „rasowo bezwartościowych

chłopców i dziewczęta należy przekazać jako uczniów do zakładów

gospodarczych w obozach koncentracyjnych”.



Hitlerowskie poczucie porządku i oszczędności nie przewidywało możliwości

pozostawienia przy życiu "numerów" niezdolnych do pracy. Ta straszliwa

ekonomia obowiązywała również i dzieci. Dlatego też małe i słabe

przeznaczano na śmierć w pierwszej kolejności. Komendant Oświęcimia,

przesłuchiwany po wojnie przyznał, że małe dzieci od razu zabijano, bowiem

niezdolne były do pracy.

Obozy dla dzieci



Obozy koncentracyjne przeznaczone tylko dla dzieci polecił tworzyć

Himmler

. W obozach tych nakazywał wychowywać dzieci tak, aby

nie stały się w przyszłości "najniebezpieczniejszymi mścicielami

swoich rodziców". Warunki jakie stworzone w obozach przejściowych

i w wagonach, klasyfikowały się poza wszelkimi normami.



Jeden z takich obozów został utworzony w

Łodzi

. Więziono w nim

dzieci w wieku od

lat. Umieszczano w nim dzieci i młodzież,

których rodzice zostali aresztowani, młodzież trudniącą się

nielegalnym handlem ulicznym i dzieci z domów dziecka. Warunki w

jakich przebywały dzieci w tym obozie i cele, jakie w nim

realizowane, pozwalają na zaliczenie go do kategorii hitlerowskich

obozów koncentracyjnych.



Jako przykład jednego z obozów można podać

obóz w

Potulicach

. Przeznaczony był dla dzieci, które urodziły się na terenie

obozu przez matki, które zostały wcześniej zaaresztowane oraz dla

tych, które były wyselekcjonowane do wynarodowienia. Dzieci

między 6 a 12 rokiem życia wykonywały prace na terenie obozu.

Dzieci w obozach:



Gdy stwierdzono jakieś

przewinienie były surowo karane

Przykładowe kary za niewykonanie prac według rozkazu to:



klęczenie na sosnowych szyszkach, bicie do nieprzytomności i

pławienie w basenie przeciwpożarowym, zamykanie w bunkrze z

wodą do kolan, przypalanie rozgrzanym do czerwoności

pogrzebaczem, całonocne klęczenie na potłuczonym szkole,

pozbawianie posiłków stawianie przed nimi smacznych dań nie

pozwalając ich jeść.



"Rozrywką"

niemieckiej obsługi obozu potulickiego było wrzucanie

dzieci do Kanału Bydgoskiego i rzucanie w nie cegłami.



W baraku dziecięcym często przeprowadzone też różnego rodzaju

eksperymenty medyczne



Wywózki organizowane w okresie zimowym, dlatego też była tak

wysoka umieralność dzieci. Podczas tylko jednego z transportu

zmarło ich aż 500. Duża część z "dzieci Zamojszczyzny" trafiła do

obozów śmierci w Majdanku, Sobiborze i Auschwitz

Za co zabierano do obozu?



- za odmowę nauki w szkole niemieckiej

- za bójkę w szkole

- za to, ze było się polskim dzieckiem

- za to, że było się dzieckiem bandytów

- za to, że brat był w ruchu oporu

- za to, że rodzice nie są w stanie

wychowywać dziecka

- niestety bardzo często zabierano dzieci i

młodzież do obozu, nawet bez konkretnej

przyczyny

Przybyłym do obozu

dzieciom:

- pobierano odciski palców

- fotografowano jak kryminalistów

- odbierano posiadanie jakiekolwiek

dokumenty

- dzieci podlegały rejestracji

- otrzymywały numery

- codziennie była sprawdzana

obecność

Warunki w jakich funkcjonowały dzieci w

obozach niewiele różniły się od warunków z

jakimi zmagały się osoby dorosłe:

- dzieci spały po dwoje lub troje

- za przykrycie, niezależnie od pory roku i temperatury,

służył pojedynczy, cienki koc

- pomieszczenia były ogrzewane słabo lub nawet wcale

- warunki higieniczne były jeszcze gorsze niż w obozach

koncentracyjnych:

* dzieci myły się latem i zimą na podwórzu pod pompą

* mydła najczęściej nie przydzielano

* szerzyły się choroby zakaźne (w szczególności

gruźlica, tyfus i szkarlatyna zbierała żniwo wśród

najmłodszych)

* początkowo nie było w obozie lekarza i środków

opatrunkowych w późniejszym czasie ego działalność

polegała na opisywaniu chorób i składaniu

sprawozdań władzom hitlerowskim

Ubranie:



Chłopcy:

- bluza bez podszewki

- spodnie koloru szarego

- płócienna koszula

- czapka

- drewniane obuwie



Dziewczynki:

- szare bluzy

- spódniczki

- czapek i pończoch z reguły nie dostawały

Praca:



Wszystkie dzieci, które ukończyły 8 lat musiały pracować w

obozowych warsztatach.



Chłopcy produkowali buty ze słomy, wyplatali koszyki z wikliny,

wytwarzali paski do masek gazowych.



Do wszystkich prac była ustalona ścisła norma, którą należało

wykonać. Wobec dzieci nie było żadnej taryfy ulgowej.

Dziewczęta zatrudniano w pralni. W pracowni krawieckiej, przy

pracach ogrodniczych lub przy sprzątaniu obozu.



Dzień roboczy trwał 10 - 11 godzin. Starsze dzieci w wieku d 12

do 16 lat przez 12 godzi były zatrudniane przy dźwiganiu

materiałów budowlanych, przy budowie dróg, ciągnęły walce

drogowe. Była to forma dziecięcego niewolnictwa.



Artykuły przemysłowe wytworzone przez dzieci, były

sprzedawane, a roboty budowlane miały również swoją wartość.

Hitlerowskie władze zarabiały na pracy najmłodszych znaczne

pieniądze, bo wyżywienie kosztowało dosłownie grosze, a

odzieży często nawet nie przydzielano i dzieci musiały chodzić

we własnych ubraniach.

Wyżywienie:



Było niewystarczające, szczególnie dla

młodzieży wykonującej ciężkie prace.



Śniadanie składało się z koronki

suchego chleba i kubka niesłodzonej,

czarnej kawy zbożowej lub cykorii.



Na obiad więźniowie otrzymywali miskę

cienkiej kartoflanki lub brukwi,

pozbawianej tłuszczu.



Wieczorem znowu kromka chleba i

kawa.

Dyscyplina i karanie:



W obozie panowała drakońska dyscyplina. Za nie dość gorliwe zdaniem

hitlerowców pozdrowienie strażników, pozbawiano dziecko jedzenia,

kazano spać na gołej ziemi, zamykano w piwnicy.



Dodatkowe, zaostrzone kary, to areszt w ciemnicy lub stanie przez cała

noc w szafie. A przecież do obozu trafiały dzieci od 3 do 16 lat.



Dziecko, które z głodu ukradło koleżance kawałek chleba, zostało pobite i

w dodatku nie otrzymywało jedzenia. Nic dziwnego, że głodne znowu to

zrobiło. Kara była taka sama, gdy sytuacja powtórzyła się po raz kolejny,

dziewczynkę nazywano nałogową złodziejką. Za każdą kradzież

dziesięciolatka otrzymywała 100 batów. Po trzeciej takiej karze musiano ją

przenieść do pokoju chorych. Gdy dziecko poczuło się lepiej kierownictwo

kazało wynieść ją na śnieg, kilkakrotnie polać zimną wodą, aż na wskutek

głodu, zbicia i przeziębienia dziewczynka zmarła.



Kary regulaminowe wymierzano w trybie specjalnym egzekucji. Za

kradzież chleba czy zmoczenie siennika, 8 - 10-letnie dzieci otrzymywały

od 5 do 20 kijów. Za złą postawę bitwo w twarz kopano, często do krwi.

Wiele dzieci umierało w rezultacie ciężkiego pobicia, lecz jako powód

zgonu podawano zazwyczaj gruźlicę.

Eksperymenty



Dr medycyny i filozofii Josef Mengele, w ścisłej współpracy z Instytutem Cesarza

Wilhelma do spraw Antropologii, Nauki o Dziedziczeniu i Eugeniki, prowadził badania

nad zagadnieniem bliźniactwa, oraz fizjologią i patologią skarlenia. Interesował się

też osobami o różnym zabarwieniu tęczówki oka oraz przyczynami i metodami

leczenia raka wodnego (zgorzeli policzka), niemal nieznanej dotąd w Europie choroby,

nękającej w obozie Cyganów. Doświadczenia rozpoczął na dzieciach cygańskich.



Bliźnięta, karły i osoby o niecodziennych cechach fizycznych (z wadami rozwojowymi

przejawiającymi się w karłowatości lub dziedzicznym kalectwie) zaczął również

wybierać z transportów żydowskich przywożonych do obozu w Brzezince na zagładę,

z obozu familijnego Żydów z Theresienstadt i z odcinka BIII tzw. "Meksyku".



W pierwszej fazie eksperymentów Mengele poddawał znajdujące się w jego

dyspozycji pary bliźniacze oraz ludzi z wrodzonymi anomaliami specjalistycznym

badaniom lekarskim, możliwym do przeprowadzenia na żywym organizmie. Trwające

godzinami badania, zazwyczaj bolesne i wyczerpujące, były ciężkim przeżyciem dla

wystraszonych i głodnych dzieci, z których rekrutowała się większość par

bliźniaczych. Bliźnięta i osoby kalekie były fotografowane, z ich szczęk i zębów

sporządzano odlewy gipsowe, zabezpieczano odciski palców rąk i nóg. Z chwilą

zakończenia badań na poszczególnych parach bliźniaczych i karłach zabijano ich na

polecenie Mengelego zastrzykami fenolu celem przystąpienia do kolejnego etapu

eksperymentów, jakim miała być analiza porównawcza organów wewnętrznych,

przeprowadzana na podstawie sekcji zwłok.

Wywózki na Sybir



Załadunek osób do transportu zabieranych na Sybir zaczynał się

zazwyczaj w środku nocy albo bardzo wcześnie rano i trwał strasznie

długo, bo około tygodnia. Na ubranie się, zabranie rzeczy było jedynie

kilkanaście minut. Błagania enkawudzistów o niezabieranie w

nieznane na nic się zdawały. Trzeba było zostawić cały swój dorobek i

pojechać w niewiedząc, dokąd. Ludzi przewożona bydlęcymi,

przeładowanymi wagonami z zakratowanymi otworami.

Paradoksalnie, dzięki takiemu ściskowi w wagonach, większości

udawało się przeżyć. Do wagonu codziennie dostarczano gorącą wodę

(kipiatok), choć nie zawsze, starczało jej dla wszystkich. Osoby, które

nie wytrzymywali podróży, byli chowani w śniegu, podczas postojów

pociągu w polu. Bardzo dużo, w szczególności ludzi starszych, w

czasie kilkutygodniowej podróży zmarło, z powodu zimna, głodu,

zmęczenia czy chorób. Sporą część zesłańców stanowiły dzieci (ok.

40%)Po dotarciu na miejsce od władz radzieckich ludzie nie otrzymali

żadnej żywności sami musieli ją sobie organizować, np. wymieniając

się na odzież. Niektórym udawało się znaleźć miejsce w mieszkaniach

tamtejszych ludzi, ale najczęściej trzeba było „mieszkać” w zwykłych

ziemiankach, które łatwo mogły się zawalić podczas ulewnego

deszczu lub zamieci śnieżnej.

Wyżywienie

- Bardzo ciężko było zdobyć

- Nawet posiadając kartki do sklepu na chleb

otrzymywane za pracę, nie zawsze starczało

go dla wszystkich, bo dostarczano za mało

- Często trzeba było samemu sobie

organizować, np. wymieniając się na odzież

- Czasami wymieniając się, udawało się zdobyć

zwierzęta takie jak kury, świnie, krowy

- Niejednokrotnie dzieci musiały walczyć o

jedzenie

- Jednym z najczęstszych dań były placki

ziemniaczane z ziaren konopi

Ubranie

- Niewystarczające w zależności od poru

roku, na chłodne okresy było zbyt

cienkie (temperatury do minus 40

stopni)

Noszono łachmany, szyte przez mamy z

różnych szmat i starych worków

- Od wczesnej wiosny do późnej jesieni

wszyscy chodzili boso

- Nawet, jeśli ktoś zdobył buty na okres

zimowy, często były one za duże

Inne informacje

- Matki musiały bardzo ciężko pracować, aby

móc zapewnić pożywienie i odzienie swoim

dzieciom.

- Ojcowie najczęściej walczyli na froncie albo

byli skazani na wieloletni pobyt w więzieniu.

- Aby przeżyć trzeba było nauczyć się kraść,

przez co, gdy ktoś to zauważył, trzeba było

zmieniać wygląd w razie szukania „złodziei”

- Wśród tej społeczności, z względu na złe

warunki bardzo szybko rozprzestrzeniały się

różne choroby, (np. tyfus).

Dzieci i młodzież walcząca

w czasie II wojny światowej



Wiek ponad 18 lat, ale

również 12-14 letni



Mały Sabotaż



Tajne nauczanie,

podziemne życie

kulturalne



Formy ruchu oporu

młodzieży



Zasługi w dziedzinie

wywiadu

Mały Sabotaż



Akcje dywersyjno – propagandowe. Koncepcja tego rodzaju

walki została wypracowana przez instruktorów harcerstwa, z

Aleksandrem Kamińskim na czele. Głównymi wykonawcami

akcji „małego sabotażu” byli harcerze z Szarych Szeregów. Do

najczęściej stosowanych form należała propaganda uliczna:



Malowanie na murach i płotach haseł patriotycznych i

antyhitlerowskich oraz rysunków ośmieszających okupanta;

rozlepianie bądź podkładanie w publicznych miejscach ulotek i

prasy konspiracyjnej, a także gazów łzawiących do kin i lokali

rozrywkowych; wysyłanie do Niemców i volksdeutschów listów z

fikcyjnymi zarządzeniami władz okupacyjnych; zrywanie

hitlerowskich flag itp.



Do najważniejszych akcji „ Małego sabotażu” należało np.

zdjęcie tablicy z niemieckim tekstem z pomnika Mikołaja

Kopernika oraz dwukrotne nadanie przez głośniki uliczne

audycji Polski Podziemnej: patriotyczne przemówienia

okolicznościowe poprzedzone Rotą, a zakończone hymnem

narodowym.

Organizacje młodzieżowe

walczące w podziemiu:



Związek Walki Młodych (batalion

Armii Ludowej im. Czwartaków)



Szare Szeregi (bataliony "Zośka",

"Parasol", "Wigry")



Organizacja "Płomień„



Harcerstwo Polskie- "Hufce Polskie„



Tajny Związek Młodzieży Wiejskiej

"Młody Las„



Tajny Hufiec Harcerzy

Dziennik Anny Frank



powstała na podstawie obszernych fragmentów pamiętnika napisanego przez

Anne Frank

podczas ponad dwuletniego pobytu w ukryciu jej rodziny oraz czwórki

znajomych w czasie niemieckiej, nazistowskiej okupacji Holandii.



W lipcu 1942 rodzina została zagrożona wywiezieniem do obozu koncentracyjnego;

ojciec rodziny Otto Frank zorganizował wówczas z pomocą pracowników swojej

firmy kryjówkę w dawnej oficynie. Frankowie mieszkali tam od 8 lipca 1942 do 4

sierpnia 1944.



Krótko wcześniej Anne otrzymała na 13. urodziny album, w którym rozpoczęła

pisanie dziennika; żyjąc w ukryciu, w bardzo ciężkich warunkach, zawarła w nim i

opisała wszystko co ją otaczało. Obserwuje ona cały otaczający ją świat zamknięty

w niewielkim budynku w pracowni ojca. Dziewczynka opisuje m.in. drobne

sprzeczki między mieszkańcami kryjówki, codzienne smutki i radości oraz

pojawiające się u niej samej pierwsze oznaki zainteresowania chłopcami.



Tragizm pamiętników Anny Frank podkreśla także tragiczny koniec historii młodej

dziewczyny. 4 sierpnia 1944, po zadenuncjowaniu kryjówki Franków przez

holenderskiego donosiciela, cała rodzina została przewieziona do obozu

koncentracyjnego. W obozie zginęła najpierw matka, potem siostra. Anne Frank

zmarła na tyfus w lutym lub marcu 1945, krótko przed wyzwoleniem obozu

Bergen-Belsen przez Brytyjczyków. Śmierć w obozie poniosło także kilka osób

ukrywających się wraz z rodziną Frank w Amsterdamie.

”

Malowany ptak” Jerzego

Kosińskiego.



Książka pozwala nam dokładnie poznać los, jaki był udziałem dziecka żydowskiego albo

cygańskiego, które pozostawało pod opieką obcych ludzi.



Wszystko dzieje się w czasie II wojny światowej, wiec prawdopodobnie chłopiec

pochodził z rodziny cygańskiej lub żydowskiej. Dla ludzi wywodzących się z tej

narodowości zgotowano straszliwy los w obozach zagłady. Rodzice chcieli dobrze dla

swojego dziecka, ale nie wiedzieli, że na wsi jest bardzo zamknięte środowisko i ono nie

toleruje odmieńców. Opuszczony syn był źle traktowany przez swoich opiekunów. Oni nie

szczędzili mu gorzkich słów, przykrości.



W takich warunkach nie można było się normalnie rozwijać. Doznanie takiej

bezwzględności oraz brutalności świata musiało odbić się na jego psychice. Chłopiec nie

miał poczucia bezpieczeństwa.



Jerzy Kosiński pokazał jak z dala od wojennego frontu, czy obozu koncentracyjnego może

trwać systematyczny proces niszczenia dziecka. Chłopiec doznaje dyskryminacji, bo różni

się pod względem wyglądu i pochodzenia. W efekcie uczy się, że świat jest przesiąknięty

złem, z którym nie sposób walczyć. Nie widzi żadnych dobrych ludzi, skłonnych do

ofiarności. Doświadczenia wojenne uczą go iż człowiek jest skazany na siebie.



Pisarz pokazał, jak wielki wpływ mają przeżyte upokorzenia na dalsze życie człowieka.

Ten bagaż tragicznych doświadczeń przygniata do ziemi i nie pozwala się wzbić wyżej..

Pojawia się sugestia, że dręczony później, gdy dorośnie z nawiązka odpłaci za wszystkie

swoje krzywdy. W ten sposób zło będzie dalej trwać.

Do palców przymarzły struny

z cienkiego krzyku roślin.

Tak się dorasta do trumny,

jakeśmy w czasie dorośli.

Stanęły rzeki ognia

ścięte krą purpurową;

po nocach sen jak pochodnia

straszy obciętą głową.

Czegoż ty jeszcze? W mrozie

świat jest jak z trocin sypki.

Oczu stężały orzech.

To śnieg, to nie serce tak skrzypi.

Każdy – kolumną jesteś,

na grobie piesni własnych

zamarzły. Czegoż ty jeszcze?

To śmierć – to nie włosy blasku.

To soli kulki z nieba?

Czy łzy w krzemień twarzy tak wrosły?

Czy ziemia tak bólem dojrzewa,

jakeśmy w czasie dorośli?

listopad 1941

Prośba dziecka- Janusz

Korczak

1) Nie psuj mnie. Dobrze wiem, że nie powinienem mieć tego wszystkiego, czego się domagam. To

tylko próba sił z mojej strony.

2) Nie bój się stanowczości. Właśnie tego potrzebuję - poczucia bezpieczeństwa.

3) Nie bagatelizuj moich złych nawyków. Tylko ty możesz pomóc mi zwalczyć zło, póki jest to jeszcze

w ogóle możliwe.

4) Nie rób ze mnie większego dziecka, niż jestem. To sprawia, że przyjmuje postawę głupio dorosłą.

5) Nie zwracaj mi uwagi przy innych ludziach, jeśli nie jest to absolutnie konieczne. O wiele bardziej

przejmuję się tym, co mówisz, jeśli rozmawiamy w cztery oczy.

6) Nie chroń mnie przed konsekwencjami. Czasami dobrze jest nauczyć się rzeczy bolesnych i

nieprzyjemnych.

7) Nie wmawiaj mi, że błędy, które popełniam, są grzechem. To zagraża mojemu poczuciu wartości.

8) Nie przejmuj się za bardzo, gdy mówię, że cię nienawidzę. To nie ty jesteś moim wrogiem, lecz

twoja miażdżąca przewaga !

9) Nie zwracaj zbytniej uwagi na moje drobne dolegliwości. Czasami wykorzystuję je, by

przyciągnąć twoją uwagę.

10) Nie zrzędź. W przeciwnym razie muszę się przed tobą bronić i robię się głuchy.

11) Nie dawaj mi obietnic bez pokrycia. Czuję się przeraźliwie tłamszony, kiedy nic z tego

wszystkiego nie wychodzi.

12) Nie zapominaj, że jeszcze trudno mi jest precyzyjnie wyrazić myśli. To dlatego nie zawsze się

rozumiemy.

13) Nie sprawdzaj z uporem maniaka mojej uczciwości. Zbyt łatwo strach zmusza mnie do

kłamstwa.

14) Nie bądź niekonsekwentny. To mnie ogłupia i wtedy tracę całą moją wiarę w ciebie.

15) Nie odtrącaj mnie, gdy dręczę cię pytaniami. Może się wkrótce okazać, że zamiast prosić cię o

wyjaśnienia, poszukam ich gdzie indziej.

16) Nie wmawiaj mi, że moje lęki są głupie. One po prostu są.

17) Nie rób z siebie nieskazitelnego ideału. Prawda na twój temat byłaby w przyszłości nie do

zniesienia. Nie wyobrażaj sobie, iż przepraszając mnie stracisz autorytet. Za uczciwą grę umiem

podziękować miłością, o jakiej nawet ci się nie śniło.

18) Nie zapominaj, że uwielbiam wszelkiego rodzaju eksperymenty. To po prostu mój sposób na

życie, więc przymknij na to oczy.

19) Nie bądź ślepy i przyznaj, że ja też rosnę. Wiem, jak trudno dotrzymać mi kroku w tym galopie,

ale zrób, co możesz, żeby nam się to udało.

20) Nie bój się miłości. Nigdy.

Statystyki



W wyniku hitlerowskiego terroru i działań wojennych

w latach 1939 - 1945 zgineło ok. 1 800 000 dzieci do

lat 15 pochodzenia polskiego i żydowskiego.



Straty młodzieży w wieku od 16 do 18 lat wynoszą

około 225 000. Hitlerowcy dokonali rabunku około

200 000 dzieci polskich w celu germanizacji.



Ogółem straty obejmujące dzieci i młodzież w wieku

do lat 18 wynoszą więc około 2 200 000. Stanowi to

prawie 35% ogółu strat ludności Polski. W 1945 roku

w wyniku wojny pozostało w Polsce około 1 000 000

sierot.

Skutki wojny



Trwająca 5 lat okupacja doprowadziła do ogromnych

strat ludnościowych, ubytku potencjału

ekonomicznego i szkód w dorobku kulturalnym.



W latach 1939-1945 straciło życie ok. 6 mln obywateli

przedwojennej Polski, do prac przymusowych na

terenie Rzeszy wywieziono 2,5 mln osób i 200 tys.

dzieci przeznaczonych do zgermanizowania

(powróciło 10-15%). 500 tys. osób nabawiło się

trwałego kalectwa, szerzące się choroby zakaźne, w

tym gruźlica, powodowały dużą śmiertelność.



Nastąpił znaczny spadek liczby urodzeń. Ogromne i

trudne do oszacowania straty poniósł majątek

narodowy. Zniszczeniu uległ m.in. przemysł,

komunikacja.

Bibliografia



Michał Mielniczek „Dzieciństwo

utracone na Sybirze”



Zygmunt Zonik „Przerwane

dzieciństwo”



„

Dzieci i młodzież w latach drugiej

wojny światowej” Pod.red. Czesława

Pilichowskiego



Richard C. Lukas „Zapomniany

holocaust”

Document Outline